Ռուսաստանի ֆեդերատիվ բաժանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow.png  Տես նաև Ռուսաստանի ֆեդերալ բաժանում 

Ռուսաստանի Դաշնության ֆեդերատիվ կարգը հաստատվել է 1918 թվականի հունվարին Սովետների III համագումարում, որտեղ ընդունվել է «Աշխատավոր և շահագործվող ազգի իրավունքների հռչակում»[1], որը հռչակել է՝

Aquote1.png Ռուսաստանի Խորհրդային Հանրապետությունը հիմնվում է ազատ ազգերի ազատ միության հիման վրա որպես Խորհրդային Ազգային Հանրապետությունների Դաշնություն[2]: Aquote2.png


Այդպիսով միացյալ պետությունը վերափոխվել է դաշնության։

Այսօր, 2009 թվականին, ըստ 1993 թվականի Սահմանադրության 5 հոդվածին, Ռուսաստանի Դաշնությունը կազմավորված է իրավահավասար սուբյեկտներից։ 2008 թվականի մարտի 1-ից այդպիսի սուբյեկտների թիվը հավասար է 83։

ՌԴ-ի սուբյեկտների տեսականիները[խմբագրել]

21 հանրապետություն
46 մարզ
Երկրամաս
ինքնավար հանրապետություն
ինքնավար օկրուգ
ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ

Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը

Ռուսաստանի ֆեդերատիվ կարգը 2008-ի մարտի 1-ի դրությամբ[խմբագրել]

Այս ցանկում սուբյեկտները նշված են այն նույն հերթականությամբ, ինչպես դա արված է Ռուսասատանի Դաշնության Սահմանդրության 65 հոդվածում՝ հանրապետություններ, երկրներ, մարզեր, ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ, ինքնավար շրջաններ, ինքնավար օկրուգներ։

