Շիրակի թեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Շիրակի թեմ
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՇիրակի մարզ
Հիմնադրված1920 թ. սեպտեմբերի 4
Մայր տաճարՍուրբ Յոթ Վերք
ԱռաջնորդՏ. Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյան
Հոգևորականների թիվ21 քահանա, 2 սարկավագ
Պաշտոնական կայքshirakdiocese.am
Սուրբ Յոթ վերք եկեղեցին

Հայ Առաքելական Եկեղեցու Շիրակի թեմ, Հայ Առաքելական Եկեղեցու գործող թեմերից մեկը, որը ընդգրկում է Հայաստանի Շիրակի մարզը։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ Առաքելական Եկեղեցու Շիրակի թեմն ստեղծվել է Հայաստանի առաջին Հանրապետության օրոք՝ 1920 թ. սեպտեմբերի 4-ին՝ Գևորգ Ե Սուրենյանց (Տփղիսեցի) կաթողիկոսի կոնդակով։ Սկզբնական շրջանում թեմն ընդգրկում էր այժմյան Շիրակի, Լոռու և Տավուշի մարզերը, ինչպես նաև Արագածոտնի մարզի Թալինի և Արագածի շրջանները։ Նույն թվականի նոյեմբերի 5-ին կաթողիկոսը Ալեքսանդրապոլի փոխանորդ Արտակ վրդ. Սմբատյանին հաստատում է Շիրակի թեմի առաջին առաջնորդ։

Սկզբնական շրջանում թեմի առաջնորդությունը հաջորդաբար վարում են Արտակ եպս. Սմբատյանը, Աշոտ եպս. Շախյանը և Իսահակ եպս. Տեր-Միքայելյանը։ Սակայն խորհրդային տարիների եկեղեծահալած քաղաքականության արդյունքում եկեղեցական կառույցները աստիճանաբար անկում են ապրում։ 1938 թվականին Շիրակի թեմում բաց էր մնացել միայն առաջնորդանիստ Յոթվերք եկեղեցին, որն արդեն առաջնորդ չուներ և սպասարկվում էր մի քանի ծերունի քահանաների կողմից։

1945 թվականին, Գևորգ Զ Նորնախիջևանցի (Գևորգ Զ Չյորեքճյան) կաթողիկոսի գահակալությունից հետո, Շիրակի թեմում կրկին նշանակվում է եպիսկոպոս առաջնորդ՝ ի դեմս Սուրեն եպս. Թորոսյանի։ 1990 թվականին թեմից անջատվում են Տավուշի մարզը և Լոռու մարզի մի հատվածը, իսկ 1996 թվականից ի վեր՝ Շիրակի թեմը սահմանափակվում է միայն Շիրակի մարզի տարածքով։

1999 թվականին Գարեգին Բ (Ոսկեհատցի) Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կողմից առաջնորդական տեղապահ է նշանակվում Միքայել ծայրագույն վարդապետ Աջապահյանը։ Վերջինս 2001 թվականին ձեռնադրվում է եպիսկոպոս և հաստատվում է որպես Շիրակի թեմի առաջնորդ։

1992 թվականից գործում է Շիրակի դպրանոցը։ Ներկայումս թեմն ունի 21 քահանա, և տպագրում է «Սուրբ Յոթվերք» ամսաթերթը։ «Եղիցի լույս» հաղորդաշարով, որ կանոնավոր կերպով հեռարձակվում է «Ցայգ» հեռուստաընկերության եթերով, թեմի առաջնորդն ուղիղ եթերով զրուցում է թեմի հետևորդների հետ։

Շենք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիրակի թեմի առաջնորդարանի շենք, 2014 թվական

Շիրակի թեմը տեղակայված է Հովհաննես Քաջազնունու նախագծով կառուցված «Լոդկա» անունով հայտնի շենքում, որն առանձնանում է ճարտարապետական հետաքրքիր լուծումներով, տարբեր գույնի քարերի համադրմամբ, հատուկ կամարների օգտագործմամբ[1]: Հայաստանի Հանրապետության առաջին վարչապետ Հովհաննես Քաջազնունին լինելով Պետպլանին կից խորհրդի անդամ և շինարարական ինստիտուտի տնօրեն՝ փորձում էր օգնել ճարտարապետներին արագացնել 1926 թվականի երկրաշարժից հետո Լենինականի կառուցապատումների տեմպն ու հատակագծման աշխատանքները: Շենքը կառուցվել է 1930-1936 թվականներին (տարբեր աղբյուրներում կառուցման թվականը տարբեր է նշված)[1] Բուլվարնայա ու 27-րդ փողոցի խաչմերուկում, Հովհաննես Քաջազնունու նախագծով որպես բնակելի տուն: Եռահարկ շենքի վերջին հարկը հատկացվել է ՀԿԿ Լենինականի քաղկոմի առաջին քարտուղարներին: Շենքում են ապրել Լենինականի քաղկոմի առաջին քարտուղար Շմավոն Առուշանյանը, պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արմո Հարենցը, խորհրդային գրողների միության Լենինականի բաժանմունքի քարտուղար, արձակագիր Անդրանիկ Հովսեփյանը: 1950-ական թվականների սկզբներին շենքի երկրորդ ու երրորդ հարկերը զբաղեցրել է Լենինականի կենտրոնական գրադարանը: Շենքը վնասվել է 1988 թվականի երկրաշարժից: Հետագայում վերակառուցվել է և Մայր Աթոռի միջնորդությամբ և Շիրակի մարզպետի որոշմամբ շենքի այն հատվածը, որտեղ տեղակայված է եղել գրադարանը, հատկացվել է Շիրակի թեմի առաջնորդարանին[1]:

Շենքն ընդգրկված է Գյումրիի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]