Սարգիս Զաքարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սարգիս Զաքարյան
Թագավոր Հայոց/Շահնշահ
Իշխանություն11601187
Լրիվ անունՍարգիս Զաքարյան Երկայնաբազուկ
ՏիտղոսներՀայոց և Վրաց ամիրսպասալար
Ծնվել է՝անհայտ
Մահացել է՝1187
Թաղվել է՝Սանահինի վանքի տոհմական դամբարան
ԱզգությունՀայ
ՀաջորդողԶաքարե Բ
ՈւղեկիցՍահակադուխտ Արծրունի
ՏոհմԶաքարյաններ
քաղաքական գործիչ
ՀայրԶաքարիա Զաքարյան
ԵրեխաներԶաքարե Բ, Իվանե Ա, Նանա Զաքարյան

Սարգիս Զաքարյան Սարգիս Մեծ (ծննդյան թվականը անհայտ-1187), իշխան, ռազմական և քաղաքական գործիչ։ Զաքարյանների իշխանապետության հիմնադիրը։ Զաքարե Բ Մեծի և Իվանե Ա-ի հայրը։

Սարգիս Զաքարյանի հայրը՝ Զաքարիան, Լոռին Վրաստանին միացվելուց (1118) հետո դարձել է վրացական Դավիթ Շինարար թագավորի, 1120 թվականներին նաև Լոռու նոր տերերի՝ Օրբելիների (Օրբելյաններ) վասալը։ Սարգիս Զաքարյանը ամուսնացել է Մահկանաբերդի և Հաղպատի տեր Վահրամ Արծրունու դստեր՝ Սահակադուխտի հետ։ Նրա գործունեության մասին տեղեկություններ են պահպանվել հիմնականում վրացական աղբյուրներում (հատկապես «Թամարի առաջին պատմիչ» կոչվող երկում)։ 1161 թվականին, երբ հայ-վրացական միացյալ ուժերը Շադդադյաններից կարճ ժամանակով ազատագրել են Անին, Սարգիս Զաքարյանը եղել է Անիի կառավարիչ Իվանե Օրբելու տեղակալը (ըստ հայկական աղբյուրների՝ կառավարիչը)։ Աանահնի վանքի 1181 թվականի մի արձանագրությունում Սարգիս Զաքարյանը հիշատակվում է արդեն որպես հայ-վրացական բանակի հայկական զորախմբի ամիրսպասալար (նշանակվել է 1160-ական թվականների վերջին կամ 1170-ական թվականների սկզբներին)։ Սարգիս Զաքարյանի դերը և հեղինակությունը վրաց արքունիքում ավելի է աճել, երբ վրաց թագավոր Գեորգի երրորդի դեմ Իվանե Օրբելու գլխավորած ավատատերերի ապստամբության ժամանակ (1177) լքել է նրանց և զորավիգ կանգնել թագավորին։ Օրբելիների բնաջնջումից հեաո, 1185 թվականին, Սարգիս Զաքարյանը նշանակվել է վրաց թագավորության զինված ուժերի ընդհանուր զորահրամանատար («հայոց և վրաց ամիրսպասալար»), ստացել այդ պաշտոնը վարողին հատկացվող Լոռին, որն այնուհետև ճանաչվեց Զաքարյանների ժառանգական տիրույթ։ Սարգիս Զաքարյանի որդիներ Զաքարե Բ Մեծը և Իվանե Ա-ն, ձևականորեն են ընդունել վրաց Բագրատունիների գերագահությունը։ Սարգիս Զաքարյանը թաղված է Սանահինի վանքի Զաքարյանների տոհմական դամբարանում։