Միլ Մի-24

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միլ Մի-24

Միլ Մի-24 (ռուսերեն՝ Миль Ми-24, ՆԱՏՈ-ի անվանմամբ՝ Hind) մեծ հարվածային ուղղաթիռ և երկրորդական փոխադրիչ է որը արտադրվել է Միլ Մոսկվա Ուղղաթիռ Գործարանից և գործածվել է Սովետական ռազմա-օդային նավատորմում, նրա հաջորդողները և երեսուն տարբեր այլ երկրներում։

Սերիական արտադրությունը սկսվել է 1971 թվականին: Ունի տարբեր մոդիֆիկացիաներ, արտահանվել է աշխարհի տարբեր երկրներ: Ակտիվորեն օգտագործվել է Աֆղանական պատերազմի, Չեչնիայում մարտական գործողությունների ժամանակ, ինչպես նաև բազմաթիվ տարածաշրջանային հակամարտություններում: Արտադրվում է «Ռոստվերտոլ» ԲԲԸ-ում:

Օպերատորներ[խմբագրել]

ՄԻ-24, ՄԻ-25, և ՄԻ-35 օպերատորներ

Կառուցվածքը[խմբագրել]

Մի-24Դ ուղղաթիռի օդաչուի խցիկը

Մի-24 ուղղաթիռը կառուցված է դասական միապտուտակային սխեմայով հինգթևանի եռծղխնևոր կրող և եռթևանի ղեկային պտուտակներով:

Շասսին երեք հենարանային է, հավաքվող, դիմացի ղեկավարվող հենարանով:

Ֆյուզելաժի դիմային հատվածում տեղակայված է տանդեմային սխեմայով կառուցված անձնակազմի երկտեղանի խցիկը՝ հրաձիգ-օպերատորը գտնվում է առանձին ճակատային խցիկում, նրա ետևում օդաչուն, որի խցիկը հարմար տեսանելիության համար բարձրացված է 0,3 մետր հրաձիգի խցիկից վերև, բորտմեխանիկը կարող է գտնվել օդաչուի ետևում գտնվող սպառազինության բաժնում, ետգցովի նստատեղի վրա: Անձնակազմը գտնվում է հերմետիզացված խցիկներում, որը համալրված է ջեռուցման և օդափոխման համակարգերով, վարակված օդի և ռադիոակտիվ փոշու ներթափանցումից խուսափելու համար խցիկներում պահպանվում է ոչ մեծ ավելցուկային ճնշում:

Մի-24 ուղղաթիռի բեռնատար խցիկը ներսից

Պողպատե սալիկներով զրահապատվում էր անձնակազմի խցիկը, փոխանցման տուփը, շարժիչների յուղի տարաները, ռեդուկտորը և հիդրոբաքը: Օդաչուի նստարանը զրահապատ է, ետգցովի զրահապատ հենարանով, հրաձիգի նստարանը զրահապատ չէ, խցիկների միջև տեղադրված է զրահապատ միջնապատ, դիմացի ապակիները զրահապատ են, տափակ, համալրված ապակի մաքրիչներով, կողային ապակիները ունեն կլորավուն տեսք, պատրաստված են կայծքարատից, զրահապատ չեն:

Ֆյուզելաժի կենտրոնական բաժինը բաղկացած է բեռնատար խցիկից, որտեղ կարող են տեղավորվել մինչև ութ դեսանտավոր, և ետին կոնաձև հատվածից սարքավորումների տեղակայման համար:

Շարժահաղորդումն ու կրկնորդագրված համակարգը նույնն են, ինչպիսին Մի-8 ուղղաթիռում է:

Կրող պտուտակի լիսեռը թեքված է ոչ միայն առաջ 4,5°-ով, այլ նաև դեպի աջ 2,5°-ով, որպեսզի ապահովի հավասարակշռությունը առաջընթացող ուղղագիծ թռիչքի ժամանակ: Ուղղաթիռի հիմնական առանձնահատկություններից մեկն է համարվում 6,75 մ² մակերեսով թևը բացասական լայնակիով V — 12°, որն ապահովում է ամբարձիկ ուժի 22-28 տոկոսը, կախված արագությունից և այլ գործոններից[2]:

Թռիչքա-տեխնիկական բնութագրություն[խմբագրել]

Մի-24 ուղղաթիռը երեք պրոյեկցիաներում

Ծավալային մեծություն[խմբագրել]

  • Կրող պտուտակի տրամագիծը՝ 17,3 մ
  • Ղեկային պտուտակի տրամագիծը՝ 3,908 մ
  • Պտտվող պտուտակների հետ բարձրությունը՝ 5,47 մ
  • Ֆյուզելաժի երկարությունը՝ 17,51 մ (17,23 մ Ми-24ВМ մոդելի մոտ)
  • Ֆյուզելաժի լայնությունը՝ 1,7 մ
  • Ֆյուզելաժի բարձրությունը՝ 3,9 մ
  • Թևերի չափը՝ 6,4 մ

Հիմնական զանգվածները[խմբագրել]

  • Դատարկ` 7580 կգ
  • Նորմալ թռիչքային՝ 10 500 կգ
  • Առավելագույն թռիչքային՝ 11 500 կգ
  • Առավելագույն բեռնամբարձությունը՝ 2400 կգ
  • Բեռի զանգվածը արտաքին օդային կախոցի վրա՝ 2400 կգ
  • Վառելիքի ներքին պաշար՝ 2100 կգ
  • Արտաքին բաքի վառելիքի պաշար՝ մինչև 3000 կգ

Ուժասարքավորում[խմբագրել]

  • Քանակը, տիպը, ապրանքատեսակը՝ ТВ3-117 տեսակի 2 շարժիչ
  • Հզորությունը՝ 2 х 2200 ձիաուժ

Թռիչքա-տեխնիկական բնութագրություն[խմբագրել]

  • Անձնակազմ՝ 2—3 մարդ
  • Ուղևորներ՝ մինչև 8 դեսանտավոր, 2 ծանր վիրավոր պատգարակի վրա և 2 թեթև վիրավոր և բուժծառայող
  • Նորմալ արագություն՝ 270 կմ/ժ
  • Առավելագույն արագություն հորիզոնական թռիչքի ժամանակ՝ 335 կմ/ժ
  • Պրակտիկ թռիչքի հեռավորություն՝ 450 կմ
  • Տեղափոխման թռիչքի հեռավորությունը՝ 1000 կմ
  • Վառելիքի միջին ծախսը՝ 780 լ/ժամ
  • Ստատիկ բարձրությունը՝ 1400 մ
  • Դինամիկ բարձրությունը՝ 4950 մ
  • Առավելագույն շահագործման ծանրաբեռնվածություն՝−1,3/+3
  • Կողաթեքման թույլատրելի անկյուն՝ 50 աստիճան
  • Տանգաժի թույլատրելի անկյուն՝ 30 աստիճան

Սպառազինում[խմբագրել]

  • Ներկառուցված հրաձգա-հրետանային սպառազինում՝ կախված մոդիֆիկացիայից
  • Կախոցների թիվը՝ 6 (4)
  • Կախովի հրաձգա-հրետանային՝ 2 УПК-23-250 կամ 2 ГУВ տեսակի բեռնարկղեր գնդացրերով կամ 2 (4) ГУВ՝ նռնականետերով
  • Կառավարվող հրթիռային՝ Штурм-В, Атака-М, Гермес-А
  • Ոչ կառավարվող հրթիռային՝ С-5, С-8, С-13, С-24
  • «Օդ-օդ»: Р-60М, Р-63В, «Игла-В», 9М220О «Атака»
  • Ռմբային: ռումբեր և կասետաներ 50-ից մինչև 500 կգ տրամաչափերով

Ռեկորդներ[խմբագրել]

  • 1978 թվականին Գ. Կարապետյանը բացարձակ համաշխարհային ռեկորդ է սահմանել ուղղաթիռների արագության համար՝ 368,4 կմ/ժամ[3]:
  • Արագամբարձության ռեկորդ՝ 1975 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ 3000 մետր 2 րոպե 34 վայրկյանի ընթացքում, իսկ օգոստոսի 26-ին՝ 6000 մետր 8 րոպե 31 վայրկյանի ընթացքում:

Համակարգչային խաղերում[խմբագրել]

Մի-24 ուղղաթիռը հանդիպում է հետևյալ համակարգչային խաղերում.

  • Metal Gear Solid
  • HIND — The Russian Combat Helicopter Simulation;
  • Operation Flashpoint: Cold War Crisis
  • ArmA 2
  • Call of Duty: Modern Warfare, Modern Warfare 2, Modern Warfare 3
  • Call of Duty: Black Ops, Black Ops II
  • Call of Duty: Ghosts
  • Grand Theft Auto Online
  • S.T.A.L.K.E.R.
  • Counter Strike: Condition Zero Deleted Scenes (Миссия Secret War)
  • Take On Hellicopters — Hind;
  • Battlefield Bad Company;
  • Apache: Air Assault;
  • DCS World;
  • նաև գոյություն ունի Enemy Engaged ուղղաթիռային վարժասարքի համար մոդիֆիկացիայի տեսքով;
  • Ace Combat: Assault Horizon
  • World in Conflict
  • Wargame խաղերի շարքը
  • Freedom Fighters
  • Saints Row: The Third, որն անվանափոխվել և դարձել է Vulture
  • Fair Strike
  • Microsoft Flight Simulator X

Նշումներ[խմբագրել]