Փարավոնների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

«Փարավոն» տիտղոսը օգտագործվում էր Հին Եգիպտոսի այն տիրակալների համար, որոնք վաղ դինաստիական շրջանում ղեկավարում էին Վերին և Ստորին Եգիպտոսները՝ Նարմերի կողմից մոտավորապես Ք․ա․ 1200-ական թվականներին։ Չնայած սրան, «Փարավոն» հատուկ տիտղոսը չի օգտագործվել Եգիպտոսի թագավորներին իրենց ժամանակակիցների կողմից դիմելու համար մինչև Մերնեպտայի 19-րդ դինաստիայի իշխանությունը (Ք․ա․1200 թվական)։ Բացի փարավոնի տիտղոսից կար նաև հնագույն Եգիպտոսի արքայական տիտղոս, որը օգտագործում էին եգիպտական թագավորները։ «Փարավոնի» տիտղոսի հետ մեկտեղ գոյություն ուներ եգիպտական թագավորների կողմից օգտագործվող «Հին Եգիպտոսի թագավորական տիտղոսը», որը Հին Եգիպտոսի պատմության ընթացքում մնաց կայուն։

Եգիպտոսը մոտավորապես 2500 տարի շարունակաբար ղեկավարվել է տեղի փարավոնների կողմից, մինչև այն ժամանակները, երբ այն Ք․ա․. 8-րդ դարում նվաճվեց Քուշի թագավորության կողմից, որի ղեկավարները նույնպես որդեգրեցին փարավոնական ավանդական տիտղոսը։ Քուշիթի նվաճումից հետո, Եգիպտոսը՝ մինչև Աքեմենյան կայսրության կողմից նվաճվելը (նրանք նույնպես ընդունել և կիրառում էին «Փարավոնի» տիտղոսը), անկախ կառավարման անցնելու ևս մեկ շրջան թևակոխեց։ Եգիպտոսի վերջին փարավոնը Նեկտանեբո Երկրորդն էր, ով զբաղեցրեց այդ տիտղոսը մինչև Աքեմենյանների 2-րդ անգամ Եգիպտոսի գրավելը։

Եգիպտոսը դադարեց գտնվել Աքեմենյան տիրապետության տակ Ք․ա․ 332 թվականին՝ Ալեքսանդր Մեծի նվաճման շնորհիվ, դրանից հետո այն ղեկավարվում էր Պտղոմեական դինաստիայի հելլենական փարավոնների կողմից։ Եգիպտոսը դադարեց անկախ լինել, երբ այն Ք․ա․ 30 թվականին դարձավ Հռոմի նահանգ։ Եգիպտոսում Օգոստոսը և հռոմեական կայսրերը օգտագործում էին «Փարավոնի» տիտղոսը, մինչև Մաքսիմինուս Դայայի թագավորության ավարտը (314 թվականը)։

Փարավոնների այս ցանկում ներկայացված ամսաթվերը մոտավոր են։ Մեծ մասամբ դրանք հիմնված են հնագույն Եգիպտոսի ժամանակագրական տվայների վրա[1]։

Փարավոնների նորագույն ցանկը հիմնված է պատմական գրառումների վրա, որտեղ ներառված է հնագույն եգիպտական թագավորների ցանկը և հետագա պատմությունները, ինչպիսին է Մանետոս Էյջիպշիկան։ Ինչ վերաբերում է հնագույն աղբյուրներին, եգիպտագետները և պատմաբանները զգույշության կոչ են անում, այդ աղբյուրների ճշգրտությունն ու ամբողջականությունը պահպանելու համար[2]։ Լրացուցւչ խնդիր է այն, որ թագավորների այդ ցուցակները հաճախ վնասվում են կամ էլ չեն համընկնում մեկը մյուսի հետ։

Նախադինաստիկ ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորին Եգիպտոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորին Եգիպտոսը աշխարհագրորեն կազմված էր Հյուսիսային Նեղոսից և Նեղոսի հովտից։ Ստորև ներկայացված ցուցակը կարող է ամբողջական չլինել։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Թագավորման տարեթիվ
Հեդջու Հոր(de; fr)
Hedju.png
Մոտավոր Ք․ա․ 3200 թ․
Նայ-Հոր (de; es)
Serekhs Ny Hor.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 3200-3175 թթ․
Հսեքիու / Սեկա
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[3]։ Անհայտ
Իուհա
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[4]։
Անհայտ
Թիու / Թայու
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[5]։
Անհայտ
Իթիեշ / Թջեշ
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[6]։
Անհայտ
Նիհեբ
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[7]։
Անհայտ
Վազներ
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[8]։
Մոտավոր Ք․ա․ 3100 թվական կամ ավելի վաղ
Հաթ-Հոր (de; es)
Serekhs-Hat Hor.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 3100 թվական
Իմիչետ
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[9]։
Անհայտ
(ոչնչացված)
Palermo stone predynastic series.jpg
Հայտնի Պալերմոյի արձանագրություն-ից[9]։
Անհայտ
Դաբլ Ֆալկոն/Նեբիու
Serech Double-Falcon.png
Հնարավոր է նաև թագավորած լինի Վերին Եգիպտոսում։
Նաքադա III (Ք․ա․ 32-րդ դար)
Վոշ (de)
Կաղապար:Css Image Crop
Հայտնի Narmer Palette-ից[10]։
Նաքադա III (Ք․ա․ 31-րդ դար)

Վերին Եգիպտոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այստեղ հավաքագրված են Նաքադա III-ի ժամանակաշրջանի Վերին Եգիպտոսի նախադինաստիկան ղեկավարները (հաճախ ոչ պաշտոնապես բնութագրվում է Դինաստիա 00 անվանմամբ)։


Անուն Նկար Մեկնաբանություն Թագավորման տարեթիվ
Գազել
Նաքադա III
Ֆինգեր Սնեյլ (de)
Նա Վերին Եգիպտոսի առաջին թագավորն էր, մահացել է Ք․ա․ 3200 թվականին։ Նաքադա III
Ձուկ[11]
Նաքադա III
Փիղ[12]
Pen-abu.png
Նաքադա III
Կենդանի[13]
Նաքադա III
Արագիլ[14][15]
Նաքադա III
Գուս Սթիք
Նաքադա III
Քենայդ[13]
Նաքադա III
Ցուլ
Նաքադա III
Կարիճ I
Վերին Եգիպտոսի առաջին ղեկավար Նաքադա III

Նախադինաստիկ կառավարիչներ: Դինաստիա 0[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախադինաստիական ղեկավարների այս ցանկը կարող է ամբողջական չինել։ Քանի որ այս թագավորները նախորդում էին առաջին դինաստիային, նրանք ոչ պաշտոնապես խմբավորվել են «Դինաստիա 0»-ում։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Այրի-Հոր
Iry Hor name.jpg
Ճիշտ ժամանակագրությունը հստակ չէ[16]։ Մոտավոր Ք․ա․ 3150 թ․
Կոկորդիլոս
Tarkhan crocodile.gif
Անվանել են նաև Շենդջ, գոյությունն ու ինքնությունը վիճելի են[17]։ Մոտավոր Ք․ա․ 3150 թ․
Կա
Ka vessel.JPG
Ավելի շատ օգտագործվել է Սեխեն անունը, քան՝ Կա։ Ճշգրիտ ժամանակագրությունը հստակ չէ[18]։ Մոտավոր Ք․ա․ 3150 թ․
Կարիճ II
Kingscorpion.jpg
Հնարավոր է նաև Սերքեթ անվանումը, նույնացվում է Նարմերի հետ[19]։ Մոտավոր Ք․ա․ 3150 թ․

Վաղ դինաստիկ ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եգիպտոսի վաղ դինաստիկ ժամանակաշրջանը ընդգրկում է Ք․ա․ 3150-2686 թվականները։

Առաջին դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին դինատիան ղեկավարել է Ք․ա․ 3150-2890 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Նարմեր
NarmerPalette-CloseUpOfNarmer-ROM.png
Նույնացվում է Մենեսի հետ, միավորել է Վերին և Ստորին Եգիպտոսները։ Մոտավոր Ք․ա․ 3100 թ․
Հոր-Ահա
GlazedFiaenceVesselFragmentNameOfAha-BritishMuseum-August21-08.jpg
Նարմերի որդին
Հունարեն ձևը՝ Աֆոտիս։ Մոտավոր Ք․ա․ 3050 թ․
Ջեր
Djer stela retouched.jpg
Հոր-Ահայի որդին
Հունարեն ձևը՝ Յունեֆիս։ Նրա անունն ու տիտղոսը նշված են Պալերմոյի արձանագրության մեջ։ Նրա գերեզմանը հետագայում ենթադրաբար ճանաչվել է իբրև Օսիրիսի գերեզմանաթումբ։
54 տարի[20]
Ուաջի
Egypte louvre 290.jpg
Դջերի եղբայրը
Հունարեն ձևը՝ Յուսաֆի։
10 տարի[21]
Դեն
Den label.jpg
Դջենի որդին
Հունարեն ձևը Քենքիս (ծննդյան անունը՝ Քենքեն[22])։Առաջին փարավոնը, ով երկու անգամ կրել է եգիպտական թագը։
42 տարի[21]
Աջիբ
Anedjib Closeup.jpg
Դջենի թոռը և Դենի զարմիկը
Հունարեն ձևը՝ Միեբիդոս[23]։
10 տարի
Սեմերխեթ
PotterySherdWithNameOfSemerkhet-PetrieMuseum-August21-08.jpg
Անեդջիբի տղան կամ եղբայրը
Հունարեն ձևը՝ Սեմեմպսես։
8½ տարի[21]
Քաա
CroppedStelaOfQaa.JPG
Սեմերխեթի որդին
Հունարեն ձևը՝ Բիենեչես։ Ղեկավարել է բավականին եկար։
34 տարի
Սնեֆերկա
Sneferka.png
Քաայի անհայտ որդին կամ պատահական անձ
Ղեկավարել շատ կարճ, ճշգրիտ ժամանակագրությունը անհայտ է։
Մոտավոր Ք․ա․ 2900 թ.
Հորուս Թռչուն
BirdFraegment.png
Ղեկավարել շատ կարճ, ճշգրիտ ժամանակագրությունը անհայտ է։ Մոտավոր Ք․ա․ 2900 թ.

Երկրորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 2890-2686 թվականներին։

ԱնվանումԱնուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Հոթեփսեհեմուի[24]
Hotepsekhemwy.jpg
Մանեթոնը նրան անվանել է Բոիտոս, նրա ղեկավարման տարիներին երկրաշարժի արդյունքում բազմաթիվ մարդիկ են զոհվել։
15 տարի
Հոր-Ռանեբ[25]
Nebra Hotepsekhemwy vase.png
Հունարեն ձևը՝ Կաիչոս։ Առաջին ղեկվարը, ով արևը իբրև խորհրդանիշ օգտագործել է իր արքայական անվան մեջ, նույնացվում է Վենեգ թագավորի հետ։
14 տարի
Նինեչեր[26]
Nynetjer 2.jpg
Հունարեն ձևը՝ Բինոտրիս։ Եգիպտոսը բաժանել իր իրավահաջորդների մեջ, կանանց թույլ էր տալիս ղեկավարել ինչպես փարավոնները։
43–45 տարի
Վենեգ-Նեբթի[27]
Weneg.png
Հունարեն ձևը՝ Օգաթլես/Թլաս։ Նույնացվում է Պերիբսեն, Սեխեմիբ-Պերենմաթի կամ Ռանեբի հետ։
Մոտավոր Ք․ա․ 2740 թ․
Սենեդ[28]
Abydos KL 02-05 n13.jpg
Հունարեն ձևը՝ Սեթենես։ Նույնացվում է Պերիբսենի հետ[29]։
47 տարի (ենթադրաբար)
Սեթ-Պերիբսեն
Peribsen.jpg
Եգիպտոսում նա առաջ քաշեց արևի պաշտամունքը, նվազեցրեց պաշտոնյաների, քոչվորների և պալատականների թիվը[30]։
Մոտավոր 2890-2686 թթ․
Սեհեմիբ-Պերենմատ
CalciteVesselFragmentNameOfSekhemibPerenmmat-BritishMuseum-August21-08 retouched.jpg
Նույնացվում է Սեթ-Պերիբսենի հետ[31]։
Մոտավոր Ք․ա․ 2720 թ․
Նեֆերկարա I
Abydos KL 03-05 n19.jpg
Հունարեն ձևը՝ Նեֆերչերես։ Հայտնի է ռամսեսական թագավորների ցանկից, հնեաբանորեն հաստատված չէ։
25 տարի (ըստ Մանեթոնի)
Նեֆերկասոկար
Neferkasokar-inscription.png
Հունարեն ձևը՝ Սեսոկրիս։ Հայտնի է ռամսեսական թագավորների ցանկից, հնեաբանորեն հաստատված չէ[32]։
8 տարի
Հուդջեֆա I
Hudjefasaqqara.png
Հայտնի է ռամզեսական թագավորների ցանկից։
11 տարի (ըստ Թուրին Քենոնի)
Հասեհեմուի(wy)[33][34]
Khasekhem oxford2.jpg
Հունարեն ձևը՝ Չեներեզ։ Վերամիավորել Եգիպտոսը դժվարին ժամանակաշրջանից հետո։
18 տարի

Հին թագավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թագավորությունը ղեկավարել Ք․ա․ 2686-2181 թվականներին։

Երրորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երրորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք.ա. 2686-2613 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Ջոսեր[35][36]
Djoser.jpg
Հելլենական անուններն են՝ Սեսորտրոս և Տոսորտրոս։ Գլխավոր ճարտարապետ և գրագիր Իմհոտեպին հանձնաարել է եգիպտական առաջին բուրգի կառուցումը։
19 կամ 28 տարի, մոտավոր Ք․ա․ 2670 թ․
Սեհեմհեթ[37]
Sekhemkhet.png
Հունարեն ձևը՝ Թայրեիս։ Նրա անավարտ բուրգի գերեզմանատանը հայտնաբերել են մանկահասակ երեխայի կմախքի մնացորդներ[38]։
Ք․ա․ 2649–2643 թթ․
Սանահտ
ReliefFragmentOfPharaohSanakht-BritishMuseum-August21-08.jpg
Հայտնի է գահակալման Նեբկա անունով։ Հելլենական անուններն են՝Նեկերոկիս և Նեկերոֆես։
Մտավոր Ք․ա․ 2650 թթ․
Հաբա
KhabaCloseUp.jpg
Կառուցել է անավարտ աստիճանավոր բուրգը, նույնականացվում է Հունիի հետ։
Ք․ա 2643–2637 թթ․
Հունի[39]
Huni-StatueHead BrooklynMuseum.png
Հունարեն ձևը՝ Աքես։ Նույնացվում է Քահաջեթի կամ Հաբայի հետ։
Ք․ ա․ 2637–2613 թթ․

Չորորրդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չորրորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 2613-2498 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սնոֆրու
Snofru Eg Mus Kairo 2002.png
Հունարեն ձևը՝ Սորիս։ Թագավորել է 48 տարի, որի ընթացքում հասցրել է կառուցել Միջին բուրգը, Թեք բուրգը և Կարմիր բուրգը։ Որոշ գիտնականներ պնդում են, որ նա թաղված է Կարմիր բուրգում։ Երկար ժամանակ տարակարծություն կար, որ Միջին բուրգը ոչ թե Սնոֆրուի գործն է, այլ՝ Հունի թագավորինը։ Հնագույն եգիպտական փաստաթղթերը նկարագրում են Սնոֆրուին իբրև բարեպաշտ, առատաձեռն և հանրության համար բաց ղեկավար[40]։
Ք․ա 2613–2589 թթ․
Քեոփս
Khufu CEM.jpg
Հունարեն ձևը՝ Քեոփս, Սուֆուս։ Կառուցել է Գիզայի Մեծ բուրգը։ Ըստ հին հունական հեղինակների Քեոփսը դաժան բռնակալ է եղել, սակայն եգիպտական աղբյուրները մերժում են դա՝ նրան ներկայացնելով իբրև առատաձեռն և բարեպաշտ ղեկավար։ Նա հայտնի Վեսթքար Պապիրուսի գլխավոր հերոսն էր։ Առաջին պապիրուսը ստեղծվել է հենց Քեոփսի թագավորության շրջանում, որն էլ ապացուցեց հին հունական հեղինակներին, որ Քեոփսն աստվածներին գովաբանելու նպատակով գրքեր է գրել։
Ք․ա․ 2589–2566 թթ․
Ջեդեֆրա
Djedefre-head.jpg
Հունարեն ձևը՝ Ռատոիսես։ Որոծ գիտնականներ պնդում են, որ Սֆինքսի արձանը նա կառուցել է իր հիվանդ հոր համար։ Նա նաև կառուցել է Աբու Ռավաշի բուրգը։
Ք․ա․ 2566–2558 թթ․
Հաֆրա
Khafre statue.jpg
Հունարեն ձևը՝ Շեֆրեն, Սուֆիշ II։ Նրա բուրգը Գիզայում երկրորդն է իր մեծությամբ։ Որոշ գիտնականներ Ջեդեֆրայից առաջ նրան են համարում Սֆինքսի հեղինակ։
Ք․ա․ 2558–2532 թթ․
Բիհերիս
Vue-grande-excavation.jpg
Հունարեն ձևը՝ Բիկերիս։ Անավարտ Հյուսիսային բուրգի հեղինակ։
Մոտավոր Ք․ա․ 2570 թթ․
Միկերին
MenkauraAndQueen-CloseUpOfKingsFace MuseumOfFineArtsBoston.png
Հունարեն ձևը՝ Մենկերես։ Նրա բուրգը ամենափոքրն է Գիզայում։ Ըստ լեգենդի նրա միակ դուստրը մահացել է հիվանդությունից և Միկերիսը թաղել է նրան կովի տեսքով ոսկե դագաղի մեջ։
Ք․ա․ 2532–2503 թթ․
Շեփսեսկաֆ
Abydos KL 04-06 n25.jpg
Հունարեն ձևը՝ Սեբերկերես։ Մաստաբաթ էլ-Ֆարաունի սեփականատեր։
Ք․ա․ 2503–2498 թթ․
Տամֆտիս
Ըստ Մանեթոնի 4-րդ դիաստիայի վերջին թագավոր։ Պատմականորեն նրա գոյությունը հայտնի չէ։
Մոտավոր Ք․ա․ 2500 թ․

Հինգերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հինգերորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 2498-2345 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Ուսերկաֆ
Userkaf.jpg
Թաղված է Սաքարա բուրգում։ Աբուսիրում կառուցել է առաջին արևային տաճարը։
Ք․ա 2498–2491 թթ․
Սահուրա
Egypt sahura and god.jpg
Թաղված է Աբուսիրի արքայական գերեզմանատանը, հենց այդտեղ է նա կառուցել իր բուրգը։
Ք․ա․ 2490–2477 թթ․
Նեֆերիրկարա

Կակաի

Neferirkare Kakai 2.png
Սահուրայի որդին, ծննդյան անունը Ռենեֆեր։
Ք․ա․ 2477–2467 թթ․
Նեֆերեֆրա
Raneferef.jpg
Նեֆերիրկարայի որդին։
Ք․ա 2460–2458 թթ․
Շեպսեսկար
Shepseskare Cylinder Seal.png
Նեֆերեֆրայից հետո թագավորել է մի քանի ամիս, հավանաբար Սահուր թագավորի որդին է[41]։
ՄԻ քանի ամիս
Նիուսերա
Niuserre BrooklynMuseum.png
Նեֆերեֆրայի եղբայրը։
Ք․ա․ 2445–2422 թվականներ
Մենկաուխոր Կաու
Menkauhor CG 40.jpg
Արևի պաշտամունքի տաճար կառուցող վերջին փարավոնը։
Ք․ա․ 2422–2414 թվականներ
Ջեդկարա Իսեսի
DjedkareIsesi-GoldCylanderSeal MuseumOfFineArtsBoston.png
Ազդել է Եգիպտոսի վարչակազմի համապարփակ բարեփոխումների վրա։ Գահին տիրել է մոտավոր 35 տարի։
Ք․ա․ 2414–2375 թվականներ
Ունիս
Unas stelae.jpg
Ունայի բուրգի պատերին կան հին եգիպտական մակագրություններ։
Ք․ա․ 2375–2345 թվականներ

Վեցերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեցերորդ դինաստիան ղեկավարել էՔ․ա․ 2345-2181 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Թեթի
Teti-SistrumInscribedWithName MetropolitanMuseum.png
Ըստ Մանեթոնի նրան սպանել են։
Ք․ա․ 2345–2333 թթ․
Ուսերկարա
Abydos KL 06-02 n35.jpg
Թագավորել է 1-5 տարի, Թեթիից զավթել է գահը։
Ք․ա․ 2333–2332 թթ․
Մերայր Պիոպի
Kneeling statue of Pepy I.jpg
Ք․ա․ 2332–2283 թթ․
Մերենրա I
Hidden treasures 09.jpg
Ք․ա․ 2283–2278 թթ․
Նեֆերկար Պիոպի II
AnkhnesmeryreII-and-Son-PepiII-SideView BrooklynMuseum.png
Ամենաերկար թագավորած միապետն է, ով գահին եղել է շուրջ 94 տարի։ Կա տարակարծություն, որ թագավորել է 64 տարի։
Ք․ա․ 2278–2184 թթ․
Նեֆերկա
Թագավորել է Պեպի II-ի շրջանում, համարվում է նրա տղան կամ համաղեկավարը։
Ք․ա․ 2200–2199 թթ․
Մերենրա II[42]
Abydos KL 06-06 n39.jpg
Ապրել է շատ կարճ, ենթադրվում է, որ Պեպի II-ի ավագ որդին է։
1 տարի և 1 ամիս Ք․ա․ 2184 թ․
Նեչերիկարա
Abydos KL 07-01 n40.jpg
Նույնացվում է Նեթջերկարայի հետ[43]։ Ք․ա․ 2184–2181 թթ.

Առաջին անցումային ժամանակաշրջան։[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անցումայի ժամանակաշրջանը (Ք.ա. 2181–2060 թթ.) անկարգությունների և քաոսի շրջան էր ՝ Հին Թագավորության վերջից մինչև Միջին Թագավորության սկիզբը։

Հին Թագավորությունը արագորեն փլուզվեց Պեպի II-ի մահից հետո։ Նա թագավորել էր ավելի քան 64-94 տարի, ավելի երկար, քան պատմության մեջ որևէ միապետ։ Նրա տիրապետության վերջին տարիները նշանավորվեցին իրենց անարդյունավետությամբ ՝ իր պատկառելի տարիքի պատճառով։ Երկու Թագավորությունների միավորումը խզվեց, և տարածաշրջանային առաջնորդները ստիպված եղան դիմադրել առաջացած սովին։

Յոթերերոդ և ութերորդ դինաստիաների թագավորները, որոնք 6-րդ դինաստիայի իրավահաջորդներն էին, փորձեցին ինչ-որ իշխանություն ձեռք բերել Մեմֆիսում, բայց դրա մեծ մասը պատկանում էիր հզոր միապետներին։ 20-45 տարի անց նրանք նահանջեցին՝ գահը զիջելով Հերակլեոպոլիս Մագնայի փարավոնների նոր շարքին։ Այս իրադարձություններից որոշ ժամանակ անց Թեբասում ձևավորված հակառակորդների խումբը ապստամբեց ընդդեմ հյուսիսային տիրակալների և միավորեց Վերին Եգիպտոսը: Ք.ա 2055 թվականին, փարավոնի Ինիոտեֆ III -ի որդին և իրավահաջորդը՝ Մենտուհոտեպ II-ը, պարտության մատնեց Հերակլեոպոլիտ փարավոններին և վերամիավորվեց «Երկու երկրները» ՝ դրանով իսկ սկիզբ դնելով Միջին Թագավորությանը։

Յոթերորդ և ութերորդ դինաստիաներ (միավորած)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Seventh and Eighth Dynasties ruled for approximately 20–45 years (possibly 2181 to 2160 BC). They comprise numerous ephemeral kings reigning from Memphis over a possibly divided Egypt and, in any case, holding only limited power owing to the effectively feudal system into which the administration had evolved. The list below is based on the Abydos King List dating to the reign of Seti I and taken from Jürgen von Beckerath's Handbuch der ägyptischen Königsnamen[44] as well as from Kim Ryholt's latest reconstruction of the Turin canon, another king list dating to the Ramesside Era.[45]

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Մենկարա
Abydos KL 07-02 n41.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 2181 թվական
Նեֆերկարա II
Abydos KL 07-03 n42.jpg
Անհայտ
Նեֆերկարա III Նեբի
Abydos KL 07-04 n43.jpg
Սկսել է Սաքարա բուրգի կառուցումը։ Անհայտ
Ջեդկարա II Շեմա
Abydos KL 07-05 n44.jpg
Անհայտ
Նեֆերկարա IV Խենդու
Abydos KL 07-06 n45.jpg
Անհայտ
Մերենհոր
Abydos KL 07-07 n46.jpg
Անհայտ
Նեֆերկամին
Abydos KL 07-08 n47.jpg
Անհայտ
Նիկարա I
Abydos KL 07-09 n48.jpg
Անհայտ
Նեֆերկարա V Տերերու
Abydos KL 07-10 n49.jpg
Անհայտ
Նեֆերկահոր
Abydos KL 07-11 n50.jpg
Անհայտ
Նեֆերկարա VI Պիոպի-սենեբ
Abydos KL 07-12 n51.jpg
Անհայտ ժամանակներից մինչև Ք․ա․ 2171թվական
Նեֆերկամին Անու
Abydos KL 07-13 n52.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 2170 թվական
Կակաուրա Իբի I
Abydos KL 07-14 n53.jpg
Սաքարայում կառուցել է բուրգ, փորագրված ամենավերջին հայտնի մակագրություններով։
Ք․ա․ 2169–2167 թվական
Նեֆերկաուրա
Abydos KL 07-15 n54.jpg
Հայտնի է Կոպտոսի Մին տաճարի երեք հրամանագրերից մեկից։
Ք․ա․ 2167–2163 թվական
Նեֆերկաուհոր
Abydos KL 07-16 n55.jpg
Հաստատված է Մին տաճարի 8 հրամանագրերից և Շեմայի տապանաքարի մակագրությունից։
Ք․ա․ 2163–2161 թվական
Նեֆերիրկարա II
Abydos KL 07-17 n56.jpg
Նույնացվում է Դեմիջիբթավի հետ։
Ք․ա․ 2161–2160 թվական

Իններորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իններորդ դինաստիան[46] ղեկավարել է Ք․ա․ 2160-2130 թվականներին։ Թուրինի թագավորների ցանկում ընդգրկված են 18 թագավոր, ովքեր ղեկավարել են ինչպես իններորդ, այնպես էլ՝ տասներորդ դինաստիաների ժամանակ։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Խեթի IV
Egypte louvre 246 panier.jpg
Մանեթոնը պնդում է, որ այս դինաստիան հիմնել է Աքտոսը։
Ք․ա․ 2160 թվականից մինչև (տարեթիվն անհայտ է)
Անհայտ
Նեֆերկարա VII
Անհայտ
Նեբկարա Խեթի II
Nebkaure Khety Petrie.png
Անհայտ
Սենեն կամ Սետուտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ

Տասներորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասներորդ դինաստիան բաղկացած էր բացառապես տեղացիներից, որը բազմիցս ղեկավարել է Ստորին Եգիպտոսում Ք․ա․ 2130-2040 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Մերիհատոր
Graffito Meryhathor Djehutynakht Hatnub.jpg
Ք․ա․ 2130 թվականից մինչև (տարեթիվն անհայտ է)
Նեֆերկարա VIII
Ք․ա․ 2130-2040 թվականներ
Խեթի I
Coffin Nefri Wahkare Lacau.jpg
Անհայտ
Մերիկարա
Stele Anpuemhat Quibell.png
Անհայտ ժամանակներից Ք․ա․2040 թվական

Տասնմեկերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնմեկերորդ դինաստիան նույնպես բաղկացած էր տեղացիներից, որոնք արմատներով Վերին Եգիպտոսից էին, ղկավարել են Ք․ա․ 2134-1991 թվականներին։ 11-րդ դինաստիան ծագել է Թեբանի քոչվորական դինաստիայից, որը ծառայում էր 8-րդ, 9-րդ և 10-րդ դինաստիաներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Ինտեր Մեծ Այրի Փաթ
Prince Intef Petrie.png
Թեբանի քոչվորները, որոնք ծառայում էին անանուն թագավորներին՝ հետագայում ընդգրկվել են 11-րդ դինաստիայի մեջ։ Անհայտ

Ինիոտեֆ Մեծի հաջորդները՝ սկսած Մենտուհոտեպ I-ից անկախացան իրենց հյուսիսային գերադասերից և Մենտուհոտեպ II-ի օրոք վերջապես նվաճեցին Եգիպտոսը։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Մենտուհոտեպ I
Statue Mentuhotep-aa by Khruner.jpg
Նախնական տվյալներով եղել է Թեբանի քոչվորներից, սակայն անկախ ղեկավար լինելու տարբերակը նույնպես դիտարկվում է։
Անհայտ ժամանակներից մինչև Ք․ա․ 2134 թ․
Սեհերթավի Ինիոտեֆ I
Intef I.jpg
Դինաստիայի առաջին անդամը, ով կրել է Հորուս անունը։
Ք․ա․ 2134–2117 թթ․
Վահանխ Ինիոտեֆ II
Funerary stele of Intef II.jpg
Նվաճել է Աբիդոսը և նրա հարակից նոմերը։
Ք․ա․ 2117–2069 թվականներ
Նախտնեբտեպնեֆեր Ինիոտեֆ III
Silsileh close up.jpg
Նվաճել է Ասյուտը և հետագայում շարժվել դեպի հյուսիս՝ 17-րդ նոմ[47]։
Ք․ա․ 2069–2060 թվականներ

Միջին Թագավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջին թագավորությունը (Ք․ա․ 2060-1802 թթ․) ընդգրկում է Առաջին անցումային ժամանակաշրջանի վերջից մինչև Երկրորդ անցումային ժամանակաշրջանի վերջը։ Ի լրացում տասներկուերորդ դինաստիայի՝ որոշ գիտնականներ տասնմեկերորդ, տասներեքերորդ և տասնչորսերորդ դինաստիաները նույնպես ներառում են Միջին թագավորության մեջ։ Միջին թագավորությունը նշմարելի էր նրանով, որ հենց այս ժամանակաշրջանում Եգիպտոսում ընդլայնվեց առևտուրը։

Տասնմեկերորդ դինաստիա (շարունակություն)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնմեկերորդ դինաստիայի շարունակությունը Եգիպտոսի Միջին թագավորության մի մասն է։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Մենտուհոտեպ II[48]
Mentuhotep Closeup.jpg
Զավթել է ողջ Եգիպտոսը Ք․ա․ 2015 թվականին, դարձել է Միջին թագավորության առաջին փարավոնը։
Ք․ա․ 2060–2010 թթ․
Մենտուհոտեպ III[49]
Mentuhotep-OsirideStatue-CloseUp MuseumOfFineArtsBoston.png
Ղեկավարել է Միջին թագավորության առաջին արշավանքը դեպի Պունտ։
Ք․ա․ 2010–1998 թվականներ
Մենտուհոտեպ IV[50]
Relief Mentuhotep IV Lepsius.jpg
Անհայտ փարավոն, բացակայում է փարավոնների ցուցակից, գերեզմանը նույնպես անհայտ է։ Կա ենթադրություն, որ սպանվել է իր իսկ իրավահաջորդի՝ Ամենեմհետ I-ի կողմից։
Ք․ա․ 1997–1991 թվականներ

Առեղծվածային թագավորներ՝ հաստատված Ստորին Նուբիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սեգերսենի[51]
Inscription Segerseni Gauthier.png
Այս փարավոնը բացակայում է թագավորների ցանկից, վկայություններ կան միայն Ստորին Նուբիայում, ամենայն հավանականությամբ թագավորել է տասնմեկերորդ դինաստիայի վերջում կամ տասներկուերորդի սկզբին։ Ք․ա․ 20-րդ դարի սկիզբ
Քակարա Ինի[51]
Inscription Qakare Ini.png
Այս փարավոնը բացակայում է թագավորների ցանկից, վկայություններ կան միայն Ստորին Նուբիայում, ամենայն հավանականությամբ թագավորել է տասնմեկերորդ դինաստիայի վերջում կամ տասներկուերորդի սկզբին։ Ք․ա․ 20-րդ դարի սկիզբ
Ջիբխենտրա[51]
Inscription Iyibkhentre Gauthier 02.jpg
Այս փարավոնը բացակայում է թագավորների ցանկից, վկայություններ կան միայն Ստորին Նուբիայում, ամենայն հավանականությամբ թագավորել է տասնմեկերորդ դինաստիայի վերջում կամ տասներկուերորդի սկզբին։ Ք․ա․ 20-րդ դարի սկիզբ

Տասներկուերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասներկուերորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 1991-1802 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Ամենեմհետ I[52][53]
Amenhet.jpg
Գահակալել է Մենտուհոտեպ IV-ի վախճանից հետո։ Սպանվել է վարձկանների կողմից։
Ք․ա․ 1991–1962 թվականներ
Սենուսերտ I[54]
Ägyptisches Museum Leipzig 104.jpg
Կառուցել է Սպիտակ մատուռը
Ք․ա․ 1971–1926 թվականներ
Ամենեմհետ II[55]
Louvre sphinx.jpg
Ք․ա․ 1929–1895 թվականներ
Սենուսերտ II[56]
Statue Senusret II Lille.jpg
Ք․ա․ 1897–1878 թվականներ
Սենուսերտ III[57]
GD-EG-Louxor-116.JPG
Միջին թագավորության ամենահզոր փարավոնը։
Ք․ա․ 1878–1860 թվականներ
Ամենեմհետ III[58]
Amenemhet III, basalto, seconda metà del XIX sec. ac. 02.JPG
Ք․ա․ 1860–1815 թվականներ
Ամենեմհետ IV[59]
AmmenemesIV(Front)-BritishMuseum-August19-08.jpg
Համանախագահությունը տևել է 1 տարի ըստ Կնոսոսի արձանագրությունների։
Ք․ա․ 1815–1807 թթ․
Նեֆրուսեբեկ[60]
Louvre 0320O7 01.jpg
Առաջին և հազվագյուտ հանդիպող կին տիրակալներից։
Ք․ա․ 1807–1802 թթ․

Այս ցանկում Սենխիբտավի Սենխիբրայի ընդգրկվելը հստակ չէ։

Երկրորդ անցումային ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Second Intermediate Period (1802–1550 BC) is a period of disarray between the end of the Middle Kingdom, and the start of the New Kingdom. It is best known as when the Hyksos, whose reign comprised the Fifteenth Dynasty, made their appearance in Egypt.

The Thirteenth Dynasty was much weaker than the Twelfth Dynasty, and was unable to hold onto the two lands of Egypt. Either at the start of the dynasty, c. 1805 BC or toward the middle of it in c. 1710 BC, the provincial ruling family in Xois, located in the marshes of the eastern Delta, broke away from the central authority to form the Canaanite Fourteenth Dynasty.

The Hyksos made their first appearance during the reign of Sobekhotep IV, and around 1720 BC took control of the town of Avaris (the modern Tell el-Dab'a/Khata'na), conquering the kingdom of the 14th dynasty. Sometime around 1650 BC the Hyksos, perhaps led by Salitis the founder of the Fifteenth Dynasty, conquered Memphis, thereby terminating the 13th dynasty. The power vacuum in Upper Egypt resulting from the collapse of the 13th dynasty allowed the 16th dynasty to declare its independence in Thebes, only to be overrun by the Hyksos kings shortly thereafter.

Subsequently, as the Hyksos withdrew from Upper Egypt, the native Egyptian ruling house in Thebes set itself up as the Seventeenth Dynasty. This dynasty eventually drove the Hyksos back into Asia under Seqenenre Tao, Kamose and finally Ahmose, first pharaoh of the New Kingdom.

Տասներեքերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասներեքերորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 1802-1649 թվականներինէ մոր 153 կամ154 տարի ըստ Մանեթոնի։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սեբեկհոտեպ II
Sekhemrekhutawy Sobekhotep Amenemhat.jpg
Founded the 13th Dynasty. His reign is well attested. Referred to as Sobekhotep I in dominant hypothesis, known as Sobekhotep I in older studiesՀիմնադրել է տասներեքերորդ դինաստիան։ Հիշատակվում է որպես Սեբեկհոտեպ I, սակայն հին ուսումնասիրություններում հանդիպում է նաև Սեբեկհոտեպ II ձևը։
Ք․ա․ 1802–1800 թթ․[61]
Սեհեմկարա Ամենեմհետ-Սենեբեֆ
AmenemhatSenebefCylinderPetrie.png
Սեբեկհոտեպի եղբայրը և Ամենենհետ IV-ի որդին[61]։
Ք․ա․ 1800–1796 թթ․[61]
Ներիկարա
Stele of Nerikare.png
Հաստատված է Նիլի Սեմնայից գտնված արձանագրություններից[62]։
Ք․ա․ 1796 թվական
Սեհեմկարա Ամենեմհետ V
Amenemhat V.jpg
Ղեկավարել է 3-4 տարի։[61]
Ք․ա․ 1796–1793 թվականներ[61]
Ամենի Քեմաու
Plaque Qemaw by Khruner.jpg
Թաղված է Հյուսիսային Դահշուրում գտնվող իր բուրգում։
Ք․ա․ 1795–1792 թվականներ
Հոտեպիբրե
Hetep-ib-Re-mace.png
Նաև կոչել են Սեհոտեպիբրա։
Ք․ա․ 1792–1790 թվականներ
Իուֆնի
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։
Շատ կարճ ժամանակաշրջան, մոտավոր Ք․ա․ 1790-1788 թվականներ[61]
Ամենեմհետ VI
Table CG23040 Kamal.jpg
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից[63]։
Ք․ա․ 1788–1785 թվականներ
Սեմենկարա Նեբենու
Stele Nebnuni by Khruner.jpg
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից[64]։
Ք․ա․ 1785–1783 [61] կամ 1739 թվական[65]
Սեհետիպիբրա Սեվեսեխտավի
Cylinder Sehetepibre by Khruner.jpg
Հայտնի է Թուրինի թագավորական ցանկից[66]։
Ք․ա․ 1783–1781 թվականներ[61]
Սևեջկարա
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։ Ք․ա․ 1781
Նեջեմբիրա
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։
Թագավորել է 7 ամիս, Ք․ա․ 1780 [61] կամ Ք․ա․ 1736 թվական[65]
Սեբեկհոտեպ I
Louvre 032007 40.jpg
Աղբյուրների մեծամասնությունում հիշատակվում է որպես Սեբեկհոտեպ II, առավել հին աղբյուրներում՝ Սեբեկհոտեպ I։
Թագավորել է 3 տարի,Ք․ա․ 1780–1777 թվականներ[61]
Ռենսենեբ 4 ամիս
Ք․ա․ 1777 թվական[61]
Աուտիբրա Հոր I
Ka Statue of horawibra.jpg
Հայտնի է իր դամբարանով և Կա արձանով։
Թագավորել է 1 տարի և 6 ամիս, Ք․ա․ 1777–1775 թվականներ[61]
Սեխեմրեխուտավի Խաբավ
Khabaw2.png
Հոր-Աուտիբրայի որդին։
Թագավորել է 3 տարի, Ք․ա․ 1775–1772 թվականներ[61]
Ջեդխեպերև
OsirisBed.jpg
Հոր-Աուտիբրայի որդին կամ Խաբավի եղբայրը։
Թագավորել է մոտավոր 2 տարի, Ք․ա․ 1772–1770 թվականներ[61]
Սեբկա
Kay Amenemhat.jpg
Հավանաբար 2 թագավոր՝ Սեբը և նրա որդի Կայը[61]։
Սեջեֆկարա Ամենեմհետ VII
Cylinder Sedjefakare Petrie.jpg
Բավականին հայտնի թագավոր, ում անունը հիշատակված է բազմաթիվ փաստաթղթերում։
3 տարի, Ք․ա․ 1769–1766 թվականներ[61]
Խուտաուիրա Ուգաֆ
Wegaf Rubensohn.png
Ըստ հին արձանագրությունների՝ դինաստիաներից որոշների հիմնադիրն է։
Մոտավոր Ք․ա․ 1767 թվական
Խենջեր
Khendjer.jpg
Առաջին սեմական փարավոնը, Սաքարա բուրգի հիմնադիր։
Նվազագույնը 4 տարի և 3 ամիս, Ք․ա․ 1765 թվական
Իմիրմեշա
Imyremeshaw.jpg
Վկայությունը 2 հսկայական արձաններն են։
Թագավորել է 10 տարի, սկսած Ք․ա․ 1759 [61] կամ Ք․ա․ 1711 B[67]
Սեհոտեպկարա Ինիոտեֆ IV
Hotepkare cylinder Petrie.png
10 տարուց պակաս
Սեթ Մերիբրա
Stele JE 35256 Randall-MacIver.png
Թագավորման վերջ Ք․ա․ 1749 թվական
Սեբեկհոտեպ III
SobekhotepIII-DualRelief BrooklynMuseum.png
4 տարի և 3 ամիս
Ք․ա․ 1755–1751 թվականներ
Նեֆերհոտեպ I
Neferhotep I 2.jpg
11 տարի
Ք․ա․ 1751–1740 թվականներ
Մենվաջրե Սահատհոր
Turiner2.png
Համագահակալել է եղբոր հետ։
Ք․ա․ 1739 թվական[61]
Սեբեկհոտեպ IV
Statue of Sobekhotep IV.jpg
10 կամ 11 տարի
Ք․ա․ 1740–1730 թվականներ
Սեբեկհոտեպ V
Statue of Merhotepre Sobekhotep V.jpg
Ք․ա․ 1730 թվական
Սեբեկհոտեպ VI
KneelingStatueOfSobekhotepV-AltesMuseum-Berlin.png
4 տարի 8 ամիս և 29 օր
Մոտավոր Ք․ա․ 1725 թվական
Իաիբ
Scarab of King Ia-ib LACMA M.86.313.10 (2 of 2).jpg
10 տարի և 8 ամիս
Ք․ա․ 1725–1714 կամ Ք․ա․ 1712–1701 թվականներ[61]
Մերնեֆերա Էյե
Merneferre Ay.jpg
Դինաստիայի ամենակերկար գահակալած փարավոնն է։
23 տարի, 8 ամիս և 18 օր, Ք․ա․ 1701–1677 [61] կամ Ք․ա․ 1714–1691 թվականներ
Մերհոտեպրա Ինի
Merhotepre Ini.png
Հավանաբար իրեն նախորդողի որդին է։
2 տարի, 3 կամ 4 ամիս և 9 օր, Ք․ա․ 1677–1675 [61] կամ Ք․ա․ 1691–1689 թվականներ
Սենխենրա Սեվաջտու
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։
3 տարի և 2–4 ամիս, Ք․ա․ 1675–1672 թվականներ[61]
Մերեխեմրա Ինեդ
Neferhotep II 2.jpg
Նույնացվում է Նեֆերհոտեպ II-ի հետ։
3 տարի, Ք․ա․ 1672–1669 թվականներ[61]
Սևեջկարա Հորի
5 տարի
5 տարի
Մերկարա Սեբեկհոտեպ VII
Merkawre Sobekhotep.png
2 տարի և 6 ամիս[61]
Ք․ա․ 1664–1663 թվականներ[61]
Յոթ թագավորներ
Այս անունները անհետացել են Թուրինի թագավորների ցանկից։[61]
Ք․ա․ 1663 –?[61]
Անհայտ
Մերկարա
Merkheperre Scarab.png
Ք․ա․ 1663-1649 թվականներ[61]
Մերկարա
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։
Ք․ա․ 1663- 1649 թվականներ[61]
Անհայտ անուն
Անհայտ
Մենտուհոտեպ V
Sewadjare Mentuhotep.png
Մոտավոր Ք․ա․ 1655 թվական[61]
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Սեհեքենրա Սանկպտահի
Sankhptahi.jpg
Հավանաբար իրեն նախորդողի որդին։
Ք․ա․ 1663-1649 թվականներ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ
Անհայտ ժամանակներ– Ք․ա․ 1649 թվական[61]

