Չարլզ Դիքենս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Dickens Gurney head.jpg

Չառլզ Դիքենս (անգլերեն՝ Charles John Huffam Dickens; 1812 թ. փետրվարի 7 – 1870 թ. հունիսի 9), Վիկտորիա թագուհու դարաշրջանի անգլիացի նշանավոր գրող։ Դիքենսի արձակը ողողված է հումորով, որն արտացոլում է անգլիական ազգային բնավորության և մտածելակերպի յուրահատկությունները։

Կյանքը[խմբագրել]

12 տարեկանից աշխատել է նախ՝ ֆաբրիկայում, այնուհետև՝ իրավաբանական գրասենյակում, որտեղ կազմել է արձանագրություններ և գրառել վկաների ցուցմունքները։ Երկար ժամանակ աշխատել է լոնդոնյան թերթերում, գրել հոդվածներ ու ակնարկներ Լոնդոնի մասին։
Դիքենսի «Պիկվիկըան ակումբի հետմահու հուշերը» (1837 թ.) վեպը մեծ հռչակ է բերել նրան։ Վեպի հերոսները մի խոմբ ուրախ և ունևոր մարդիկ են, ովքեր սիրում են հաճելի ու զվարճալի ժամանցներ և հաճախ են հայտնվում արկածների աշխարհում ու զավեշտալի իրավիճակներում։
Դիքենսը 1838 թ.-ին լույս է ընծայել «Օլիվեր Թվիստի արկածները» վեպը, որն ընթերցողներին տեղափոխում է Լոնդոնի գետնաշխարհում ապրող թշվառների աշխարհը։ Փոքրիկ Օլիվերի հետ ընթերցողը տխրում ու տառապում է նրա կրած տանջանքների համար։ Դիքենսն առաջին է անրադարձել Օլիվերի պես շահագործվող որբ երեխաների կյանքին, մանկատների անմարդկային պայմաններին։ Մանկության թեման արծարված է նաև նրա «Դոմբի և որդի» (1848թ.) վեպում . Դոմբիի երեխաները թեև ապրում են բարեկեցիկ կյանքով , սակայն դժբախտ են ու անտասված, որովհետև զրկված են ծնողական քնքշանքից։
Դիքենսի մյոս վեպը՝ «Դավիթ Կոպերֆիլդը» (1850 թ.-ին), որն ինքնակենսագրական տարրեր ունի, մի կյանքի պատմություն է, որտեղ գլխավոր հերոսը մանկուց պայքարում է անարդարության և անիրավության դեմ, մաքառում իր ու բարեկամների երջանկության համար և, ի վերջո, հաղթանակում։ Մարդիկ այսօր էլ սիրով են ընթերցում դիքենսյան հերոսների պատմությունները, ովքեր անցնում են ծանր ու դժվար փորձությունների միջով՝ հանուն արդար կյանքի և արժանապատվության։
Դիքենսը գրել էնաև «Նիկոլաս Նիքբլիի կյանքն ու արկաածները» (1839 թ.), «Հնությունների կրպակ» (1841 թ.), «Սառը Տունը» (1853 թ.), «Երկու քաղաքի պատմություն» (1859 թ.), «Էդվին Դրուդի գաղտնիքը» (1870 թ.) և այլ վեպեր։ Նրա մի շարք գործերի հիման վրա նկարահանվել են գեղարվեստական ֆիլմեր. «Օլիվեր Թվիսթի արկածները» վերածվել է նաև մյուզիքլի (1969 թ., արժանացել է Օսկար մրցանակի) և մոլտիպլիկացիոն ֆիլմի։
Դիքենսի ստեղծագործություններն առաջին անգամ հայերեն են թարգմանվել 1882 թ-ին։

Հիմնական ստեղծագործությունները[խմբագրել]

  • Բոզի ակնարկները (Sketches by Boz, 1836)
  • Պիկվիկյան ակումբի հետմահու հուշերը (The Posthumous Papers of the Pickwick Club), հրատարակվում էին ամենամսյա պրակներով, ապրիլ 1836 - նոյեմբեր 1837
  • Օլիվեր Թվիստ (Oliver Twist), փետրվար 1837 - ապրիլ 1839
  • Նիկոլաս Նիքլբի (The Life and Adventures of Nicholas Nickleby, ապրիլ 1838 - հոկտեմբեր 1839
  • Հնությունների կրպակ (The Old Curiosity Shop, շաբաթական պրակներ, ապրիլ 1840 - փետրվար 1841
  • Բարնաբի Ռաջ (Barnaby Rudge։ A Tale of the Riots of 'Eighty', փետրվար - նոյեմբեր 1841
  • Սուրբծննդյան վիպակներ (The Christmas books)։
  • Մարտին Չեզլվիթ (The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit, հունվար 1843 - հուլիս 1844
  • Դոմբի և որդի (Dombey and Son, հոկտեմբեր 1846 - ապրիլ 1848
  • Դևիդ Քոփերֆիլդ (David Copperfield, մայիս 1849 - նոյեմբեր 1850
  • Ամայի տունը (Bleak House), մարտ 1852 - սեպտեմբեր 1853
  • Ծանր ժամանակներ (Hard Times։ For These Times, ապրիլ - օգոստոս 1854
  • Փոքրիկ Դորրիթ (Little Dorrit), դեկտեմբեր 1855 - հունիս 1857
  • Պատմվածք երկու քաղաքների մասին (A Tale of Two Cities), ապրիլ - նոյեմբեր 1859
  • Մեծ հույսեր (Great Expectations), դեկտեմբեր 1860 - օգոստոս 1861
  • Մեր ընդհանուր ընկերը (Our Mutual Friend), մայիս 1864 - նոյեմբեր 1865
  • Էդվին Դրուդի գաղտնիքը (The Mystery of Edwin Drood), ապրիլ 1870 - սեպտեմբեր 1870, անավարտ՝ նախատեսվող 12 պրակից հրատարակվել է 6-ը։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

Կենդանության օրոք ամենահայտնի անգլալեզու գրողը բավականին տարօրինակ սովորություն ուներ. նա «տարված» էր դիահերձարաններով։ «Ինչ-որ անտեսանելի ուժ ինձ տանում է դիահերձարան»,- գրել է Դիքենսը։ Որ քաղաքում էլ նա լիներ, առաջինն այցելում էր դիահերձարաններ։ Այդ վայրերում գրողը կարող էր մնալ ժամերով՝ «հիանալով» դիակներով։ Այն զգացողությունը, որ նա ունենում էր այդ պահերին, անվանում էր «տհաճության ձգողականություն»։ Դիքենսի ևս մի տարօրինակություն էր տաք ջրի կում անելը յուրաքանչյուր 50 տող գրելուց հետո[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]