Դաշնության սուբյեկտ Դրոշ Զինանշան Տարածք
(կմ²)
Բնակչություն
2002հոկտեմբերի 9
Կենտրոն Վարչական բաժանում
(ըստ ՍՎՏԲՀԴ-ի)
ՍՎՏԲՀԴ-ի կոդը
  Հանրապետություններ
01 Ադիգեա Flag of Adygea.svg Adygeya - Coat of Arms.png 7.600 447.000 Մայկոպ 7 շրջան և 2 քաղաք 79
02 Ալթայ Flag of Altai Republic.svg Coat of Arms of Altai Republic.svg 92.600 203.000 Գորնո-Ալթայսկ 10 շրջան և 1 քաղաք 84
03 Բաշկորտոստան BashkortostanFlag.gif Coat of Arms of Bashkortostan.png 143.600 4.103.000 Ուֆա 54 շրջան և 21 քաղաք 80
04 Բուրյաթիա Flag of Buryatia.svg Coat of Arms of Buryatiya.svg 351.300 981.000 Ուլան-Ուդե 21 շրջան և 2 քաղաք 81
05 Դաղստան Flag of Dagestan.svg Coat of Arms of Dagestan.svg 50.300 2.584.000 Մախաչկալա 41 շրջան և 10 քաղաք 82
06 Ինգուշեթիա Flag of Ingushetia.svg Coat of Arms of Ingushetia.svg 4.000 469.000 Մագաս 4 շրջան և 4 քաղաք 26
07 Կաբարդինո-Բալկարիա Flag of Kabardino-Balkaria.png Coat of Arms of Kabardino-Balkaria.svg 12.500 901.000 Նալչիկ 10 շրջան և 3 քաղաք 83
08 Կալմիկիա Flag of Kalmykia.svg Coat of Arms of Kalmykia.svg 76.100 292.000 Էլիստա 13 շրջան և 1 քաղաք 85
09 Կարաչայ-Չերքեզիա Flag of Karachay-Cherkessia.svg Coat of Arms of Karachay-Cherkessia.svg 14.100 440.000 Չերկեսկ 8 շրջան և 2 քաղաք 91
10 Կարելիա Flag of Karelia.svg Coat of Arms of Republic of Karelia.svg 172.400 717.000 Պետրոզավոդսկ 16 շրջան և 13 քաղաք 86
11 Կոմի Flag of Komi.svg Coat of Arms of the Komi Republic.svg 415.900 1.019.000 Սիքտիվկար 12 շրջան և 8 քաղաք 87
12 Մարիյ Էլ Flag of Mari El.svg Coat of Arms of Mari El.svg 23.200 728.000 Յոշկար-Օլա 14 շրջան և 4 քաղաք 88
13 Մորդովիա Flag of Mordovia.svg Coat of Arms of Mordovia.svg 26.200 889.000 Սարանսկ 22 շրջան և 7 քաղաք 89
14 Սախա-Յակուտիայի հանրապետություն Flag of Sakha.svg Coat of Arms of Sakha (Yakutia).png 3.103.000 948.000 Յակուտսկ 33 շրջան և 5 քաղաք 98
15 Հյուսիսային Օսիա-Ալանիա Flag of North Ossetia.svg Coat of Arms of North Ossetia-Alania.png 8.000 710.000 Վլադիկավկազ 8 շրջան և 1 քաղաք 90
16 Թաթարստան Flag of Tatarstan.svg Coat of Arms of Tatarstan.svg 68.000 3.780.000 Կազան 43 շրջան և 14 քաղաք 92
17 Տիվա Flag of Tuva.svg Coat of arms of Tuva.svg 170.500 306.000 Կիզիլ 17 շրջան և 2 քաղաք 93
18 Ուդմուրթական հանրապետություն Flag of Udmurtia.svg Coat of arms of Udmurtia.svg 42.100 1.571.000 Իժևսկ 25 շրջան և 5 քաղաք 94
19 Խակասիա Flag of Khakassia.svg Coat of arms of Khakassia.svg 61.900 546.000 Աբական 8 շրջան և 5 քաղաք 95
20 Չեչենական հանրապետություն Flag of the Chechen Republic.svg Coat of arms of Chechnya.svg 15.300 1.100.000 Գրոզնի 16 շրջան և 5 քաղաք 96
21 Չուվաշիա Flag of Chuvashia.svg Coat of Arms of Chuvashia.svg 18.300 1.314.000 Չեբոկսարներ 21 շրջան և 9 քաղաք 97
  Երկրամասեր
22 Ալթայի երկրամաս Flag of Altai Krai.svg Coat of Arms of Altai Krai.svg 169.100 2.607.000 Բարնաուլ 60 շրջան և 11 քաղաք 01
23 Անդրբայկալյան երկրամաս Flag of Zabaykalsky Krai.svg Chita Oblast coat of arms.jpg 431.500 1.156.000 Չիտա 31 շրջան և 5 քաղաք 67