Թագավորների տրված հաջորդականությունը հստակ չէ։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Դուդիմոս I
Djedhotepre Dedumose stele.png
Հավանաբար 16-րդ դինաստիայի թագավոր։
Մոտավոր Ք․ա․ 1654 թվական
Դուդիմոս II
Djedneferre Dedumose.png
Հավանաբար 16-րդ դինաստիայի թագավոր։ Անհայտ
Սևահենրա Սենեբմու
Senebmiu.png
Վաղ 13-րդ դինաստիա
Ք․ա․ 1660 թվականից հետո[61]
Սենայիբ
Snaaib.jpg
Հավանաբար Աբիդոսսյան դինաստիայի թագավոր։ Անհայտ
Մերշեպսեսրա Ինի II
Reperti del Tempio di Iside di Benevento 25.jpg
Վաղ 13-րդ դինաստիա Անհայտ

Տասնչորսերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնչորսերորդ դինաստիան կազմված էր տեղացիներից, որոնք եկել էին արևելյան Դելտայից, նրանք թագավորել են կամ Ք․ա․ 1805-ից կամ Ք․ա․ 1710-1650 թվականները։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Յակբիմ Սեխանրա
Scarab Sekhaenre EA30511 Hall.jpg
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ է[68]։
Ք․ա․ 1805–1780 թվականներ
Յամու Նուբվոսերա
Scarab Nubwoserre UC16597.jpg
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ է[68]։
Ք․ա․ 1780–1770 թվականներ
Քարեհ[68]
QarehScarabPetrie.png
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ է[68]։
Ք․ա․ 1770–1760 թվականներ
Ամու Ահոտեպրա[68]
AahotepreScarabPetrie.png
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ է[68]։
Ք․ա․ 1760–1745 թվականներ
Մաիբրա Շեշա[69]
Canaanite - Scarab with Cartouche of King Sheshi - Walters 4217 - Bottom (2).jpg
Ժամանակագրական պաշտոնը, թագավորման տևողությունը և կառավարման աստիճանը անստույգ են, այստեղ ներկայացված է Ռայհոլթ անունով[68]։ Կան տարբերակներ, որ նա եղել է Հայկսոս թագավորը կամ էլ նրա վասալը։
Ք․ա․ 1745–1705 թվականներ
Նեհեսի
Aasehra obelisk Petrie.png
Թագավորել է շատ կարճ, հավանաբար Շեշի թագավորի որդին է[68]։
Մոտավոր Ք․ա․ 1705 թվական
Խախրևրա
Անհայտ
Նեբեֆավրա
Մոտավոր Ք․ա․ 1704 թվական
Սեհեբրա
Նսույնացվում է Վազարդի կամ Շենեհի հետ[61]։
Մոտավոր Ք․ա․ 1704-1699 թվականներ
Մերջեֆարա
Stele Merdjefare by Khruner.png
Նսույնացվում է Վազարդի կամ Շենեհի հետ[61]։
Մոտավոր Ք․ա․ 1699 թվական
Սևեջկարա III
Անհայտ
Նեբջեֆարա
Ք․ա․ 1694 թվական
Վեբենրա
Անհայտ
Անհայտ
Ջեֆարա
Անհայտ
Վեբենրա
Մոտավոր Ք․ա․ 1690 թվական
Նեբսենրա[68]
Jar Nebsenre by Khruner.jpg
Գավաթի վրա կան վկայություններ նրա ծննդյան անվան վերաբերյալ։
Նվազագույնը 5 ամիս, Ք․ա․ 1690-1649 թվականներ
Սեխեպրենխա[68]
Scarab Sekheperenre by Khruner.jpg
Նկարագրվում է միջատի տեսքով։
2 ամիս, Ք․ա․ 1690 -1649 թվականներ
Anati Djedkare[68]
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։ Անհայտ
Բաբնում[68]
Հայտնի է Թուրինի թագավորների ցանկից։
Ք․ա․1690-1649 թվականներ
Ապեպի[68]
Ք․ա․ 1650 թվական

Ստորև նշված թագավորների տիտղոսներն ու ինքնությունը հստակ չեն։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Նույա[61]
Scarab Nuya by Khruner.jpg
Անհայտ
Վազարդ[61]
Wazad.png
Նույնացվում է Սեհեբրայի կամ Մերջեֆարայի հետ։
Մոտավոր Ք․ա․ 1700- ?
Շենեհ[61]
Sheneh.png
Նույնացվում է Սեհեբրայի կամ Մերջեֆարայի հետ։ Անհայտ
Շենշեկ[61]
Scarab Shenshek by Khruner.png
Անհայտ
Խամուրա[61]
Khamure.png
Անհայտ
Յակարեբ[61]
Yakareb scarab.png
Անհայտ
Յակուբհեր[69]
YaqubHar scarab Petrie 75.png
Պատկանում է 14-րդ, 15-րդ դինաստիաներին, կամ էլ եղել է Հայկսոս թագավորի վասալը
Ք․ա․ 17–16-րդ դարեր

The Թուրինի թագավորների ցուցակում կան հավելյալ անուններ, որոնք ներկայացված չեն այստեղ։

Տասնհինգերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Fifteenth Dynasty arose from among the people who emerged from the Fertile Crescent to establish a short-lived governance over much of the Nile region, and ruled from 1674 to 1535 BC. Տասնհինգերորդ դինաստիան ծագել է Հայկսոսի մարդկանցից, որոնք ծագումով Բարեբեր մահիկից էին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սեմքեն
SemqenScarabPetrie.png
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ է։
Ք․ա․ 1649 – անհայտ
Ապերանատ
Aperanati scarab Petrie.png
Ժամանակագրական պաշտոնը անստույգ։ Անհայտ
Սակիր-Հար
Անհայտ
Հիան
Khyan.jpg
Apex of the Hyksos' power, conquered Thebes toward the end of his reign
30–40 տարի
Ապեպի
ScarabBearingNameOfApophis MuseumOfFineArtsBoston.png
40 տարի և ավելի
Խամուդի
Cylinder Khondy Petrie.jpg
Ք․ա․ 1555–1544 թվականներ

Աբիդոսյան դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկրորդ անցումային ժամանակաշրջանը ընդգրկում է թագավորների, որոնք ղեկավարել են Աբիդոսում Ք․ա․ 1650-1600 թվականներին[70][71][72]։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Վեպվավետեմսաֆ
Wepwawetemsaf.png
Պատկանում է 16-րդ դինաստիային[73]։ Անորոշ
Պենտինի
Stele Pantjeny Petrie.jpg
Պատկանում է 16-րդ դինաստիային[73]։ Անորոշ
Սենաիբ
Snaaib.jpg
Պատկանում է 12-րդ դինաստիային[74][75][76]։ Անորոշ
Սենեբկայ
Cartouche Senebkay by Khruner.jpg
Գերեզմանը հայտնաբերվել է 2014 թվականին։
Մոտավոր Ք․ա․ 1650 թվական

Տասնվեցերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնվեցերորդ դինաստիան տեղական Թեբան դինաստիան էր, որը ձևավորվել էր Ք․ա․ 1650 թվականին Մեմֆիսի կործանման արդյունքում։ Այս դինաստիան իշխել է միայն Վերին Եգիպտոսում։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Այս դինաստիայի առաջին թագավորի անունը անհետացել է Թուրինի թագավորների ցանկից և այդպես էլ չի հաջողվել վերականգնել այն։ Անհայտ
Ջեհուտի
Block Djehuti by Khruner.jpg
3 տարի
Սոբեխոտեպ VIII
Stele Sekhemre Seusertawy by Khruner.png
16 տարի
Նեֆերհոտեպ III
Stele JE 59635 by Khruner.png
1 տարի
Սինխենրա Մենտուհոտեպի
Sphinx Seankhenre by Khruner.jpg
17-րդ դինաստիայի թագավոր[75]։ 1 տարի
Նեբերեաու I
Dagger Sewadjenre Petrie.png
26 տարի
Նեբիրիաու II
Statuette Harpocrates Mariette.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 1600 թվական
Սեմենրա
Axehead Semenenre by Khruner.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 1600 թվական
Բեբիանխ
Dagger Bebiankh by Khruner.jpg
12 տարի
Դուդիմոս I
Djedhotepre Dedumose stele.png
13-րդ դինաստիայի թագավոր[75]։
Մոտավոր Ք․ա․ 1588-1582
Դուդիմոս II
Djedneferre Dedumose.png
Մոտավոր Ք․ա․ 1588-1582 թվականներ
Ջեդենխրա Մոնտեմսաֆ
DjedankhraScarabPetrie.png
Մոտավոր Ք․ա․ 1590 թվական
Մերանխրա Մենտուհոտեպ VI
Mentuhotep VI.jpg
Կարճ ժամանակաշրջան, մոտավոր Ք․ա․ 1585 թվական
Սենուսրետ IV
Senusret IV.png
Անհայտ
Սեխեմրա Շեդվաստ
Նույնացվում է Սեխեմրա Շեդվաստի հետ։ Անհայտ

The 16th Dynasty may also have comprised the reigns of pharaohs Sneferankhre Pepi III[77] and Nebmaatre. Their chronological position is uncertain.[74][75]

Seventeenth Dynasty[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Seventeenth Dynasty was based in Upper Egypt and ruled from 1650 to 1550 BC։

Անուն Նկար Մեկնաբանություններ Տարեթվեր
Ռահոտեպ
Rahotep stele BM Budge.png
Մոտավոր Ք․ա․ 1620 թվական
Սոբեկեմսաֆ I
RedGraniteStatueOfSobkemsafI(Detail)-BritishMuseum-August19-08.jpg
Նվազագույնը 7 տարի
Սոբեկեմսաֆ II
Statuette Sobekemsaf Petrie b.png
Ռամզես IX-ի ժամանակ նրա գերեզմանը թալանվել ու այրվել է։
Անհյատ- Ք․ա․ 1573 թվական
Սեխեմրա-Վեպմատ Ինտեֆ V
Sekhemre-Wepmaat Intef, Louvre.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 1573-1571 թվականներ
Ինիոտեֆ VI
WoodenCoffinOfIntef-BritishMuseum-August21-08.jpg
Թագավորել է ավելի քան 3 տարի։
Մոտավոր Ք․ա․ 1571-1560-ականների կեսեր
Ինիոտեֆ VII
Sekhemre-Heruhirmaat Intef, Louvre.jpg
Ք․ա․ 1560-ականներ
Սենահտենրա
Relief Senakhtenre by Khruner.jpg
Մոտավոր Ք․ա․ 1558 թվական
Տաա II Սեկենենրա
Sequenre tao.JPG
Մահացել է Հայկսոսի դեմ պայքարի ժամանակ։
Ք․ա․ 1558–1554 թվականներ
Կամոս
Sarcophage-Kamose.jpg
Ք․ա․ 1554–1549 թվականներ

Տասնյորերորդ դինաստիայի կազմում պայմանականորեն ընդգրկվում է նաև Նեբմատրա փարավոնը, ում ժամանակագրական դիրքը հստակ չէ[61]։

Նոր թագավորություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The New Kingdom (1550–1077 BC) is the period covering the Eighteenth, Nineteenth, and Twentieth dynasty of Egypt, from the 16th to the 11th century BC, between the Second Intermediate Period, and the Third Intermediate Period.

Through military dominance abroad, the New Kingdom saw Egypt's greatest territorial extent. It expanded far into Nubia in the south, and held wide territories in the Near East. Egyptian armies fought with Hittite armies for control of modern-day Syria.

Three of the best known pharaohs of the New Kingdom are Akhenaten, also known as Amenhotep IV, whose exclusive worship of the Aten is often interpreted as the first instance of monotheism, Tutankhamun known for the discovery of his nearly intact tomb, and Ramesses II who attempted to recover the territories in modern Israel/Palestine, Lebanon and Syria that had been held in the Eighteenth Dynasty. His reconquest led to the Battle of Qadesh, where he led the Egyptian armies against the army of the Hittite king Muwatalli II.

Eighteenth Dynasty[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The Eighteenth Dynasty ruled from c. 1550 to 1292 BC։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Յահմոս I
AhmoseI-StatueHead MetropolitanMuseum.png
Կամոսի եղբայրն ու իրավահաջորդը, Հայկսոսից զավթել է Եգիպտոսի հյուսիսային մասը։
Մոտավոր Ք․ա․ 1550–1525 թվականներ, թագավորության սկիզբը Ք․ա․ 1570–1544 թվականներ, առավել կարևոր՝ Ք․ա․ 1557[78]
Ամենհոտեպ I
58 I Amenhotep I.jpg
Յահմոս I-ի որդին։
Ք․ա․ 1541–1520 թվականներ
Թութմոս I
ColossalSandstoneHeadOfThutmoseI-BritishMuseum-August19-08.jpg
Father unknown, though possibly Amenhotep I. His mother is known to be Senseneb. Expanded Egypt's territorial extent during his reign.
Ք․ա․ 1520–1492 թվակններ
Թութմոս II
Stone block with relief at Karnak Temple Thutmosis II.jpg
Son of Thutmose I. Grandson of Amenhotep I through his mother, Mutnofret.
Ք․ա․ 1492–1479 թվականներ
Հատշեպսուտ
Hatshepsut.jpg
The second known female ruler of Egypt. May have ruled jointly with her nephew Thutmose III during the early part of her reign. Famous for her expedition to Punt documented on her famous Mortuary Temple at Deir el-Bahari. Built many temples and monuments. Ruled during the height of Egypt's power. Was the daughter of Thutmose I and the Great Wife of her brother Thutmose II.
Ք․ա․ 1479–1458
Թութմոս III
TuthmosisIII-2.JPG
Son of Thutmose II. May have ruled jointly with Hatshepsut, his aunt and step-mother, during the early part of her reign. Famous for his territorial expansion into the Levant and Nubia. Under his reign, the Ancient Egyptian Empire was at its greatest extent. Ruled during the height of Egypt's Power. Before the end of his reign, he obliterated Hatshepsut's name and image from temples and monuments.
Ք․ա․ 1458–1425
Ամենհոտեպ II
Amenophis II-E 10896-IMG 0085-gradient.jpg
Թութմոս III-ի որդին, ղեկավարել Եգիպտական պետության վերելքի ժամանակ։
Ք․ա․ 1425–1400
Թութմոս IV
Thumtmoses IV-E 13889-Louvre Museum (7465530452).jpg
Famous for his Dream Stele. Son of Amenhotep II. Ruled during the height of Egypt's Power.
Ք․ա․ 1400–1390
Ամենհոտեպ III
Amenhotep iii british museum.jpg
Father of Akhenaten and grandfather of Tutankhamun. Ruled Egypt at the height of its power. Built many temples and monuments, including his enormous Mortuary Temple. Was the son of Thutmose IV.
Ք․ա․ 1390–1352
Էխնաթոն
GD-EG-Caire-Musée061.JPG
Founder of the Amarna Period in which he changed the state religion from the polytheistic Ancient Egyptian religion to the Monotheistic Atenism, centered around the worship of the Aten, an image of the sun disc. He moved the capital to Akhetaten. Was the second son of Amenhotep III. He changed his name from Amenhotep (Amun is pleased) to Akhenaten (Effective for the Aten) to reflect his religion change.
Ք․ա․ 1352–1336
Սմենհկարա
Spaziergang im Garten Amarna Berlin.jpg
Ruled jointly with Akhenaten during the later years of his reign. Unknown if Smenkhare ever ruled in his own right. Identity and even the gender of Smenkhare is uncertain. Some suggest he may have been the son of Akhenaten, possibly the same person as Tutankhamun; others speculate Smenkhare may have been Nefertiti or Meritaten. May have been succeeded by or identical with a female Pharaoh named Neferneferuaten.
Ք․ա․ 1335–1334
Նեֆերնեֆրուատոն
UnfinishedStele-NefertitiPouringWineIntoAkhenatensCup.png
A female Pharaoh, possibly the same ruler as Smenkhkare. Archaeological evidence relates to a woman who reigned as pharaoh toward the end of the Amarna Period. It is likely she was Nefertiti.
Ք․ա․ 1334-1332
Թութանհամոն III
CairoEgMuseumTaaMaskMostlyPhotographed.jpg
Commonly believed to be the son of Akhenaten, most likely reinstated the polytheistic Ancient Egyptian religion. His name change from Tutankhaten to Tutankhamun reflects the change in religion from the Monotheistic Atenism to the classic religion, of which Amun is a major deity. He is thought to have taken the throne at around age eight or nine and to have died around age eighteen or nineteen, giving him the nickname "The Boy King." Although he was a weak leader, Tutankhamun became famous due to his decorated tomb, also called KV62.
Ք․ա․ 1332–1324
Էյե II
Opening of the Mouth - Tutankhamun and Aja-2.jpg
Was Grand Vizier to Tutankhamun and an important official during the reigns of Akhenaten and Smenkhkare. Possibly the brother of Tiye, Great Wife of Amenhotep III, and also possibly father of Nefertiti, Great Wife of Akhenaten. Believed to have been born into nobility, but not royalty. Succeeded Tutankhamun due to his lack of an heir.
Ք․ա․ 1324–1320
Հորեմհեբ
StatueOfHoremhebAndTheGodHorus-DetailOfHoremheb01 KunsthistorischesMuseum Nov13-10.jpg
Born a Commoner. Was a General during the Amarna Period. Obliterated Images of the Amarna Pharaohs and destroyed and vandalized buildings and monuments associated with them. Succeeded Ay despite Nakhtmin being the intended heir.
Ք․ա․ 1320–1292

Տասնիններորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տասնիններորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 1292-1186 թվականներին և ընդգրկում է ամենահանճար փարավոնին՝ Ռամզես II Մեծին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Ռամզես I[79]
StatueHeadOfParamessu-TitledFrontalView-RamessesI MuseumOfFineArtsBoston.png
Of non-royal birth. Succeeded Horemheb due to his lack of an heir.
Ք․ա․ 1292–1290
Սեթի I
SetiI-KneelingStatueOfferingToOsiris-CloseUp MetropolitanMuseum.png
Regained much of the territory that was lost under the reign of Akhenaten.
Ք․ա․ 1290–1279
Ռամզես II
RamsesIIEgypt.jpg
Continued expanding Egypt's territory until he reached a stalemate with the Hittite Empire at the Battle of Kadesh in 1275 BC, after which the famous Egyptian–Hittite peace treaty was signed in 1258 BC. Had one of the longest Egyptian reigns.
Ք․ա․ 1279–1213
Մերնեպտահ[80]
Merenptah Louxor-HeadAndShoulders-BackgroundKnockedOut.png
Thirteenth son of Ramesses II.
Ք․ա․ 1213–1203 թթ․
Ամենմես
Amenmesse-StatueHead MetropolitanMuseum.png
Most likely an usurper to the throne. Possibly ruled in opposition to Seti II. Suggested son of Merneptah.
Ք․ա․ 1203–1200 թթ․
Սեթի II[81]
Turin statue of Seti II.jpg
Son of Merneptah. May have had to overcome a contest by Amenmesse before he could solidify his claim to the throne.
Ք․ա․ 1203–1197 թթ․
Սապտահ[82]
Siptah.jpg
Possibly son of Seti II or Amenmesse, ascended to throne at a young age.
Ք․ա․ 1197–1191 թթ․
Տաուսերտ
Twosret.jpg
Probably the wife of Seti II. Also known as Twosret or Tawosret.
Ք․ա․ 1191–1190 թթ․

Քսաներորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսաներորդ դինաստիա ղեկավարել է 1190-1077 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սետնահտ
Sethnakht closeup Lepsius.png
Կապ չունի Սեթի II-ի, Սիպտահի կամ Տաուսերտի հետ։ Գահը նվաճել է Տաուսերտից։
Ք․ա․ 1190–1186 թթ․
Ռամզես III
KhonsuTemple-Karnak-RamessesIII-2.jpg
Սետնահտի որդին, կռվել է «Ծովային ազգերի դեմ» Ք․ա․ 1175 թվականին։ Ենթադրվում է, որ սպանվել է վարձկանների կողմից։
Ք․ա․ 1186–1155 թթ․
Ռամզես IV
M-Ramses IV.jpg
Ռամզես III-ի որդին։ Նրա գահակալման ժամանակ թագավորությունը անկում ապրեց։
Ք․ա․ 1155–1149 թթ․
Ռամզես V
Ramses V mummy head.png
Ռամզես IV-ի որդին։
Ք․ա․ 1149–1145 թթ․
Ռամզես VI
RamassesVIFragmentarySarcophagusHead-BritishMuseum-August19-08.jpg
Son of Ramesses III. Brother of Ramesses IV. Uncle of Ramesses V.Ռամզես III-ի որդին, Ռամզես IV-ի եղբայրը և Ռամզես V-ի հորեղբայրը։
Ք․ա․ 1145–1137 թթ․
Ռամզես VII
Tomb KV1 Ramesses VII Lepsius.jpg
Ռամզես VI-ի որդին։
Ք․ա․ 1137–1130 թթ․
Ռամզես VIII
SFEC-MEDINETHABU-Sethiherkhepeshef II.jpg
Անհայտ փարավոն, ով գահակալել է ընդամենը 1 տարի։ Նույնացվում է Սեթիհերխեփեշեֆ II-ի հետ։ Ռամզես III-ի որդին, Ռամզես IV-ի և Ռամզես VI-ի եղբայրը, Ռամզես V-ի և Ռամզես VII-ի հորեղբայրը։ Նա քսաներորդ դինաստիայի միակ փարավոնն է, որի գերեզմանը չի գտնվել։
Ք․ա․ 1130–1129 թթ․
Ռամզես IX
Ramesses9.jpg
Հավանաբար Ռամզես III-ի թոռը։ Ռամզես V-ի և Ռամզես VII-ի առաջին զարմիկը։
Ք․ա․ 1129–1111 թթ․
Ռամզես X[83]
RamsesXCrop.jpg
Քիչ հայտնի փարավեն, գահակալել է 3-10 տարի, նրա ծագումնաբանությունը ամբողջովին անստույգ է։
Ք․ա․ 1111–1107 թթ․
Ռամզես XI[84]
Temple Khonsu Ramesses XI Lepsius.jpg
Ռամզես X-ի որդին։ Իր գահակալման երկրորդ կեսին Ամունի գերագույն քուրմը կառավարում էր հարավի վրա՝ սկսած Թեբեից, նրա իշխանությունը սահմանափակված էր Ստորին Եգիպտոսում։ Հյուսիսում նրան փոխարինեց։
Ք․ա․ 1107–1077 թթ․

Երորրդ անցումային ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երրորդ անցումային ժամանակաշրջանը (Ք․ա․ 1077-664 թթ․) նշմարում է Նոր թագավորության սկիզբը Եգիպտական կայսրությունում։

Քսանմեկերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսանմեկերորդ դինաստիան հիմնված էր Թանիսի վրա և համեմատաբար թույլ խումբ էր։ Նրանք կառավարում էին ամբողջ Եգիպտոսում, բայց որոշ սահմանափակումներ ունեին Ստորին Եգիպտոսում։ Կառավարել են Ք․ա․ 1069-943 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Սմենդես I[85]
Canopic Smendes Met.jpg
Ամուսնացած էր Տենտամունի հետ, Ռամզես XI-ի դուստրը։
Ք․ա․ 1077–1051 թթ․
Ամենեմնիսու
Bowcap Amenemnesut Psusennes by Khruner.jpg
4 տարի
Ք․ա․ 1051–1047 թթ․
Պսուսեննես I
Golden Mask of Psusennes I.jpg
Պինեջեմի որդին, Ամունի գերագույն քուրմ։ Գահակալել է 40-51 տարի։ Անվանել են նաև «Արծաթե փարավոն», քանի որ թաղված էր արծաթե դագաղի մեջ։ Դինաստիայի ամենահզոր փարավոններիվ մեկը։
Ք․ա․ 1047–1001 թթ․
Ամենեմոպետ
Պսուսեննես I-ի որդին։
Ք․ա․ 1001–992 թթ․
Օսորկոն Մեծ
Seal Aakheperre Osorkon Petrie.jpg
Son of Shoshenq A, Great Chief of the Meshwesh (Libya). Also known as Osochor.
Ք․ա․ 992–986 թթ․
Սիամոն
Unknown Origins. Built extensively for a third intermediate period Pharaoh. One of the most powerful rulers of the dynasty.
Ք․ա․ 986–967 թթ․
Պսուսեննես II
Statue CG42192 legrain.jpg
Son of Pinedjem II, a High Priest of Amun.
Ք․ա․ 967–943 թթ․

Ամունի գերագույն քրմերը Թեբանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամունի գերագույն քրմերը քսանմեկերորդ և քսաներկուերորդ դինաստիաների ժամանակ դե ֆակտո ղեկավարում էին Վերին Եգիպտոսում, նրանց մարմինները թաղված են արքայական գերեզմանատանը։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Հերիհոր
KingHerihorAdoreOsiris.jpg
Առաջին Ամունի բարձրագույն քուրմը, ով կրել է փարավոնի կոչում։ Ղեկավարել է Թեբեսի հարավում, մինչդեռ Պեր-Ռամզեսը ղեկավարում էր Թեբեսում։
Ք․ա․ 1080–1074 թթ․
Պիանհ
Payankh stele Mariette.jpg
Որորշ աղբյուրներ պնդում են, որ նա թագավորել է Հերիհորից առաջ։
Ք․ա․ 1074–1070 թթ․
Պինեջեմ I
Statue Pinedjem CG42191 Legrain.png
Son of Piankh. Father of Psusennes I.Պիանհի որդին։Պսուսենեսի հայրը։
Ք․ա․ 1070–1032 թթ․
Մասահարտա
Mummy Masaherta Smith.JPG
Պինեջեմ I-ի որդին։
Ք․ա․ 1054–1045 թթ․
Ջեդհոնսուեֆանհ
Պինեջեմ I-ի որդին։
Ք․ա․ 1046–1045 թթ․
Մենհեպերրա
Molded Faience Amuletic Tube with Throne Name of the High Priest of Amen Menkheperre LACMA M.80.198.107.jpg
Պինեջեմ I-ի որդին։
Ք․ա․ 1045–992 թթ․
Սմենդես II
Nesbanebdjed II statuette Petrie.png
Մենհեպերրայի որդին։
Ք․ա․ 992–990 թթ․
Պինեջեմ II
Pinudjem-II.jpg
Մենհեպերրայի որդին և Պսուսենես II- հայրը։
Ք․ա․ 990–976 թթ․
Պսուսեննես III
Possibly the same person as Psusennes II. Either he or Pinedjem II is generally considered to be the last High Priest of Amun to consider himself as a pharaoh-like figure.
Ք․ա․ 976–943 թթ․

Քսաներկուերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսաներկուերորդ դինաստիայի փարավոնները լիբիացիներ էին, ղեկավարել են Ք․ա․ 943-728 թվականներին։

նհայտ պ Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Շեշոնկ I
Karnak Sheshonq I.jpg
Son of Nimlot A, a brother of Osorkon the Elder and a Great Chief of the Meshwesh (Libya). Possibly the biblical Shishaq.Նիմլոթ Ա-ի որդին, Օսորկոն Մեծի եղբայրը և Մեշվեշի ավագ պետ(Լիբիա)։ Աստվածաշնչի Շիշաքն է։
Ք․ա․ 943–922 թթ․
Օսորկոն I
Statue of Pharaoh Osorkon I-AO 9502-IMG 7653-gradient.jpg
Շեշոնկ I-ի որդին։
Ք․ա․ 922–887 թթ․
Շեշոնկ II
Sheshonq II mask2004.jpg
Անհայտ փարավոն, հավանաբար բռնակալ։
Ք․ա․ 887–885 թթ․
Թուխեպերա Շեշոնկ II
Անհայտ փարավոն, ղեկավարման տեղանքը անստույգ է։
Ք․ա․ 880-ականներ
Հարիսիես
Sarcophage Harsiesis.JPG
Անհայտ ապստամբ, գահակալել է Թեբեսում։
Ք․ա․ 880–860 թթ․
Տակելոտ I
Takelot I a.jpg
Օսորկոն I-ի որդին
Ք․ա․ 885–872 թթ․
Օսորկոն II
Egypte louvre 066.jpg
Տակելոտ I-ի որդին
Ք․ա․ 872–837 թթ․
Շեշոնկ III
Shoshenq III.jpg
Ք․ա․ 837–798 թթ․
Շեշոնկ IV
Stele Shoshenq V Y8 Spiegelberg.png
Ք․ա․ 798–785 թթ․
Պամի
Stele of Year 2 of Pami, Louvre.jpg
Ք․ա․ 785–778 թթ․
Շեշոնկ V
Apis stele, Shoshenq V, Louvre.jpg
Ք․ա․ 778–740 թթ․
Օսորկոն IV
Louvre egide tete lionne.JPG
Ք․ա․ 740–720 թթ․

Քսաներեքերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսաներեքերորդ դինաստիան կազմված էր տեղացիներից, որոնք նույնպես լիբիացիներ էին և ղեկավարել են Ք․ա․ 837-735 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Տակելոտ II
Karnak Ptah 08.jpg
Նախկինում համարվում էր 22-րդ դինաստիայի փարավոն, այժմ նա հայտնի է որպես 23-րդ դինաստիայի հիմնադիր։
Ք․ա․ 837–813 թթ․
Պետուբաստիս
Torso of Pedubast I by Michael Martin.jpg
Տեկելոտ II-ից գրավել է գահը։
Ք․ա․ 826–801 թթ․
Իուպուտ I
Պետուբաստիսի համագահակալող։
Ք․ա․ 812–811 թթ․
Շեշոնկ V
Պետուբաստիսի իրավահաջորդը։
Ք․ա․ 801–795 թթ․
Օսորկոն III
Osorkon III.jpg
Տակելոտ II-ի որդին, հայտնաբերել է Թեբեսը և իրեն հռչակել է թագավոր։
Ք․ա․ 795–767 թթ․
Տակելոտ III
Karnak Takelot III.jpg
Միաժամանակ 5 տարի գահակալել է հոր՝ Օսորկոն III-ի հետ։
Ք․ա․ 773–765 թթ․
Ռուդամուն
Egypte louvre 054.jpg
Օսորկոն III-ի կրտսեր որդին և Տակելոտ III-ի եղբայրը։
Ք․ա․ 765–762 թթ․


Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Մենխեպերա Ինի
Louvre C100 stele Petrie.png
Գահակալել է միայն Թեբեսում։
Ք․ա․ 762–?

Քսանչորսերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսանչորսերորդ դինաստիան ղեկավարել շատ կարճ, տեղակայված էր արևմտյան Դելտայում, կառավարել են ընդամենը երկու փարավոն՝ Ք․ա․ 732-720 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Թեֆնահտ
Tefnakht Athens stela (T. Efthimiadis) det.jpg
Ք․ա․ 732–725 թթ․
Բոկհորիս
Apis Bakenranef 6 Mariette.jpg
Ք․ա․ 725–720 թթ․

Քսանհինգերորդ դինաստիա (Նուբիա/Քուշիթական ժամանակաշրջան)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Nubians invaded Lower Egypt and took the throne of Egypt under Piye although they already controlled Thebes and Upper Egypt in the early years of Piye's reign. Piye's conquest of Lower Egypt established the Twenty-fifth Dynasty which ruled until 656 BC.Նուբիացիները գրավեցին Ստորին Եգիպտոսը և զավթեցին եգիպտական գահը Պիանհիի գլխավորությամբ։ Այս դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 656 թվականից։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Պիանհի
Stele Piye submission Mariette.jpg
King of Nubia; conquered Egypt in his 20th year; full reign at least 24 years, possibly 30+ years Նումիբիայի թագավորը, 20 տարեկան հասակում գրավել է Եգիպտոսը, ընհանուր ղեկավարել է 24 տարի, հնարավոր է նաև 30+
Ք․ա․ 744–714 թթ․, ըստ Ֆրեդերիկ Փեյրադուի[86]
Շաբատակա
Stela Shebitqo Met.jpg
Շաբակայի իրավահաջորդը։
Ք․ա․ 714–705 թթ, ըստ Ֆրեդերիկ Փեյրադուի[86]
Շաբակա
Stela Shabaqo Met.jpg
Շաբատակայի իրավահաջորդը։
Ք․ա․ 705–690 թթ․, ըստ Ֆրեդերիկ Փեյրադուի[86]
Տահարկա
SphinxOfTaharqa.jpg
Մահացել է Ք․ա․ 664 թվականին։
Ք․ա․ 690–664 թթ․
Տանուտամոն
Nubian head.JPG
Տիրապետումը Վերին Եգիպտոսում կորցրել է Ք․ա․ 656 թվականին, երբ Պսամտիկը ընդլայնեց իր տիրապետությունը Թեբեսում։
Ք․ա․ 664–653 թթ․

Ուշ ժամանակաշրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուշ ժամանակաշրջանը ընդգրկում է Ք․ա․ 664-332 թվականները։ Այս շրջանում ղեկավարել են եգիպտացիները և Աքեմենյան պետություն ներկայացուցիչները։

Քսանվեցերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսանվեցերորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 664-525 թվականներին[87]։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Տեֆնահտ II
MenibraScarabKS2670.png
Քսաներորդ դինաստիայի հետնորդ, Նեխո I-ի հայրը։
Ք․ա․ 685–678 թթ․
Նեկաուբա
Նրա գոյությունը անստույգ է։
Ք․ա․ 678–672 թթ․
Նեխո I
Necho I Horus.png
Սպանվել է Թաթամանի ներխուժած քուշիթների կողմից։ Պսամտիկ I-ի հայրը։
Ք․ա․ 672–664 թթ․

Նեխո I-ի որդին և իրավահաջորդ Պսամտիկ I-ը հասցրել է վերամիավորել Եգիպտոսը և պաշտոնապես համարվում է ոսանվեցերորդ դինաստիայի հիմնադիրը։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Պսամմետիհ I
Psammetique Ier TPabasa.jpg
Վերամիավորել է Եգիպտոսը, Նեխո I-ի որդին և Նեխո II-ի հայրը։
Ք․ա․ 664–610 թթ․
Նեխո II
Necho-KnellingStatue BrooklynMuseum.png
Պսամտիկ I-ի որդին և Պսամտիկ II-ի հայրը։
Ք․ա․ 610–595 թթ
Պսամետիհ II
Sphinx Psammetique II 1104.jpg
Նեխո II-ի որդին և Ապրիհի հայրը։
Ք․ա․ 595–589 թթ․
Ապրիհ
Apries.jpg
Ամասիս II-ից հետո փախել է Եգիպտոս և իրեն հռչակել փարավոն՝ քաղաքացիական պատերազմից հետո։
Ք․ա․ 589–570 թթ․
Ամասիս II
Farao Amasis.JPG
Եգիպտոսի լավագույն ղեկավարը մինչև Աքեմենյան նվաճումը։ Ըստ Հերոդոտոսի նա սովորական նախնիներ ուներ։ Պսամետիհ III-ի հայրը։
Ք․ա․ 570–526 թթ․
Պսամետիհ III
Psamtik III.jpg
Ամասիս II-ի որդին։

Քսանյոթերորդ դինաստիա (Առաջին Աքեմենյան շրջան)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աքեմենյան պետությունը Ք․ա․ 525 թվականին գրավեց Եգիպտոսը և կազմեց կայսրության սատրապության մաս։ Այս շրջանի փարավոններից հայտնի են Աքեմենյան Սասանյանները, որոնք էլ ձևավորում են քսանյոթերորդ դինաստիան։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Կամբյուսես II
Stela Cambyses Apis closeup.jpg
Պարտվել է Պսամետիհ III-ին Պելուզիայի ճակատամարտի ժամանակ Ք․ա․ 525 թվականին։
Ք․ա․ 525–521 թթ․
Բարդիա
Կյուրոս II Մեծ-ի որդին։
Ք․ա․ 522–521 թթ․
Պետուբաստիս III[88]
Ignota prov., pannello decorativo del re sehibra, xxiii dinastia, 823-716 ac..JPG
Եգիպտացի ապստամբ Դելտայում։
Ք․ա․ 522/21–520 թթ․
Դարեհ I Մեծ
Flickr - isawnyu - Hibis, Temple Decorations (III).jpg
Գահ բարձրացավ գահընկեց անելով Բարդիային[89]։
Ք․ա․ 521–486 թթ․
Պսամմետիհ IV[88]
Եգիպտացի ապստամբ։ Ճիշտ թվագրումը անստույգ է։
Մոտավոր Ք․ա․ 480-ականներ
Քսերքսես I
Xerxes Image.png
Սպանվել է վարձկանների կողմից։
Ք․ա․ 486–465 թթ․
Արտաքսերքսես I
Ք․ա․ 465–464 թթ․
Արտաքսերքսես I Երկարաձեռ
Cartouche Artaxerxes I Lepsius.jpg
Մահացել է Ք․ա․ 424 թվականին։
Ք․ա․ 464–424 թթ․
Քսերքսես II
Հավակնորդ
Ք․ա․ 424–423 թթ․
Սեկուդիան
Հավակնորդ
Ք․ա․ 424–423 թթ․
Դարեհ II
Darius ii.png
Մահացել է Ք․ա․ 404 թվականին։
Ք․ա․ 424–404 թթ․

Քսանութերորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսանութերորդ դինաստիան գոյություն է ունեցել 6 տարի՝ Ք․ա․ 404-398 թվականներին, ղեկավարել է մեկ փարավոն։

Անուն Նկար Մեկնաբամություն Տարեթիվ
Ամենիրդիս
Amyrtaios aramaic papyrus Sachau.png
Տասանվեցերորդ դինաստիայի հետևորդ։
Ք․ա․ 404–398 թթ

Քսանիններորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քսանիններորդ դինաստիան ղեկավարել է Ք․ա․ 398-380 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Նեֆերիտ I
Louvre 032007 15.jpg
Հայտնի է Նեֆերիտ անունով, պարտվել է Ամենիրդիսին ճակատամարտի ժամանակ և մահապատժի է ենթարկել նրան։
Ք․ա․ 399–393 թթ․
Ահորիս
Statue Achoris Petrie 01.jpg
Նեֆերիտ I-ի որդին։
Մոտավոր Ք․ա․ 392-391 թթ․
Պսամմուտես
Statue of 29th Dynasty King Psamuthis LACMA M.71.73.57.jpg
Մեկ տարով գահընկեց է արել Հակորին։
Մոտավոր Ք․ա․ 391 թ․
Հակոր
Statue Achoris Petrie 01.jpg
Նորից գահը վերցրել է Պսամմուտեսից։
Մոտավոր Ք․ա․ 390–379 թթ․
Նեֆերիտ II
Սպանվել է Նեկտանեբո I-ի կողմից, գահակալել է ընդամենը 4 ամիս։
Մոտավոր Ք․ա․ 379 թթ․

