Բասեն (Շիրակի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Բասեն
40°45′55″ հս. լ. 43°59′27″ ավ. ե. / 40.765278° հս. լ. 43.990833° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Շիրակի
Այլ անվանումներ Մեծ Ախուրյան, Մուսայելյան
Մակերես 36.8 կմ²
Բարձրություն ծովի մակարդակից 1645 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 1900[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմ Հայեր
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 312[2]
##Բասեն (Շիրակի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Բասեն, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 14 կմ հարավ-արևելք, Ախուրյանի տարածաշրջանում, Փամբակի լեռների փեշերին։

Նախկինում ունեցել է Ախուրյան Մեծ, Քեփենեկ Մեծ, Քյափանակ Մեծ անվանումները։ Մուսայելյան է վերանվանվել 1935 թ.-ին ի հիշատակ հեղափոխական գործիչ Մուսաեյլանի։ Բասեն է վերանվանվել 2006 թ.-ի հուլիսի 4-ին։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի փեշերին, մեղմաթեք սարալանջին՝ ծովի մակարդակից 1645 մ բարձրության վրա։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստաններ են։

Կլիմա[խմբագրել]

Կիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են ձնաբքերը և սառնամանիքները։ Ամառը զով է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 500-600 մմ։

Բնակչություն[խմբագրել]

Գյուղի բնակչության նախնիների մի մասը 1828-1830 թթ.-ին գաղթել են Արևմտյան Հայաստանի Խնուսի և Բասենի գավառներից։

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 1658 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 45%, կանայք՝ 55%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 31%, աշխատունակներ՝ 50%, հետաշխատունակներ՝ 19%։

Բասենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 512 1892 1394 1667 1439 1606 1420 1393 1744 1693

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բասենն ունի 507 տնտեսություն։

Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 1440 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 187 և 1195 հեկտար։ Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են այգեգործությամբ, ծխախոտագործությամբ, հացահատիկային, կերային, բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։ Նախկինում զբաղվել են շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Բասենն ունի կան “Ժամ” եկեղեցի, որը կառուցված է սրբատաշ տուֆից և վերանորոգված է 1842 թ., “Սարավերի” եկեղեցի և “Ավերք” մատուռ։ Մոտակայքում կան գյուղատեղիներ, խաչքարեր։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել]

Գյուղն ունի դպրոց, մանկապարտեզ, մշակույթի տուն, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]