Հելեն Քելլեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հելեն Քելլեր
Helen KellerA.jpg
ամերիկացի գրող
ԱԱՀ՝ Հելեն Ադամս Քելլեր
Բնագիր
ԱԱՀ՝
Helen Adams Keller
Ծննդյան օր՝ հունիս 27, 1880
Ծննդավայր՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Տուսկումբիա Ալաբամա, ԱՄՆ
Վախճանի օր՝ հունիս 1, 1968
Վախճանի վայր՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Իսթոն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
Helen keller signature.svg
Ստորագրությունը

Հելեն Ադամս Քելլեր (անգլHelen Adams Keller, Հունիս 27, 1880Հունիս 1, 1968), կույր և խուլ ամերիկացի գրող, հասարակական գործիչ, ուսուցչուհի։ Նա եղել է առաջին կույր և խուլ անձնավորությունը, ով ստացել է բակալավրի աստիճան արվեստի բնագավառում։ [1] Քելլերի ուսուցչուհի Էնն Սալիվանը սովորեցրեց աղջնակին հաղորդակցվել արտաքին աշխարհի հետ։ Այս պատմությունը ներկայացված է հանրահայտ The Miracle Worker (Հրաշքներ գործողը) ֆիլմում։

Վաղ մանկություն[խմբագրել]

Քելլերը Էնն Սալիվանի հետ, Հուլիս 1888

Հելեն Ադամս Քելլերը ծնվել է 1880 թ. Հունիսի 27 - ին, Տասկումբիայում (Ալաբամա, ԱՄՆ), Արթուր և Քեյթ Ադամս Քելլերների ընտանիքում։ Նրա ընտանիքն ապրում էր Այվի Գրին կալվածքում[2], որը կառուցել էր Հելենի պապը տասնամյակներ առաջ։ [3]։

Հելեն Քելլերը չէր ծնվել կույր և խուլ։ 19 ամսական հասակում նա հիվանդացավ մի հիվանդությամբ, որը բժիշկները ախտորոշեցին իբրև «ստամոքսի ու գլխուղեղի անոթների խցանում»։ Ամենայն հավանականությամբ խոսքը քութեշի կամ էլ ուղեղի կարծր թաղանթի բորբոքման (մենինգիտ) մասին էր։ Հիվանդությունը կարճատև էր, սակայն նրա մոտ առաջացրեց կուրություն և խլություն։ Այդ ժամանակ նա քիչ թե շատ հաղորդակցվում էր վեցամյա Մարթա Վաշինգթոնի[4] հետ, ով ընտանեկան խոհարարի դուստրն էր. Մարթան հասկանում էր Հելենի նշանները։ Յոթ տարեկան հասակում նա ուներ մոտ 60 նշաններ, որոնց օգնությամբ հաղորդակցվում էր իր ընտանիքի անդամների հետ։

1886 թ.-ին, նրա մայրը, ոգեշնչված Չարլզ Դիքենսի Ամերիկյան պատմություններ ստեղծագործության կերպարներից մեկով` Լաուրա Բրիդմանով, ով նույնպես խուլուհամր էր, սակայն հաջողությամբ ստացել էր կրթություն, Հելենին հոր ուղեկցությամբ ուղարկեց ԼՕՌ մասնագետ, բժիշկ Ջուլիան Քիսոլմի մոտ։ [5] Վերջինս նրանց ծանոթացրեց Ալեքսանդր Բելի հետ, ով այդ ժամանակ աշխատում էր խուլ երեխաների հետ։ Բելը խորհուրդ տվեց դիմել Պերկինսի կույրերի դպրոց (Հարավային Բոստոն, Բոստոն, Մասաչուսեթս), որտեղ կրթություն էր ստացել նաև Լաուրա Բրիդմանը։ Մայքլ Անագանոսը` դպրոցի տնօրենը, խնդրեց դպրոցի շրջանավարտ, քսանամյա Էնն Սալիվանին, ով նույնպես տեսողության հետ խնդիրներ ուներ, դառնալ Հելենի ուսուցչուհին։ Դա 49 տարի տևած բարեկամության սկիզբն էր։

