Մեռյալ տարածքը (վեպ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox book.png
Մեռյալ տարածքը
The Dead Zone
DeadZone.jpg
Հեղինակ Սթիվեն Քինգ
Տեսակ գիրք և hardback
Ժանր թրիլեր և horror novel
Բնօրինակ լեզու անգլերեն
Էջեր 428
Նախորդ Դիմակայություն
Հաջորդ Հայացքից բոցավառվողը
Երկիր Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Հրատարակիչ Viking Press
Հրատարակման տարեթիվ օգոստոս 1979
ԳՄՍՀ 0-670-26077-0
OCLC 4932946

«Մեռյալ տարածքը» (անգլ.՝ The Dead Zone), ամերիկացի գրող Սթիվեն Քինգի վեպ՝ գրված քաղաքական թրիլեր ժանրով, որն իր մեջ պարունակում է դետեկտիվ և սարսափ, առաջին անգամ հրատարակվել է 1979 թվականին Viking Press հրատարակչության կողմից: Սա Քինգի գրած 5-րդ վեպն է, որը գլխավորում էր Նյու Յորք Թայմսի տարվա բեստսելերների շարքը: Հիմնական սյուժետային գծերին համաձայն գլխավոր հերոս Ջոննի Սմիտը ավտովթարի հետևանքով գրեթե հնգամյա կոմայից արթնանալուց հետո իր մեջ հայտնաբերում է ապագան կանխագուշակելու ընդունակություն: Պատմության ընթացքում նա ծանոթանում է քաղաքական գործիչ Գրեգ Ստիլսոնի հետ, ով, համաձայն կանխագուշակման, կսկսի Երրորդ համաշխարհային պատերազմը:

«Մեռյալ տարածքի» գաղափարը առաջացել է այն մտքից, որ քաղաքական մարդասպանը կարող է ճիշտ գտնվել: Գրողը ցանկացել է Ջոն Քեննդիի սպանությունից հետո փոխել հասարակության վերաբերմունքը «հրացանով մարդու» նկատմամբ: Ստեղծագործության ուղերձը ինչ-որ տեղ մարդասպանության արդարացումն է: Հեղինակը շատ հպարտացել է իր այս աշխատությամբ, չնայած սյուժետի փոքր-ինչ «կանխատեսելիությանը»՝ այն համարելով իր ամենաառաջին իրական վեպը: Քինգի դիտավորությամբ գլխավոր հերոսի կերպարը հանգում է «ժողովրդից ելած հասարակ մարդու», մինչդեռ այդ ժամանակ գլխավոր վատ կերպարը պետք է լիներ զզվելի և վախենալու: Վերջինիս քաղաքական կերպարը սերել է Ռիչարդ Նիքսոնից: Ստեղծագործությունը առաջադրվել է «Լոկուս» մրցանակաբաշխությանը՝ որպես լավագույն ֆենտեզի վեպ:

Գրական քննադատները «Մեռյալ տարածքը» համարում էին գրողի լավագույն ստեղծագործություններից մեկը: Վեպի արժանապատվություններին նրանք վերագրում էին բացասական կերպարի նախօրինակը, վստահ պատումը՝ առանց կեղծ նոտաների և սյուժետի թեքումների, ոչ մեծ ծավալը և կինեմատոգրաֆիականությունը: Ստեղծագործության գլխավոր առանցքներից մեկը իրական քաղաքական ճգնաժամն է: Գրքի հաջողությունը ամրագրեց գրողի հեղինակությունը: Գիրքը երկու անգամ էկրանարկվել է՝ առաջին անգամ 1983 թվականին ռեժիսոր Դևիդ Կրոնենբերգի կողմից որպես ֆիլմ, իսկ հետագայում՝ որպես նույնանուն սերիալ, որը ցուցադրվել է 2002-2007 թվականների ընթացքում USA Network հեռուստաալիքի կողմից:

Սյուժետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախաբանը ներկայացնում է երկու հերոսների՝ Ջոննի Սմիտ տղային, ով գլխի վնաս է ստանում չմուկներ քշելիս[1]:11, և Աստվածաշունչ վաճառող Գրեգ Ստիլսոնի՝ էմոցիոնալ պրոբլեմներով տառապող և փառքի մասին երազող: 1970 թվականին Ջոննին ապրում էր Արևելյան Մենում և դասավանդում դպրոցում: Սմիտը իր ընկերուհի Սառային հրավիրում է ատրակցիոնների այգի, որտեղ հանկարծակի ֆենոմենալ հաջողություն է ցուցադրում պտտախաղում և հաղթում է մեծ գումար: Նույն երեկոյան, տուն մեկնելիս, Ջոննին ավտովթարի է ենթարկվում և գրեթե հինգ տարով ընկնում կոմայի մեջ: Եվ հայրը, և ընկերուհին, ով արդեն ամուսնացել էր, արդեն վաղուց կորցրել էին իրենց հույսը: Տղայի վերադարձին անհամբեր սպասում էր միայն չափից դուրս կրոնապաշտ մայրը: Ուշքի գալով՝ Սմիտը իր մեջ հայտնաբերում է տարօրինակ հատկություններ՝ վեցերորդ զգայարանի առկայությունը: Ջոննին կարողանում է կարճատև «պայծառացումների» միջոցով տեսնել սովորական մարդկանց անհասանելի շատ երևույթներ: Բայց միևնույն ժամանակ ուղեղի մի մասը՝ «մեռյալ տարածքը», իր համար փակ է: Նա չի հիշում աշխարհագրական տեղանուններ, ամսաթվեր և թվեր: Սմիտը բուժքույրերից մեկի որդուն կանխագուշակում է բարեհաջող օպերացիա, հայտնում է իրեն բուժող բժշկին, որ պատերազմի ժամանակ իր կորած մայրը դեռ ողջ է:

Իր ընդունակությունների մասին տպում են թերթերում: Ջոննին վերսկսում է դասավանդումը: Միևնույն ժամանակ հերոսը ձեռք է բերում ահավոր գլխացավեր: Տեղի Inside View ամսագրի լրագրող Ռիչարդ Դիզը հրապարակում է բացահայտիչ հոդված այն մասին, որ Սմիտի ընդունակությունները խաբեություն են: Հերոսի մայրը մահանում է, բայց մահվանից առաջ հասցնում է նրան ասել, որ Աստված նրան յուրահատուկ շնորհ է տվել, քանի որ նա որոշակի առաքելություն ունի: Ջոննին փորձում է ապրել սովորական կյանքով, սակայն գործերի սովորական ընթացքը խախտում է շերիֆ Բաններանը, ով խնդրում է նրան օգնել սերիական մարդասպանին գտնելու գործում: Օգտագործելով իր շնորհը՝ հերոսը հայտնաբերում է, որ մարդասպանը ոստիկան Ֆրենկ Դոդդն է, ով հասցնում է ինքնասպանությունից առաջ խոստովանել հանցանքը: Ստիլսոնը դառնում է հաջողակ բիզնեսմեն և Ռիդժուեյ քաղաքի քաղաքապետ: Բիզնեսմեններից մեկին շանտաժի ենթարկելով և գումար խլելով՝ Գրեգը հայտնվում է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատում:

Ջոննիի հեղինակությունը դառնում է «շատ կասկածելի», և նա ստիպված հեռանում է դպրոցից: Սմիտը տեղափոխվում է Նյու Հեմպշիր և աշխատանքի է ընդունվում որպես հարուստի որդի Չակի խրատատու: Հերոսը սկսում է հետաքրքրվել քաղաքականությամբ, և նրան պատում է անհանգստությունը, երբ տեսնում է Ստիլսոնի մասնակցությամբ ցույցը: Ջոննին հանդիպում է Ջիմմի Կարտերին և ձեռքսեղմումից հետո կանխագուշակում, որ վերջինս կդառնա ԱՄՆ նախագահ: Դրանից հետո Սմիտը դիպչում է Ստիլսոնին և տեսնում, որ նա կսկսի Միջուկային զենքի օգտագործմամբ Երրորդ համաշխարհային պատերազմ: Ջոննիի առողջությունը վատանում է: Նա միջոցներ է որոնում Ստիլսոնի նախագահությունը չեղարկելու համար և մտածում 1932 թվականին Հիտլերի մահվան մասին, եթե ժամանակով ճանապարհորդությունները հնարավոր լինեին[2]:86: Նա սկսում է խորշալ մարդասպանության մտքից, բայց հերոսը զգում է, որ նա դեռ պահեստային ժամանակ ունի: Սմիտը, նոր կանխագուշակում տեսնելով, Չակին նախազգուշացնում է տեղի ռեստորանում դպրոցական երեկույթի մասին, որի ժամանակ կայծակի հարվածից պետք է վառվեր ռեստորանը: Չակի հայրը, անհավատությամբ վերաբերվելով Ջոննիի խոսքերին, դժվարությամբ է համաձայնում և թույլ է տալիս Չակին երեկույթը կազմակերպել իրենց տանը: Երեկույթը հանկարծակի կանգնեցվում է արտառոց լուրերի թողարկումով, որը հայտնում էր բազում զոհված դպրոցականների մասին, ովքեր, այնուամենայնիվ, որոշեցին երեկույթը անցկացնել ռեստորանում[3]:

Ջոննին իմանում է, որ ՀԴԲ ներկայացուցիչը՝ Ստիլսոնի հետ կապված գործերը հետաքննողը, մահանում է մինապատվաժ ավտոմեքենայի պայթյունից: Հերոսը տեղափոխվում է Ֆինիքս, որտեղ սկսում է աշխատել ճանապարհների տեխնիկական ծառայությունների համակարգում՝ տեղական ծառայությունների ոլորտում: Նա իմանում է, որ իր գլխացավերը կապված են գլխի ուռուցքներ հետ[1]:11 , և նրան մնացել է մի քանի ամիս ապրելու: Ջոննին հասկանում է, որ կարող էր փրկել դպրոցի բոլոր երեխաներին, բայց չարեց դա այն պատճառով, որ կանխագուշակմանը անլուրջ վերբերվեց: Ջոննին հրաժարվում է բժշկական միջամտությունից և հրացան է գնում, որով պատրաստվում է սպանել Ստիլսոնին: Քաղաքական գործչի հետ հանդիպման ժամանակ նա կրակում է Ստիլսոնի վրա, բայց չի դիպչում: Ստիլսոնը բռնում է փոքրիկ երեխային՝ փորձելով նրան օգտագործել իբրև կենդանի վահան: Լրագրողը հասցնում է նկարել այդ պահը: Ջոննին, կրակոցից վիրավորված, ընկնում է թատերապատշգամբից: Մահանալիս նա դիպչում է Ստիլսոնին վերջին անգամ և համոզվում, որ նրա քաղաքական կյանքը վերջացավ և ահավոր ապագան կանխվեց[4]:126-127: Հերոսի գերեզմանին գալիս է իր հին սիրեցյալ Սառան՝ Ջոննիին սգալու[5]:90:

Ստեղծումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրելը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քինգը համեմատել է Գրեգ Ստիլսոնի նախընտրական ագատիցիան ընկերության հետ՝ կայացված Ջոսսի Բենտրակի կողմից Մինեսոտայի վարչապետի պաշտոնին[6]

Գրքի գաղափարը կապված է Ուոտերգեյտյան սկանդալի հետ[4]:126-127: Հեղինակը «Մեռյալ տարածքը» կոչել է իր առաջին իրական վեպը՝ լուրջ սյուժետով և ենթասյուժետով[7]:168, իրական պատմություն շերտավոր և թեմատիկ պատկերով: Այս կարծիքը չի փոխվել տարիներ անց այլ վեպեր լույս տեսնելուց հետո[3]: Հենց այս ստեղծագործությունում են առաջին անգամ գործողությունները զարգանում Կասլ-Ռոկում՝ նահանգ Մեն, որի նկարագրությունը վերցվել է Դարհեմից և Լիսբոն-ֆոլլզից[7]:168՝ Նոր Անգլիայի սովորական քաղաքից: Եվ այն, և մյուսը հիմնադրվել են ХVIII դարի վերջին, բնակչությունը կազմում է 4 հազար մարդ, բնակիչների մեծ մասը միջին խավի ներկայացուցիչներ են [8]: Ինքը՝ հորինված քաղաքի անունը, վերցված է կամ Վիլյամ Գոլդինգի «Ճանճերի տերը» գրքի կղզու քարքարոտ հատվածից[7]:168[9], կամ Ֆրենկ Սինատրայի նույնանուն երգից[10]:125: Սթիվեն Քինգի «Ինչպես գրել գրքեր» հուշագրության մեջ աշխատությունը համարել է կանխագուշակված սյուժետով գիրք, նմանատիպ իր գրած միակ գիրքը, որ նա շատ էր հավանում[11]: «Ես շատ եմ հպարտանում այս գրքով: Այն պատմում է կարևոր բաների մասին՝ քաղաքականության կառուցվածքի և Ամերիկայի տրամադրվածության»:

Գրքի հանգուցալուծումը հիշեցնում է իրական դեպք, որը տեղի է ունեցել 1935 թվականին, երբ 29-ամյա Կառլ Վայս բժիշկը սպանել է նախագահի թեկնածու Խյու Լոնգին, ով շատ բաներով հիշեցնում էր Հիտլերին[4]:126-127: Գրքի ուղերձներից մեկը հիմնականում սպանության արդարացումն է, այն լավ կողմերից ցույց տալը[12]: Վեպի առաջնային գաղափարներից մեկը, որի վրա հենվել է հեղինակը, ապագան տեսնելու ունակ մարդու կերպարն է[13]: Գիրքը գրվել է 1976 թվականի վերջին[4]:127: Տեսաբանների նշումների համաձայն գրողի ստեղծագործությունների մեծ մասը կենտրոնացած են վերափոխման վրա, ինչպես «Կուջո» վեպում հասարակ սենբեռնարից մարդասպանի, «Փայլատակում» վեպում սիրող հորից դաժան ծնողի, «Վիճակը» վեպում քաղաքի բնակիչներից վամպիրների: Ինչ-որ տեղ սա վերաբերում է նաև հենց գրողին, ով իրեն վերածում է «հրեշի» ի շնորհիվ կոկաինի, օրվա մեջ երեք գալլոն գարեջրի և շատ փողի[3]: Հեղինակի համար ստեղծագործական այս շրջանը դարձավ ալկոհոլիզմի և թմրամոլության գագաթնակետը: Նա շփոթում էր հերոսների անունները, մոռանում այս կամ այն հերոսների մասին: Վեպում կան շուրջ 13 այդպիսի սխալներ[4]:133: Ստեղծագործությունը նվիրված է Օուեն Քինգին:

Հերոսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վեպը առաջացել է երկու հարցի պատասխանից՝ կարո՞ղ է արդյոք քաղաքական մարդասպանը ճիշտ գտնվել, և կարելի՞ է արդյոք նրան դարձնել գլխավոր դրական հերոս:

Aquote1.png Այս միտքը իմ մեջ ծնեց վտանգավոր անկայուն քաղաքական գործչի, ինչպես ինձ թվում էր՝ մարդու, ով մագլցում է քաղաքականության աստիճաններով, ցույց տալով աշխարհին ժողովրդից ելած սովորական երջանիկ մարդու դեմք, գերելով ժողովրդին նրանով, որ չի համաձայնվել խաղալ խաղի սովորական կանոններով: Aquote2.png


Ջոննի Սմիտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ջոննի Սմիտը Քինգի կողմից բնութագրվել է որպես մարդ առանց ձևականությունների, միջին ամերիկացի, ով կարողանում է տեսնել ապագան: Ստիլսոնի ձեռքին դիպչելով նա կանխագուշակում է Երրորդ աշխարհամարտի սկիզբը և որոշում ցանկացած գնով կանխել աղետը՝ սպանել քաղաքական գործչին: Գրողի կողմից դրված ֆաբուլան իրեն թվում էր շատ չափազանցեցված, օրենքից դուրս հայտարարված: Իր կարծիքով վեպը կարող էր ստացվել միայն այն դեպքում, եթե գլխավոր հերոսը չդառնա «գիպսից սուրբ»[6]. Հեղինակը նշում է Սմիտի և Ջոն Կոֆֆիի միջև զուգահեռները[14]:

Գրեգ Ստիլսոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի հակակշիռ պրոտագոնիստին՝ Ստիլսոնը պետք է երևար զզվելի և վախենալու, ինչպես բռնության հանդեպ ձգտման, այնպես էլ սեփական հաստատակամության շնորհիվ: Ընթերցողը պետք է մտածեր, թե Գրեգի հոգեկանի հետ ինչ-որ բան կարգին չէ, և որ միայն Ջոննին է տեսնում իրական ճշմարտությունը: Գրքի առաջին տեսարաններում Սմիտը նորմալ է և գեղեցիկ, նա իր ընկերուհուն կառուսել է նստեցնում և ամեն կերպ ուրախանում գյուղական խնջույքին: Սառային մինչ ամուսնությունը մտերմությունը մերժելը պետք է հասկացներ ընթերցողին, որ նա իսկապես անկեղծ սիրահարված և ուղղահայաց է: Իր մանկական հումորի զգացումը երկակի է, հելոուինյան դիմակը ևս փաստում է այն, որ Ստիլսոնի հանդեպ մահափորձ կատարելուց հետո նրան հրեշ են համարելու: Այսպիսով հեղինակը ցանկանում էր Քեննեդիի մահից հետո փոխել «հրացանով մարդու» նկատմամբ հասարակության վերաբերմունքը[6]: «Լիտերատուրնայա գազետա» պարբերականին տրված հարցազրույցում Քինգը նշում է, որ Գրեգի կերպարը նա կերտել է Մեն նահանգի նահանգապետից և նահանգապետից նախագահ դառնալու գաղափարից[15]: Իր քաղաքական գործչի նկարագրությունը հանգում է Ռիչարդ Նիքսոնին[2]:92[5]:136:

Գրքի առաջին դրվագները պետք է ցույց տային Ստիլսոնի վտանգավոր բնավորությունը, որը նա կարողանում է լավ քողարկել: Այսպես Գրեգը վկաների բացակայության միջոցին իր վրա հաչացող շան դեմ օգտագործում է արցունքաբեր գազ, որից հետո ծեծելով սատկացնում նրան: Պատկերը այնքան իրական էր, որ Քինգին ուղարկում են մի շարք նամակներ, որոնցում ընթերցողները բողոքում էին կենդանիների նկատմամբ գրականության մեջ բռնություն օգտագործելու համար: Իբրև այս նամակների պատասխան հեղինակը գրում է, որ և շունը, և հերոսը իրական չեն, իսկ ինքը՝ հեղինակը, երբեք շների նկատմամբ ուժ չի կիրառել: Ստիլսոնի և Սմիտի տեսարանները միմյանց հաջորդում են մինչև գրքի ավարտ, որտեղ ամեն ինչ լուծվում է «ինքն իրենով»: Բնավորությունները պարզ դարձան սյուժետի ընթացքի հետ, և հեղինակի անհանգստությունը կայանում էր նրանում, որ հորինված հերոսներն էլ թվան իրական ըստ իրենց մասին հայտնի տվյալների[6]:

Aquote1.png Երբեմն սրիկաները կասկածում են իրենց վրա (ինչպես լինում էր Գրեգ Ստիլսոնի հետ), երբեմն նրանք խղճահարություն էին առաջացնում (ինչպես Էննի Ուիլկսի հետ): Իսկ երբեմն հերոսը փորձում է խուսափել ճիշտ արարքից, ինչպես Ջոննի Սմիտը... ինչպես և ինքը Հիսուս Քրիստոսը, եթե հիշենք «Թող պրծնեմ ես այս թասից» աղոթքը Գեթսեմանի այգում: Ու եթե դուք անեք ձեր գործը, ձեր հերոսները կկենդանանան և կսկսեն իրենք իրենց գործելе[6]: Aquote2.png


Կապն այլ ստեղծագործությունների հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիչերդ Դիզ լրագրողը հանդիպում է նաև «Գիշերային թռչողը» («The Night Flier») պատմվածքում, իսկ Դևիդ Բրայտը՝ «Տոմինոքերիներ» պատմվածքում[16][17]: Ստեղծագործության մեջ հիշատակվում է «Վիճակը» վեպի Սալեմս-Լոտ քաղաքը[18] և Քերրին նույնանուն վեպից[1]:9: «Մուգ աշտարակը» շարքի յոթերորդ գրքում ռոբոտ Նայդժելը կարդում է ստեղծագործությունը[19] և կոչում այն «բավականին հաճելի»[18]: Մինչ Ջոննին գտնվում է կոմայում, Սառան ապրում է Ֆլեգգ Ստրիտում (անդրադառնում է «Մուգ աշտարակի» հերոս Ռենդալլ Ֆլեգգին)[13]: Մեկ այլ տարածքում աչքի է ընկնում Հերրիսոն Բիչը, որի անունը համադրվում է Սթիվն Քինգի «Հերրիսոն Ստեյտ Պարկ '68'»-ին[20]: Վեպում օգտագործված որոշ մտքեր իրենց հանգուցալուծումներն են ստանում Քինգի «11/22/63»-ում[18][9] և Օուեն Քինգի «Կրկնակի սեանս»-ում(անգլ.՝ Double Feature)[21]: Կա կարծիք, որ Ֆրենկ Դոդդը «Իծամորու գարուն» ստեղծագործությունից է[1]:11: Դոդդը Բաններմանի հետ հանդես է գալիս նաև «Օգտակար իրերում»[10]:126 և «Կուջոյում»[9], իսկ առանձին՝ «Դայում»[4]:259 և «Մարմնում» համապատասխանաբար[10]:126:

Հրատարակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն բանից հետո, ինչ հեղինակը վեպը հանձնեց Doubleday հրատարակչությանը, հրատարակիչը պահանջեց կրճատել վեպը, և Քինգը, չհամաձայնվելով, վեպը ետ վերցրեց[4]:127: Գիրքը վաճառքում հայտնվեց 1979 թվականի օգոստոսին[7]:407 և հրատարակվել է Viking-ի կողմից, որի հետ հեղինակը կնքեց ավելի ձեռնատու պայմանագիր[8]: NAL-ը պահպանեց գրքի փափուկ կազմով հրատարակման իրավունքը[22]: Ենթադրվում է, որ «Մեռյալ տարածքի» առաջին հրատարակչությունը կազմում էր հիսուն հազար տպաքանակ[7]:168: Գրքի գովազդային ճանապարհորդության ժամանակ Քինգը այցելել ԱՄՆ քսան քաղաք: Առաջին ընդունումը կազմակերպվել է Նյու Յորքում «Թավերնայի» («Tavern on the Green») հրատարակչի կողմից մի հսկայական հաստատությունում՝ Կենտրոնական պարկում: Հարցազրույցները հերթափոխվում էին ալկոհոլային խմիչքներ խմելու և զարթխումի հետ[23]: Ուղևորության ավարտին Քինգը ասել է. «Դա նույնն է, թե մասնակցել բարձերով կռվին, որտեղ բոլոր բարձերը հագեցած են թունավոր գազերով»[7]:168: Որոշ դեպքերի ժամանակագրությունը ուսումնասիրելով՝ քննադատները «Կուժոն» համրել են «Մեռյալ տարածքի» շարունակություն[24]:154 կամ կիսաշարունակություն[25]: 2016 թվականից վեպը տպելու իրավունքը պատկանում է Scribner հրատարակչությանը, որի հետ Քինգը սկսել է համագործակցել «Ոսկորներով պարկի» հրատարակումից հետո[26]:

Դեռևս մինչև «Մեռյալ տարածքի» հրատարակման օրվա որոշումը գիրքը տարածվում է 110 հազար կրկնօրինակով, իսկ երկու ամիս անց նրա ցուցանիշը հասնում է 200 հազար տպաքանակի[27]: Գիրքը դարձավ հեղինակի հինգերորդ տպագրված վեպը[28]: 1991 թվականին վեպը Քինգի չորս այլ վեպերի հետ միասին կրկին հրատարակվել է փափուկ կազմով, Էնն Ռիվերս Սիդդոնսի (Anne Rivers Siddons) նախաբանով և փոփոխված գունային համադրությամբ: Սկզբնականորեն որոշված էր վերահրատարակել հեղինակի բոլոր գրքերը փետրվարին, բայց հետագայում նախագիծը չեղյալ համարվեց: «Մեռյալ տարածքը» առաջին անգամ ռուսերեն է թարգմանվել 1984 թվականին Օլեգ Վասիլյևի և Սերգեյ Տասկոմի կողմից: Վեպը տպագրվել է «Արտասահմանյան գրականություն» ամսագրի երեք համարներում[4]:372: Գրաքննադատները նշել են փայլուն թարգմանությունը, օրիգինալից ոչ մի տողի տարբերությունը[4]:194:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մի շարք գրականագետներ «Մեռյալ տարածքը» համարում էին Սթիվեն Քինգի լավագույն վեպերից մեկը: Ստեղծագործությունը առաջադրվել է «Լոկուս» մրցանակաբաշխությանը՝ որպես լավագույն ֆենտեզի վեպ[29] и Balrog Awards[30]: Rolling Stone ամսագրի կազմակերպած քվեարկության արդյունքներով վեպը հեղինակի լավագույն տասը գրքերի մեջ գրավել է ութերորդ տեղը՝ տեղակայվելով «Ռիտա Հեյուորթը և փրկությունը Շոուշենկից» և «Կանաչ մղոնի» միջև[31]: Այն նաև առաջին տեղն է գրավում Նյու Յորք Թայմսի տարվա բեստսելերների շարքը[13][32]:210: Մինչ այդ պահը հեղինակի ոչ մի գիրք չէր արժանացել այդ աստիճանին[9][24]. Այդ դիրքում վեպը մնացել է 32 շաբաթ[33]. Գրքի հաջողությունը ամրագրում է հեղինակի վաստակը, նրա անունը սկսեց ավելի շատ ասոցացվել բռենդային աշխարհի հետ[7]:168[15]: Ամերկայի կոնֆլիկտոլոգիան 1970-ական թվականներից ցույց տվեց, որ Քինգը ոչ միայն «"գոթական" սենսացիաներ ստեղծող» է, այլ նաև վիպասան՝ այս բառի դրական իմաստով[15]: 1981 թվականի օգոստոսին Publishers Weekly-ի ռեյտինգում առաջին անգամ ներկայացվել են Քինգի երեք գիրք միաժամանակ՝ «Հայացքով բոցավառողը» պինդ կազմով, «Մեռյալ տարածքը» և «Փայլատակումը»՝ փափուկ կազմով[7]:194: Գիրքը դարձավ բեստելլեր[8]: Time-ը այն դրեց հեղինակի գրքերի վեցերորդ տեղում, որը շարունակության կարիք ունի[34]: ԽՍՀՄ-ում «Մեռյալ տարածքը» շատ դրական արձագանք գտավ «ամերիկյան իրականությունը արտացոլելու համար», չնայած մերկացնող ճոխություն վեպում չկար[4]:126-127:

Սովետական որոշ հեղինակներ վեպում տեսնում են քաղաքական հասունացող կոնֆլիկտ՝ ԱՄՆ-ի շեղումը դեպի ֆաշիստական ամբողջատիրություն, հղացող պատերազմ, որը կարող է մարդկության համար ճակատագրական լինել, ինչպես նաև նրա հետ միահյուսված ամերիկացիների քաղաքական պատասխանատվությունը իրենց երկրի կյանքի համար: Ամենօրյա կյանքի ռիթմիկ ժամանակագրությունը տալիս է վեպ-նախազգուշացման հանգավորում[15]: Պատումի մեջ զգացվում են ոչ ավանդական դետեկտիվի նոտաներ՝ հորրորի մասնիկներով[18] և սիրային պատմությամբ[13][35], ինչպես նաև նկատվում է ամերիկյան քաղաքականության քննադատություն[36]: Վեպի արժանիքնրից մեկը քննադատները համարում են քինգյան անտագոնիստի նախօրինակը, վստահ պատումը՝ առանց կեղծ նոտաների և սյուժետի ճկումների[37]:29, «Դիմակայություն» վեպի համեմատ կարճ ծավալը[2]:83, որպես այդպիսին հրեշների բացակայությունը[20]: «Մեռյալ տարածքում» հեղինակը վերադառնում է այն գաղափարին, որ հաջողությունը շատ սահմանափակ ռեսուրս է, որի սպառումը զուգորդվում է տառապանքի հետ: Պտտախաղում հաջողությունը Ջոննիի համար շրջադարձային է լինում և հանգեցնում ավտովթարի, Քինգի ստեղծագործական կայնքը գրեթե կտրվեց այն բանից հետո, երբ նրան վրաերթի ենթարկեցին[21]: Գրականագետները նկատել են Ռեյ Բրեդբերիի արվեստի ազդեցությունը աշխատության վրա՝ կառնավալային տրամադրությունը լցված է «Մոտենում է վտանգը» վեպով՝ «Մութ կառնավալ» շարքից[1]:10: Նաև ոգեշնչման աղբյուր է հանդիսանում գերմանական «Հավատարիմ Յոգաննես» հեքիաթը[5]:113: Մեն նահանգի քաղաքները, որտեղ հիմնականում իրականանում են գործողությունները, թվում են իրական[38]՝ այլատյացության մասնիկներով[5]:14:

Միջուկային ապոկալիպսիս,որից փորձում էր խուսափել գլխավոր հերոսը[2]:87

«Մեռյալ տարածքը» կազմված է գիտակցման չորս աստիճաններից՝ սիմվոլիկ, պատմական, անձնական-հոգեբանական և քաղաքական[2]:83: Հեշտացված-նախօրինակային աշխատության ընթերցանությունը ունի ժամանակակից կյանքում Բարու և Չարի պայքարի[4]:126-127[15] խրատական առակի տեսք : Առաջին հայացքից վեպի այլաբանական հիմքը գրեթե չի ընկալվում սյուժետի նախորդ շերտի խտության պատճառով: Ընթերցողի առաջ բացվում է հասարակական հիվանդություններով լի Ամերիկայի ժամանակագրությունը՝ հարստահարված գյուղացիություն, ծախվող աստիճանավորներ, կաշառակեր ոստիկաններ, վտանգավոր հանցագործներ և հասարակ քաղաքացիների մեջ հասունացող ազգային պատմության նկատմամբ հիասթափություն[15]: Վեպի կազմությունը որոշ չափով թվում է տարօրինակ[18], բայց միևնույն ժամանակ ապահովում է սյուժետային կանխատեսելիությունը և չարաբաստիկությունը[38]: Այլ ստեղծագործությունների հետ խաչվելը դարձավ սարսափի ոճից դուրս գալու առաջին փորձը[20]: Ամսագրերի տեսքստերի և ոստիկակական զեկուցումների գաղափարների օգտագործումը աշխատությունը մտերմացնում է «Քերրիի» հետ: Վեպի հանգուցալուծումը համարվում է «գրեթե իրատեսական»[18]: Գիրքը կինեմատոգրաֆիական է, զվարճացնող[38] և վատատեսական[2]:90: Պատումի կենտրոնում է կոնկրետ մարդու անձնական փորձությունները[2]:83:

Գլխավոր հերսոսը բնութագրվում է որպես սովորական, աններդաշնակ, նիհար և բարձրահասակ ինտիլիգենտի մարմնացու՝ ամենասովորական անուն-ազգանունով: Հենց այսպիսի հերոսը կարող է հեռավորության վրա ճանաչել չարը և կանխագուշակել աղետի մասշտաբը: Քննադատները նկատել են հերոսի և հեղինակի հետ կապված որոշ դեպքերի նմանություն, նույնիսկ ծննդյան տարեթիվը՝ 1947 թվական[15][24]: Սմիտի «Երկրորդ տեսողությունը» մոտիվացված էր ֆիզիոլոգիայի և կենսաէներգիայի վերջին հայտնագործություններով, ինչը դրական արձագանք ստացավ այդ ժամանակների այլ հեղինակների «կվազիգիտական շարադրանքների» համեմատ[15]: Հոգեկան ուժերի առկայությունը հերոսին մոտցնում է Քերրիի,Դեննի Տորրանսի և Չառլի Մակգի շարքերը: Գործողությունների հաջորդականությունը, որոնց հետ առերեսվում է հերոսը, ունեին մեկ գլխավոր նպատակ՝ հայտաբերել Ջոննի Սմիտի իրական դեմքը որպես մարդասեր՝ զինված «գերզգայուն կախարդանքով»: Ջոննիին համեմատել են Դոն Կիխոտի[15] և Հիսուս Քրիստոսի հետ[39]:49: Նրա կանխագուշակման շնորհը վերածվում է անեծքի[13][2]:86: Հերոսը հանդիսանում է Քինգի սեփական սերնդի մասին անհանգստությունների արտացոլանք՝ պայքարող Վիետնամի պատերազմի դեմ: Վեպում սպանությունը հանդիսանում է ինքնազոհության ծես, այլ ոչ թե տեռոր[15]: Սմիտին համարում էին հեղինակի արվեստում ամենադրական հերոսներից մեկը, խաղաղապահ, այլոց երջանկություն ցանկացող[18]:

Վեպի անտագոնիստը՝ Գրեգ Ստիլսոնը, ողջ ընթացքում գործողությունների ընթացքին մասնակցում էր տարատեսակ դիմակներով՝ Աստծո խոսքը վաճառողի, քաղաքի «հոր», շրջանի կոնգրեսմենի: Միայն երկրորդ գլխում է նա դուրս գալիս առջևի պլան որպես «ծիծաղող վագր»՝ հասարակությանը գերած քաղաքական դեմագոգիայով: Էմոցիոնալ ներշնչմամաբ օժտված հերոսի կերպարը համարվել է ավելի հաջող, քան պրոտագոնիստինը[15]: Նրա վարքագիծը վեպի ամբողջ ընթացքում դաժան է, իռացիոնալ և անհեթեթ[4]:126-127: Ստիլսոնը պոպուլիստական համազգեստով ֆաշիստ է: Գրեգի երիտասարդությունը Քինգը նկարում է մեծ վրձնահարվածներով՝ մեծամիտ է և սեփական գերազանցության մեջ վստահ, վախկոտ, խուլիգան և ի ծնե ամբոխավար: Նրա ատելությունը սերում է ընտանիքի նկատմամաբ զզվանքից, ինչը նրան տարանջատում է ծնողներին սիրող Ջոննիից[2]:86-87: Նրան վագրի հետ համեմատելը Ստիլսոնի գիշատիչ լինելու սիմվոլն է[20]: Քննադատները ընդհանուր գծեր են գտնում նրա, Չիպոլլոյի՝ Թոմաս Մանի «Մարիոն և կախարդը» պատմվածքի հերոս-հիպնոտիզյորի[15] և «Մութ աշտարակը» շարքի հերոս ապտամբ Ջոն Ֆարսոնի միջև[19]:

Մարդասպան Ֆրենկ Դոդդի նկարագրության մեջ նկատվում է Էդգար Ալլան Պոյի[1]:11[5]:104 և Ջիմ Տոմսոնի «Մարդասպանը իմ մեջ»[37]:26 աշխատության ազդեցությունը: Չնայած մանկությունը վեպում չի հանդիսանում կենտրոնական թեմա՝ երեխաների և ծնողների միջև փոխհարաբերությունները հիմավոր կերպով բացատրում են հերոսների քայլերը և հյուսում են վախերի ու թերարժեքություն ցանց: Այսպես, Ֆրենկի մայրը նրան սովորեցնում է ատել և վախենալ սեփական հեշտասիրությունից, ինչը հետագայում հանգեցնում է կանանց նկատմամբ ատելության և սերիական սպանության[2]:88-89: Ֆրենկը պատմության գլխավոր հերոսը չէ, վեպի ողջ ընթացքում նա Սմիտի հետ փոխանակում է միայն մի քանի արտահայտություն[40]: Մնացած մայր-հերոսուհիները զբաղեցնում են նեյտրալ (Շելլի Չատսվորտ), թույլ (տիկին Ստիլսոն) կամ դեֆորմացված դիրք (Վերա Սմիտ, Գենրիետտա Դոդդ): Վերան շարժվում է մշակութային հիմնային համոզումների ուղղությամբ, նրա պահվածքը երբեմն իռացիոնալ է և կենտրոնացած է որդու աստվածընտրության վրա: Նա հրաժարվում է բժշկական անալիզներից՝ ամբողջովին տրվելով «Աստծո կամքին»[2]:88-89: Վերան լրացրեց Քինգի խփնված հավատացյալների շարքը, որոնց թվին են պատկանում «Մշուշ» պատմվածքի հերոսուհի տիկին Կարմոդին և Մարգարետ Ուայթը[3]: Ջոննիի մոր կերպարը, հավանական է, լցված է հենց Քինգի քրիստոնեական հուշերով[15] :

Էկրանարկումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Մեռյալ տարածք (ֆիլմ)


