Ումբերտո Էկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Ումբերտո Էկո
Umberto Eco
Umberto Eco 04.jpg
Ծնվել է հունվարի 5, 1932({{padleft:1932|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:5|2|0}})[1][2][3] Ալեսանդրիա[3][4]
Մահացել է փետրվարի 19, 2016({{padleft:2016|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[5][2] (84 տարեկանում) Միլան[3]
Բնակության վայր(եր) Ալեսանդրիա, Միլան և Ուրբինո
Քաղաքացիություն Flag of Italy.svg Իտալիա[6]
Մասնագիտություն փիլիսոփա, վիպագիր, ակնարկագիր[7], մանկավարժ, սցենարիստ, թարգմանիչ, պրոֆեսոր, նշանագետ[3] և գրող
Գործունեության ոլորտ միջնադարյան փիլիսոփայություն, մեդիա մշակույթ և բաց տեքստ
Անդամակցություն Պատաֆիզիկայի դպրոց, Լինչեի ազգային ակադեմիա, CICAP և Q337580?
Ալմա մատեր Թուրինի համալսարան[2]
Տիրապետում է լեզուներին իտալերեն[8], ֆրանսերեն և լատիներեն[3]
Ազդվել է Ջեյմս Ջոյս, Խորխե Լուիս Բորխես, Թովմա Աքվինացի, Արթուր Կոնան Դոյլ, Չարլզ Պերս Սանդերս և Իմանուիլ Կանտ
Պարգևներ Պատվավոր լեգիոնի շքանշանի սպա, Արվեստների և գրականության շքանշանի կոմանդոր, Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան, Եվրոպական գրականության Ավստրիական պետական պարգև, «Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի սպայական մեծ խաչ, Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ կոմունիկատիվ ու մարդասիրական գործունեության համար[2], Pour le Mérite, Պատվավոր դոկտոր, Պատվավոր դոկտոր, Պատվավոր դոկտոր, արտասահմանյան գրականության Մեդիչիի մրցանակ և Q731542?
Ամուսին(ներ) Q2143481?
Կայք umbertoeco.it
Ստորագրություն
Umberto Eco signature.svg
Umberto Eco Վիքիպահեստում

Ումբերտո Էկո (իտալ.՝ Umberto Eco, հունվարի 5, 1932[1][2][3], Ալեսանդրիա[3][4] - փետրվարի 19, 2016[5][2], Միլան[3]), իտալացի գրող, գիտնական, պատմաբան-միջնադարագետ, նշանագետ, գրաքննադատ, գեղարվեստական գրականության, ակնարկների, գիտական տեքստերի, մանկական գրքերի հեղինակ, ինչպես նաև փիլիսոփա։

Նրա առավել հայտնի գործերից են «Վարդի անունը» (Il nome della rosa, 1980) և «Ֆուկոյի ճոճանակը» (Il pendolo di Foucault, 1988) գրքերը։

Նա եղել է ախտանշաբանության պրոֆեսոր Բոլոնիայի համալսարանում։ Նրա գեղարվեստական գրվածքներն առանձնանում են իրենց հարուստ լեզվով, սիմվոլների չարաճճի օգտագործմամբ, զարմանալի ակնարկներով և տեղեկանքներով և գլուխկոտրուկների ու պատմողական գյուտերի խելոք օգտագործմամբ։ Ժամանակակից մշակույթի վերաբերյալ նրա ակնարկները լեցուն են կատակով և հեգնանքով։ Սեմիոտիկայի մեկնաբանության, և էսթետիկայի մասին իր մտքերը ապահովել են նրա համբավը որպես ակադեմիական առաջատար մտածողներից մեկի։[9]