Էնն Սալիվանը ժամանեց Քելլերի տուն 1887 թ.-ի մարտին և անմիջապես սկսեց ուսուցանել Հելենին հաղորդակցվել` բառերը նշանների միջոցով ափի մեջ հաղորդելով։ Քելլերը սկզբից չէր հասկանում, որ ամեն մի իր ունի իր անվանումը։ Քելլերի մոտ բեկումնային եղավ հաջորդ ամիսը, երբ նա հասկացավ, որ շարժումները, որոնք ուսուցչուհին անում էր Հելենի ձեռքի ափի մեջ` միաժամանակ մյուս ձեռքի վրա սառը ջուր լցնելով, նշանակում էր «ջուր»։ Այդ օրվանից սկսած Հելենը պահանջում էր ուսուցչուհուց իրեն սովորեցնել նորանոր իրերի անվանումներ։

Ձախ աչքի ներընկածության պատճառով Հելենը միշտ լուսանկարվում էր աջ կողմից։ Հասուն տարիքում նրա երկու աչքերն էլ փոխարինվեցին ապակյա ակնագնդերով` «բժշկական և կոսմետիկ պատճառներով»։ [6]

Կրթություն[խմբագրել]

1888 թ. - ի մայիսից Քելլերը հաճախեց Պերկինսի Կույրերի Դպրոց։ 1894 թ.-ին Հելենը և Էնն Սալիվանը տեղափոխվեցին Նյու Յորք, որպեսզի Հելենը հաճախի Ռայթ-Հյումասոնի խուլերի դպրոց։ 1896 թ.-ին նրանք վերադարձան Մասաչուսեթս և Հելենը ընդունվեց Վեսթոնի քեմբրիջյան իգական դպրոց։ 1900 թ.-ին նա ընդունվեց Ռեդքլիֆի դպրոց։ Նրա երկրպագու Մարկ Տվենը Հելենին ներկայացրեց «Ստանդարտ Օյլ» ընկերության բաժնետեր Հենրի Ռոջերսին, ով իր կնոջ հետ միասին վճարեց Հելենի կրթության համար։ 1904 թ.-ին 24 տարեկան հասակում Քելլերը ավարտեց Ռեդքլիֆի դպրոցը` դառնալով առաջին կույր և խուլ անձնավորությունը, ով ստացավ բակալավրի աստիճան արվեստի բնագավառում։ Նա թղթակցում էր ավստրիացի փիլիսոփա և մանկավարժ Վիլհելմ Երուսաղեմի հետ, ով առաջիններից մեկն էր, որ բացահայտեց Հելենի գրական տաղանդը։ [7]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. «Helen Keller FAQ»։ Perkins School for the Blind։ http://www.perkins.org/vision-loss/helen-keller/։ 
  2. Virtual tour of [http://en.wikipedia.org/wiki/Ivy_Green Ivy Green], Helen Keller's birthplace
  3. Nielsen, Kim (2007), «The Southern Ties of Helen Keller», Journal of Southern History 73 (4) 
  4. «The Story of My Life, by Helen Keller - discusses Martha Washington»։ Project Gutenberg։ էջ՝ 11։ http://www.gutenberg.org/catalog/world/readfile?fk_files=729&pageno=11։ Վերցված է 2010-03-07։ 
  5. Worthington, W. Curtis։ A Family Album: Men Who Made the Medical Center, Medical University of South Carolina։ ISBN 978-0-87152-444-7։ 
  6. Herrmann, Dorothy։ Helen Keller: A Life։ New York, NY: Knopf։ ISBN 978-0-679-44354-4։ 
  7. Herbert Gantschacher "Back from History! - The correspondence of letters between the Austrian-Jewish philosopher Wilhelm Jerusalem and the American deafblind writer Helen Keller ", Gebärdensache, Vienna 2009, p. 35ff.