Ուկրաինայի հայոց թեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
ՀԱԵ Ուկրաինայի թեմ
Երկիր Ուկրաինա Ուկրաինա
Վարչկենտրոն Խարկով
Հիմնադրված 1998 հունվարի 13
Մայր տաճար Լվովի Սուրբ Աստվածածին
Առաջնորդ Գրիգորիս արք. Բունիաթյան

Ուկրաինայի թեմ (ուկր.՝ Українська єпархія, ռուս.՝ Украинская епархия), Հայ առաքելական եկեղեցու թեմ Ուկրաինայի Հանրապետությունում, որի իրավասության ներքո է ամբողջ երկիրը։ Առաջնորդանիստը Լվովի Սբ. Աստվածածին եկեղեցին է։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

13-րդ դարում Լվովում գործել է հայկական եպիսկոպոսություն։ 1830 թ. կազմավորվել է հայկական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Բեսարաբիայի թեմը, որը միավորել է ռուսական կայսրության արևմտյան և հարավարևմտյան տարածաշրջանների, ինչպես նաև Ուկրաինայի հայկական համայնքները։

Խորհրդային ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1918 թվականին խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո Ռուսաստանի հայկական թեմերը լուծարվել են՝ եկեղեցիները փակվել, մի մասն էլ ավերվել են։ Բեսարարաբիան Ռումինիային անցնելուց հետո 1918 թ. տեղի հայկական եկեղեցիները մտել եմ Ռումինիայի թեմի, իսկ ռուսահայ մնացած համայնքները՝ Նոր Նախիջևանի թեմի կազմում են հայտնվել։ 1966 թվականին կազմավորվել է Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմը՝ միավորելով ԽՍՀՄ հանրապետության հայկական եկեղեցիների համայնքները, բացառությամբ Անդրկովկասինը։

Անկախ Ուկրաինա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ Առաքելական եկեղեցու Ուկրաինայի թեմը կազմավորվել է 1991 թվականին՝ Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի սեպտեմբերի 1 զեկուցագրով։

Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա Պալճյանի ջանքերով 1991 թ. Ուկրաինայում սկսել է ազգային եկեղեցական կյաքնի վերազարթոնքը։ Կարճ ժամանակ անց ծխական համայնքներ են ստեղծվել այն քաղաքներում, ուր չկային հայկական եկեղեցիներ։ 1997 թ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա Սարգսյանի հունվարի 13-ի կոնդակով Ուկրաինայի հայոց թեմը հոգևոր աշխարհում ճանաչում է ստացել և առաջնորդ է նշանակվել Նաթան եպիսկոպոս Հովհաննիսյանը։

2001 թվականի դրությմաբ Ուկրաինայի հայոց թեմն իր իրավասության տակ ուներ պաշտոնապես գրանցված եկեղեցական համայնքներ Լվովում, Կիևում, Խարկովում, Օդեսայում, Բելգորոդ-Դնեստրովսկում, Թեոդոսիայում, Յալթայում, Եվպատորիայում, Սիմֆերոպոլում, Դնեպրոպետրովսկում, Նիկոլաևում։

2001 թվականից թեմն առաջնորդում է Գրիգորիս արք. Բունիաթյանը։

Տաճարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թեմի տարածքում այժմ գործում են՝

  1. Սուրբ Աստվածածին վերափոխման եկեղեցի, 1363 թ., Լվով
  2. Սուրբ Սարիս եկեղեցի 13-րդ դար, Թեոդոսիա
  3. Միքայել և Գաբրիել հրեշտակապետաց եկեղեցի 1408 թ.,
  4. Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցի, 1877 թ., Եվպատորիա
  5. Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի, 1905-17 թթ, Յալթա,
  6. Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, 1995 թ., Օդեսա
  7. Սուրբ Հակոբ եկեղեցի, 1997 թ., Սիմֆերոպոլ
  8. Սուրբ Խաչ եկեղեցի, 1998 թ., Մակեևկա

Թեմի բացառապես բոլոր համայնքներում գործում են կիրակնօրյա հայկական դպրոցներ։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]