Գեղարդ (Կոտայքի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Գեղարդ (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Գեղարդ
Geghard landscape.jpg
Գեղարդի մոտակայքում
Կոորդինատներ: 40°09′32″ հս․ լ. 44°47′48″ ավ. ե. / 40.15889° հս․. լ. 44.79667° ավ. ե. / 40.15889; 44.79667
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Կոտայքի
Հիմնադրված է մ.թ. I դար թ.
Այլ անվանումներ Արթիզ
Մակերես 11.34 կմ²
ԲԾՄ 1900 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 399 մարդ (2012[1])
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
Պաշտոնական կայք kotayk.mtaes.am/about-communities/24/
##Գեղարդ (Կոտայքի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Գեղարդ, գյուղ Հայաստանի Կոտայքի մարզում` մարզկենտրոնից 74 կմ հարավ-արևելք։ Գտնվում է Գեղամա լեռների լանջին, Ազատ գետի ակունքի մոտ։

Գեղարդ է վերանվանվել 1946 թ.-ի ապրիլի 4-ին։

Անվան ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի նախկինում կոչվել է Արթիզ։ Կա մի գեղեցիկ ավանդույթ կապված գյուղի անվան հետ։ Տրդատ Ա հայոց թագավորը իր որդու հետ գժտվել է և նրան բնակության համար հողատարածք է տվել` ասելով. «Առ քեզ մի թիզ հող, գնա ու քեզ համար առանձին ապրիր»։ Այստեղից էլ առաջացել է Առթիզ անվանումը, որը աղավաղվելով դարձել է Արթիզ։[2]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արթիզ անունով բնակավայրը հիմնադրվել է I դարում՝ Տրդատ Ա-ի որդու կողմից։

Գեղարդի վանքի շնորհիվ միջնադարում Արթիզը եղել է Հայաստանի գրչության խոշոր կենտրոններից մեկը։[2]

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության նախնիները 1915-1918 թթ.-ին գաղթել են Վանի, Բերկրիի և Կարսի գյուղերից, մի մասն էլ 1933 թ.-ին այստեղ են տեղափոխվել Գավառի տարածաշրջանի Սարուխան գյուղից։

Գեղարդի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1873 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004
Բնակիչ 221 426 184 356 191 221 218 231 337 463

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության հիմնական զբաղմունքը անասնապահությունն ու հողագործությունն է։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին դպրոցի շենքը Գեղարդում կառուցվել է 1914 թ.-ին։ Այդ դպրոցն էին հաճախում նաև հարևան 4 գյուղի դպրոցականներ։ 2014 թ.-ի դրությամբ դպրոցի շենքը դեռևս մնացել է անփոփոխ։[2]

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գեղարդի վանքը

Գյուղում կա IX դարի եկեղեցի, իսկ գյուղից արևելք՝ ձորամիջում, գտնվում է Գեղարդի վանքը (10-17դդ.)։ Գյուղից 1,5 կմ հյուսիս գտնվում է “Քոզ քյոսա” գյուղատեղին, որտեղ նշմարվում են Արդոս կոչվող հին ջրմուղի հետքերը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]