Չարլզ Դիքենս

Չառլզ Դիքենս (անգլերեն` Charles John Huffam Dickens; 1812 թ. փետրվարի 7 – 1870 թ. հունիսի 9), Վիկտորիա թագուհու դարաշրջանի անգլիացի նշանավոր գրող: Դիքենսի արձակը ողողված է հումորով, որն արտացոլում է անգլիական ազգային բնավորության և մտածելակերպի յուրահատկությունները:

Կյանքը

12 տարեկանից աշխատել է նախ՝ ֆաբրիկայում, այնուհետև՝ իրավաբանական գրասենյակում, որտեղ կազմել է արձանագրություններ և գրառել վկաների ցուցմունքները: Երկար ժամանակ աշխատել է լոնդոնյան թերթերում, գրել հոդվածներ ու ակնարկներ Լոնդոնի մասին:
Դիքենսի «Պիկվիկըան ակումբի հետմահու հուշերը» (1837 թ.)վեպը մեծ հռչակ է բերել նրան: Վեպի հերոսները մի խոմբ ուրախ և ունևոր մարդիկ են, ովքեր սիրում են հաճելի ու զվարճալի ժամանցներ և հաճախ են հայտնվում արկածների աշխարհում ու զավեշտալի իրավիճակներում:
Դիքենսը 1838 թ.-ին լույս է ընծայել «Օլիվեր Թվիստի արկածները» վեպը, որն ընթերցողներին տեղափոխում է Լոնդոնի գետնաշխարհում ապրող թշվառների աշխարհը: Փոքրիկ Օլիվերի հետ ընթերցողը տխրում ու տառապում է նրա կրած տանջանքների համար: Դիքենսն առաջին է անրադարձել Օլիվերի պես շահագործվող որբ երեխաների կյանքին, մանկատների անմարդկային պայմաններին: Մանկության թեման արծարված է նաև նրա «Դոմբի և որդի» (1848թ.) վեպում . Դոմբիի երեխաները թեև ապրում են բարեկեցիկ կյանքով , սակայն դժբախտ են ու անտասված, որովհետև զրկված են ծնողական քնքշանքից:
Դիքենսի մյոս վեպը՝ «Դավիթ Կոպերֆիլդը» (1850 թ.-ին), որն ինքնակենսագրական տարրեր ունի, մի կյանքի պատմություն է, որտեղ գլխավոր հերոսը մանկուց պայքարում է անարդարության և անիրավության դեմ, մաքառում իր ու բարեկամների երջանկության համար և, ի վերջո, հաղթանակում: Մարդիկ այսօր էլ սիրով են ընթերցում դիքենսյան հերոսների պատմությունները, ովքեր անցնում են ծանր ու դժվար փորձությունների միջով՝ հանուն արդար կյանքի և արժանապատվության:
Դիքենսը գրել էնաև «Նիկոլաս Նիքբլիի կյանքն ու արկաածները» (1839 թ.), «Հնությունների կրպակ» (1841 թ.), «Սառը Տունը» (1853 թ.), «Երկու քաղաքի պատմություն» (1859 թ.), «Էդվին Դրուդի գաղտնիքը» (1870 թ.) և այլ վեպեր: Նրա մի շարք գործերի հիման վրա նկարահանվել են գեղարվեստական ֆիլմեր. «Օլիվեր Թվիսթի արկածները» վերածվել է նաև մյուզիքլի (1969 թ., արժանացել է Օսկար մրցանակի) և մոլտիպլիկացիոն ֆիլմի:
Դիքենսի ստեղծագործություններն առաջին անգամ հայերեն են թարգմանվել 1882 թ-ին:

Հիմնական ստեղծագործությունները

• Բոզի ակնարկները (Sketches by Boz, 1836)
• Պիկվիկյան ակումբի հետմահու հուշերը (The Posthumous Papers of the Pickwick Club), հրատարակվում էին ամենամսյա պրակներով, ապրիլ 1836 — նոյեմբեր 1837
• Օլիվեր Թվիստ (Oliver Twist), փետրվար 1837 — ապրիլ 1839
• Նիկոլաս Նիքլբի (The Life and Adventures of Nicholas Nickleby, ապրիլ 1838 — հոկտեմբեր 1839
• Հնությունների կրպակ (The Old Curiosity Shop, շաբաթական պրակներ, ապրիլ 1840 — փետրվար 1841
• Բարնաբի Ռաջ (Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of 'Eighty', փետրվար—նոյեմբեր 1841
• Սուրբծննդյան վիպակներ (The Christmas books):
• Մարտին Չեզլվիթ (The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit, հունվար 1843 — հուլիս 1844
• Դոմբի և որդի (Dombey and Son, հոկտեմբեր 1846 — ապրիլ 1848
• Դևիդ Քոփերֆիլդ (David Copperfield, մայիս 1849 — նոյեմբեր 1850
• Ամայի տունը (Bleak House), մարտ 1852 — սեպտեմբեր 1853
• Ծանր ժամանակներ (Hard Times: For These Times, ապրիլ—օգոստոս 1854
• Փոքրիկ Դորրիթ (Little Dorrit), դեկտեմբեր 1855 — հունիս 1857
• Պատմվածք երկու քաղաքների մասին (A Tale of Two Cities), ապրիլ—նոյեմբեր 1859
• Մեծ հույսեր (Great Expectations), դեկտեմբեր 1860 — օգոստոս 1861
• Մեր ընդհանուր ընկերը (Our Mutual Friend), մայիս 1864 — նոյեմբեր 1865
• Էդվին Դրուդի գաղտնիքը (The Mystery of Edwin Drood), ապրիլ 1870 — սեպտեմբեր 1870, անավարտ` նախատեսվող 12 պրակից հրատարակվել է 6-ը: