Ուինզոր Մաքքեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ուինզոր Մաքքեյ
Zenas Winsor McKay
Winsor McCay.jpg
Ծնվել է 1867, սեպտեմբերի 26
Մահացել է 1934, հունիսի 26
Քաղաքացիություն Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ
Կայք IMDb

Ուինզոր Մաքքեյ (անգլ.՝ Winsor McCay) կանադացի նկարիչ, արվեստագետը, լինելով անիմացիոն ֆիլմերի նախաձեռնող, ոչ միայն ստվերում է թողել իր ժամանակակիցների աշխատանքները, այլև հիմք դրել այն ուղուն, որով տասնամյակներ անց գնացին Ուոլթ Դիսնեյը և ուրիշներ։ Մաքքեյի ամենահայտնի ստեղծագործություններն են «Փոքրիկ Նեմոն Սլամբերլենդում»`

«Փոքրիկ Նեմոն Սլամբերլենդում»

կոմիքսների շարքը, որը 1905-1914 թվականներին շարունակաբար լույս է տեսել թերթերի հումորային էջերում և «Դինոզավր Գերտան» մուլտիպլիկացիոն ֆիլմը` նկարված 1914 թվականին։ Կինոյի և անիմացիայի պատմաբանները իրենց դասակարգման մեջ Մաքքեյի այս հերոսին բնութագրել են որպես հատուկ ֆիլմի համար ստեղծված առաջին մուլտիպլիկացիոն կերպար, որը դրսևորում է ուրույն, իրական անհատականությանը բնորոշ գծեր։ Այս ֆիլմում Գերտա անունով դինոզավրը անախորժությության մեջ ընկնելով լաց է լինում, երբ իրեն նախատում են, իսկ վերջում թույլ է տալիս, որ Մաքքեյը հեծի իրեն, վերջինս մեկ քայլով հայտնվում է շարժանկարի մեջ։ Քննադատ Լեոնարդ Մալթինն մի անգամ ասել է. «Մաքքեյը համադրում է հրաշալի գրաֆիկան և պատմողի երևակայությունը»։ Գերտան այսօր էլ ապրում և աչքի է ընկնում նույն չարաճճի հմայքով, որ գրավում էր հանդիսատեսին 1914 թվականին։ Մաքքեյի առաջին` «Ֆելիքս Ֆիդլի հեքիաթները ջունգլիի սատանաների մասին» կոմիքսը տպագրվել է «Ցինցինատ Ինքուայր» թերթի հումորային էջում 1903 թվականի հունվարից մինչև նոյեմբեր և ունեցել 43 առանձին թողարկում։ Այն ժամանակ թերթերի էջերը բավականին մեծ էին, և Մաքքեյը սովորաբար կես էջի վրա էր աշխատում։ Նկարված պատմությունները վերաբերում էին ջունգլիի կենդանիներին, և թե ինչպես են վերջիններս հարմարվում թշնամական աշխարհին։ Դրանք ունենում էին առանձին վերնագրեր, օրինակ` «Ինչպես փիղը ձեռք բերեց իր կնճիթը» կամ «Ինչպես ջայլամն այդքան բարձրահասակ դարձավ»։ Մաքքեյի երկու ամենահայտնի գործերը` «Փոքրիկ Նեմոն» (1911) և «Ռերեբիթ Ֆենդիի երազները» (1921) հիմնված են հերոսների ցնորքների վրա։ Այս գեղարվեստական մտապատրանքների պատկերումով Մաքքեյը փորձում էր ընդգրկել երազի տեսիլը` տեսողական կողմը և առաջացրած զգացումները։ Մաքքեյի մուլտֆիլմերը երբեք մասսայականություն չեն վայելել, բայց իր արտահայտիչ գրաֆիկայի ոճի շնորհիվ ունեցել է ցայտուն հետևորդներ։ Այս ինքնատիպ նկարիչը ստեղծել է մի շարք կարճամետրաժ անիմացիոն ֆիլմեր, որոնցում գրեթե յուրաքանչյուր կադր նկարված է Մաքքեյի ձեռքով, և խիստ հազվադեպ նրա օգնականների կողմից։ Իր շրջագայությունների ժամանակ Մաքքեյը ֆիլմերը ցուցադրելուց բացի, նաև հանդես էր գալիս դասախոսություններով ու նկարչության դասեր տալիս։ «Էննի» մրցանակաբաշխությունը Ուինզոր Մաքքեյ պատվին անվանել է հատուկ մրցանակ՝ այն շնորհվում է 1972 թվականից։

Դինոզավր Գերտան՝ կադրեր ֆիլմից
«Դինոզավրի» ստեղծումը

Կոմիքսները[խմբագրել]

  • Ֆելիքս Ֆիդլի հեքիաթները ջունգլիի սատանաների մասին (A Tale of the Jungle Imps by Felix Fiddle, 1903)
  • Little Sammy Sneeze (1904 - 1906)
  • Dream of the Rarebit Fiend (1904 - 1913)
  • The Story of Hungry Henrietta (1905)
  • A Pilgrim's Progress (1905 - 1910)
  • Փոքրիկ Նեմոն Սլամբերլենդում (Little Nemo in Slumberland) (1905 - 1914, 1924 - 1927) (1911-1914 «Հրաշալի երազների երկրում» անունով)
  • Poor Jake (1909 - 1911)

Ֆիլմոգրաֆիա[խմբագրել]

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ագիտացիոն պոստեր, որը նկարել է Ուինզոր Մաքքեյը
Ուինզոր Մաքքեյը դասավանդելուց, 1908 թվական
Ուինզոր Մաքքեյի կոմիքսներից՝ Փոքրիկ Սեմին փռշտում է
  • Փոքրիկ Նեմոն (Little Nemo, 1911) նաև հանդիպում է Winsor McCay, the Famous Cartoonist of the N.Y. Herald and His Moving Comics
  • How a Mosquito Operates (1912) նաև հանդիպում է The Story Of A Mosquito
  • Դինոզավր Գերտան (Gertie the Dinosaur, 1914)
  • The Sinking of the Lusitania (1918)
  • Dreams of the Rarebit Fiend։ Bug Vaudeville (1921)
  • Dreams of the Rarebit Fiend։ The Pet (1921)
  • Dreams of the Rarebit Fiend։ The Flying House (1921)
  • Կենտավրոսները (The Centaurs, 1921)
  • Գերտան ճանապարհորդում է (Gertie on Tour, 1921)
  • Flip's Circus (1921)
  • The Barnyard Performance (1922-27) նաև հանդիպում է Performing Animals and A Midsummer's Nightmare

Հղումներ[խմբագրել]

Կենտավրոսները, 1921