24 Կամչատկայի երկրամաս Flag of Kamchatka Krai.svg Coat of Arms of Kamchatka Krai.svg 472.300 359.000 Պետրոպավլովսկ-Կամչատսկի   30
25 Կրասնոդարի երկրամաս Flag of Krasnodar kray (1995).png Coat of Arms of Krasnodar kray.png 76.000 5.124.000 Կրասնոդար 38 շրջան և 15 քաղաք 03
26 Կրասնոյարսկի երկրամաս KrasnoyarskKray-Flag.svg Coat of arms of Krasnoyarsk Krai.svg 2.339.700 2.966.000 Կրասնոյարսկ 54 շրջան և 19 քաղաք 04
27 Պերմի երկրամաս Perm Oblast Flag.gif Perm gerb.png 160.600 2.824.000 Պերմ 33 շրջան և 14 քաղաք 57
28 Մերձծովյան երկրամաս Flag of Primorsky Krai.svg Coat of arms of Primorsky Krai.svg 165.900 2.068.000 Վլադիվոստոկ 22 շրջան և 12 քաղաք 05
29 Ստավրոպոլի երկրամաս Flag of Stavropol Krai.svg Coat of Arms of Stavropol kray.png 66.500 2.731.000 Ստավրոպոլ 26 շրջան և 10 քաղաք 07
30 Խաբարովսկի երկրամաս Flag of Khabarovsk Krai.svg Coat of Arms of Khabarovsky kray (N2).png 788.600 1.435.000 Խաբարովսկ 17 շրջան և 6 քաղաք 08
  Մարզեր (Օբլաստներ)
31 Ամուրի մարզ Flag of Amur Oblast.svg Coat of Arms of Amur oblast.png 363.700 903.000 Բլագովեշչենսկ 20 շրջան և 7 քաղաք 10
32 Արխանգելսկի մարզ [3] Flag of Arkhangelsk Oblast.svg Coat of Arms of Arkhangelsk oblast.png 587.400 1.336.000 Արխանգելսկ 20 շրջան և 8 քաղաք 11
33 Աստրախանի մարզ Flag of Astrakhan Oblast.svg Coat of Arms of Astrakhan Oblast.png 44.100 1.007.000 Աստրախան 11 շրջան և 3 քաղաք 12
34 Բելգորոդի մարզ Flag of Belgorod Oblast.svg Lob Coat of Arms of Belgorod Oblast.svg 27.100 1.512.000 Բելգորոդ 21 շրջան և 6 քաղաք 14
35 Բրյանսկի մարզ Flag of Bryansk Oblast.svg Coat of arms of Bryansk Oblast.jpg 34.900 1.379.000 Բրյանսկ 27 շրջան և 5 քաղաք 15
36 Վլադիմիրի մարզ Flag of Vladimiri Oblast.png Coat of arms of Vladimiri Oblast.png 29.000 1.525.000 Վլադիմիր 16 շրջան և 10 քաղաք 17
37 Վոլգոգրադի մարզ Flag of Volgograd Oblast.png Coat of Arms of Volgograd oblast.png 113.900 2.703.000 Վոլգոգրադ 33 շրջան և 6 քաղաք 18
38 Վոլոգդայի մարզ Flag of Vologda Oblast.png Coat of Arms of Vologda oblast.png 145.700 1.270.000 Վոլոգդա 26 շրջան և 4 քաղաք 19
39 Վորոնեժի մարզ Flag of Voronezh Oblast.png Coat of Arms of Voronezh oblast (2005).png 52.400 2.379.000 Վորոնեժ 32 շրջան և 7 քաղաք 20
40 Իվանովոյի մարզ Flag of Ivanovo Oblast.svg Coat of Arms of Ivanovo oblast.png 21.800 1.149.000 Իվանովո 21 շրջան և 6 քաղաք 24
41 Իրկուտսկի մարզ Flag of Irkutsk Oblast.png Coat of arms of Irkutsk Oblast.png 767.900 2.582.000 Իրկուտսկ 33 շրջան և 14 քաղաք 25
42 Կալինինգրադի մարզ Flag of Kaliningrad Oblast.png Kaliningrad Oblast Coat of Arms 2006.jpg 15.100 943.000 Կալինինգրադ 13 շրջան և 6 քաղաք 27
43 Կալուգայի մարզ Flag of Kaluga Oblast.svg Gerb kalug obl.png 29.900 1.041.000 Կալուգա 24 շրջան և 4 քաղաք 29
44 Կեմերովոյի մարզ Flag of Kemerovo oblast.gif Coat of arms of Kemerovo Oblast.png 95.500 2.900.000 Կեմերովո 19 շրջան և 18 քաղաք 32
45 Կիրովի մարզ Kirov Oblast Flag.gif Kirov COA.gif 120.800 1.504.000 Կիրով 39 շրջան և 5 քաղաք 33
