Ֆեդերիկո Ֆելինի

Ֆեդերիկո Ֆելինի
ԱԱՀ՝	Ֆեդերիկո Ֆելինի
Ծննդյան օր՝	հունվար 20, 1920
Ծննդավայր՝	Ռիմինի, Իտալիա
Վախճանի օր՝	հոկտեմբերի 30, 1993 (73 տարեկան)
Վախճանի վայր՝	Հռոմ, Իտալիա
Քաղաքացիություն՝	Իտալիա
Ազգություն	Իտալիա
Ազդվել է՝	Չարլի Չապլին, Ջոն Ֆորդ, Լուիս Բունյուել, Սերգեյ Փարաջանով, Ակիրա Կուրոսավա, Ինգմար Բերգման
Ազդել է՝	Սթենլի Կուբրիկ, Մարտին Սկորսեզե, Վուդի Ալեն, Դեյվիդ Լինչ, Քվենտին Տարանտինո
Աշխատանք՝	1945 – 1992
Ամուսին՝	Ջուլիետա Մազինա
Ծնողներ՝	Ուրբանո Ֆելինի (հայր) Իդա Բարբիանի (մայր)
Պարգևներ և մրցանակներ՝	Օսկար, BAFTA, Կաննի և Վենետիկի կինոփառատոնների մրցանակ
Կայք՝	Ֆելինի (անգլերեն) Ֆելինի (իտալ.)

Ֆեդերիկո Ֆելինի (իտ.՝ Federico Fellini; 1920թ. հունվարի 20, Ռիմինի — 1993թ. հոկտեմբերի 31, Հռոմ), իտալացի ռեժիսոր և սցենարիստ: Համաշխարհային կինոյի ամենանշանավոր կինոգործիչներից մեկը:

Հինգ անգամ արժանացել է «Օսկար» մրցանակի: Նրա պատվին է կոչվել Ռիմինիի օդանավակայանը:

Կյանքը

Ֆեդերիկո Ֆելինին ծնվել է 1920թ. հունվարի 20-ին Ռիմինիում, Նրա ծնողները՝ Ուրբանո Ֆելինին և Իդա Բարբիանին, 1918թ. ամուսնացան Հռոմում, որից հետո տեղափոխվեցին Ռեմինի, որտեղ հայրը սկսեց աշխատել որպես շրջիկ գործակալ: Ֆեդերիկոյի ընտանիքում կային ևս երկու զավակներ՝ Ռիկարդոն և Մարիա Մադալենան: Ֆեդերիկոն մանուկ հասակում սիրում էր ներկայացումներ կազմակերպել. դիմակներ էր պատրաստում, տիկնիկներ նկարազարդում, կոստյումներ կարում: Մեծ տպավորություն նրա վրա գործեց հյուրախաղի եկած կրկեսը: Ֆելինին ստացել է դասական կրթություն՝ ավարտելով Ֆաոյի վանական դպրոցը: 1937թ. նա տեղափոխվեց Ֆլորենցիա, որտեղ սովորում էր որպես լրահաղորդ և գումար վաստակում իր բարեկամ Դեմոս Բոնինիի «Ֆեբո» ձեռնարկությունում՝ աշխատելով որպես ծաղրանկարիչ: 1938թ. Ֆելինին եկավ Հռոմ: Ապրում էր կայարանից ոչ հեռու՝ կահավորված սենյակում՝ հարևան լինելով չինացի առևտրականներին, գողերին և մարմնավաճառներին: Իր նիհարության համար Ֆելինին ստացավ «Գանդի» մականունը: Այդ ժամանակ նա գումար էր վաստակում՝ նկարելով ամսագրերի և թերթերի համար նկարներ, տեքստեր գրելով վարյետեի (թեթև ժանրի թատրոն), գովազդի և ոչ մեծ ռադիոբեմադրությունների համար: 1938-1942թթ. Ֆելինին հրատարակվում է «Մարկ Ավրելի» կատակերգական ամսագրում, որը հայտնի էր իր հակաֆաշիզմով: Նախքան նրա՝ սցենարներ գրել սկսելը լույս էին տեսել նրա մոտ յոթ հարյուր ստեղծագործություններ: Բանակում ծառայելուց խուսափելու համար նա ստիպված էր հիվանդություններ ձևացնել: 1943թ. Հռոմի ռադիոներից մեկով հնչում էին Ֆեդերիկո Ֆելինի կողմից գրված հետաքրքրական հաղորդումներ Չիկո և Պոլինա սիրահարվածների կյանքի մասին: Շուտով Ֆելինիին առաջարկեցին ցուցադրել այդ պատմությունները էկրանի վրա, և նա իր վրա վերցրեց բեմադրությունը: Դերակատարներից մեկը հմայիչ Ջուլիետա Մազինան էր: Նա դարձավ Ֆեդերիկո Ֆելինիի միակ կինը: Վերջինս համարում էր նրան իր ներշնչանքի գլխավոր աղբյուրը: Հարսանիքից մի քանի շաբաթ հետո Ջուլիետան հղիացավ, բայց հանկարծակի վայր ընկնելուց վիժում տեղի ունեցավ: 1945թ. մարտին Ֆելինին տղա ունեցավ, որին անվանեցին հոր պատվին: Բայց փոքրիկ Ֆեդերիկոն շատ թույլ էր և ծննդից երկու շաբաթ հետո մահացավ: Ֆելինիների ընտանիքը այլևս երեխա չունեցավ:

