Ֆեդերիկո Ֆելինի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ֆեդերիկո Ֆելինի
Federico Fellini
Federico Fellini NYWTS 2.jpg
Անունը Ֆեդերիկո Ֆելինի
Բնօրինակ
անունը
Federico Fellini
Ծնվել է հունվար 20, 1920
Ծննդավայր Ռիմինի, Իտալիա
Մահացել է հոկտեմբերի 30, 1993 (73 տարեկան)
Մահվան վայր Հռոմ, Իտալիա
Քաղաքացիություն Իտալիա Իտալիա
Ազգություն Իտալիա Իտալիա
Ազդվել է Չարլի Չապլին,
Ջոն Ֆորդ,
Լուիս Բունյուել,
Սերգեյ Փարաջանով,
Ակիրա Կուրոսավա,
Ինգմար Բերգման
Ազդել է Սթենլի Կուբրիկ,
Մարտին Սկորսեզե,
Վուդի Ալեն,
Դեյվիդ Լինչ,
Քվենտին Տարանտինո
Աշխատանք 19451992
Ամուսին Ջուլիետա Մազինա
Ծնողներ Ուրբանո Ֆելինի (հայր)
Իդա Բարբիանի (մայր)
Պարգևներ և
մրցանակներ՝
Օսկար,
BAFTA,
Կաննի և Վենետիկի
կինոփառատոնների մրցանակ
Կայք Ֆելինի (անգլերեն)
Ֆելինի (իտալերեն)

Ֆեդերիկո Ֆելինի (իտալ.՝ Federico Fellini; 1920թ. հունվարի 20, Ռիմինի - 1993թ. հոկտեմբերի 31, Հռոմ), իտալացի ռեժիսոր և սցենարիստ։ Համաշխարհային կինոյի ամենանշանավոր կինոգործիչներից մեկը։

Հինգ անգամ արժանացել է «Օսկար» մրցանակի։ Նրա պատվին է կոչվել Ռիմինիի օդանավակայանը։

Կյանքը[խմբագրել]

Ֆեդերիկո Ֆելինին ծնվել է 1920թ. հունվարի 20-ին Ռիմինիում, Նրա ծնողները՝ Ուրբանո Ֆելինին և Իդա Բարբիանին, 1918 թ. ամուսնացան Հռոմում, որից հետո տեղափոխվեցին Ռեմինի, որտեղ հայրը սկսեց աշխատել որպես շրջիկ գործակալ։ Ֆեդերիկոյի ընտանիքում կային ևս երկու զավակներ՝ Ռիկարդոն և Մարիա Մադալենան։ Ֆեդերիկոն մանուկ հասակում սիրում էր ներկայացումներ կազմակերպել. դիմակներ էր պատրաստում, տիկնիկներ նկարազարդում, կոստյումներ կարում։ Մեծ տպավորություն նրա վրա գործեց հյուրախաղի եկած կրկեսը։ Ֆելինին ստացել է դասական կրթություն՝ ավարտելով Ֆաոյի վանական դպրոցը։ 1937թ. նա տեղափոխվեց Ֆլորենցիա, որտեղ սովորում էր որպես լրահաղորդ և գումար վաստակում իր բարեկամ Դեմոս Բոնինիի «Ֆեբո» ձեռնարկությունում՝ աշխատելով որպես ծաղրանկարիչ։ 1938թ. Ֆելինին եկավ Հռոմ։ Ապրում էր կայարանից ոչ հեռու՝ կահավորված սենյակում՝ հարևան լինելով չինացի առևտրականներին, գողերին և մարմնավաճառներին։ Իր նիհարության համար Ֆելինին ստացավ «Գանդի» մականունը։ Այդ ժամանակ նա գումար էր վաստակում՝ նկարելով ամսագրերի և թերթերի համար նկարներ, տեքստեր գրելով վարյետեի (թեթև ժանրի թատրոն), գովազդի և ոչ մեծ ռադիոբեմադրությունների համար։ 1938-1942թթ. Ֆելինին հրատարակվում է «Մարկ Ավրելի» կատակերգական ամսագրում, որը հայտնի էր իր հակաֆաշիզմով։ Նախքան նրա՝ սցենարներ գրել սկսելը լույս էին տեսել նրա մոտ յոթ հարյուր ստեղծագործություններ։ Բանակում ծառայելուց խուսափելու համար նա ստիպված էր հիվանդություններ ձևացնել։ 1943թ. Հռոմի ռադիոներից մեկով հնչում էին Ֆեդերիկո Ֆելինի կողմից գրված հետաքրքրական հաղորդումներ Չիկո և Պոլինա սիրահարվածների կյանքի մասին։ Շուտով Ֆելինիին առաջարկեցին ցուցադրել այդ պատմությունները էկրանի վրա, և նա իր վրա վերցրեց բեմադրությունը։ Դերակատարներից մեկը հմայիչ Ջուլիետա Մազինան էր։ Նա դարձավ Ֆեդերիկո Ֆելինիի միակ կինը։ Վերջինս համարում էր նրան իր ներշնչանքի գլխավոր աղբյուրը։ Հարսանիքից մի քանի շաբաթ հետո Ջուլիետան հղիացավ, բայց հանկարծակի վայր ընկնելուց վիժում տեղի ունեցավ։ 1945թ. մարտին Ֆելինին տղա ունեցավ, որին անվանեցին հոր պատվին։ Բայց փոքրիկ Ֆեդերիկոն շատ թույլ էր և ծննդից երկու շաբաթ հետո մահացավ։ Ֆելինիների ընտանիքը այլևս երեխա չունեցավ։

Կարիերա[խմբագրել]

Երբ Հռոմ մտան սովետական զորքերը, Ֆելինին իր ընկերոջ հետ փոքրիկ կրպակում զբաղվում էր հաղթանակողների զավեշտների առևտրով։ Մի անգամ նրանց մոտ մտավ Ռոբերտո Ռոսելինին։ Նա պատրաստվում էր կարճամետրաժ ֆիլմ նկարահանել հռոմեացի քահանայի՝ դոն Մորոզինիի մասին, որը գնդակահարվել էր գերմանացիների կողմից։ Ֆելինին ընդարձակեց թեման և Սերջո Ամիդեիի ու Ռոբերտո Ռոսելինիի հետ գրեց «Հռոմը բաց քաղաք է» (Rome, Open City) ֆիլմի սցենարը։ Այն մեծ հաջողություն ունեցավ։ Ֆիլմը հիմք դրեց նեոռեալիզմին։ Ֆեդերիկոն դարձավ հանրահայտ սցենարիստ։ Նա գրեց ևս մի քանի սցենարներ, որոնցից է Ռոբերտո Ռոսելինիի «Փայզա» (Paisan) ֆիլմի սցենարը։ Նաև Ֆելինին 1948թ. նկարահանվեց Ռոբերտո Ռոսելինիի «Սեր» (L'amore) կինոնկարում։ 1950թ. Ֆելինին Ալբերտո Լատուադայի հետ բեմադրում է իր առաջին ֆիլմը՝ «Վարյետեի լույսերը» (Variety Lights)։ 1952թ. գրեց նոր ֆիլմի՝ «Սպիտակ շեյխ» (The White Sheik) սցենարը, որի ռեժիսորը պետք է լիներ Անտոնիոնին, բայց վերջինս հրաժարվեց նկարահանել այդ սցենարով։ Այդ պատճառով Ֆելինին ֆիլմն ինքը նկարահանեց։ Այս ֆիլմը հաջողություն չունեցավ, բայց հաջորդ երկուսը՝ «Մամայի բալիկները» (I Vitelloni) և «Սերը քաղաքում» (Love in the City), հասարակության և քննադատների կողմից ավելի ջերմ ընդունվեցին։ «I Vitelloni» ֆիլմը Վենետիկի կինոփառատոնի ժամանակ 1953թ. ստացավ «Արծաթե առյուծ» մրցանակը։ 1993թ. հոկտեմբերի 31-ին Ֆեդերիկո Ֆելինին մահացավ Հռոմում։

Ֆիլմոգրաֆիա[խմբագրել]

25 ֆիմի ռեժիսոր է, 51 ֆիլմի համար գրել է սցենար։

Ֆիլմերը
Տարի Անուն Հայերեն անուն Մրցանակներ և տեղեկություն
1990 La voce della luna Լուսնի ձայնը
1987 Intervista Հարցազրույց 1987 թ. պատվոգիր Կաննի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1988 թ. նոմինացիա «Սեզար» - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1987 թ.«Ոսկե մրցանակ» Մոսկվայի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1985 Ginger e Fred Ջիներ և Ֆրեդ 1987 թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1987 թ.David di Donatello մրցանակ «Ռենե Կլեր» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1983 E la nave va Եվ նավը լողում է 1984 թ. մրցանակ David di Donatello լավագույն սցենարի համար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1980 La città delle donne Կանանց քաղաք
1978 Prova d'orchestra Նվագախմբի փորձը
1976 Il Casanova di Federico Fellini Ֆելինիի Կազանովան 1977 թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1973 Amarcord Ամարկորդ 1975 թ. «Օսկար» մրցանակ Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար
1975 թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1976 թ. «Օսկար» նոմինացիա Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1972 Roma Հռոմ 1972 թ. մրցանակ Կաննի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1935 թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1970 I clowns Ծաղրածուները հեռուստաֆիլմ
1969 Fellini - Satyricon Ֆելինիի Սատիրիկոնը 1971 թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի
1970 թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1969 Block-notes di un regista Ռեժիսորի նշումները հեռուստաֆիլմ
1968 Histoires extraordinaires Արտահերթ պատմություններ հատված (Toby Dammit)
1965 Giulietta degli spiriti Ջուլիետան և հոգիները 1967 թ. երկու նոմինացիա «Օսկար» լավագույն հագուստներ և դեկորացիա
1963 1964 թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ
1964 թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1963 թ.«Գրան պրի» Մոսկվայի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1962 Boccaccio '70 Բոկաչչո 70 հատված (Le tentazioni del dottor Antonio)
1959 La dolce vita Քաղցր կյանք 1962 թ. երկու նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար և ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի
1960 թ. մրցանակ Կաննի կինոփառատոն «Ոսկե արմավենու ճյուղ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1957 Le notti di Cabiria Կաբիրիայի գիշերները 1958 թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ
1957 թ. նոմինացիա Կաննի կինոփառատոն «Ոսկե արմավենու ճյուղ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1957 թ. David di Donatello լավագույն ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի
1955 Il bidone Խարդախություն 1955 թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1954 La strada Ճանապարհ 1957 թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ Դինո դե Լաուրենտիս և Կառլո Պոնտի
1957 թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի և Տուլիո Պինելի
1954 թ. Վենետիկի կինոփառատոն մրցանակ «Արծաթե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1954 թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1953 L'amore in città Սերը քաղաքում հատված (Un Agenzia matrimoniale)
1953 I vitelloni Մամայի բալիկները 1958 թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի, Էնիո Ֆլայանո, Տուլիո Պինելի
1953 թ. Վենետիկի կինոփառատոն մրցանակ «Արծաթե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1953 թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1952 Lo sceicco bianco Սպիտակ շեյխ
1950 Luci del varietà Վարյետեի լույսերը

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են