CD-ROM

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
CD-ROM
CD autolev crop.jpg
Մշակողներ Philips, Սոնի
Չափերը 120 × 1,2 մմ
Տարողությունը 650—879 Մբ
Ընթերցանության մեխանիզմ 150 կբ/վ (տվյալներ CD-ROM ռեժիմ 1-ից)

172,3 կբ/վ (ձայնագրություն CD-DA-ից) 10,8 Մբիթ/վրկ (ամենաբարձր արագությունը՝ 72×)

CD-ROM-ը (անգլ.՝ Compact Disc Read-Only Memory, կարդացվում է՝ «սիդի-ռոմ», հայերեն՝ Սեղմասկավառակ հիշողություն միայն ընթերցելու հնարավորությամբ կրճատ ՍՍՀՄՒՀ) սեղմասկավառակի տարատեսակ է, որը ունի միայն արդեն գրված տվյալներն ընթերցելու հնարավորություն (read-only memory - հիշողություն «միայն ընթերցելու հնարավորությամբ»

CD-ROM-ը ձայնային սեղմասկավառակի (ձայնագրությունների պահպանման համար սկավառակ) մշակված վերջնական տարբերակն է, որը թույլ է տալիս պահել այլ թվային տեղեկություններ (ֆիզիկական առումով առաջինից ոչնչով չի տարբերվում, փոխված է միայն գրվող նշոցների ձևաչափը)։ Սկավառակի վրա տվյալների գրման համար հետագայում մշակվել են տարբերակներ ինչպես միապատիկ գրման համար (CD-R), այնպես էլ բազմակի վերագրման համար (CD-RW)։ CD-ROM-ների հետագա զարգացման արդյունքը դարձան DVD-ROM սկավառակները։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օպտիկական սկավառակների պահպանման ամենավաղ տեսական աշխատանքը կատարվել է Միացյալ Նահանգների անկախ հետազոտողների կողմից, ներառյալ Դեյվիդ Փոլ Գրեգը (1958) և Ջեյմս Ռասելը (1965–1975): Մասնավորապես, Գրեգի արտոնագրերը օգտագործվել են որպես LaserDisc բնութագրի հիմք, որը համատեղ մշակվել է MCA-ի և Philips-ի միջև այն բանից հետո, երբ MCA-ն գնել է Գրեգի արտոնագրերը, ինչպես նաև նրա հիմնադրած Gauss Electrophysics ընկերությունը[1]։ LaserDisc-ը CD-ի անմիջական նախադրյալն էր, հիմնական տարբերությամբ այն է, որ LaserDisc-ը տեղեկատվությունը կոդավորում էր անալոգային գործընթացի միջոցով, մինչդեռ CD-ն օգտագործում էր թվային կոդավորում։

Օպտիկական սկավառակի թվայնացման հիմնական աշխատանքն իրականացվել է Տոշի Դոյի և Քիս Շուհամեր Իմմինկի կողմից 1979-1980 թվականներին, ովքեր աշխատել են Sony-ի և Phillips-ի աշխատանքային խմբի վրա[2]։ Արդյունքն եղավ կոմպակտ սկավառակի թվային աուդիո (CD-DA), որը սահմանվեց 1980 թվականին։ Հետագայում CD-ROM-ը նախագծվեց որպես CD-DA-ի ընդլայնում և հարմարեցրեց այս ձևաչափը՝ ցանկացած ձևաչափով թվային տվյալներ պահելու համար՝ նախնական պահեստավորման հզորությամբ։ 553 ՄԲ-ից[3] Sony-ն և Philips-ը ստեղծեցին տեխնիկական ստանդարտը, որը սահմանում է CD-ROM-ի ձևաչափը 1983 թվականին[4], որը կոչվեց Դեղին գիրք։ CD-ROM-ը հայտարարվել է 1984 թվականին[5] և ներկայացվել է Denon-ի և Sony-ի կողմից 1985 թվականին առաջին ճապոնական COMDEX համակարգչային ցուցահանդեսում[6]։ 1985թ. նոյեմբերին համակարգչային ոլորտի մի քանի մասնակիցներ, ներառյալ Microsoft-ը, Philips-ը, Sony-ն, Apple-ը և Digital Equipment Corporation-ը հանդիպեցին՝ ստեղծելու հստակեցում, որը սահմանում էր CD-ROM-ների ֆայլային համակարգի ձևաչափը[7] The resulting specification, called the High Sierra format, was published in May 1986.[7]: Ստացված հստակեցումը, որը կոչվում է High Sierra ձևաչափ, հրապարակվել է 1986 թվականի մայիսին։ Ի վերջո, այն մի քանի փոփոխություններով ստանդարտացվեց որպես ISO 9660 ստանդարտ 1988 թվականին։ Առաջին CD-ROM արտադրանքներից մեկը, որը հասանելի դարձավ հանրությանը, Grolier ակադեմիական հանրագիտարանն էր, որը ներկայացվեց Microsoft CD-ROM կոնֆերանսում 1986 թվականի մարտին[7]։

CD-ROM-ները սկսեցին օգտագործվել տնային տեսախաղերի կոնսուլներում՝ սկսած PC Engine CD-ROM²-ից (TurboGrafx-CD) 1988-ին, մինչդեռ CD-ROM կրիչները հասանելի դարձան նաև տնային համակարգիչների համար 1980-ականների վերջին։ 1990 թվականին Data East-ը ցուցադրեց արկադային համակարգային տախտակ, որն աջակցում էր CD-ROM-ներին, որոնք նման են 1980-ականների լազերային սկավառակի տեսախաղերին, բայց թվային տվյալներով, ինչը թույլ է տալիս ավելի ճկունություն, քան հին լազերային սկավառակներով խաղերը[8]։ 1990 թվականի սկզբին Ճապոնիայում վաճառվում էր մոտ 300,000 CD-ROM սկավառակ, մինչդեռ ԱՄՆ-ում ամսական արտադրվում էր 125,000 CD-ROM սկավառակ[9]։ Որոշ համակարգիչներ, որոնք վաճառվում էին 1990-ականներին, կոչվում էին «մուլտիմեդիա» համակարգիչներ, քանի որ դրանք ներառում էին CD-ROM սկավառակ, որը թույլ էր տալիս մի քանի հարյուր մեգաբայթ վիդեո, նկար և ձայնային տվյալներ փոխանցել։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Optical Disc invented by David Paul Gregg in year 1958»։ targetstudy.com։ Վերցված է 2020-07-06 
  2. «Shannon, Beethoven, and the Compact Disc»։ www.exp-math.uni-essen.de։ Արխիվացված է օրիգինալից 2015-03-18-ին 
  3. «Videodisc Update, Volumes 1-3»։ 1982։ էջ 13 
  4. «InfoWorld Vol. 16, No. 23»։ InfoWorld։ June 6, 1994։ էջ 88։ Վերցված է March 25, 2020 
  5. «1983 | Timeline of Computer History | Computer History Museum»։ www.computerhistory.org։ Վերցված է 2020-07-06 
  6. Japanese PCs (1985) (14:20), Computer Chronicles
  7. 7,0 7,1 7,2 Maher, Jimmy (September 30, 2016)։ «A Slow-Motion Revolution» 
  8. Hot Off The Press! More Revolution։ RePlay 16 (6)։ March 1991: 3 
  9. Special Report: A Fact of Life։ RePlay 15 (5)։ February 1990: 48–9