46 Կոստրոմայի մարզ Flag of kostroma oblast.png Coat of arms of Kostroma oblast.gif 60.100 738.000 Կոստրոմա 24 շրջան և 8 քաղաք 34
47 Կուրգանի մարզ Flag of Kurgan Oblast.svg Coat of Arms of Kurgan oblast.png 71.000 1.020.000 Կուրգան 24 շրջան և 9 քաղաք 37
48 Կուրսկի մարզ Flag of Kursk Oblast.png Coat of Arms of Kursk oblast.png 29.800 1.236.000 Կուրսկ 28 շրջան և 5 քաղաք 38
49 Լենինգրադի մարզ Leningrad Oblast flag.gif Coat of arms of Leningrad Oblast.svg 84.000 1.671.000 Սանկտ Պետերբուրգ [4] 17 շրջան և 20 քաղաք 41
50 Լիպեցկի մարզ Flag of Lipetsk Oblast.png Coat of Arms of Lipetsk oblast.png 24.100 1.213.000 Լիպեցկ 18 շրջան և 2 քաղաք 42
51 Մագադանի մարզ Flag of Magadan Oblast.png Coat of Arms of Magadan oblast.png 461.400 183.000 Մագադան 8 շրջան և 1 քաղաք 44
52 Մոսկվայի մարզ Flag of Moscow oblast.svg Coat of Arms of Moscow oblast.svg 46.000 6.627.000 Մոսկվա [5] 38 շրջան և 56 քաղաք 46
53 Մուրմանսկի մարզ Flag of Murmansk Oblast.svg Герб Мурманской области.svg 144.900 893.000 Մուրմանսկ 5 շրջան և 13 քաղաք 47
54 Նիժնի Նովգորոդի մարզ Flag of Nizhny Novgorod Region.svg Coat of arms of Nizhny Novgorod Region.svg 76.900 3.524.000 Նիժնի Նովգորոդ 48 շրջան և 12 քաղաք 22
55 Նովգորոդի մարզ Flag of Novgorod oblast.png Novgorodi oblasti vapp.png 55.300 695.000 Վելիկի Նովգորոդ 21 շրջան և 3 քաղաք 49
56 Նովոսիբիրսկի մարզ Flag of Novosibirsk Oblast.gif Coat of arms of Novosibirsk Oblast.gif 178.200 2.692.000 Նովոսիբիրսկ 30 շրջան և 7 քաղաք 50
57 Օմսկի մարզ Omsk Oblast flag.jpg Coat of arms of Omsk Oblast.png 139.700 2.079.000 Օմսկ 32 շրջան և 6 քաղաք 52
58 Օրենբուրգի մարզ Flag of Orenburg Oblast.png Coat of Arms of Orenburg oblast.png 124.000 2.178.000 Օրենբուրգ 35 շրջան և 12 քաղաք 53
59 Օրյոլի մարզ Flag of Oryol Oblast.png Coat of arms of Oryol Oblast.gif 24.700 861.000 Օրյոլ 24 շրջան և 3 քաղաք 54
60 Պենզայի մարզ Flag of Penza Oblast.png Gerb of Penza region.jpg 43.200 1.453.000 Պենզա 28 շրջան և 5 քաղաք 56
61 Պսկովի մարզ Missing flag.png Coat of Arms of Pskov oblast.png 55.300 761.000 Պսկով 24 շրջան և 2 քաղաք 58
62 Ռոստովի մարզ Flag of Rostov Oblast.svg Rostov oblast coa.png 100.800 4.407.000 Դոնի Ռոստով 43 շրջան և 16 քաղաք 60
63 Ռյազանի մարզ Flag of Ryazan Oblast.png Coat of Arms of Ryazan oblast.png 39.600 1.228.000 Ռյազան 25 շրջան և 4 քաղաք 61
64 Սամարայի մարզ Flag of Samara Oblast.svg Coat of Arms of Samara oblast.png 53.600 3.240.000 Սամարա 27 շրջան և 10 քաղաք 36
65 Սարատովի մարզ Flag of Saratov Oblast.png Coat of Arms of Saratov oblast.png 100.200 2.669.000 Սարատով 38 շրջան և 13 քաղաք 63
66 Սախալինի մարզ Flag of Sakhalin Oblast.svg Sakhalin Oblast Coat of Arms.png 87.100 547.000 Յուժնո-Սախալինսկ 17 շրջան և 9 քաղաք 64
67 Սվերդլովսկի մարզ Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Coat of Arms of Sverdlovsk oblast (2005).png 194.800 4.490.000 Եկատերինբուրգ 30 շրջան և 34 քաղաք 65
68 Սմոլենսկի մարզ Flag of Smolensk Oblast.png Coat of arms of Smolenskaya Oblast.png 49.800 1.051.000 Սմոլենսկ 25 շրջան և 2 քաղաք 66