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էկոն ծնվել է Իտալիայի հյուսիսում գտնվող Ալեսանդրիա քաղաքում։ Հայրը՝ Ջուլիոն՝ տասներեք երեխաներից մեկը, մինչև երեք պատերազմներին մասնակցելը եղել է հաշվապահ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում Ումբերտոն և մայրը՝ Ջովաննան տեղափոխվել են Պիենդմոնտեսեի շրջակայքում գտնվող մի փոքր գյուղ[10]։ Էկոն ստացել է սալեզյան կրթություն[11]։ Ենթադրաբար ազգանունը ex caelis oblatus (լատիներեն՝ ընծա երկնքից) արտահայտության համառոտագրությունն է․ այս անվանումը պապին տվել է քաղաքային մի պաշտոնյա, քանի որ պապը ընկեցիկ էր՝ գտնված երեխա[12]։

Ումբերտոյի հայրը ցանկանում էր, որ տղան դառնա իրավաբան, բայց նա ընդունվեց Թուրինի համալսարան՝ միջնադարյան փիլիսոփայության և գրականության բաժին, 1954 թվականին պաշտպանեց ատենախոսական թեզը Թովմա Աքվինացու թեմայով։ Համալսարանական կրթության տարիներին Էկոն դադարեց հավատալ աստծուն և լքեց կաթոլիկ եկեղեցին[13][14]։ Դրանից հետո Էկոն աշխատեց տեղական Ռադիոտելեվիզիոնե Իտալիա (Radiotelevisione Italiana (RAI)) հեռուստաընկերությունում որպես մշակութային խմբագիր և դասախոսեց Թուրինի համալսարանում (1956–1964)։ ՌԱԻ-ում աշխատելու տարիներին Էկոն ընկերացավ մի շարք ավանգարդ նկարիչների, արվեստաբանների, երաժիշտների և գրողների հետ, որոնք հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցան իր աշխատանքների վրա։ Սա հատկապես երևաց 1956-ին տպագրված իր առաջին գրքում «Սան Տոմազոյի գեղագիտական խնդիրը» («Il problema estetico in San Tommaso»), որը իր ատենախոսական թեզի հավելվածն էր։ Այս աշխատությունը սկիզբ դրեց Թուրինի համալսարանի իր դասախոսական կարիերային։

1962 թվականի սեպտեմբերին Էկոն ամուսնացավ գերմանացի մշակույթի ուսուցչուհի Ռենատե Ռամգեի հետ, ունեցան որդի և դուստր։ Այդ ժամանակ նա բնակվում էր Միլանում և ուներ ամառանոց Ուրբինոյում, որոնցից առաջինում ուներ 30,000, իսկ երկրորդում՝ 20,000 կտոր գրականություն[15]

Մի քանի անգամ 1980-ականներին և 1990-ականներին Կոլումբիայի համալսարանում եղել է հրավիրված դասախոս։ 1992-1993 թվականներին Էկոն Հարվարդի համալսարանի Նորթոնյան դասախոս էր։ 1993 թվականի մայիսի 8-ին Բլումինգտոնի Ինդիանայի համալսարանում Էկոն ստացավ Հումանիտար գրականության դոկտորի (Doctor of Humane Letters (D.H.L.)) կոչման։ Ինդիանայի համալսարանի հրատարակչությամբ հրատարակվեցին Էկոյի հեղինակած, համահեղինակած և համախմբագրած վեց գրքեր։ Նա հաճախ համագործակցում էր իր ընկեր Թոմաս Սեբեոկի հետ, որը Ինդիանայի համալսարանի լեզվաբանության պրոֆեսոր էր և նշանագետ։ 2002 թվականի մայիսի 23-ին Էկոն ստացավ Ռութգերսի համալսարանի գրականության դոկտորի պատվավոր կոչմանը (Նյու Բրունսվիք, Նյու Ջերսի)։ 2009-ին պատվավոր դոկտորի կոչում ստացավ Սերբիայի Բելգրադի համալսարանում[16]։ Էկոն իտալական Comitato Italiano per il Controllo delle Affermazioni sulle Pseudoscienze (CICAP, Կեղծ գիտության դեպքերի ուսումնասիրման իտալական կոմիտեի) սկեպտիկական կազմակերպության անդամ էր[17]։

Էկոն մահացել է 2016 թվականի փետրվարի 19-ի գիշերը, տանը։ Այդ ժամանակ նա Բոլոնիայի համալսարանի վաստակավոր պրոֆեսոր էր[18][19]։