Երեսուներորդ դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երեսուներորդ դինաստիան Եգիպտոսում ղեկավարել է Ք․ա․ 380-ից մինչև 343 թվականը, երբ այն անցավ Աքեմենյան տիրապետության տակ։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Նեկտանեբո I
NectaneboI.jpg
Also known as Nekhtnebef. Deposed and likely killed Nefaarud II, starting the last dynasty of native Egyptians. Father of Teos.Հայտնի է նաև որպես Նեկտնեբեֆ։
Ք․ա․ 379–361 թթ․
Տահոս
Fragment of a faience saucer inscribed with the name of King Teos (Djedhor). 30th Dynasty. From the Palace of Apries at Memphis, Egypt. The Petrie Museum of Egyptian Archaeology, London.jpg
Co-regent with his father Nectanebo I from about 365 BC. Was overthrown by Nectanebo II with the aid of Agesilaus II of Sparta.
Ք․ա․ 361–359 թթ․
Նեկտանեբո II
Head of Nectanebo II-MBA Lyon H1701-IMG 0204.jpg
Last native ruler of ancient Egypt[90] to be recognized by Manetho.
Ք․ա․ 359–342 թթ․

Երեսունմեկերորդ դինաստիա (Երկրորդ Աքեմենյան շրջան)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եգիպտոսը կրկին անցնում է Աքեմենյան պետության տիրապետության տակ։ Ըստ Մանեթոնի Ք․ա․ 343-332 թվականների Աքեմենյան ղեկավարները պայմանականորեն դասակարգվում են երեսունմեկերորդ դինաստիայում։


Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Արտաքսերքսես III
Artaxerxes III Pharao.jpg
Եգիպտոսը երկրորդ նգամ անցնում է Աքեեժմենյան տիրապետության տակ։
Ք․ա․ 343-338 թթ․
Արտաքսերքսես IV
Artaxerxes IV Arses.jpg
Գահակալել է միայն Ստորին Եգիպտոսում։
Ք․ա․ 338-336 թթ․
Խաբաբաշ
Stela Nastasen Kambasuten Lepsius.jpg
Ապսամբ ով ներխուժել է Նուբիա։
Ք․ա․ 338-335 թթ․
Դարեհ III
Darius III of Persia.jpg
Upper Egypt returned to Persian control in 335 BC. The Persian Empire was conquered by Alexander the Great in 332 B.C.Վերին Եգիպտոսը անվնում է Աքեմենյան տիրապետության տակ Ք․ա․ 335 թվականին։ Աքեմենյան պետությունը նվաճվել է Ալեքսանդր Մեծի կողմից Ք․ա․ 332 թվականին։

Հելլենական շրջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգեադների դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արգեադները ղեկավարել են Ք․ա․ 332-309 թվականներին։

Անուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Ալեքսանդր Մակեդոնացի
Alexander III of Macedon.jpg
Մակեդոնիան գրավում է Աքեմենյան պետությունը և Եգիպտոսը։
Ք․ա․ 332-323 թթ․
Փիլիպոս III Մակեդոնացի
Théodule Devéria (French) - (Close-up of a Sculpture (Profile of a Head), Karnak) - Google Art Project.jpg
Ալեքսանդր Մակեդոնացու տկարամիտ զույգ եղբայրը։
Ք․ա․ 323-317 թթ․
Ալեքսանդր IV Մակեդոնացի
Alexandros IV Aigos Budge.png
Ալեքսանդր III-ի և Ռոքսանայի որդին։
Ք․ա․ 317-309 թթ․

Պտղոմեական դինաստիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

The second Hellenistic dynasty, the Ptolemies, ruled Egypt from 305 BC until Egypt became a province of Rome in 30 BC (whenever two dates overlap, that means there was a co-regency). The most famous member of this dynasty was Cleopatra VII, in modern times known simply as Cleopatra, who was successively the consort of Julius Caesar and, after Caesar's death, of Mark Antony, having children with both of them.

Cleopatra strove to create a dynastic and political union between Egypt and Rome, but the assassination of Caesar and the defeat of Mark Antony doomed her plans.[փա՞ստ]

Caesarion (Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar) was the last king of the Ptolemaic Dynasty of Egypt, and he reigned jointly with his mother Cleopatra VII of Egypt, from September 2, 47 BC. He was the eldest son of Cleopatra VII, and possibly the only son of Julius Caesar, after whom he was named. Between the alleged death of Cleopatra, on August 12, 30 BC, up to his own alleged death on August 23, 30 BC, he was nominally the sole pharaoh. It is tradition that he was hunted down and killed on the orders of Octavian, who would become the Roman emperor Augustus, but the historical evidence does not exist.[փա՞ստ]

Ամուն Նկար Մեկնաբանություն Տարեթիվ
Պտղոմեոս Լագոս
Ptolemy I Soter Louvre Ma849.jpg
Հալածվել է Ք.ա. 285 թ., մահացել է Ք.ա. 283 թվականին։
Ք․ա․ 305–285 թթ․
Բերենիկա I
Berenice I.jpg
Պտղոմեոս I-ի կինը։
Անհայտ-285 թ․
Պտղոմեոս II Եղբայրասեր
Oktadrachmon Ptolemaios II Arsinoe II.jpg
Գահակալել է 39 տարի[91]։
Ք․ա․ 288–246 թթ․
Արսինոյա I
Arsinoe I Dekadrachme.jpg
Պտղոմեոս II-ի կինը։
Ք․ա․ 284/281–274 թթ․
Արսինոյա II
Oktadrachmon Ptolemaios II Arsinoe II.jpg
Պտղոմեոս II-ի կինը։
Ք․ա․ 277–270 թթ․
Պտղոմեոս III Էվերհետ
Ptolemy III Euergetes.jpg
Գահակալել է 24 տարի[92]
Ք․ա․ 246–222 թթ․
Բերենիկե III Հայրասեր
BerenikeIIOnACoinOfPtolemyIII.jpg
Պտղոմեոս III- կինը, սպանվել է վարձկանների կողմից։
Ք․ա․ 244/243–222 թթ․
Պտղոմեոս VI Ֆիլոմետոր
Octadrachm Ptolemy IV BM CMBMC33.jpg
Մահացել է անհայտ պայմաններում, ենթադրաբար հրդեհից։
Ք․ա․ 222–204 թթ․
Արսինոյա III
Oktadrachmon Arsinoe III.jpg
Պտղոմեոս IV-ի կինը, սպանվել է վարձկանների կողմից։
Ք․ա․ 220–204 թթ․
Հուգրոնաֆոր
Հեղափոխական փարավոն հարավում։
Ք․ա․ 205–199 թթ․
Անխմակիս
Հեղափոխական փարավոն հարավում։
Ք․ա․ 199–185 թթ․
Պտղոմեոս V Էպիֆան
Tetradrachm Ptolemy V.jpg
Վերին Եգիպտոս Ք․ա․ 207-186 թվականներ։
Ք․ա․ 204–180 թթ․
Կլեոպատրա I
Cleopatra I.jpg
Պտղոմեոս V-ի կինը և համագահակալողը
Ք․ա․ 193–176 թթ․
Պտղոմեոս VI Էվերգետ
Ring with engraved portrait of Ptolemy VI Philometor (3rd–2nd century BCE) - 2009.jpg
Մահացել է Ք․ա․ 145 թվականին։
Ք․ա․ 180–164 թթ․
Կլեոպատրա III
Cleopatra II.jpg
Պտղոմեոս VI-ի կինը։
Ք․ա․ 175–164 թթ․
Պտղոմեոս VIII
Ptolemy VIII - silver didrachma - líc.jpg
Ալեքսանդրացիների կողմից թագավոր հռչակվեց Ք․ա. 170-ին; իշխում էր Պտղոմեոս VI Փիլոմետորի և Կլեոպատրա II-ի հետ համատեղ սկսած Ք․ա. 169-ից 164 թվականներին։ Մահավել է Ք․ա․ 116 թվականին։
Ք․ա․ 171–163 թթ․
Պտղոմեոս VI Ֆիլոմետոր
Ring with engraved portrait of Ptolemy VI Philometor (3rd–2nd century BCE) - 2009.jpg
Եգիպտոսը նրա իշխանության տակ գտնվել է Ք․ա․ 164-163 թվականներին։ Նրա իշխանությունը վերահաստատվել է Ք․ա․ 163 թվականին։
Ք․ա․ 163–145 թթ․
Կլեոպատրա III
Cleopatra II.jpg
Ամուսնացած էր Պտղոմեոս VIII-ի հետ, ում դեմ ապստամբություն սկսեց Ք.ա. 131-ին և դարձավ Եգիպտոսի միանձնյա ղեկավար։
Ք․ա․ 163–127 թթ․
Պտղոմեոս VII
Coin of Ptolemy VII Neos Philopator.jpg
Համատեղ գահակալել է իր հոր հետ, հետագայում կառավարել է մոր՝ Կլեոպատրա II-ի խնամակալության ներքո։
Ք․ա․ 145–144 թթ․
Պտղոմեոս VIII
Ptolemy VIII - silver didrachma - líc.jpg
Վերահաստատվել է։
Ք․ա․ 145–131 թթ․
Cleopatra III
Cleopatra III.jpg
Պտղոմեոս VIII-ի երկրորդ կինը։ Սպանվել է իր որդու՝ Պտղոմեոս X-ի կողմից։
Ք․ա․ 142–131 թթ․
Ptolemy Memphitis
Կլեոպատրա II-ի կողմից նշանակված թագավոր, սպանվել է Պտղոմեոս VIII-ի կողմից։
Ք․ա․ 131 թվական
Harsiesi
Հեղափոխական փարավոն հարավում։
Ք․ա․ 131–130 թթ․
Ptolemy VIII Euergetes II
Ptolemy VIII - silver didrachma - líc.jpg
Վերահաստատվել է։
Ք․ա․ 127–116 թթ․
Cleopatra III
Cleopatra III.jpg
Restored with Ptolemy VIII; later co-regent with Ptolemy IX and X.
Ք․ա․ 127–107 թթ․
Cleopatra II
Cleopatra II.jpg
Reconciled with Ptolemy VIII; co-ruled with Cleopatra III and Ptolemy until 116.
Ք․ա․ 124–116 թթ․
Ptolemy IX Soter II
Edfu29.JPG
Died 80 BC
Ք․ա․ 116–110 թթ․
Cleopatra IV
Berenice und Selene.jpg
Briefly married to Ptolemy IX, but was pushed out by Cleopatra III. Later murdered.
Ք․ա․ 116–115 թթ․
Պտղոմեոս X Ալեքսանդր I
Ptolemy X Alexander I Louvre Ma970.jpg
մահացել է Ք․ա․ 88 թվականին
Ք․ա․ 110–109 թթ․
Բերենիկե III
Berenice III.jpg
Պարտադրաբար ամուսնացել է Պտղոմեոս XI-ի հետ, սպանվել է Պտղոմեոսի պատվերով Forced to marry Ptolemy XI; murdered on his orders 19 days later
Ք․ա․ 81–80 թթ․
Պտղոմեոս XI Ալեքսանդր II
Պտղոմեոս X-ի ավագ որդին, հռչակվել է Սուլլայի կողմից․ կառավարեց 80 օր մինչև, որ Բերենիկի III-ին սպանելու համար սպանվեց քաղաքացիների կողմից։
Ք․ա․ 80 թվական
Պտղոմեոս XII Neos Dionysos (Auletes)
Ptolemy XII Auletes Louvre Ma3449.jpg
Պտղոմեոս IX-ի որդին, մահացել է Ք․ա․ 51 թվականին
Ք․ա․ 80–58 թթ․
Կլեոպատրա V Տրիֆայենա
Պտողմեոս XII-ի կինտ, Բերենիկե IV-ի մայրը։
Ք․ա․ 79–68 թթ․
Կլեոպատրա VI
Պտողմեոս XII-ի դուստրը։
Ք․ա․ 58–57 թթ․
Բերենիկե IV
Պտղոմեոս XII-ի դուստրը, ստիպողաբար ամուսնացել է Սելեկուս Կիբիոսակտեսի հետ ում խեղդամահ է արել։ Կլեոպատրա VI-ի հետ համատեղ ղեկավարել է մինչև Ք․ա․ 57 թվականը։
Ք․ա․ 58–55 թթ․
Պտղոմեոս XII
Ptolemy XII Auletes Louvre Ma3449.jpg
Restored; reigned briefly with his daughter Cleopatra VII before his deathՂեկավարել է դստեր՝ Կլեոպատրա VII-ի հետ համատեղ։
Ք․ա․ 55–51 թթ․
Կլեոպատրա VII
Kleopatra-VII.-Altes-Museum-Berlin1.jpg
Գահակալել է եղբայրների՝ Պտղոմեոս XII-ի և Պտղոմեոս XIII-ի, ամուսնու՝ Պտղոմեոս XIV-ի և որդու Պտղոմեոս XV-ի հետ համատեղ։ Ինքնասպան է եղել։
Ք․ա․ 51–30 թթ․
Պտղոմեոս XIII
Portrait of Ptolemy XIII Theos Philopator.jpg
Կլեոպատրա VII-ի եղբայրը
Ք․ա․ 51–47 թթ․
Արսինոյա IV
Jacopo Tintoretto - The Liberation of Arsinoe - WGA22667.jpg
Ի հակադրություն Կլեոպատրա VII-ի։
Ք․ա․ 48–47 թթ․
Պտղոմեոս XIV
Ptolemy XIV.jpg
Կլեոպատրա VII-ի և Պտղոմեոս XIII կրտսեր եղբայրը։
Ք․ա․ 47–44 թթ․
Պտղոմեոս XV Կեսարիոն
Denderah3 Cleopatra Cesarion.jpg
Կլեոպատրա VII-ի նորածին որդին, 3 տարեկանում Կլեոպատրայի հետ հռչակվել է համագահակալ։ հնագույն Եգիպտոսի, երբ Հին Հռոմը գրավեց այն։
Ք․ա․ 44–30 թթ․

Rome[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Egyptian relief depicting the Roman Emperor Trajan (right, reigned 98–117 AD) in full pharaonic style.

