Պարոն Մերսեդես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պարոն Մերսեդես
Mr. Mercedes
Հեղինակ Սթիվեն Քինգ
Տեսակ գրական ստեղծագործություն
Ժանր քրեական վեպ
Բնօրինակ լեզու ամերիկյան անգլերեն և անգլերեն
Էջեր 454
Նախորդ Բժիշկ Քուն
Հաջորդ Ով գտավ՝ իրենն է
Երկիր Flag of the United States.svg ԱՄՆ
Հրատարակիչ Charles Scribner's Sons
Հրատարակման տարեթիվ հունիսի 3, 2014

«Պարոն Մերսեդես» (անգլ.՝ Mr. Mercedes), Սթիվեն Քինգի դետեկտիվ վեպ, որը հրատարակվել է 2014 թվականի հուլիսի 3–ին[1] Scribner հրատարակչության կողմից։ Սթիվեն Քինգի 62–րդ վեպն է և Նուար գրականության մեջ իր առաջին փորձն է։

Գիրքը պատմում է պաշտոնաթող ոստիկանի մասին, ով թոշակի նացնելուց հետո փորձում է հասնել չբացահայտված հանցագործության իրականության ակունքներին, որը կատարվել է «Մերսեդեսի» վարորդի կողմից։ Հետաքննության մանեաթեժ պահին հանցագործը նախկին ոստիկանին ներքաշում է վտանգավոր խաղի մեջ, որը դեպքի բոլոր մասնակիցների համար հանգեցնում է անկանխատեսելի հետևանքների։

Վեպը արժանացել է Էդգար Ալլան Պոյի մրցանակին՝ որպես տարվա լավագույն վեպ։ Ընթերցողների և քննադատների մոտ գրքի հաջողությունը Քինգին դրդում է գրել դետեկտիվ–թոշակառու Խեդժասի մասին ևս երկու վեպ՝ «Ով գտավ՝ իրենն է» (2015 թվական) և «Հսկողության վերջ» (2016 թվական)։

Սյուժետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գործողությունները տեղի են ունենում 2000–ական թվականներին, ամերիկական փոքրիկ քաղաքում։ Հարյուրավոր գործազուրկներ վաղ առավոտվանից հերթ են կանգնում «թափուր աշխատատեղերի տոնավաճառում» և, հանկարծակի, առավոտվա մառախուղից հաըտնվում է Մերսեդես մակնիշի ավտոմեքենա (ամենահզոր քսանցիլինդրանոց Mercedes-Benz S600) և վրաերթի է ենթարկում նրանց։ Արդյունքում՝ 8 զոհ և 15 վիրավոր: Մերսեդեսը անհետանում է (հետգյում այն գտում են լքված, առանց կողոպուտի հետքերի), ոստիկանությունում մարդասպանին կոչեցին «Պարոն Մերսեդես», բայց իր հետքը չեն կարողանում գտնել (ոչ մի փաստ, մեղարյալը խերամանկ է): Որոշ ժամանակ անց գողացված «Մերսեդեսի» տիրուհին՝ Օլիվիա Տրելոնին, հասարակության կողմից մեղադրվելով հանցագործին օգնելու համար՝ կյանքը ավարտում է ինքնասպանությամբ (ինչպես հետագայում պարզվեց «Պարոն Մերսեդեսից» նամակ ստանալուց հետո):

Խուզարկու Կերմիտ Ուլիյամ Խիդժեսը՝ այդ գործը վարողը և գործը հաջորդին փոխանցողը, անցնում է թոշակի և ընկնում է դեպրեսիայի մեջ: Սակայն մոտ կես տարի անց նա նամակ է ստանում «Պարոն Մերսեդեսից»: Դրա մեջ մարդասպանը ծիծաղում է պաշտոնաթող եղած ոստիկանի վրա: Նամակի առաքիչը ակնարկում է, որ նա, տառապելով միայնակությամբ, կգտնի լավ լուծում ինքնասպանություն գործելով: Դրա փոխարեն վիրավորված Խոդժեսը սկսում է սեփական հետաքննությունը և շուտով ձեռք բերում օգնականներ՝ աֆրոամերիկացի Ջերոմ Ռոբինսոնը, Ջանել «Ջեյնի» Պատտերսոնը՝ Օլիվիա Տրելոնի քույրը, իսկ ավելի ուշ Հոլլի Գիբնին:

Ստեղծագործությունը պատմվում է միաժամանակ և խուզարկու Խոդժեսի կողմից, և Բռեյդի Հարտսֆիլդի («Պարոն Մերսեդես»)՝ անձի խանգարումով տառապող մոտ երեսունամյա մարդու կողմից, ով ապրում է ալկոհոլիկ մոր հետ, աշխատում երկու վայրում (համակարգչային խանութում և որպես պաղպաղակի առաքիչ), նա համակարգ «հանճար» էր, ով ստեղծում է տարատեսակ էլեկտրոնային ծրագրեր և պայթուցիկ նյութեր: Պաղպաղակի առաքչի աշխատանքը թույլ է տալիս աշխատանքային օրվա ընթացքում հետևել խուզարկու Խոդժեսին և նրա հարևանին: Երիտասարդ տարիքում Բռեյդին դառնում է իր կրտսեր եղբայր Ֆրենկի մահվան պատճառ:

«Պարոն Մերսեդեսը» պատվածքի ընթացքում երկու անգամ Խոդժեսի նկատմամբ կատարում է մահափորձ: Առաջին անգամ հակամարտիկը ցանկանում է թունավորել Ջերոմի ընտանի կենդանուն՝ Օդիլլ շանը, կարծելով, թե դրա օգնությամբ կխանգարի հետախուզությանը և խուզարկու Խոդժեսին կդրդի ինքնասպանության: Դրա համար Բռեյդին գնում է թույն գետնասկյուռների համար, որը ստրիխնին է պարունակում, և մսի ֆարշ, որպեսզի դա կերցնի Օդիլլին: Բայց թունավորված ֆարշը պատահաբար ուտում է Բռեյդիի մայրը, և իր պլանը տապալվում է:

Երկրորդ մահափորձը ուղղակի կապ ուներ Խոդժեսի հետ: Բռեյդին որոշում է պայթեցնել Խոդժեսի ավտոմեքենան իր իսկ հետ՝ այնտեղ պայթուցիկ տեղադրելով: Խոդժենսի «Տոյոտայի» դռները բացելու համար նա օգտագործում է «Երկրորդ արտադրանքը», որի օգնությամբ նա բացել էր «Մերսեդեսի» դռները: Բռեյդի պլանը ևս մեկ անգամ տապալվում է, քանի որ խուզարկու փոխարեն «Տոյոտա» է նստում Խոդժենսի օգնական Ջեյնին, իսկ ինքը Բիլլը ողջ է մնում:

Հետագայում գլխավոր դերակատարները իմանում են, որ «Պարոն Մերսեդեսը» պլանավորում է համերգի ժամանակ ահաբեկչական ակտ կազմակերպել, որտեղ կային չորս հազարից ավել մարդ: Համերգի ժամանակ Խեդժեսը ունենում է սրտամկանի ինֆարկտ, բայց Հոլլը և Ջերոմը հասցնում են վնասազերծել սերիական մարդասպանին: Հոլլը «Պարոն Մերսեդեսին» հասցնում է գանգուղեղային վնասվածք, որից վերջինս ընկնում է կոմայի մեջ: Որոշ ժամանակ անց Խոդժեսը առողջանում է, նրան տեղակայում են կարդիոստիմուլյատոր, իսկ Ջերոմը և Հոլլը պարգևատրվում են շքանշանով: Կոմայում 17 ամիս մնալու հետո «Պարոն Մերսեդեսը» հիվանդանոցում դուրս է գալիս կոմայից:

Գլխավոր հերոսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կերմիտ Ուլիյամ «Բիլլ» Խիդժես՝ գրքի գլխավոր հերոս, թոշակի անցած նախկին խուզարկու, ով հետախուզում էր «Մերսեդեսի» գործը: Կրկին անցնում է հետաքննության արդեն տարեց հասակում, երբ ստանում է նամակ «Պարոն Մերսեդեսից»:
  • Բռեյդի «Պարոն Մերսեդես» Հատսֆիլդ՝ գլխավոր բացասական հերոս, ծանր մանկություն ունեցած հոգեկան հիվանդ, ով կորցրել է իր հարազատներին: Մոտ 30 տարեկան: Ցանկանում է «գրել սեփական անունը պատմության մեջ», փառավորվել աշխարհից հեռանալուց առաջ: Գրքի մեջ հիշատակվում է նաև այն, որ Բռեյդին ունի գլխի ուռուցք, որը նա թաքցնում է: Գիշերները հաճախ ունենում է միգրեն:
  • Ջերոմ Ռոբինսոն՝ 17-ամյա աֆրոամերիկաի լավ ապահովված ընտանիքից, որոնք Կերմիտների հարևանն են: Խելացի է, ցանկանում է ընդունվել Հարվարդի համալսարան: Գրքի սկզբում հիշատակվում է պարզապես նրանով, որ կատարում է Բիլլ Խոդժեսի մարն հրամանները՝ հնձել խետը, օգտել համակարգչի հարցերում, բայց հետագայում կարևոր դեր է ստանձնում հետաքննության մեջ:
  • Ջանել «Ջեյնի» Պատտերսոն ՝ Օլիվիա Տրելոնի քույրը, ով ինքնասպան էր եղել: Օգնում է Ուիլյամին հետաքննության հարցում և շուտով սիրահարվում է նրան: Մահանում է Կերմինտի "Ջիպ Չերոկիի" պայթյունից:
  • Հոլլի Գիբնի՝ Ջանել Պատտերսոնի 45-ամյա կուզինա: Քրոջ մահից հետո դառնում է հետախույզ Խոդժեսի հետաքննության օգնականը:
  • Պիտեր «Պիտ» Հանտլի՝ Ուիլյան Խոդժեսի հետաքննության նախկին գործընկերը:
  • Դեբորա Էնն Հարտցֆիլդ՝ Բռեյդի Հարտսֆիլդի մայրը: Տառապում է ալկոհոլիզմով: Ուտում է թունավորված ֆարսշը և մահանում խեղդվելուց:
  • Օլիվիա Տրելոնի՝ հարուստ կին, մոխրագույն «Mercedes-Benz S600»-ի տերը, որով կատարվել էր հանցագործությունը: Հրաժարվում է համագործակցել ոստիկանության հետ հետաքննության ժամանակ՝ տալով սխալ ցուցմունքներ: «Պարոն Մերսեդեսի» և համաքաղաքացիների ազդեցության ներքո ինքնասպանություն է գործում:

Էկրանիզացիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2017 թվականի օգոստոսի 9-ին ամերիկական Audience ալիքը ցուցադրում է «Պարոն Մերսեդես» սերիալի պրեմիերան՝ նկարահանված Դևիդ Կելլիի ղեկավարած խմբով, «Պարոն Մերսեդես» վեպի հիման վրա: Խոդժենսի դերը կատարել է Բռենդան Գլիսոնը, Հարտսֆիլդի դերում՝ Հարրի Տրեդեվեյը[2]:

Սթիվեն Քինգի այլ ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]