Մարկ Տվեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox auteur.png
Մարկ Տվեն
MarkTwain
Mark Twain by AF Bradley.jpg
Ի ծնե անուն Սեմյուել Լենգհոռն Կլեմենս
Ծնվել է նոյեմբերի 30-ին 1835թ․
Ծննդավայր Ֆլորիդա, Միսսուրիինահանգ
Վախճանվել է ապրիլի 21-ին 1910թ
Վախճանի վայր Ռեդդինգ, Քոնեքթիքութինահանգ
Գրական անուն ՄարկՏվեն
Մասնագիտություն ամերիկացիգրող
Լեզու Անգլերեն
Ազգություն Ամերիկացի
Քաղաքացիություն 46 Star US Flag.svg ԱՄՆ
Ուշագրավ աշխատանքներ Հեքլբերի Ֆինի արկածները և Թոմ Սոյերի արկածները
Ամուսին(ներ) Q7088070?
Զավակներ Q7649832?, Q5125968? և Q6170445?
Mark Twain Signatures-2.svg
Քաղվածքներ Վիքիքաղվածքում
Աշխատությունները Վիքիդարանում
Mark Twain Վիքիպահեստում
Մարկ Տվենը ԱՄՆ փոստային նամականիշի վրա
Մարկ Տվեն (1909)

Մարկ Տվեն (Twain) Մարկ (Սեմյուել Լենգհոռն Կլեմենս (Clemens), նոյեմբերի 30-ին 1835թ․, Ֆլորիդա, Միսսուրիի նահանգ, մահացել է ապրիլի 21-ին 1910թ․, Ռեդդինգ, Քոնեքթիքութի նահանգ), ամերիկացի գրող։ 1853-ից թափառել է երկրով մեկ, եղել է լոցման, ոսկեխույզ, լրագրող։ Լայն տարածում է գտել բանահյուս, սյուժեով գրված նրա «Նշանավոր ցատկռտող գորտը Կալավերասից» (1865) պատմվածքը։ 1867-ին Տվենը շրջագայել է Եվրոպայում և Պաղեստինում։ Այդ ճամփորդության մասին գրած «Պարզամիտ մարդիկ արտասահմանում» (1869) գիրքը նշանավորել է բանահյուս, հումորի հաղթական մուտքը մեծ գրականություն։ 1872-ին Տ․ հրատարակել է Հեռավոր Արևմուտքի մասին պատմող «Կոփվածները» ինքնակենսագրական ակնարկների գիրքը։ Երիտասարդ Տվենի երգիծանքը երբեմն դառն է, բայց նրա համաշխարհային ճանաչում գտած պատմվածքների մեծ մասը («Հին ու նոր ակնարկներ», 1875, ժող․) համակված է վարակիչ կենսուրախությամբ։ 1871—91 Տվենը ապրել է Հարթֆորդում (Քոնեքթիքութի նահանգ)։ 1875-ին «Ատլանտիկ մանթլի» («Atlantic Monthly») ամսագրում տպագրել է ակնարկներ («Հին ժամանակները Միսիսիպիի վրա»), 1876-ին հրատարակել է «Թոմ Սոյերի արկածները» ), 1884-ին«Հեքլբերի Ֆիննի արկածները» զավեշտական և մարդասիրական վեպերը, 1883-ին՝ «Կյանքը Միսիսիպիի վրա» գիրքը, որոնցում նկատելի է անցյալի ժամանակակից Ամերիկայի միջև եղած անջրպետը։ Տվենին հուզել է միջնադարի խնդիրը։ Անցյալի հիերարխիկ հասարակությունը, որ խռովում էր նրա դեմոկրատ, էությունը, նրան պատկերանում էր գրոտեսկային տեսքով։ 1882-ին հրատարակվել է Տվենի «Արքայազնը և աղքատը» (հայ․ հրտ․ «Իշխանն ու աղքատը», 1893) վիպակը, որտեղ այլաբանական պատումը կրքոտությամբ մերժում է սոցիալ․ առանձնաշնորհումների ու միջնապատերի աշխարհը։ Մարտական երանգ ունի Տվենի «Քոնեքթիքութցի Ցանկին Արթուր թագավորի արքունիքում» (1889, հայ․ հրտ․ 1970) սուր ծաղրերգական վեպը։ Գրողի կյանքի վերջին երկու տասնամյակներին գրված բազմաթիվ էջեր համակված են դառնության զգացումով («Պարզամիտ Ոփլսոնը», 1894)։ 20-րդ դարի համաշխարհային գրականության մեջ Տվենը ճանաչվել է որպես դասական, միաժամանակ՝ իսկական ազգային գրող, որը հայտնագործել է այն Ամերիկան, որտեղ ողբերգականը կատակերգականի կողքին է, սարսափելին՝ բանաստեղծականի։ Նոր ժամանակաշրջանի խոշորագույն հումորիստ Տվենը նաև սիրված մանկագիր է։ Նրա ստեղծագործությունը լայն արձագանք է գտել հայ իրականության մեջ։ Դեռևս անցյալ դարի 90-ական թթ․ Տվենի բազմաթիվ պատմվածքներ թարգմանվել և տպագրվել են հայ պարբերական մամուլում («Արձագանք», «Մուրճ», «Տարազ» ևն), գրվել են հոդվածներ նրա կյանքի ու գրական գործունեության մասին։

Երկեր[խմբագրել]

  • Մահվան օղակը, Թ․, 1913։
  • Նավապետ Ստրոմֆիլդի ճանապարհորդությունը դեպի երկինք, Ե․, 1936։
  • Իմ ժամացույցը, Ե․, 1962։ Թոմ Սոյերի արկածները։ Հեքլբերի Ֆիննի արկածները, Ե․, 1979։
  • Արքայազնը և աղքատը, Ե․, 1980։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Մենդելսոն Մ., Մարկ Տվեն, Ե․, 1970։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png