69 Տամբովի մարզ Flag of Tambov Oblast.svg Coat of arms of Tambovskaya Oblast.png 34.300 1.180.000 Տամբով 23 շրջան և 7 քաղաք 68
70 Տվերի մարզ Flag of Tver Oblast.svg Coat of Arms of Tver oblast.png 84.100 1.473.000 Տվեր 36 շրջան և 12 քաղաք 28
71 Տոմսկի մարզ TomskOblastFlag.png Coat of arms of Tomsk Oblast.png 316.900 1.046.000 Տոմսկ 16 շրջան և 6 քաղաք 69
72 Տուլայի մարզ Flag of Tula Oblast.svg Coat of Arms of Tula oblast.png 25.700 1.676.000 Տուլա 23 շրջան և 9 քաղաք 70
73 Տյումենի մարզ [6] Flag of Tyumen Oblast.svg Coat of arms of Tyumen Oblast.svg 1.435.200 3.266.000 Տյումեն 38 շրջան և 26 քաղաք 71
74 Ուլյանովսկի մարզ Flag of Ulyanovsk Oblast.png Coat of Arms of Ulyanovsk Oblast.png 37.300 1.382.000 Ուլյանովսկ 21 շրջան և 6 քաղաք 73
75 Չելյաբինսկի մարզ Flag of Chelyabinsk Oblast.svg Coat of arms of Chelyabinsk Oblast.svg 87.900 3.606.000 Չելյաբինսկ 24 շրջան և 23 քաղաք 75
76 Յարոսլավլի մարզ Flag of Yaroslavl Oblast.png Coat of arms of Yaroslavl Oblast.png 36.400 1.368.000 Յարոսլավլ 17 շրջան և 6 քաղաք 78
  Ֆեդերալ նշանակության քաղաքներ
77 Մոսկվա Flag of Moscow.svg Coat of Arms of Moscow.svg 1.064 10.358.000 Մոսկվա 123 շրջան և 10 օկրուգներում 45
78 Սանկտ Պետերբուրգ Flag of St Petersburg (Russia).png Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).png 1.433 4.669.000 Սանկտ Պետերբուրգ 18 շրջան 40
  Ինքնավար մարզ
79 Հրեական ինքնավար մարզ Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Coat of Arms of Jewish AO.png 36.000 191.000 Բիրոբիջան 5 շրջան և 1 քաղաք 99
  Ինքնավար օկրուգներ
80 Նենեցյան ինքնավար օկրուգ [3] Flag of Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Nenetsia.png 176.700 41.000 Նարյան-Մառ 1 շրջան և 1 քաղաք 11
81 Խանտի-Մանսիական ինքնավար օկրուգ [6] Flag of Yugra.svg Coat of Arms of Yugra.png 523.100 1.433.000 Խանտի-Մանսիյսկ 9 շրջան և 14 քաղաք 71
82 Չուկոտկայի ինքնավար օկրուգ Flag of Chukotka.svg Coat of Arms of Chukotka.png 737.700 54.000 Անադիր 8 շրջան և 1 քաղաք 77
83 Յամալ-Նենեցյան ինքնավար օկրուգ [6] Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Yamal Nenetsia.png 750.300 507.000 Սալեխարդ 7 շրջան և 7 քաղաք 71
- Ամբողջ Ռուսաստանը Flag of Russia.svg Coat of Arms of the Russian Federation.svg 17.075.400 145.182.000 Մոսկվա - -

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Ռուսերեն՝ «Декларация прав трудящегося и эксплуатируемого народа»
  2. Ռուսերեն՝ «Российская Советская Республика учреждается на основе свободного союза свободных наций как федерация Советских национальных республик»
  3. 3,0 3,1    Արխանգելսկի մարզի կազմի մեջ մտնում է նաև Նենեցյան ինքնավար օկրուգը:
  4.    Վարչական կենտրոնը Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքն է, բայց չիմտնում Լենինգրադի մարզի կազմի մեջ:
  5.    Վարչական կենտրոնը քաղաք Մոսկվան է, սակայն դա չիմտնում Մոսկվայի մարզի կազմի մեջ:
  6. 6,0 6,1 6,2    Տյումենի մարզի կազմի մեջ մաև մտնում են Խանտի-Մանսիական և Յամալո-Նենեցյան ինքնավար մարզերը: