CD

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Կաղապար:Կրիչի քարտ Կաղապար:Օպտիկական դիսկ

Օպտիկական դիսկ (անգլ.՝ Compact Disc) օպտիկական ինֆորմացիայի կրիչ պլաստիկ դիսկի տեսքով՝ մեջտեղում անցքով, որում ինֆորմացիայի գրանցումը և վերծանումը կատարվում է լազերի միջոցով։ Կոմպակտ դիսկերի հետագա զարգացումը հանդիսացավ DVD-ն։

Սկզբնապես կոմպակտ-դիսկը ստեղծվել էր աուդիո-գրառումները թվային տեսքով պահպանելու համար (հայտնի է որպես CD-Audio), սակայն հետագայում սկսեց լայնորեն կիրառվել որպես կրիչ տարբեր տեսակի տվյալների (ֆայլերի) պահպանման համար երկուական ( CD-ROM (անգլ.՝ Compact Disc Read Only Memory, կոմպակտ - դիսկ միայն կարդալու հնարավորությամբ) տեսքով, կամ ԿԴ-ՄՀՍ  - «Կոմպակտ-դիսկ, մշտական հիշող սարք»). Հետագայում ի հայտ եկան կոմպակտ - դիսկեր ոչ միայն ինֆորմացիայի կարդալու հնարավորությամբ, այլ նաև դրանց գրառման և վերագրառման հնարավորությամբ (CD-R, CD-RW

CD-ROM-ում ֆայլերի ֆորմատը տարբերվում է աուդիո-կոմպակտ-դիսկերի գրառման ֆորմատից և այդ իսկ պատճառով սովորական աուդիո - կոմպակտ- դիսկերի նվագարկիչը չի կարող վերծանել նրանում պահպանվող ինֆորմացիան , այդ պատճառով էլ պահանջվում է հատուկ մալուխ (սարք) նմանատիպ դիսկերը կարդալու համար (այսօր դրանք առկա են բոլոր համակարգիչներում)։

Կոմպակտ-դիսկը (CD-ROM) դարձավ հիմնական կրիչը համակարգիչների միջև ինֆորմացիայի տեղափոխման համար(այդ դերից դուրս է ֆլոպպի դիսկը)։ Այսօր այն իր տեղը զիջում է առավել հեռանկարային ֆլեշ-հիշողության սարքերին.

Պատմություն[խմբագրել]

Կոմպակտ-դիսկը մշակվել է 1979 թվականին Philips և Sony ընկերությունների կոմից։ Philips-ում մշակել են ընդհանուր արտադրության պրոցեսը՝ հիմնվելով սեփական ավելի վաղ լազերային դիսկերի տեխնոլոգիաների վրա : Sony-ն իր հերթին օգտագործել է ազդանշանների կոդավորման PCM  - Pulse Code Modulation, սեփական մեթոդը, որը նախկինում կիրառվում էր մասնագիտացված թվային ձայնարկիչներում : 1982 թ.-ինսկսվեց կոմպակտ-դիսկերի մասսայական արտադրությունը Լանգենխագեն քաղաքի գործարանում ՝ Գանհովերի մոտ, գերմանիայում։ Առաջին երաժշտական առևտրային CD-ն դուրս է եկել 20 հունիսի 1982 թ.-ին.Պատմությունը փաստում է , որ նրանում ձայնագրված է եղել ABBA խմբի «The Visitors» ձայներիզը :[1]. Երաժշտական խանութներում ի հայտ եկած առաջին կոմպակտ դիսկը եղել է 1978 թվականին Բիլլի Ջոելի ձայներիզը 52nd Street անվամբ։

Philips-ի տվյալներով, 25 տարվա ընթացքում աշխարհում վաճառվել է ավելի քան 200 միլլիարդ CD: Չնայած նրան, որ մարդիկ ավելի շատ նախընտրում են երաժշտական ֆայլեր ձեռք բերել ինտերնետից, IFPI - ի տվյալների համաձայնկոմպակտ դիսկերի վաճառքը կազմում է 70% շուրջ ամբողջ երաժշտական վաճառքից։

Կոմպակտ դիսկերի արդիականացմանը զգալի ներդրում են ունեցել Microsoft և Apple Computer ընկերությունները։ Ջոն Սկալլին ՝ Apple Computer-ի նածկին գործադիր տնօրենը, 1987 թվականին ասաց, որ կոմպակտ դիսկերը անձնական համակարգիչների աշխարհում հեղաշրջում կկատարեն։ CD սկավառակներ կիրառող առաջին մասսայական համակարգիչ / զվարճաքների կենտրոնը եղել է Amiga CDTV-ն (Commodore Dynamic Total Vision), հետագայում CD սկավառակները սկսեցին օգտագործվել Panasonic 3DO և Amiga CD32-ի խաղային կոնսուլներում։

Պահպանվող տվյալների ծավալը[խմբագրել]

Կոմպակտ սկավառակները ունեն 1 սմ տրամագիծ և սկզբնապես կարող էին պարունակել մինչև 650 Կաղապար:1inf ինֆորմացիա (կամ 74 րոպե ձայնագրություն)։ Համաձայն մի լեգենդի՝ մշակողները այնպես են հաշվարկել ծավալը, որ մեկ սկավառակի վրա ամբողջությամբ տեղավորվեր Բեթհովենի 10-րդ սիմֆոիան (ամենահայտնի երաժշտական ստեղծագործությունը Ճապոնիայում 1979 թ.-ին, համաձայն մասնագետների անցկացրած հարցումներին), որը տևում է (հայտնի ստեղծագործություններից ամենաերկարը) հենց 74 րոպե :Սակայն, սկսած 2000 թ.-ից, առավել լայն կիրառություն ստացան 700 ՄԲ ծավալով սկավառակները, որոնք թույլ էին տալիս ձայնագրել 80 րոպե աուդիո: Հանդիպումեն նաև 800 ՄԲ (90 րոպե)և նույնիսկ ավելի մեծ հիշողության ծավալի սակավառակներ, սակայն նրանք կարող են չկարդալ կոմպակտ սկավառակների մի շարք կրիչները : Հանդիպում են նաև սինգլներ՝ 8.9 սմ տրամագծով Կաղապար:Ոչ АИ (պետք չէ շփոթել մինի-սկավառակների հետ ՝ 8 սմ տրամագծով), որոնց վրա տեղավորվում է 140 կամ 210 ՄԲ տվյալներ կամ 21 րոպե աուդիո և CD, որը հիշեցնում է վարկային քարտ (այսպես կոչված սկավառակներ-այցեքարտեր)։

Պահպանվող ինֆորմացիայի ծավալի մեծացումը հնարավոր եղավ շնորհիվ սկավառակները պատրաստող հումքի ամբողջական օգտագործման : Այսպես, օրինակ՝ ըստ ECMA-130 ստանդարտի սկավառակի շրջանագծերի միջև տարածությունը կազմում է 1,6 ± 0,1 միկրոմետր սկավառակագծի փոխման գծային արագությունը կազմում է 1,2 կամ 1,4 մ/վ ± 0,01 մ/վ ՝ 4,3218 ՄԲիթ/վ տակտային հաճախականությամբ։ 650 մեգաբայթ ծավալը համապատասխանում է 1,41 մ/վ արագության և շրջանակների միջև հեռավորությունը կազմում է 1,7 միկրոմետր , իսկ 800 մեգաբայթ ծավալում՝  1,39 մ/վ արագություն։

Տեսակ Տևողություն,
րոպեներ
Սեկտորներ Առավել. չափ CD-DA Տվյալների առավել. չափ
բայթեր ՄիԲ բայթեր ՄիԲ
21 94 500 222 264 000 212,0 193 536 000 184,6
63 283 500 666 792 000 635,9 580 608 000 553,7
«650MB» 74 333 000 783 216 000 746,9 681 984 000 650,3
«700MB» 80 360 000 846 720 000 807,4 737 280 000 703,1
800MB 90 405 000 952 560 000 908,4 829 440 000 791,0
900MB 99 445 500 1 047 816 000 999,3 912 384 000 870,1

Տեխնիկական տվյալներ[խմբագրել]

Սկավառակի երկրաչափությունը[խմբագրել]

մինի|CD-ROM էլեկտրոնային մանրադիտակի տակ Կոմպակտ- սկավառակը իրենից ներկայացնում է պոլիկարբոնատային շերտ 1.2 մմ հաստությամբ և 120 մմ տրամագծով ՝ պատված բարակ մետաղական շերտով ալյումին, ոսկի, արծաթ և այլն) , պահպանված լաքի շերտով , որը իր վրա սովորաբար կրում է սկավառակի պարունակության գրաֆիկական ներկայացումը : Շերտից ընտերցանության սկզբունքը հնարավորություն է տալիս պարզ և արդյունավետ կերպով իրականացնել ինֆորմացիայի կառուցվածքի պաշտպանությունը և հեռացնել այն սկավառակի արտաքին մակերևույթից։ Սկավառակ արտաքին մակերևույթի լազերի տրամագիծը կազմում է 0,7 մմ , ինչը մեծացնում է համակարգի դիմադրողականությունը փոշուց և վնասվածքներից։ Բացի այդ , արտաքին մակերևույթին առկա է 0,2 մմ բարձրությամբ շրջանաձև օձիք, ինչը թույլ է տալիս հարթ մակերևութին դրված սկավառակին չդիպչել այդ մակերևույթին։ Կենտրոնում գտնվում է 15 մմ տրամագծով անցք։ Սկավառակի քաշը առանց տուփի կազմում է ~15,7 գրամ. Սովորական տուփով սկավառակի քաշը («jewel», ոչ թե «slim») ~74 гգրամ է։

Ինֆորմացիայի կոդավորում[խմբագրել]

Սկավառակի վրա տվյալների պահպանման ձևաչափը, որը հայտնի է որպես Red Book («Կարմիր գիրք»), մշակվել է Philips ընկերության կողմից։ Դրան համապատասխան կոմպակտ սկավառակի վրա ձայնը կարելի է գրել 2 կանալներով՝ 16-բիթանի Իմպուլսա-կոդային մոդուլյացիայով (PCM) և դիսկրետացման հաճախականությունով 44,1 Կհց. Շնորհիվ Ռիդ — Սոլոմոնի կոդի միջոցով սխալների ուղղման , թեթև ռադիկալ վնասվածքները չեն ազդում սկավառակի ընթեռնելիության վրա : Philips-ը նաև հանդիսանում է «Compact disc digital audio» նշանի և աուդիո-կոմպակտ - սկավառակ լոգոտիպի օրինական սեփականատերը։

Ինֆորմացիոն կառուցվածք[խմբագրել]

Սկավառակ վրա ինֆորմացիան ձայնագրվում է պարույրային շրջանագծերի փոսերի տեսքով (անգլ.՝ pit  - խորացում), որոնք առանձնացված են պոլիկարբոնատային հիմքի վրա։ Յուրաքանչյուր փոս ունի մոտ 100 նմ խորություն և 500 նմ լայնություն։ Փոսի երկարությունը տատանվու է 850 նմ-ից մինչև 3,5 նկմ. Փոսերի միջև տարածությունը անվանում են լենդ (անգլ.՝ land  - տարածություն, հիմք)։ Պարույրներում ուղիների քայլերը կազմում են 1,6 մկմ :

Տարբերում են միայն կարդալու համար սկավառակներ («ալյումինային»), CD-R  - մեկանգամյա գրելու հնարավորությամբ , CD-RW  - բազմակի գրելու հնարավորությամբ։ Վերջին երկու տեսակի սկավառակները գրելու համար նախատեսված են հատուկ գրո կրիչներ : Մի շարք CD- նվագարկիչներում և երաժշտական կենտրոններում այդպիսի սկավառակները կարող են չկարդացվել ( վերջին ժամանակներս կենցաղային տեխնիկա արտադրող կազմակերպությունները ապահովում են CD-R/RW կարդալու ապահովումը )։

Ինֆորմացիայի կարդալը[խմբագրել]

Տվյալները սկավառակից կարդացվում են լազերային ճառագայթի միջոցով 780 նմ ալիքի երկարությամբ , որը ճառագայթում է կիսահախորդիչային լազերով: Ինֆորմացիան լազերով կարդալու սկզբունքը բոլոր տեսակի կրիչների համար կայանում է արտացոլվող լույսի ինտենսիվության փոփոխությամբ։ Լազերային ճառագայթը ֆոկուսավորվում է ~1,2 մկմ տրամագծով ինֆորմացիոն շերտի հետքի վրա : Եթե լույսը ֆոկուսավորվել է փոսերի միջև (լենդի վրա), ապա ընթացիկ ֆոտոդիոդը գրանցում է առավելագույն ազդանշան : Եթե լույսը ընկնում է փոսի վրա , ֆոտոդիոդը գրանցում է լույսի նվազագույն ինտեսիվություն :

«Միայն կարդալու համար » (CD)և մեկանգամյա/բազմակի գրառման հնարավորությամբ (CD-R/RW) սկավառակների միջև տարբերությունը կայանում է փոսերի ձևավորման հնարավորության մեջ։ Եթե սկավառակը «միայն կարդալու համար» է , փոսերը իրենցից ներկայացնում են որոշակի ռելիեֆային (ֆազային դիֆրակցիոն վանդակի կառուցվածք ), ընդ որում յուրաքանչյուր փոսի խորությունը մի քարորդ փոքր է լազերային լույսի ալիքի երկարությունից, ինչը բերում է ֆազ տարբերությանը լույսի միջև ալիքի երկարության կեսին , որը արտացոլվում է փոսից և լույսից, ինչպես նաև լենդից : Արդյունքում ֆոտոընդունիչի հարթությունում դիտարկվում է ապակառուցավորման ինտերֆերենցիայի արդյունքը և գրանցվում է ազդանշանի մակարդակ իջեցում : CD-R/RW - դեպքում փոսը իրենից ներկայացնում է լույսի մարումով մեծ տիրույթ, քան (ամպլիտուդային դիֆրակցիոն վանդակ) լենդ : Արդյունքում ֆոտոդիոդը նաև գրանցու է սկավառակից արտապատկերվող լույսի ինտենսիվության իջեցում : Փոսի երկարությունը փոխում է ոչ միայն ամպլիտուդը, այլ նաև գրանցվող ազդանշանի երկարությունը :

CD-ի գրել-կարդալու արագությունը կարճ տրվում է 150 Կբ/վ (այսինքն 153 600 բիթ/վ)։ Օրինակ՝ 48-արագությամբ կրիչը ապահովում է CD կարդալու առավելագույն արագությունը (կամ գրելու) , որը հավասար է 48 × 150 = 7200 Կբ/վ (7,03 Մբ/վ)։

Պաշտպանությունը պատճենումից[խմբագրել]

Կոմպակտ-սկավառակների դասակարգումը չի ուսումնասիրում պատճենումից պաշտպանության ոչ մի մեխանիզմ   - սկավառակները կարելի է ազատորեն պատճենել և տարածել։ Սակայն, սկսած 2002 թվականից, տարբեր արևմտյան ձայնագրող կամակերպություները սկսեցին փորձեր ձեռնարկել ստեղծելու կոմպակտ-սկավառակներ , որոնք պաշտպանված կլինեն պատճենումից : Բոլոր մեթոդների հիմքում ընկած է ձայնագրվող սկավառակյներում տվյալների գրանցման այնպիսի կանխամտածված սխալների ներառումը , այնպես, որ CD- նվագարկիչների կամ երաժշտական կենտրոնների վրա սկավառակը կարդացվի , իսկ համակարգչում ՝ ոչ : Արդյունքում ստացվում է կատվի-մկան խաղը : Նմանատիպ սկավառակները կարդացվում են ոչ բոլոր կենցաղային նվագարկիչներում , իսկ իսկ մի շարք համակարգիչներում կարդացվում են և դուրս է գալիս, որ ծրագրային ապահովումը թույլ է տալի պատճենել նույնիսկ պաշտպանված սկավառակները և այլն : Ձայնագրող արդյունաբերությունը սակայն հույսը չի կորցնում և շարունակում է ձեռնարկել նորանոր մեթոդներ

Philips -ը հայտարարել է , որ նմանաիպ սկավառակները չեն համապատասխանում «Red book» դասակարգմանը և արգելում է կրել «Compact disc digital audio» տարբերանշանը :

Տվյալներով սկավառակների համար գոյություն ունեն նաև այլ տարատեսակ պաշտպանության մեթոդներ , որոնք պաշտպանու են պատճենումից, օրնակ ՝ StarForce, SecurDisc և այլ տեխնոլոգիաներ :

Կոմպակտ- սկավառակների արտադրությունը[խմբագրել]

  • Կոմպակտ - սկավառակների արտադրության առաջին փուլը հանդիսանում է տվյալների մշակման տիրապետման գործընթացը արտադրության կազմակերպման համար :
  • Երկրորդ փուլ  - ֆոտոլիտոգրաֆիա  - սկավառակի շտամպի պատրաստման գործընթաց : Ապակյա սկավառակը պատվում է ֆոտորեզիստի շերտով, որի վրա կատարվում է տվյալների գրանցումը : Ֆոտորեզիստը պոլիմերային լուսազգային նյութ է, որը լույսի ազդեցության ներքո փոխում է իր ֆիզիկո-քիմիական հատկությունները։
  • Երրորդ փուլ  - ինֆորմացիայի գրանցում : Ձայնագրումը կատարվում է լազերային ճառագայթով , որի հզորությունը մոդուլացվում է գրանցվող տեղեկատվությամբ : Փոսի ստեղծման համար լազերի հզորությունը մեծացվում է , ինչը բերում է ֆոտորեզիստի մոլեկուլ քիմիական կապերի խափանմանը։
  • չորրորդ փուլ  - ֆոտորեղիստի ստուգում։ Ֆոտորեզիստի մակերևույթը ենթարկվում է փորագրման (թթվածնային , ալկալային, պլազմային), որի արդյունքում հեռացվում է ֆոտորեզիստի մակերևույթը, որը չի ենթարկվել լազերային ճառագայթման :
  • Հինգերորդ փուլ  - գալվանոպլաստիկա: Ստեղծված ապակյա մշակվող սկավառակը տեղակայվում է գալվանոլային վաննայի մեջ, որտեղ նրա մակերևույթը ենթարկվում է նեկլի բարակ շերտի էլետրոլիզային մշակման :
  • Վեցերորդ փուլ  - սկավառկների շտամպավորում ձուլում ճնշման տակ մեթդով ստացված շտամպի կիրառմամբ։
  • Յոթերորդ փուլ  - ապակյա մետալիկ շերտի (ալյումին, ոսկի, արծաթ և այլն) տեղադրում ինֆորմացիոն շերտի վրա :
  • Ութերորդ փուլ  - պաշտպանիչ լաքի շերտի տեղադրում :
  • Իններորդ փուլ  - գրաֆիկական պատկերի տեղադրում ՝ գրառում (անգլ.՝ Label բառից).

Կոմպակտ-սկավառների ձայնագրությունը[խմբագրել]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդվածներ ՝ CD-R և CD-RW

Գոյություն ունեն նաև տնային պայմաններում ձայնագրելու հնարավորություն ունեցող սկավառակներ ՝ CD-R (Compact Disc Recordable) մեկանգամյա և CD-RW (Compact Disc ReWritable) բազմակի գրելու հնարավորությամբ։ Նմանատիպ սկավառակներում կիրառվում է հատուկ ակտիվ նյութ, որը թույլ է տալիս կատարել ինֆորմացիայի ձայնագրում/վերաձայնագրում : Տարբերում են օրգանական (հիմնականում CD-R տեսակի սկավառակները)և ոչ օրգանական (հիմնականում CD-RW սկավառակներ) ակտիվ նյութով սկավառակներ :

Օրգանական ակտիվ նյութի օգտագործման դեքում ձայնագրությունը կատարվում է նյութի քիմիական կապերի խափանման ճանապարհով , ինչը բերում է նրա մգեցմանը (նյութի արտացոլման գործակցի փոփոխմանը)։ Ոչ օրգանական ակտիվ նյութի օգտագործման դեքում ձայնագրությունը կատարվում է նյութի արտացոլաման գործակցի փոփոխությամբ, ինչի արդյունքում տեղի է ունենում անցում ամորֆային ագրեգատային վիճակից բյուրեղապակյայի և ընդհակառակը։ և այս և մյուս դեպքերում ձայնագրությունը կատարվում է լազերի հզորության մոդուլյացիայի միջոցով :

Խոսակցականում նման ձայնագրվող սկավառակները կոչվում են «բոլվանկաներ» և ձայնագրվում են կոմպակտ-սկավառակներ գրող հատուկ կրիչների վրա (այսօր լայնորեն տարածված), որոնք խոսակցականում ընդունված է անվանել «գործիքներ». Ձայնագրության պրոցեսը կոչվում է «այրում» ( անգլ.՝ to burn բառից) կամ սկավառակի «հատում» :

Տեխնոլոգիա HD-BURN[2][խմբագրել]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված ՝ HD-BURN


Բարձր խտությամբ ձայնագրության տեխնոլոգիայի հիքում ընկած է երկու նոր սկզբունքների կիրառումը , ինչը թույլ է տալիս սովորական CD-R սկավառակի կրիչի վրա երկու անգամ ավելի շատ ինֆորմացիա ձայնագրել :

  1. Սկավառակի վրա փոսի երկարությունը նվազեցվում է մինչև 0,62 միկրոմետր։ Կաղապար:Ճշտել Սովորական CD սկավառակի փոսի երկարությունը կազմու է 0,83 միկրոմետր։ Կաղապար:Ճշտել Դա նշանակում է, որ HD-BURN-ը մեծացնում է սկավառակի հզորությունը 1,35 անգամ : 0,62 մկմ փոսի երկարությունը ընտրվել է նրա համար, որ առկա DVD Video նվագարկիչները և DVD-ROM կրիչները կարողոնան կարդալ HD-BURN սկավառակները աննշան նորացումից հետո։
  2. Կիրառվում է սխալների ուղղման այլ համակարգ . CIRC (Cross Interleaved Reed Solomon Code  - Ռիդ-Սոլոմոնի ընդհատող կոդ ), ի փոխարեն կիրառվում է RS-PC (RS-PRODUCT Code), ն 8-16 մոդուլյացիայով : Դա հնարավորություն տվեց հզորացնելու 1,49 անգամ : Ինչպես հայտնում է Sanyo-ն , սխալների ուղղման նոր RS-PC համակարգը ոչ միայն ավելի կոմպակտ է, այլ նաև ավելի արդյունավետ է , քան CIRC-ն։

Արդյունքում, մեկ CD սկավառակի հզորությունը , որը ձայնագրվում է HD-BURN ռեժիմում, երկու անգամ գերազանցում է սովորական ռեժիմում ձայնագրվող CD սկավառակի հզորությանը։

Shape CD[խմբագրել]

Կաղապար:Չթարգմանված 3 (ձևավոր կոմպակտ-սկավառակ)  - CD-ROM սկավառակ, բայց ոչ թե խիստ կլոր ձևաչափի, այլ կամայական ձևաչափի, արտաքին ուրվագիժը տարբեր օբյեկտների տեսքով, այնպիսիք, ինչպիսիք են սիլուետները, մեքենաները, ինքնաթիռները, սրտիկները, աստղիկները, օվալները , վարկային քարտերի տեսքով և այլն : Սովորաբար շոու-իզնեսին դրանք կիրառվում են որպես աուդիո և վիդեո ինֆորմացիայի կիչներ : Գերմանիայում պրոդյուսեր Մարիո Կոսսի կոմից սահմանվել է ռեկորդ (1995)։ Սոբորաբար հատուկ ձևաչափի սկավառակները տարբերվում են շրջանաձև սովորական սկավառակներից և խորհուրդ չի տրվում կիրառել CD-ROM կրիչներում , քանի որ արագության տակ պտտման ժամանակ կարող են դուրս գալ ուղղուց և սարքը շարքից դուրս բերել։ Սյդ պատճառով Shape CD տեղադրելիս անհրաժեշտ է կրիչում սկավառակի պտտման արագությունը փոփոխել հատուկ ծրագրերի միջոցով։ Այնուամենայնիվ, այս մեթոդը ես երաշխիք չի տալիս CD կրիչի անվտանգության հարցում :

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

Չնայած նրան , որ կոմպակտ-սկավառակների ստեղծումից անցել է ոչ շատ երկար ժամանակ , սակայն այդ իրադարձությունը հասցրել է մեծ լեգենդ առաջանալ :

«CD-սկավառակ» բառակապակցության օգտագործումը հանդիսանում է նույնաբանույթյուն, քանի որ CD հապավումը (անգլ.՝ Compact Disc) արդեն իր մեջ ներառում է «սկավառակ» բառը՝ Կոմպակտ-սկավառակ-սկավառակ: Նույնապես DVD-սկավառակ (անգլ.՝ Digital Versatile DiscԹվային ունիվերսալ սկավառակ.

Կոմպակտ-սկավառակ ձևաչափով առաջին երաժշտական ձայներիզը Բիլի Ջոելի «52nd Street» էր։[3]

Ջեյմս Ռասսելի վարկածը[խմբագրել]

Առկա է վարկած , որ կոմպակտ սկավառակները ստեղծել են ոչ թե Philips և Sony ընկերությունները , այլ ամերիկացի ֆիզիկոս Ջեյս Ռասսելը[4], աշխատելով Optical Recording ֆիրրմայում : Արդեն 1971 թվականին նա ներկայացրեց իր գյուտը տվյալների պահպանման համար : Դա արել է իր «անձանական» նպատակների համար : Ութ տարի անց նրանից անկախ նմանատիպ սարք ստեղծեցին Philips և Sony ընկերությունները։

Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիան և կոմպակտ-սկավառակը[խմբագրել]

Կոմպակտ-սկավառակ ֆորմատի վերաբերյալ բանակցությունների մասնակիցները և ականատեսները փաստում են , որ Philips և Sony ընկերություններում մինչև 1980 թվականի մայիսը չի եղել միակարծություն սկավառակի արտաքին տեսքի վերաբերյալ : Sony ընկերության ինժիներների տեսակետից բավարար էր 100 մմ տրամագիծը , քանի որ այն թույլ է տալի նվազեցնել շարժական նվագարկիչի չաձերը։ Philips-ի բարձրագույն ղեկավարությունը միտք էր տալիս, որց ելնելով սկավառակը չպետք է մեծ լինի ստանդարտ աուդիոկասետի անկյունագծային չափերից (115 մմ) , որը շուկայում մեծ հաջողություններ ունի : Բացի այդ , սկավառակը համապատասխանում է DIN համակարգի նորմալ գծային չափերին :

Sony ընկերության վիցցե-նախագահ Նորիո Օգան[5], երաժիշտ [6], իր հերթին ենթադրում էր, որ սկավառակը պետք է ներառեր Բեթհովենի իններորդ սիմֆոնիան.Այդ դեպքում, նրա կարծիքով , սկավառակների միջոցով կտարածվեր 95% դասական երածշտություն :[7][8] Հետագա ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ , օրինակ ՝ իններորդ սիմֆոնիան Բեռլինյան ֆիլհարմոնիայի նվագախմբի կատարմամբ ՝ Ռոբերտ ֆոն Կարյանի ղեկավարմամբ ունեցել է 66 րոպե տևողություն : Առավել երկարատև կատարում դարձավ Վիլհելմ Ֆուրտվենգլերի ղեկավարմամբ սիֆոնիայի կատարումը , բայրեթյան ներկայացման ժամանակ 74 րոպե տևողությամբ։ Դա էլ հենց հիմք հանդիսացավ սկավառակի հզորության որոշման հարցում [9][10].

«Ինչպես դեպքերի մեծամասնությունում, գեղեցիկ պատմությունը ոչ մի առնչություն չունի իրական կյանքի հետ :Այդ պատմությունը առաջացել է Philips ընկերության մարկետոլոգների գրչից»,  - կարծում է Philips-ի լխավոր ինժիներ Կեես Սխոուխամեր Իմմինկը. Ըստ նրա, իրականությունը այլ է եղել : Հանհովերի ներքո Philips -ը արդեն պատրաստել է արտադրողական գիծ PolyGram գործարանում ՝ կոմպակտ -սկավառակների արտադրության համար : Նվազագույն ժամկետում հնարավոր էր արտադրել 115 մմ տրամագծով սկավառակներ : 120 մմ չափերով սկավառակների արտադրությունը պահանջեց զգալի դրամական ծախսեր, քանի որ այն կապված սարքավորումների փոփոխության հետ : Իմմնիկի կարծիքով, Sony -ն չցանկացավ հարմարվել իրավիճակին , որ Philips-ը շուկա մուտք գործելու առավելություն կստանա :[11]

Այնուամենայնիվ, 1980 թվականի մայիսին ֆիրմաների բարձրագույն ղեկավարությունների գրչով որոշվեց սկավառակի վերջնական չափը 120 մմ, հզորությունը ՝ 74 րոպե աուդիո ձայնագրություն և դիսկրետացման հաճախականությունը 44,1 ԿՀց։ Մնացած բոլոր տեխնիկական պարամետրերը հաշվարկվում են ՝ ելնելով համապատասխան տվյալներից :

Տես նաև[խմբագրել]

Գրականություն[խմբագրել]

  • Боухьюз Г., Браат Дж., Хейсер А. и др. // Оптические дисковые системы (Principles of Optical Disc Systems) // М. էջ {{{մեջբերվող էջեր}}}. — ISBN 5-256-00378-X.
  • Марк Л. Чемберс. // Запись компакт-дисков и DVD для «чайников» (CD & DVD Recording For Dummies) — 2-е изд. // М. էջ {{{մեջբերվող էջեր}}}. — ISBN 0-7645-5956-7.
  • Э. Таненбаум. // Современные операционные системы (Modern operating systems) — 2-е изд. // {{{վայր}}}: Питер. — էջ {{{մեջբերվող էջեր}}}. — ISBN 0-13-031358-0.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. CD -ն արդեն 25 տարեկան է | «Համակարգչային սայլակ» ամսագրի կայքը
  2. HD-BURN — CD-R ձայնագրության նոր տեխնոլոգիա
  3. 1000 иև 1 փաստ
  4. MEMBRANA | Կոմպակտ-սկավառակի ստեղծողը դրանից ոչ մի ցնետ չի աշխատել :
  5. Առկա են բազմաթիվ լեգենդներ,որտեղ որպես գործող անձինք հանդես են գալիս նվազագույնը 4 հոգի կամ նրանցից խումբ ՝ Նորիո Օգա,նրա կինը, Sony ընկերության նախագահների խորհրդի ներկայացուցիչի կինը ՝ Ակիո Մորիտան և բեռլինական ֆիլհարմոնիայի դիրիժոր Գերբերտ ֆոն Կարայան , որը գրեց ձայնագրող ըկերության դստրերի պայմանագրով Polygram երաժշտությունը.
  6. Sony Chairman Norio Ohga Receives Honorary Doctorate from McGill University in Canada(անգլերեն)
  7. Sony History(անգլերեն)
  8. Optical Recording: Beethoven’s Ninth Symphony of greater importance than technology(անգլերեն)
  9. Beethoven’s Birth in Bonn Leads to Longer CDs(անգլերեն)
  10. The CD story(անգլերեն)
  11. Shannon, Beethoven, and the Compact Disc(անգլերեն)

Հղումներ[խմբագրել]

Commons-logo.svg