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1986 թվականին էկրաններ բարձրացավ Ումբերտո Էկոյի վեպի մոտիվներով նկարահանած Ժան Ժակ Աննոյի «Վարդի անունը» գեղարվեստական ֆիլմը[20][21]:

Գլխավոր դերերում՝ Շոն Քոնների, Քրիսթիան Սլեյթեր, Հելմութ Քուոլթինգեր
Սցենարի հեղինակ՝ Էնդրյու Բիռկին

1988 թվականին ստացել է BAFTA 2 մրցանակ ՝լավագույն դերասան Շոն Քոնների և լավագույն դիմահարդար Հասսո ֆոն Հյուգո:

Մինչ այդ արժանացել է 15 մրցանակների, եղել է 5 անվանակարգերում[20]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Record #11852884X // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Վաշինգտոն Փոստ Ստուգված է փետրվարի 20-ին 2016:
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 Նյու Յորք Թայմզ Ստուգված է փետրվարի 20-ին 2016:
  4. 4,0 4,1 4,2 Վիքիլուրեր Ստուգված է փետրվարի 29-ին 2016:
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.repubblica.it/cultura/2016/02/20/news/morto_lo_scrittore_umberto_eco-133816061/ Ստուգված է փետրվարի 20-ին 2016:
  6. http://www.nytimes.com/1986/09/24/movies/film-medieval-mystery-in-name-of-the-rose.html
  7. http://www.worldcat.org/title/travels-in-hyper-reality-essays/oclc/12665519 Ստուգված է փետրվարի 22-ին 2016:
  8. data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  9. «Umberto Eco (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ հունվարի 20 
  10. http://www.enotes.com/topics/umberto-eco
  11. «Don Bosco in Umberto Eco's latest book», N7: News publication for the Salesian community: 4, June 2004, արխիվացված օրիգինալից մարտի 6, 2009-ին, https://web.archive.org/20090306042413/http://www.sdb.ph/sdb4/N7/20040644ENG.doc 
  12. A Short Biography of Umberto Eco, The modern world, http://www.themodernword.com/eco/eco_biography.html, վերցված է մարտի 22, 2004 
  13. «A Resounding Eco», Time, հունիսի 13, 2005, http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1069054-2,00.html, «His new book touches on politics, but also on faith. Raised Catholic, Eco has long since left the church. ‘Even though I'm still in love with that world, I stopped believing in God in my 20s after my doctoral studies on St. Thomas Aquinas. You could say he miraculously cured me of my faith,…’» 
  14. Liukkonen Petri։ «Umberto Eco»։ Books and Writers (kirjasto.sci.fi)։ Finland: Kuusankoski Public Library։ Արխիվացված օրիգինալից-ից փետրվարի 10, 2015-ին 
  15. Farndale Nigel (մայիսի 24, 2005)։ «Heavyweight champion»։ The Daily Telegraph։ Վերցված է հոկտեմբերի 23, 2009 
  16. «Honorary Doctors»։ Serbia: University of Belgrade։ Արխիվացված օրիգինալից-ից մայիսի 3, 2012-ին։ Վերցված է հունիսի 11, 2012 
  17. McMahon Barbara (հոկտեմբերի 6, 2005)։ «No blood, sweat or tears»։ The Guardian։ Վերցված է հուլիսի 28, 2009 
  18. Gerino Claudio (փետրվարի 19, 2016)։ «Morto lo scrittore Umberto Eco. Ci mancherà il suo sguardo sul mondo»։ la Repubblica (իտալերեն) (Gruppo Editoriale L'Espresso)։ Վերցված է փետրվարի 19, 2016 
  19. «Italian author Umberto Eco dies aged 84»։ The Guardian։ փետրվարի 20, 2016։ Վերցված է փետրվարի 20, 2016 
  20. 20,0 20,1 [1] (գերմաներեն «Der Name der Rose»)
  21. The Name of the Rose (1986). Synopsis by Matthew Tobey. allmovie կայքում

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]