Ազատականություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ազատականություն, լիբերալիզմ (ֆր.libéralisme) քաղաքական, փիլիսոփայական և տնտեսական գաղափարախոսություն է, որի հիմքում դրված է անհատի ազատությունը և իրավունքները մնացած բոլոր հասարակական ինստիտուտների նկատմամբ գերակայող լինելու սկզբունքը։ Այն սկիզբ է առել 17-18-րդ դարերում որպես քաղաքական ասպարեզ իջած խոշոր բուրժուազիայի, լուսավորության դարաշրջանի ապստամբության և մարդասիրության գաղափարախոսություն, որը պայքարի էր մտել բացարձակ տիրապետության ու արտոնյան խավի, հատկապես նրա տնտեսական հիմքի դեմ։ Լիբերալիզմի ակունքներում կանգնած են ժամանակի խոշորագույն մտածողներ Ջոն Լոկը, Թոմաս Ջեֆերսոնը, Շարլ Լուի դե Մոնտեսքյոն, Թոմաս Հոբսը։

Հայտնի Լիներալիզմի կողմնակիցներ[խմբագրել]

Լիբերալիզմի հիմնադրույթները[խմբագրել]

Ժողովրդին առաջնորդող ազատությունը, Էժեն Դելակրուա, 1830թ, Լուվր

Լիիրավ միապետների և կաթոլիկ եկեղեցու վայրագությունները չհանդուրժելու հետևանքով առաջացավ լիբերալիզմը (ազատականություն)։ Լիբերալիզմը մերժում է շատ դրույթներ, պետությունների տեսության նախկին հիմքերը՝ ինչպիսիք են՝ միապետերի աստվածատուր իշխանությունը և կրոնի դերը, որպես իրատեսության միակ աղբյուր։ Դրա փոխարեն լիբերալիզմը առաջարկում է իրենը՝[1]

  • սկզբունքներ, որոնք երաշխավորվում են բնությունից (ներառում է՝ կյանքի, անձնական ազատության և սեփականատիրության իրավունքը)
  • քաղաքացիական իրավունքների երաշխավորում
  • բոլոր քաղաքացիների իրավահավասարություն
  • առևտրային էկոնոմիկայի հիմնադրում
  • կառավարության պատասխանատվության և պետական իշխանության թափանցիկության երաշխիք ժողովրդի համար

Պետական իշխանության ազդեցությունը սրանով հասցվում է փոքրագույնի, որոնք անհրաժեշտ են լիբերալիզմի սկզբունքների ապահովման համար։ Ինչպես նաև ժամանակակից լիբերալիզմը հավանություն է տալիս բաց հասարակությանը, հիմնva] իդեալիստական ուսմունքի և պետության ժողովրդավարական կառավարման վրա, այն պայմանով, որ չեն խախտվի ազգային փոքրամասնությունների և առանձին քաղաքացիների իրավունքները։


Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Либеральный манифест / Пер. с англ. Бюро Фонда Фридриха Науманна. Оксфорд, Апрель 1947.