Առաջին անգամ էկրանի վրա Ջոննիի դերը կատարել է Քրիստոֆեր Ուոքենը

Վեպը էկրանարկել է Դևիդ Կրոնոնբերգը 1983 թվականին[7]:407: Կինոն ժանրային առումով մոտ է գիտական ֆանտաստիկայի[41]:47: Ադապտացումը հեղինակի կողմից դրական արձագանքի արժանացավ: Սկզբնական շրջանում պլանավորվում էր Ջոննիի դերի համար վերցնել Բիլ Մյուրեյին, բայց նա չհաստատվեց այլ նախագծերում զբաղված լինելու պատճառով: Պրոդյուսեր Դինո դե Լաուրենտիսը առաջարկեց Ուոքենին, և նա համաձայնվեց: «Իմ կարծիքով Քրիստոֆեր Ուոքենը համապատասխանում է Ջոննիի դերին, չնայած, ինչպես և ցանկացած հայտնի հոլիվուդյան դերասան, ով գալիս է իմ մտքին»,- ասում էր Քինգը[7]:212-213: Հեղինակի սցենարը՝ բնութագրված որպես սարսափ, մերժվել է ռեժիսորի կողմից[41]: Կրոնենբերգը ասում էր, որ գրքին հավատարիմ մնալու համար, պետք «դավաճանել» նրան[25]: Ֆիլմը մելանխոլիկ ստացվեց, իսկ ժամանակագրությունը խախտվեց: Այսպես, Ստիլսոնը հայտնվեց միայն ֆիլմի վերջին մեկ երրորդ՝ հանգուցալուծման մասում, ինչի հետևանքով վերացավ հերոսի ենթատեքստը[41]:46: Ֆիլմը ստացվեց ֆինանսապես հաջող, և քննադատների կողմից լավ արձագանքի արժանացավ[7]:212-213[42]:123: Որոշ հեղինակներ այն համարում են ամենալավ էկրանացումներից մեկը[25], ուրիշները համարում ամենալիրիկականը[4]:265, ամենադիպուկը և տպավորիչը[24]:

2002-2007 թվականներին USA Network հեռուստաալիքը ցուցադրել է նույնանուն սերիալը Էնտոնի Մայկլ Հոլլի գլխավոր դերակատարությամբ, ութսունվեց սերիա տևողությամբ[9][24]: Օդաչուն բացահայտում է Ֆրենկ Դոդդի պատմությունը: Ստիլսոնի ապոկալիպսական ծրագրերը հանդիսացան սերիալի հիմքը: Պատումի որոշ մանրուքներ փոխվեցին՝ այնտեղ Սառան հղիացավ Ջոննիից մինչև վթարը և ամուսնացավ շերիֆ Բաններմանի հետ, մինչդեռ Սմիտը կոմայում էր: Իր որդին նույնպես օժտված էր կանխագուշակման ուժով: Բրյուս Լյուիսը՝ Ջոննիի բժիշկը և խորհրդատուն, հորինվել է հատուկ սերիալի համար և գրքում չի հիշատակվում[9]: Շոուն մնաց առանց հանգուցալուծման[9], սյուժետային գծերը այդպես էլ չվերջացան: Ալիքը փորձում էր նվազենցնել ծախսերը, բայց հետագայում որոշեց ընդհանրապես հրաժարվել նախագծից[43]: Իրենց ազդեցությունը ունեցավ նաև ռեյտինգը: Առաջին սերիալը հեռուստաէկրանի մոտ հավաքեց 4.7 միլիոն հեռուստադիտող, մինչդեռ վեցերորդ սեզոնը՝ ընդամենը 2.2 միլիոն[44]: Շոն Պիլլերը և Լլոյդ Սիգանը՝ գրքի ադապտացման համար պատասխանատուները, վերջիվերջո անցան «Հեյվեն» սերիալի նախագծմանը[9]:

Սթիվեն Քինգի այլ ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Harold Bloom (Ben P. Indick). King and the Literary Tradition of Horror and the Supernatural // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Harold Bloom (Michael N. Stanton). Some Ways of Reading The Dead Zone // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Grady Hendrix. (2012-12-06)։ «The Great Stephen King Reread: The Dead Zone» (անգլերեն)։ Tor.com։ Վերցված է 2015-08-30 
  4. 4,00 4,01 4,02 4,03 4,04 4,05 4,06 4,07 4,08 4,09 4,10 4,11 4,12 Մութ կողմի արքա: Սթիվեն Քինգը Ամերիկայում և Ռուսաստանում. — Санкт-Петербург: Амфора, 2006. — 386 с. — 3000 экз. — ISBN 5-367-00145-9
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Heidi Strengell. Dissecting Stephen King: From the Gothic to Literary Naturalism. — Popular Press, 2006. — 308 с. — ISBN 0299209741
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Սթիվեն Քինգ, «Ինչպես գրել գրքեր» Գլուխ 8, Ինչպես գրել գրքեր: Վարպետության հուշագրություններ էջ 316, ISBN 5-17-007777-7։
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 Ռոուգեկ Լայզա: Սիրտ, որում ապրում է վախը: Սթիվեն Քինգ՝ կյանքը և ստեղծագործելը / пер. с англ. Н. Балашовой = Lisa Rogak. Haunted Heart: The Life and Times of Stephen King (2008). — Москва: АСТ: Астрель, 2011. — 411,[5]: 8 л. ил. с. — 4000 экз. — ISBN 978-5-17-070665-5
  8. 8,0 8,1 8,2 Борис Невский. (2007-12-24)։ «Ամերիկական միֆ: Ստիվեն Քինգ» (ռուսերեն)։ Мир фантастики։ Վերցված է 2015-02-22 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 Paul Simpson. The Dead Zone (Viking Press, august 1979) // A Brief Guide to Stephen King. — Hachette UK, 2014. — 160 с. — ISBN 1472110749
  10. 10,0 10,1 10,2 Harold Bloom (Sharon A. Russell). Needful Things (1991) // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  11. Սթիվեն Քինգ:, «Ինչպես գրել գրքեր»: Գլուխ 5, Ինչպես գրել գրքեր: Հուշագրություններ վարպետության մասին էջ 316, ISBN 5-17-007777-7։
  12. «Errol Morris Interviews Stephen King» (անգլերեն)։ The New York Times։ 2011-11-10։ Վերցված է 2015-08-26 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Stephen J. Spignesi Number 4. The Dead Zone (1979) // The Essential Stephen King: A Ranking of the Greatest Novels, Short Stories, Movies and Other Creatiions of the World's Most Popular Writer. — Franklin Lakes: Career Press, 2001. — С. 26-28. — 359 с.
  14. Tony Magistrale. The Films of Stephen King From Carrie to Secret Window. — New York: Palgrave Macmillan, 2008. — С. 144. — 212 с. — ISBN 978–0–230–60131–4
  15. 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 15,11 15,12 Н. Пальцев. Սթիվեն Քինգի վախենալու հեքիաթներ: ֆանտազիաներ և իրականություն (ru) // Մեռյալ տարածք. — Մոսկվա: Երիտասարդ գվարդիա, 1987.
  16. «The Dead Zone Characters List» (անգլերեն)։ StephenKing.com։ Վերցված է 2015-08-26 
  17. «The Tommyknockers Characters List» (անգլերեն)։ StephenKing.com։ Վերցված է 2015-08-26 
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 18,4 18,5 18,6 James Smythe. (2012-09-12)։ «Rereading Stephen King: Week eight - The Dead Zone» (անգլերեն)։ The Guardian։ Վերցված է 2015-08-25 
  19. 19,0 19,1 Бев Винсент (в переводе Виктора Вебера). Ճանապարհ դեպի Մութ աշտարակ. — New American Library, 2004. — С. 66, 111. — 243 с. — ISBN 0451213041
  20. 20,0 20,1 20,2 20,3 Michael R. Collings. The Many Facets of Stephen King. — Wildside Press LLC, 1985. — С. 50-55. — 190 с. — (Starmont studies in literary criticism (Выпуск 11)). — ISBN 0930261143
  21. 21,0 21,1 Susan Dominus. (2013-07-31)։ «An Easter Egg Hunt With Stephen King and Family» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2015-08-26 
  22. Carol Lawson. (1979-09-23)։ «Behind the Best Sellers: Stephen King» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2015-08-26 
  23. Սթիվեն Քինգ (Կոլեսնիկովի թարկմանությամբ) Մահվան պար. — Москва: АСТ, 2003. — С. 379. — 411, [5] с. — 4000 экз. — ISBN 5-17-006733
  24. 24,0 24,1 24,2 24,3 24,4 Stanley Wiater, Christopher Golden, Hank Wagner. The Dead Zone adaptations // The Complete Stephen King Universe: A Guide to the Worlds of Stephen King. — New York: Macmillan, 2006. — С. 151-152. — 544 с. — ISBN 978-0-312-32490-2
  25. 25,0 25,1 25,2 Scott Von Doviak. Cronenberg enters the Dead Zone // Stephen King Films FAQ: All That's Left to Know About the King of Horror on Film. — Hal Leonard Corporation, 2014. — 400 с. — ISBN 1480386189
  26. Gary Price. (2015-10-12)։ «Publishing: Scribner/Simon & Schuster Acquires Majority of Stephen King’s Body Of Work» (անգլերեն)։ Library Journal։ Վերցված է 2016-01-05 
  27. Michael R. Collings. Scaring Us to Death: The Impact of Stephen King on Popular Culture. — Second. — Wildside Press LLC, 1997. — С. 49. — 168 с. — (Milford series: Popular writers of today). — ISBN 0930261372
  28. Dwight Garner. (2006-02-12)։ «Inside the List» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2015-08-26 
  29. «1980 Locus Awards» (անգլերեն)։ Locus։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2015-04-13-ին։ Վերցված է 2015-06-24 
  30. «Awards & Nominations» (անգլերեն)։ StephenKing.com։ Վերցված է 2015-06-24 
  31. Andy Greene. (2014-11-05)։ «Readers' Poll: The 10 Best Stephen» (անգլերեն)։ Rolling Stone։ Վերցված է 2014-12-12 
  32. Harold Bloom. Chronology // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  33. Doreen Carvajal. (1997-10-27)։ «Who Can Afford Him?; Stephen King Goes in Search of a New Publisher» (անգլերեն)։ The New York Times։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2016-03-06-ին։ Վերցված է 2016-01-06 
  34. Michael Roffman. (2013-09-26)։ «Stephen King: 10 More Books He Should Write Sequels To» (անգլերեն)։ Time։ Վերցված է 2015-03-01 
  35. Tony Magistrale. Chapter 5. Defining heroic codes of survival: The Dead Zone, The Shawshank Redemption, The Green Mile // Hollywood's Stephen King. — New York: Palgrave Macmillan, 2003. — С. 117-120. — 233 с. — ISBN 0-312-29320-8
  36. Harold Bloom. Editor’s Note // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  37. 37,0 37,1 Harold Bloom (Don Herron). Stephen King: The Good, the Bad, and the Academic // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  38. 38,0 38,1 38,2 Christopher Lehmann-Haupt. (1979-08-17)։ «Books of the Times. Flashes of the Future» (անգլերեն)։ The New York Times։ Վերցված է 2015-08-26 
  39. Tony Magistrale. Tracing the Influences: Regional and Literary // Stephen King: America's Storyteller. — Santa Barbara: ABC-CLIO, 2010. — 181 с. — ISBN 978-0-313-35228-7
  40. Philip L. Simpson, Patrick McAleer. Stephen King's Contemporary Classics: Reflections on the Modern Master of Horror. — Издание исправленное. — Rowman & Littlefield, 2014. — С. 120. — 242 с. — ISBN 9781442244917
  41. 41,0 41,1 41,2 Mark Browning. The Dead Zone (David Cronenberg, 1983) // Stephen King on the Big Screen. — Beverly: Intellect Books, 2009. — 251 с.
  42. Harold Bloom (Linda Badley). The Sin Eater: Orality, Postliteracy, and the Early Stephen King // Bloom’s Modern Critical Views: Stephen King. — Updated Edition. — Infobase Publishing, 2007. — 228 с. — ISBN 978-1-4381-1348-7
  43. «The Dead Zone: USA Series Cancelled, No Season Seven» (անգլերեն)։ Tvseriesfinale.com։ 2007-12-20։ Վերցված է 2015-09-04 
  44. Frank Garcia, Mark Phillips. Science Fiction Television Series, 1990-2004: Histories, Casts and Credits for 58 Shows. — McFarland, 2008. — С. 73-79. — 431 с. — ISBN 0786491833

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են