Cleopatra VII had affairs with Roman dictator Julius Caesar and Roman general Mark Antony, but it was not until after her suicide (after Mark Antony was defeated by Octavian, who would later be Emperor Augustus Caesar) that Egypt became a province of the Roman Republic in 30 BC. Subsequent Roman emperors were accorded the title of pharaoh, although exclusively while in Egypt.

The last Roman emperor to be conferred the title of pharaoh was Maximinus Daia (reigned 311–313 AD).[93][94]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • J. H. Breasted, History of Egypt from the Earliest Time to the Persian Conquest, 1909
  • J. Cerny, 'Egypt from the Death of Ramesses III to the End of the Twenty-First Dynasty' in The Middle East and the Aegean Region c.1380–1000 BC, Cambridge University Press, 0-521-08691-4
  • Clayton Peter A. (1995)։ Chronicle of the Pharaohs: The Reign-by-Reign Record of the Rulers and Dynasties of Ancient Egypt։ The Chronicles Series (Reprinted ed.)։ London: Thames and Hudson։ ISBN 978-0-500-05074-3 
  • Dodson, Aidan and Hilton, Dyan. The Complete Royal Families of Ancient Egypt. Thames & Hudson. 2004. 0-500-05128-3
  • Sir Alan Gardiner Egyptian Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs, Third Edition, Revised. London։ Oxford University Press, 1964. Excursus A, pp. 71–76.
  • Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, (Blackwell Books։ 1992)
  • Murnane, William J. Ancient Egyptian Coregencies, Studies in Ancient Oriental Civilization. No. 40. The Oriental Institute of the University of Chicago, 1977
  • Michael Rice, Who's Who in Ancient Egypt, Routledge 1999
  • Ryholt, Kim & Steven Bardrum. 2000. "The Late Old Kingdom in the Turin King-list and the Identity of Nitocris." Zeitschrift für ägyptische Sprache und Altertumskunde 127
  • Shaw, Garry. The Pharaoh, Life at Court and on Campaign, Thames and Hudson, 2012.
  • Toby A. H. Wilkinson, Early Dynastic Egypt, Routledge 1999, 0-415-18633-1
  • Verner, Miroslav,The Pyramids – Their Archaeology and History, Atlantic Books, 2001, 1-84354-171-8
  • Egypt, History & Civilisation By Dr. R Ventura. Published by Osiris, PO Box 107 Cairo.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Digital Egypt for Universities»։ www.ucl.ac.uk։ Վերցված է 2019-02-12 
  2. Toby A. H. Wilkinson: Royal Annals Of Ancient Egypt. Routledge, London 2012, 1-136-60247-X, p. 50.
  3. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 259.
  4. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 139.
  5. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 199.
  6. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 138.
  7. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 181.
  8. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 311.
  9. 9,0 9,1 Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, p. 137.
  10. Felde, Rolf: Gottheiten, Pharaonen und Beamte im alten Ägypten, Norderstedt 2017, S. 125.
  11. zur Altägyptischen Kultur, Band 37
  12. Ludwig David Morenz: Bild-Buchstaben und symbolische Zeichen. Die Herausbildung der Schrift der hohen Kultur Altägyptens (= Orbis Biblicus et Orientalis 205). Fribourg 2004, 3-7278-1486-1, p. 91.
  13. 13,0 13,1 Zur Aktualität von Jan Assmann: Einleitung in sein Werk
  14. [1]
  15. [2]
  16. P. Tallet, D. Laisnay: Iry-Hor et Narmer au Sud-Sinaï (Ouadi 'Ameyra), un complément à la chronologie des expéditios minière égyptiene. In: Bulletin de L'Institute Français D'Archéologie Orientale (BIFAO) 112. Ausgabe 2012, S. 381–395.
  17. Günter Dreyer: Horus Krokodil, ein Gegenkönig der Dynastie 0. In: Renee Friedman and Barbara Adams (Hrsg.): The Followers of Horus, Studies dedicated to Michael Allen Hoffman, 1949–1990 (= Egyptian Studies Association Publication, vol. 2). Oxbow Publications, Bloomington (IN) 1992, 0-946897-44-1, p. 259–263.
  18. Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen (= Münchner ägyptologische Studien, vol. 49. von Zabern, Mainz 1999, 3-8053-2591-6, p. 36–37.
  19. Toby Wilkinson: Early Dynastic Egypt: Strategy, Society and Security. Routeledge, London 1999, 0-415-18633-1, p. 38, 56 & 57.
  20. Wolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit (= Ägyptologische Abhandlungen (ÄA), Vol. 45). Harrassowitz, Wiesbaden 1987, 3-447-02677-4, p. 124.
  21. 21,0 21,1 21,2 Wolfgang Helck: Untersuchungen zur Thinitenzeit (Agyptologische Abhandlungen), 3-447-02677-4, O. Harrassowitz (1987), p. 124
  22. William Matthew Flinders Petrie: The Royal Tombs of the Earliest Dynasties. Cambridge University Press, New York 2013 (reprint of 1901), 1-108-06612-7, p. 49.
  23. Nicolas-Christophe Grimal: A History of Ancient Egypt. Blackwell, Oxford UK/ Cambridge USA 1992, 978-0-631-19396-8, p. 53.
  24. Wilkinson (1999) pp. 83–84
  25. Dietrich Wildung: Die Rolle ägyptischer Könige im Bewußtsein ihrer Nachwelt. Teil I. Posthume Quellen über die Könige der ersten vier Dynastien. In: Münchener Ägyptologische Studien, vol. 17. Deutscher Kunstverlag, Munich/Berlin 1969, p. 31–33.
  26. Wilkinson (1999) p. 79
  27. Wilkinson (1999) pp. 87–88
  28. Pascal Vernus, Jean Yoyotte, The Book of the Pharaohs, Cornell University Press 2003, p.27
  29. Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen. Deutscher Kunstverlag, München/Berlin 1984, 3-422-00832-2, page 171.
  30. Toby A.H. Wilkinson: Early Dynastic Egypt. Routledge, London/New York 2002, 1-134-66420-6, p. 75–76.
  31. Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen. 2. verbesserte und erweiterte Auflage. von Zabern, Mainz 1999, S. 44–45.
  32. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, page 175.
  33. [3] King Khasekhem
  34. [4] King Khasekhemwy
  35. Toby Wilkinson, Early Dynastic Egypt, Routledge, 1999, pp.83 & 95
  36. Toby Wilkinson, Royal Annals of Ancient Egypt, pp.79 & 258
  37. Clayton (1994) p.32
  38. Mark Lehner: Geheimnis der Pyramiden. Econ, Düsseldorf 1997, 3-572-01039-X, S. 94–96.
  39. Clayton (1994) p.42
  40. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen. Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3, S. 278–279.
  41. Miroslav Verner (2000): Who was Shepseskara, and when did he reign?, in: Miroslav Bárta, Jaromír Krejčí (editors): Abusir and Saqqara in the Year 2000, Academy of Sciences of the Czech Republic, Oriental Institute, Prague, 80-85425-39-4, p. 581–602, available online Archived 2011-02-01 at the Wayback Machine..
  42. Dodson & Hilton (2004) p.73
  43. Ryholt & Bardrum (2000) pp.87–100.
  44. Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen, Münchner ägyptologische Studien, Heft 49, Mainz : P. von Zabern, 1999, 3-8053-2591-6, available online
  45. Kim Ryholt: "The Late Old Kingdom in the Turin King-list and the Identity of Nitocris", Zeitschrift für ägyptische, 127, 2000, p. 99
  46. Turin Kinglist, Columns IV,18 to V,10, Ancient Egypt dot org. Accessed 10 February 2010.
  47. Margaret Bunson: Encyclopedia of Ancient Egypt, Infobase Publishing, 2009, 978-1-4381-0997-8, available online, see p. 181
  48. Labib Habachi: King Nebhepetre Menthuhotep: his monuments, place in history, deification and unusual representations in form of gods, in: Annales du Service des Antiquités de l'Égypte 19 (1963), pp. 16–52
  49. Wolfram Grajetzki (2006) pp. 23–25
  50. Wolfram Grajetzki (2006) pp. 25–26
  51. 51,0 51,1 51,2 Wolfram Grajetzki (2006) pp. 27–28
  52. [5] Amenemhat I
  53. Wolfram Grajetzki (2006) pp. 28–35
  54. Murnane (1977) p.2
  55. Murnane (1977) p.7
  56. Murnane (1977) p.9
  57. Josef Wegner, The Nature and Chronology of the Senwosret III–Amenemhat III Regnal Succession: Some Considerations based on new evidence from the Mortuary Temple of Senwosret III at Abydos, JNES 55, Vol.4, (1996), pp.251
  58. Wolfram Grajetzki (2006) pp. 56–61
  59. «Amenemhat IV Maakherure (1807/06-1798/97 BC)»։ Digital Egypt for Universities 
  60. Grajetzki (2006) pp. 61–63
  61. 61,00 61,01 61,02 61,03 61,04 61,05 61,06 61,07 61,08 61,09 61,10 61,11 61,12 61,13 61,14 61,15 61,16 61,17 61,18 61,19 61,20 61,21 61,22 61,23 61,24 61,25 61,26 61,27 61,28 61,29 61,30 61,31 61,32 61,33 61,34 61,35 61,36 61,37 61,38 61,39 61,40 K.S.B. Ryholt, The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800–1550 BC, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997
  62. «Nerikare» (անգլերեն), Wikipedia, 2018-11-02, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nerikare&oldid=866899332, վերցված է 2019-10-06 
  63. «Amenemhet VI» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-09-21, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Amenemhet_VI&oldid=916924832, վերցված է 2019-10-06 
  64. «Semenkare Nebnuni» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-08-14, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Semenkare_Nebnuni&oldid=910764002, վերցված է 2019-10-06 
  65. 65,0 65,1 Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen, Albatros, Düsseldorf 2002, 3-491-96053-3
  66. «Sehetepibre» (անգլերեն), Wikipedia, 2018-11-02, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sehetepibre&oldid=866897575, վերցված է 2019-10-06 
  67. Thomas Schneider: Lexikon der Pharaonen, Albatros, 2002
  68. 68,00 68,01 68,02 68,03 68,04 68,05 68,06 68,07 68,08 68,09 68,10 68,11 68,12 K.S.B. Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800–1550 BC, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997
  69. 69,0 69,1 Kings of the 2nd Intermediate Period
  70. Ryholt K.S.B. (1997)։ The Political Situation in Egypt During the Second Intermediate Period, C. 1800–1550 B.C.։ Museum Tusculanum Press։ էջ 164։ ISBN 978-87-7289-421-8 
  71. Detlef Franke: Zur Chronologie des Mittleren Reiches. Teil II: Die sogenannte Zweite Zwischenzeit Altägyptens, In Orientalia 57 (1988), p. 259
  72. «Giant Sarcophagus Leads Penn Museum Team in Egypt To the Tomb of a Previously Unknown Pharaoh»։ Penn Museum։ January 2014։ Վերցված է 16 Jan 2014 
  73. 73,0 73,1 Marcel Marée: A sculpture workshop at Abydos from the late Sixteenth or early Seventeenth Dynasty, in: Marcel Marée (editor): The Second Intermediate period (Thirteenth-Seventeenth Dynasties), Current Research, Future Prospects, Leuven, Paris, Walpole, MA. 2010 978-90-429-2228-0. p. 247, 268
  74. 74,0 74,1 Jürgen von Beckerath: Untersuchungen zur politischen Geschichte der Zweiten Zwischenzeit in Ägypten, Glückstadt, 1964
  75. 75,0 75,1 75,2 75,3 Jürgen von Beckerath: Chronologie des pharaonischen Ägyptens, Münchner Ägyptologische Studien 46. Mainz am Rhein, 1997
  76. Jürgen von Beckerath: Handbuch der ägyptischen Königsnamen, Münchner ägyptologische Studien 49, Mainz 1999.
  77. Wolfgang Helck, Eberhard Otto, Wolfhart Westendorf, Stele – Zypresse: Volume 6 of Lexikon der Ägyptologie, Otto Harrassowitz Verlag, 1986, Page 1383
  78. Christopher Bronk Ramsey et al., Radiocarbon-Based Chronology for Dynastic Egypt, Science 18 June 2010: Vol. 328. no. 5985, pp. 1554–1557.
  79. «Ramesses I Menpehtire»։ Digital Egypt։ University College London։ 2001։ Վերցված է 2007-09-29 
  80. «King Merenptah»։ Digital Egypt։ University College London։ 2001։ Վերցված է 2007-09-29 
  81. «Sety II»։ Digital Egypt։ University College London։ 2001։ Վերցված է 2007-10-27 
  82. «Siptah Sekhaenre/Akhenre»։ Digital Egypt։ University College London։ 2001։ Վերցված է 2007-10-27 
  83. Grimal (1992) p.291
  84. «Ramesses XI Menmaatre-setpenptah»։ Վերցված է 2007-10-28 
  85. Cerny p.645
  86. 86,0 86,1 86,2 F. Payraudeau, Retour sur la succession Shabaqo-Shabataqo, Nehet 1, 2014, p. 115-127
  87. «Late Period Kings»։ Վերցված է 2007-10-27 
  88. 88,0 88,1 Placed in this dynasty only for chronological reasons, as he was not related to the Achaemenids.
  89. «Darius the Great» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-09-25, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Darius_the_Great&oldid=917798237, վերցված է 2019-10-06 
  90. «Nakhthorhebyt»։ Digital Egypt for Universities։ Վերցված է March 1, 2011 
  91. «Ptolemy II Philadelphus» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-10-02, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ptolemy_II_Philadelphus&oldid=919153034, վերցված է 2019-10-06 
  92. «Ptolemy III Euergetes» (անգլերեն), Wikipedia, 2019-10-04, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ptolemy_III_Euergetes&oldid=919588576, վերցված է 2019-10-06 
  93. Քաղվածելու սխալ՝ Սխալ <ref> պիտակ՝
    12 անվանումով ref-երը տեքստ չեն պարունակում:
  94. Vernus Pascal, Yoyotte Jean (2003)։ The Book of the Pharaohs (անգլերեն)։ Cornell University Press։ էջեր 238–256։ ISBN 9780801440502 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]