Ռոզա Մադեր (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզա Մադեր
Rose Madder
Rose marena.jpg
Հեղինակ Սթիվեն Քինգ
Տեսակ գիրք
Ժանր ֆանտաստիկ վեպ, սասպենս և սարսափ
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Երկիր Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Հրատարակիչ Viking Press
Հրատարակման տարեթիվ հունիս 1995
ԳՄՍՀ 0-670-85869-2
OCLC 38175495 և 32274180

«Ռոզա Մադեր» (անգլ.՝ Rose Madder, թարգմանության տարբեր եղանակներում նշանակում է «Մարենովյան վարդ» կամ «Արյան կաթիլ»), ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի քսանիններորդ վեպը, որը գրված է միստիկական թրիլերի ժանրում և հրատարակվել է 1995 թվականին Viking Press հրատարակչության կողմից[1][2]: Հեղինակը վեպում շոշափում է ընտանեկան բռնության թեման, ինչպես նաև վեպում օգտագործում է հունական դիցաբանության տարրեր[3]: Վեպում պատմվում է Ռոզի Դենիելսի, մի կնոջ, ով փախչում էր իր անհավասարակշռված ամուսին Նորմանից, ով պարբերաբար ծեծում էր նրան: Տեղափոխվելով ուրիշ քաղաք և սկսելով նոր կյանք՝ Ռոուզը գնում է անսովոր նկար, որի միջոցով նա հնարավորություն է ստանում ընկնել զուգահեռ իրականություն:

Սթիվեն Քինգը բացասաբար էր վերաբերվում այս ստեղծագործությանը՝ վեպն անվանելով «ոսկրացած»: Գրական քննադատները երկդիմի են ընդունում հեղինակի գործը: Նրանցից շատերը գովաբանում են գլխավոր հերոսի մանրամասնված կերպարը և լարվածությունը, որն առաջանում է գրքի ընթերցանության ժամանակ՝ անվանելով «Ռոզա Մադեր» վեպը Քինգի ստեղծագործություններից ավելի դաժանը:

Մյուս տեսաբանները գանգատվում էին վախի մթնոլորտի բացակայությունից, վեպի անհավատալի առեղծվածային դրվագներից և «տափակ» անտագոնիստից: «Ռոզա Մադեր»ը The New York Times թերթի բեստսելերներում զբաղեցնում է երկրորդ հորիզոնականը [4][5]: Գիրքը պլանավորում էին էկրանավորել Palomar Pictures և Grosvenor Park կազմակերպությունները, սակայն ֆիլմ այդպես էլ չի նկարահանվում:

Սյուժե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախաբանում, գործողույունները, որոնք կատարվում են 1985 թվականին, ոստիկան Նորման Դենիելսը դաժանորեն ծեծում է իր կնոջը՝ Ռոզիին, ով գտնվում էր հղիության չորրորդ ամսում, որն էլ հանգեցնում է վիժումի[6]: Մտածելով ամուսնուց հեռանալու մասին՝ Ռոզին հրա-արվում է այդ մտքից, քանի որ Նորմանը անհայտ մարդկանց որոնելու մասնագետ էր: Լինելով բռնի մարդ՝ նա մեղադրվել էր աֆրոամերիկուհի Վենդի Յարոույի վրա հարձակվելու մեջ: Պաշտոնական հետաքննությունը, որը ստուգում էր Նորմանի կապը կնոջ սպանության հետ, նրան ավելի անհավասարակշռված է դարձնում: 9 տարի անց Ռոզին դեռ ապրում էր ամուսնու հետ, ով նրան ծեծի և ծաղրանքի էր ենթարկում: Մի անգամ նա սավանի վրա արյան կաթիլ է տեսնում և գիտակցում է, որ արդյունքում Նորմանը կարող է նրան սպանել:

Վերցնելով ամուսնու վարկային քարտը՝ Ռոոզին փախչում է տնից[7]: Գործողությունների հստակ պլանի բացակայության պայմաններում՝ նա միջքաղաքային ավտոբուսով գալիս է իրեն անծանոթ քաղաք, որը գտնվում էր միջին Արևմուտքում: Ավտոկայարանում բարի Պիտեր Սլովիկից իմանում է, որ քաղաքում գոյություն ունի կանանց համար ապաստարան «Դուստրեր և քույրեր»: Հայտնվելով ապաստարանում՝ Ռոզին հասկանում է, որ նա միայնակ չէ. բազմաթիվ կանայք փախչում են իրենց ամուսիններից՝ չդիմանալով տնային բռնությանը: Ապաստարանում Ռոզին նոր ընկերներ է գտնում, այդ թվում նաև ծանոթանում է տնօրեն Աննա Սթիվենսոնի հետ, գտնում է մի փոքր բնակարան և աշխատում հյուրանոցում որպես սպասուհի: Մի քանի շաբաթ անց Ռոզին որոշում է վաճառել Նորմանի ամուսնական մատանին գրավատանը, սակայն իմանում է, որ մատանու ադամանդը կեղծ է: Գրավատանը նա ուշադրություն է դարձնում մի նկարի, որում պատկերված էր մի կին, ով հագել էր ալիզարինի կարմիր գույնի (մարենովյան) քիտոն: Հմայվելով նկարով՝ Ռոզին այն փոխանակում է մատանու հետ:

Փողոցում նրան կանգնեցնում է Ռոբ Լեֆֆերթս անունով մի մարդ, ով եղել էր գրավատանը, և առաջարկում է կարդալ հատված գրքից: Նրան դուր է գալիս Ռոզիի ձայնը, և նա առաջարկում է աշխատանք Ռոզիին. աուդիոգրքի ձայնագրություն: Որոշ ժամանակ անց լոմբարդի աշխատողը՝ Բիլ Սթեյները, հրավիրում է նրան հանդիպման: Ռոզին կարծում է, որ իր կյանքը բարելավվում է. նա ունի լավ աշխատանք, իր տունը, ընկերներ և սիրելի տղամարդ: Աստիճանաբար Ռոզին նկատում է, որ նկարը փոխվում է, իսկ նրա պատկերը՝ մեծանում: Վերջ ի վերջո Ռոզին անցնում է նկարի միջով: Մյուս կողմում նա հանդիպում է Դորկասին, ով նման էր Վենդի Յարոույին, և մարենովյան քիտոնով կնոջը: Ռոզին չգիտի վերջինիս իսկական անունը և անվանում է նրան Ռոզա Մադեր (Մարենա) ինչպես նրա հագուստի գույնի, այնպես էլ նրա ակնհայտ անմեղսագիտակության համար: Ռոզա Մադերը (Մարենան) խնդրում է Ռոզիին փրկել նրա երեխային ստորգետնյա լաբիրինթոսից, որը հսկում է միակնանի ցուլ Էրինիյը, ով առաջնորդվում է հոտառությամբ:

Իրականում ես Ռոզին եմ, իսկական Ռոզին: Ինձ հետ կատակները վատ են, բարեկամ: Ընդունի դա որպես փաստ...

- Սենդակ Մորիսի մեջբերումը, վեպի բնաբան

Դորկասը Ռոուզին բերում է տաճարի տարածք և զգուշացնում է վտանգների ու փորձությունների մասին, որոնք նրան սպասվում են ճանապարհին: Դորկասը չի կարող լաբիրինթոս մտնել խորհրդավոր հիվանդության պատճառով, որով վարակված են նա և իր տիրուհին, ինչպես նաև դաշտային ցիկլի պատճառով, որը թույլ կտար ցլին զգալ կնոջ հոտը: Ռոուզը գնում է տաճար միայնակ, շարունակելով մտածել, թե արդյոք այն ամենը ինչ կատարվում է իրականություն է, թե՝ երազ: Նա կատարում է խոստումը. նա կարողանում է փրկել երեխային, ում անունը Քարոլինա էր, և Ռոզա Մադերը խոստանում է վարձատրել նրան: Արթնանալով հաջորդ առավոտյան՝ Ռոզին կարծում է, որ այդ ամենը երազ էր:

Այդ ժամանակ Նորմանը ակտիվ փնտրում էր իր կնոջը: Նա ցանկանում է գտնել նրան և սպանել: Օգտագործելով իր դետեկտիվի ունակությունները՝ նա գտնում է քաղաքը, որտեղ թաքնվում էր Ռոուզը: Աստիճանաբար նա կորցնում է ինքնակառավարումը և սկսում է սպանել այն մարդկանց, ովքեր կապված էին Ռոզիի հետ. Պիտերին, Աննային և ուրիշներին: Նա հանդիպում է Ռոզիին տան մոտ, երբ վերջինս Բիլի հետ վերադառնում էր տուն զբոսանքից հետո: Ռոզին նրանից փախչում է տուն և գայթակղելով գցում է Նորմանին նկարի աշխարհ: Այնտեղ Ռոզա Մադերը սպանում է նրան: Այնուհետև նա Ռոզիին տալիս է մի սերմ և պարտադրում է տալ խոստում. հիշել ծառի մասին: Այդ դեպքից հետո Ռոուզը այրում է նկարը: Անցնում է մի քանի տարի: Ռոզին ամուսնացած է Բիլի հետ, նրանք մեծացնում են իրենց աղջկան, սակայն ժամանակ առ ժամանակ նրա մոտ նկատվում են կատաղության բռնկումներ, որոնք բնորոշ էին Ռոզա Մադերին: Նա հիշում է խոստումը, որը տվել էր կնոջը նկարի մեջ, և ցանում է սերմը լճի մոտ: Սերմից մի ծառ է աճում, որն օգնում է կանխել անկառավարելի ագրեսիան:

Ստեղծման պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հրապարակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպի բնօրինակ անվանումն է «Rose Madder». Madder նշանակում է ներկող բույս տորոն: Բույսի անգլիական անվանումը համահունչ է mad բառի հետ. խենթ, ռուսերեն՝ համընկնում է սլավոնական Մարենա մահվան աստվածուհու հետ[8]:245—246: Սթիվեն Քինգը իր «Ինչպես գրքեր գրել» մեմուարներում ստեղծագործությունը դասում է պլանավորած սյուժեով վեպերի շարքում, որի վերջաբանը, ինչպես «Անքնությունում», «չի ոգեշնչում»: Հեղինակն ինքը խոստովանում է, որ «Ռոզա Մադեր»-ը ոսկրացած և շատ ծանր աշխատանք է[9]: The Paris Review ամսագրում հարցազրույցում Սթիվենը կարծում էր, որ հեղինակը չի գրում գիրքը, այլ գիրքը որոշ իմաստով գրվում է ինքն իրեն. «Դուք պետք է թողնեք գրքին գնալ այնտեղ, որտեղ ինքն է ցանկանում, կամ ուղղակի հետևել նրան: Եթե այդպես չանեք, ապա վատ գիրք կստացվի... Ես կարծում եմ, որ «Ռոզա Մադերը» այդ կատեգորիային է պատկանում»[10]: «Ճանապարհային սարսափը քշում է հյուսիս» պատմվածքի նախաբանում հեղինակը ստեղծագործությունը համարում է իր ամենակարդացվող վեպերից մեկը[11]: Գրքի գրման ընթացքում հեղինակը կարդում էր Մակկարտի Կորմակի ստեղծագործությունները, ուստի վեպը ոճային առումով նմանակված է այդ հեղինակի ստեղծագործություններին[12]: Կալիֆոռնիա նահանգի Սանտա Կրուս քաղաքում ստորագրությունների բաժանման ժամանակ Քինգին հարցնում են, թե ինչի մասին է վեպը, և նա կատակով պատասխանում է.

Aquote1.png Ես կարող եմ ձեզ պատմել, որ այն... մոտ 450 էջ է»[13].
Aquote2.png


Ստեղծագործությունը հրատարակվում է 1995 թվականին և դառնում է Քինգի միակ ստեղծագործությունը, որը հրատարակվել է այդ թվականին[14]: 1995 թվականին Քինգն ավարտում է «Կախարդը և բյուրեղը» և «Հուսահատություն» վեպերը[8]:362: «Ռոզա Մադերը» կազմված է նախաբանից, տաս մասերից և վերջաբանից[13]: Գրքի առաջին տիրաժը կազմել է 1,75 միլիոն օրինակ: Մարքեթինգային նպատակներով տպագրվել էր տաս հազար օրինակ մինչ վեպի հրատարակումը, որի քանակը այդ ժամանակ ռեկորդային էր Քինգի ստեղծագործություններից: Ինչպես նաև հրատարակվել էր վեպի սահմանափակ տիրաժ՝ 250 օրինակով: Գրքերն ունեին հատուկ պատյաններ և ստորագրված էին Քինգի կողմից էքսլիբրիսում[15]: Աուդիոգիրքը, հրատարակված Penguin Audiobooks-ի կողմից, հայտնվում է CD ֆորմատով 2009 թվականի փետրվարին: Տեքստը կարդում էր Բլեր Բրաունը[16]: Քինգը, հայտնվելով «Սյուզաննայի երգը» վեպում որպես հերոս, պատմում է իր զրուցակիցներին, որ գտնվում էր Սև աշտարակի ազդեցության տակ, երբ գրել է վեպը: Օրագրում նա այն անվանել է ձախողված, առնվազն վաճառքի առումով: Քինգը գրել է. «Այդ ժամանակ ինձ մոտ միտք է ծագում վեպի մասին, որում կինը նկար է գնում խանութ-գրավատնից և ընկնում է նկարի մեջ: Իսկ, միգուցե, նա ընկնում է Միջին աշխարհ և այնտեղ հանդիպի Ռոլանդին: 2016 թվականից հրատարակման իրավունքը պատկանում է Scribner հրատարակչությանը, որի հետ Քինգը սկսել է համագործակցել «Ոսկորներով պարկ»ի հրատարակումից սկսած[17]:

Հերոսներ և կապեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպում գոյություն ունեն ավելի քան ութսուն հերոս[18]: Քննադատները նշում էին այն սիմվոլիզմը, որն առաջացել էր գրքի հերոսների միջև: Այդպես Ռոզի Դենիելսը հասնում է հոգևոր կերպարանափոխության Ռոզա Մադեր անունով կնոջ շնորհիվ: Վերջինս օգնում է Ռոզիին վերացնել իր հրեշ ամուսնուն: Սպիտակ սավանի վրայի մեկ կաթիլ արյունը կատալիզատոր է հանդիսանում և թույլ է տալիս Ռոուզին փախչել Նորմանից: Աստիճանաբար հերոսուհին հասկանում է իր իրական նշանակությունը և հնարավորություն է ստանում այլ աշխարհներ ընկնել: Վենդի Յարոու հերոսը, նկարի աշխարհում կերպարանափոխվում է Դորկասի, հանդես է գալիս որպես Ռոզիի խրատտու: Կա կարծիք, ըստ որի գլխավոր հերոսուհու անունը նվիրված է Քինգի կին Թաբիթային: Դրան է ակնարկում Գործք առաքելոցի իններորդ էջի 36-երրորդ բանաստեղծությունը. «Յաֆֆայում մի աշակերտուհի կար, ում անունն եր Թաբիֆա (անգլ.՝ Tabitha), որը նշանակում է „քարայծ“ (անգլ.՝ Dorcas), նա լի էր բարի գործերով և շատ բարեգործություններ էր անում: Նորմանը վեպում նկարագրվում է ինչպես սադիստ՝ մսագործի ձեռքերով և «անարտահայտիչ, ինչպես ապակու բեկորները» աչքերով [6]: Քինգը նրան համեմատում էր Ճանապարհային սարսափ անունով կերպարի հետ, ով Ամեն ինչ հնարավոր է (ժողովածու) պատմությունից էր:

Գրքի գործողությունները հիմնականում տեղի են ունենում Մեն նահանգի Դերրի քաղաքում, ինչպես Դա (վեպ), «Անքնություն», Ոսկորներով պարկ և Երազների որսորդը[8]:381: Սյուժեով վեպը կապված է Քինգի այլ ստեղծագործությունների հետ, այդ թվում՝ «Սև աշտարակ» շղթայի հետ: Ինչպես նշել է Պատրիկ Մակելիրը, «Ռոզա Մադերը» լի է հղումներով աշխարհի, նրա աշխարհագրության մասին: Այսպես, Դորկասը տեսարաններից մեկում հիշատակում է Լադ քաղաքը, որը ներկայացվում է «Ամայի երկրներ» վեպում. «Ես պատերազմներ եմ տեսել, որոնք եկել ու գնացել են, ինչպես ալիքներ, որոնք ուղղվում էին դեպի ափը, կործանում ավազե դղյակները և իր հետ տանում: Ես տեսել եմ մարդկանց, ովքեր կենդանի այրվել են կրակներում, և հարյուրավոր գլուխներ սյուների վրա Լադայի փողոցների երկայնքով: Իմ աչքերի առաջ սպանել են խելացի կառավարիչներին, իսկ նրանց փոխարեն նշանակել հիմարներին. և ես մինչև հիմա ապրում եմ»[19]: Ռոզա Մադերը նաև գիտի Միջին աշխարհի փիլիսոփայության մասին և խորհում է «կա»-յի մասին{{ref+|Բեվ Վինսենտն իր «Ճանապարհ դեպի Սև Աշտարակ» գրքում ներկայացնում է «կա»-ն ինչպես ճակատագրի ուժ: Չիմանալով՝ թե ինչ անել այս կամ այն իրավիճակում, մարդը տալիս է իրեն «կա»-յի ձեռքերը: Ռոզա Մադերը վեպում ասում է. «Միթե մենք կարող ենք գնալ «կա»-յին հակառակ: Ոչ, հակառակ դեպքում ինչպես մի ակ, որը աշխարհը ընթացքի մեջ է դնում, և կինը կամ տղամարդը, ով որ կգնա «կա»-յին դեմ, անմիջապես կտրորվի նրա անվահեցից:»[20][20][21]: Չնայած այդ հանգամանքին, շատ նման հղումներ, որոնք հանդիպում են հեղինակի նաև այլ ստեղծագործություններում, պարզ նկատելի են գրքի մակերեսային ընթերցանության ժամանակ, չունեն զգալի հարաբերություն Սև Աշտարակի պատմության հետ[19]: Վեպում հիշատակվում են նաև Միզերի Չեսթեինը և Պոլ Շելդոնը, «Միզերի»-ի հերոսները[18][22][23]:296, Սյուզեն Դեյը «Անքնություն»-ից[18][23]:104[24], Սինտիա Սմիթը «Կարգավորողներ»-ից[20][18][25][26]: Ռոզա Մադերի հիշատակմանը կարելի է հանդիպել «Սյուզաննայի երգը» վեպում[27]:

Վեպի ռուսերեն հրատարակված գրքերի ցուցակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպին չի հաջողվում զբաղեցնել առաջին հորիզոնականը Բեստսելերների ցանկում ըստ The New York Times թերթի: Վեպը մնացել է բեստսելերների ցանկում տասնութ շաբաթ: Դրանցից տասնմեկը՝ հաստ կազմով տարբերակը, և յոթը՝ փափուկ[40]: The New York Times-ի նմանօրինակ վարկանիշային աղյուսակում ստեղծագործությունը մնաց տասնչորս շաբաթ[41][42]: ԱՄՆ-ում 2014 թվականի աուդիոգիրքը զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Apple-ի iBooks ծրագրի բեստսելերների ցանկում[43], տարբեր ժամանակներում զբաղեցնելով հինգերորդ[44] և տասնմեկերորդ հորիզոնականները[45]: Արդյունքում 1996 թվականին վեպը զբաղեցրել է երրորդ հորիզոնականը Լոկուս մրցանակաբաշխությանը «Հորրոր/մութ ֆանտաստիկա» անվանակարգում՝ զիջելով Բարբարա Հեմբլիի «Ճամփորդություն մահվան աշխարհ» և Թիմ Պաուերսի «Պահպանման ժամկետ» ստեղծագործություններին[46]: Մի շարք գրողների կարծիքով վեպը հանդիսանում է Քինգի ստեղծագործություններից առավել դաժանը, որը բռնության թեմային է առնչվում[47]:

Դեվիդ Էթվուդը (անգլ.՝ David Atwood), Book of the Month Club-ի տեսաբանը, գրքի առաջին տեսարանը համարել է ամենսարսափելին, որ նա երբևէ կարդացել է. «Դուք մի քանի անգամ կշրջվեք, ինչպես արել են մեզանից որոշները, երբ դեռ ստացել էինք ձեռագրի նախնական օրինակը»[13]: Առաջացող անհանգստության, լարվածության, սարսափի զգացումները նկարագրել էին Oklahoman, Baton Rouge magazine, Montgomery Advertiser և այլ հրատարակչությունների քննադատները: Դրական էր ընդունվել գլխավոր հերոսուհին[47][48]: New York Newsday-ի գրախոսը Ռոզիին անվանել է ուժեղ կերպար և գրքի հաճույքներից մեկը: Detroit Free Press-ի տեսաբանը Ռոզիին համարել է Քինգի ստեղծած ամենալավ ներկայացված հերոսուհին[48]:

Աուդիոգրքի կազմը, որը հրատարակել է Penguin Audiobooks-ը 2009 թվականին

Publishers Weekly-ի տեսաբանը անվանել է գիրքը Քինգի ամենահետաքրքիր և ակտուալ սարսափ գիրքը, որի կենտրոնում ծեծված կին է, ով որոշել է կյանքը սկսել նորից, և նրա դաժան ամուսինը, իրենից ներկայացնում է չարի օրինակ: «Ռոզա Մադերը», հարուստ լինելով կերպարներով և իրադարձություններով, իր մեջ համատեղում է լավագույնը Քինգի երկար վեպերից. «Դիմակայություն»-ից տեսունակության լայնությունը և «Դոլորես Քլեյբորն»-ից հոգեբանական դիմանկարի ճշտակատարությունը: Լարվածությունը չի թուլանում ինչպես տանջանքների իրատեսական նկարագրությունների, նաև Նորմանի Ռոզիին անդադար հետապնդելու շնորհիվ: Գիրքն իրենից ներկայացնում է ուրվատեսիլային «ամերիկյան բլուրներ»[49]: Ռեյ Օլսոն (անգլ.՝ Ray OlsonBooklist-ի տեսաբանը, նշել է հեղինակի կարողությունը ստեղծել համոզիչ կանանց՝ գլխավոր հերոսներին: Միևնույն ժամանակ, իր կնոջ սադիստ-ոստիկանի տակտիկական որոնումը լարված են թվում, բայց՝ ավելորդ: Գլխավոր հերոսուհուն այդ դժվար իրադրությունից դուրս գալ օգնում է տարօրինակ նկարը, ի տարբերություն, օրինակ՝ Դոլորես Քլեյբորնից, ով շրջանցում է դրանք առանց գերբնական ուժերի[50]:

Հերոսուհին, ով 14 տարի շարունակ ենթարկվել է հոգեբանական, ֆիզիկական և սեռական խոշտանգումների, փախչում է իր անհավասարակշռված ամուսնուց: Գիրքը, ըստ Բերդի կարծիքի, լի է գրաֆիկական լեզվով, բայց դա չի հիասթափեցնում ընթերցողներին, ովքեր ծանոթ են հեղինակի վեիջին գործերին: Եվ չնայած հալածանքը չի վախեցնում ընթերցողին, այն ստեղծում է լարվածություն և ներկայացնում է Ռոզիի ամուսնու ողջ խելագարությունը: Վերջնական կոնֆլիկտը ընդգծում է, որ ուժ կարելի է գտնել մեր մեջ: Այնուամենայնիվ, տեսաբանն ափսոսում է, որ ոչ բոլոր տնային բռնության զոհերը կարող են օգտվել կախարդական նկարից[50]:

Քրիստոֆեր Լենման-Հաուպտը (անգլ.՝ Christopher Lehnmann-HauptThe New York Times-ի գրախոսը, կարծում էր, որ վեպը հազիվ թե կարելի է անվանել Քինգի համար «սարսափելի»: Վտանգը, որ կապված է Ռոուզի վրա այնքան սուր չէ, որքան «Դոլորես Քլեյբորն»-ի և «Ջերալդի խաղը» գրքերի հերոսուհիների ճակատագիրը, որոնք կենտրոնացած էին սեռական խոշտանգումների վրա: Նորմանի կերպարը շատ հրեշային է հնչում, որպեսզի վստահություն առաջացնի: Լինելով հանցագործ՝ նա ոչ միայն սպանում էր մարդկանց, այլ նաև ուտում էր նրանց մարմնի մասերը: Որպես վերջաբան քննադատը վեպն անվանել է չափազանց ձանձրալի[51]: Այդ հրատարակության մեկ այլ գրախոս՝ Ռիչարդ Նիկոլլսը (անգլ.՝ Richard E. Nicholls), նկարի միջով ճամփորդելը համարում էր դասական դիցաբանությունից ոգեշնչման արդյունք: Վեպի գագաթնակետը նա համարել է սարսափելի, բայց միևնույն ժամանակ՝ հուզիչ[52]:

Entertainment Weekly-ի տեսաբան Մարկ Հարրիսը դժգոհ էր գրքից[14]: Նա նշում էր, որ հեղինակն իր վարպետությամբ ստիպել է ընթերցողին մտնել Ռոզի Դենիելսի մաշկի տակ. մինչև նրա մտքերն ու երգերի հատվածները նրա գլխում: Այդ դիմանկարը մանրազնին է, բայց ոչ՝ լուսավորված: Վեպի կառուցվածքը, որը ֆիլմ է հիշեցնում, պակասեցնում է ինտրիգան, իսկ չար Նորմանը ոչ թե վախենալու է, այլ՝ զզվելի: «Ե՞րբ է Սթիվեն Քինգը դադարել վախեցնել: Ես կասկածում եմ, որ նա նույն կերպ է արձագանքում ընթերցողների հարցերին, ինչպես Վուդի Ալլենն արձագանքում է քննադատներին, ովքեր խնդրում են, որպեսզի նա վերադառնա հումորային ֆիլմերի նկարահանմանը»: Նկարի ներսում ֆեմինիստ աստվածուհու, լաբիրինթոսի, կախարդական գետերի և ցուլի Տաճարով տեսարանները համարում է անհամոզիչ: «Քերրի, Փայլատակում, Ընտանի կենդանիների գերեզմանոց վեպերի սարսափն առաջանում էր այն թեթևությունից, որից չարը կարող էր գրավել ազնիվ մարդուն և թաքնվել նրա ետևում: «„Ռոզա Մադերը“ չէր առաջարկում այդպիսի գրավիչ երկիմաստություն»[6]:

Սթիվեն Քինգի այլ ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Стивен Кинг. «Роза Марена»» (ռուսերեն)։ Лаборатория Фантастики։ Վերցված է 2014-07-19 
  2. «Rose Madder» (անգլերեն)։ Booklist։ Վերցված է 2014-07-04 
  3. «The ultimate Rose Madder quiz» (անգլերեն)։ Shortlist.com։ Վերցված է 2014-07-28 
  4. «The New York Times Best Seller List» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2014-07-29 
  5. «Best sellers: July 9, 1995» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2014-07-29 
  6. 6,0 6,1 6,2 Mark Harris. (1995-06-16)։ «Rose Madder (1995). Stephen King» (անգլերեն)։ Entertainment Weekly։ Վերցված է 2014-07-29 
  7. «Rose Madder. From the Flap» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2014-07-29 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 8,7 Эрлихман Вадим. Король тёмной стороны. Стивен Кинг в Америке и России. — Санкт-Петербург: Амфора, 2006. — 386 с. — 3000 экз. — ISBN 5-367-00145-9
  9. Стивен Кинг. Глава 5 // Как писать книги: Мемуары о ремесле = On Writing. — Москва: АСТ, 2002. — 316 с. — ISBN 5-17-007777-7
  10. Christopher Lehmann-Haupt, Nathaniel Rich.։ «Stephen King, The Art of Fiction No. 189» (անգլերեն)։ The Paris Review։ Վերցված է 2014-07-28 
  11. Стивен Кинг. Дорожный ужас прёт на Север // Все предельно = Everything's Eventual. — Москва: АСТ, 2005. — С. 409-410. — 668 с. — (Мировая классика). — 2000 экз.
  12. Стивен Кинг Предисловие к рассказу «Гармония Премиум» // Лавка дурных снов. — Москва: АСТ, 2016. — С. 70-71. — 608 с. — (Тёмная Башня). — 30 000 экз. — ISBN 978-5-17-094184-1
  13. 13,0 13,1 13,2 George Beahm. Rose Madder // Stephen King. From A to Z. An encyclopedia of his life and work. — Канзас-Сити: Andrews McMeel Publishing, 1998. — С. 181—182. — 257 с.
  14. 14,0 14,1 Роугек Лайза. Сердце, в котором живёт страх. Стивен Кинг: жизнь и творчество / пер. с англ. Н. Балашовой = Lisa Rogak. Haunted Heart: The Life and Times of Stephen King (2008). — Москва: АСТ: Астрель, 2011. — С. 307. — 411,[5]: 8 л. ил. с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-17-070665-5
  15. «Rose Madder» (անգլերեն)։ StephenKing.com։ Վերցված է 2015-03-23 
  16. «Rose Madder» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2014-07-18 
  17. Gary Price. (2015-10-12)։ «Publishing: Scribner/Simon & Schuster Acquires Majority of Stephen King’s Body Of Work» (անգլերեն)։ Library Journal։ Վերցված է 2016-01-05 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 «Rose Madder Characters List» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2014-07-28 
  19. 19,0 19,1 Patrick McAleer. Inside the Dark Tower Series: Art, Evil and Intertextuality in the Stephen King Novels. — Джефферсон: McFarland, 2009. — С. 160. — 200 с. — ISBN 0786452838
  20. 20,0 20,1 20,2 Бев Винсент (в переводе Виктора Вебера). Дорога к Тёмной Башне = The Road to the Dark Tower: Exploring Stephen King’s Magnum Opus. — New American Library, 2004. — С. 140—141, 228. — 243 с. — ISBN 0451213041
  21. James Smythe. (2015-08-05)։ «Rereading Stephen King chapter 33: Rose Madder» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 2015-09-13 
  22. «Misery Characters List» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-05-27-ին։ Վերցված է 2013-05-26 
  23. 23,0 23,1 Stanley Wiater, Christopher Golden, Hank Wagner. The Complete Stephen King Universe: A Guide to the Worlds of Stephen King. — New York: Macmillan, 2006. — 544 с. — ISBN 978-0-312-32490-2
  24. «Insomnia Characters List» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2014-07-28 
  25. «Regulators, The Characters List» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2014-07-28 
  26. Sharon A. Russell. Revisiting Stephen King: A Critical Companion. — Уэстпорт: Greenwood Publishing Group, 2002. — С. 58. — 171 с. — ISBN 0-313-31788-7
  27. «The dark tower connections» (անգլերեն)։ Stephenking.com։ Վերցված է 2015-12-28 
  28. «Капля крови» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  29. «Мареновая роза» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  30. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  31. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  32. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  33. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  34. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  35. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  36. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  37. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  38. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  39. «Роза Марена» (ռուսերեն)։ Лаборатория фантастики։ Վերցված է 2014-07-27 
  40. Michael R. Collings. Scaring Us to Death: The Impact of Stephen King on Popular Culture. — Second. — Wildside Press LLC, 1997. — С. 48-49. — 168 с. — (Milford series: Popular writers of today). — ISBN 0930261372
  41. Grady Hendrix. (2015-07-15)։ «The Great Stephen King Reread: Bag of Bones» (անգլերեն)։ Tor.com։ Վերցված է 2015-11-04 
  42. Doreen Carvajal. (1997-10-27)։ «Who Can Afford Him?; Stephen King Goes in Search of a New Publisher» (անգլերեն)։ The New York Times։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-03-06-ին։ Վերցված է 2016-01-06 
  43. «Apple iBooks Category Bestsellers, June 8, 2014» (անգլերեն)։ Publishers Weekly։ 2014-06-13։ Վերցված է 2014-07-18 
  44. «Apple iBooks Category Bestsellers, June 15, 2014» (անգլերեն)։ Publishers Weekly։ 2014-07-21։ Վերցված է 2014-07-18 
  45. «Apple iBooks Category Bestsellers, June 22, 2014» (անգլերեն)։ Publishers Weekly։ 2014-06-30։ Վերցված է 2014-07-18 
  46. «1996 Locus Awards» (անգլերեն)։ Locus (ամսագիր)։ Վերցված է 2014-07-27 
  47. 47,0 47,1 Stephen J. Spignesi. Number 17. Rose Madder // The Essential Stephen King: A Ranking of the Greatest Novels, Short Stories, Movies and Other Creatiions of the World's Most Popular Writer. — Franklin Lakes: Career Press, 2001. — С. 73-75. — 359 с.
  48. 48,0 48,1 «Rose Madder. Обзоры прессы» (անգլերեն)։ Oklahoman, Baton Rouge magazine, Montgomery Advertiser, New York Daily News и др.։ Վերցված է 2014-07-27 
  49. «Rose Madder» (անգլերեն)։ Publishers Weekly։ 1995-07-03։ Վերցված է 2014-07-18 
  50. 50,0 50,1 «Rose Madder [Mass Market Paperback].Editorial Reviews» (անգլերեն)։ Amazon.com։ Վերցված է 2014-07-19 
  51. Christopher Lehnmann-Haupt. (1995-06-26)։ «Book review; A Punch in the Nose, Then a New Life Begins» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2014-07-19 
  52. Richard E. Nicholls. (1995-07-02)։ «In short: fiction. Rose Madder»։ The New York Times։ Վերցված է 2014-07-14