Կարիերա

Երբ Հռոմ մտան սովետական զորքերը, Ֆելինին իր ընկերոջ հետ փոքրիկ կրպակում զբաղվում էր հաղթանակողների զավեշտների առևտրով: Մի անգամ նրանց մոտ մտավ Ռոբերտո Ռոսելինին: Նա պատրաստվում էր կարճամետրաժ ֆիլմ նկարահանել հռոմեացի քահանայի՝ դոն Մորոզինիի մասին, որը գնդակահարվել էր գերմանացիների կողմից: Ֆելինին ընդարձակեց թեման և Սերջո Ամիդեիի ու Ռոբերտո Ռոսելինիի հետ գրեց «Հռոմը բաց քաղաք է» (Rome, Open City) ֆիլմի սցենարը: Այն մեծ հաջողություն ունեցավ: Ֆիլմը հիմք դրեց նեոռեալիզմին: Ֆեդերիկոն դարձավ հանրահայտ սցենարիստ: Նա գրեց ևս մի քանի սցենարներ, որոնցից է Ռոբերտո Ռոսելինիի «Փայզա» (Paisan) ֆիլմի սցենարը: Նաև Ֆելինին 1948թ. նկարահանվեց Ռոբերտո Ռոսելինիի «Սեր» (L'amore) կինոնկարում: 1950թ. Ֆելինին Ալբերտո Լատուադայի հետ բեմադրում է իր առաջին ֆիլմը՝ «Վարյետեի լույսերը» (Variety Lights): 1952թ. գրեց նոր ֆիլմի՝ «Սպիտակ շեյխ» (The White Sheik) սցենարը, որի ռեժիսորը պետք է լիներ Անտոնիոնին, բայց վերջինս հրաժարվեց նկարահանել այդ սցենարով: Այդ պատճառով Ֆելինին ֆիլմն ինքը նկարահանեց: Այս ֆիլմը հաջողություն չունեցավ, բայց հաջորդ երկուսը՝ «Մամայի բալիկները» (I Vitelloni) և «Սերը քաղաքում» (Love in the City), հասարակության և քննադատների կողմից ավելի ջերմ ընդունվեցին: «I Vitelloni» ֆիլմը Վենետիկի կինոփառատոնի ժամանակ 1953թ. ստացավ «Արծաթե առյուծ» մրցանակը: 1993թ. հոկտեմբերի 31-ին Ֆեդերիկո Ֆելինին մահացավ Հռոմում:

Ֆիլմոգրաֆիա

25 ֆիմի ռեժիսոր է, 51 ֆիլմի համար գրել է սցենար:

Ֆիլմերը

Տարի	Անուն	Հայերեն անուն	Մրցանակներ և տեղեկություն
1990	La voce della luna	Լուսնի ձայնը
1987	Intervista	Հարցազրույց	1987թ. պատվոգիր Կաննի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի 1988թ. նոմինացիա «Սեզար» - Ֆեդերիկո Ֆելինի 1987թ.«Ոսկե մրցանակ» Մոսկվայի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1985	Ginger e Fred	Ջիներ և Ֆրեդ	1987թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս» 1987թ.David di Donatello մրցանակ «Ռենե Կլեր» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1983	E la nave va	Եվ նավը լողում է	1984թ. մրցանակ David di Donatello լավագույն սցենարի համար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1980	La città delle donne	Կանանց քաղաք
1978	Prova d'orchestra	Նվագախմբի փորձը
1976	Il Casanova di Federico Fellini	Ֆելինիի Կազանովան	1977թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1973	Amarcord	Ամարկորդ	1975թ. «Օսկար» մրցանակ Օսկար լավագույն օտարալեզու ֆիլմի համար 1975թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս» 1976թ. «Օսկար» նոմինացիա Օսկար լավագույն ռեժիսորի համար Ֆեդերիկո Ֆելինի
1972	Roma	Հռոմ	1972թ. մրցանակ Կաննի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի 1935թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1970	I clowns	Ծաղրածուները	հեռուստաֆիլմ
1969	Fellini - Satyricon	Ֆելինիի Սատիրիկոնը	1971թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի 1970թ. նոմինացիա լավագույն օտարալեզու ֆիլմ «Ոսկե Գլոբուս»
1969	Block-notes di un regista	Ռեժիսորի նշումները	հեռուստաֆիլմ
1968	Histoires extraordinaires	Արտահերթ պատմություններ	հատված (Toby Dammit)
1965	Giulietta degli spiriti	Ջուլիետան և հոգիները	1967թ. երկու նոմինացիա «Օսկար» լավագույն հագուստներ և դեկորացիա
1963	8½	8½	1964թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ 1964թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի 1963թ.«Գրան պրի» Մոսկվայի կինոփառատոն - Ֆեդերիկո Ֆելինի
1962	Boccaccio '70	Բոկաչչո 70	հատված (Le tentazioni del dottor Antonio)
1959	La dolce vita	Քաղցր կյանք	1962թ. երկու նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար և ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի 1960թ. մրցանակ Կաննի կինոփառատոն «Ոսկե արմավենու ճյուղ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1957	Le notti di Cabiria	Կաբիրիայի գիշերները	1958թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ 1957թ. նոմինացիա Կաննի կինոփառատոն «Ոսկե արմավենու ճյուղ» Ֆեդերիկո Ֆելինի 1957թ. David di Donatello լավագույն ռեժիսոր Ֆեդերիկո Ֆելինի
1955	Il bidone	Խարդախություն	1955թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1954	La strada	Ճանապարհ	1957թ. մրցանակ «Օսկար» լավագույն օտարալեզու ֆիլմ Դինո դե Լաուրենտիս և Կառլո Պոնտի 1957թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի և Տուլիո Պինելի 1954թ. Վենետիկի կինոփառատոն մրցանակ «Արծաթե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի 1954թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1953	L'amore in città	Սերը քաղաքում	հատված (Un Agenzia matrimoniale)
1953	I vitelloni	Մամայի բալիկները	1958թ. նոմինացիա «Օսկար» լավագույն սցենար Ֆեդերիկո Ֆելինի, Էնիո Ֆլայանո, Տուլիո Պինելի 1953թ. Վենետիկի կինոփառատոն մրցանակ «Արծաթե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի 1953թ. Վենետիկի կինոփառատոն նոմինացիա «Ոսկե առյուծ» Ֆեդերիկո Ֆելինի
1952	Lo sceicco bianco	Սպիտակ շեյխ
1950	Luci del varietà	Վարյետեի լույսերը

Արտաքին հղումներ

Վիքիպահեստում՝

Ֆեդերիկո Ֆելինի

Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են՝

Ֆեդերիկո Ֆելինիին

• IMDb
• Ֆեդերիկո Ֆելինի կայք
• Ֆեդերիկո Ֆելինիի ֆիլմերի մասին
• Rotten Tomatoes
• տեսահոլովակ Ֆեդերիկո Ֆելինին ստանում է «Օսկար» համաշխարհային կինոյում խոշոր վաստակի համար
• Սիրանույշ Գալստյան: Ֆեդերիկո Ֆելինի - 90