Հրազդան գետ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Հրազդան (գետ)ից)
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Հրազդան
Հրազդան գետ
Հրազդան գետը Երևանի Պռոշյան փողոցից
Հրազդան գետը Երևանի Պռոշյան փողոցից
Rivers of Armenia new.jpg
Բնութագիր
Երկարություն 141 կմ
Ավազանի մակերես 2560 կմ2
Ջրի ծախս 17,9 մ3
Ջրահոսք
Ակունք Սևանա լիճ
 · Բարձրություն 1896 մ
 · Կոորդինատներ 40°18′38″ հս. լ. 45°20′57″ ավ. ե. / 40.310556° հս. լ. 45.349167° աե. ե.
Գետաբերան Արաքս գետը
Տեղակայում
Երկիր Հայաստան Հայաստան

Հրազդանը (նաև՝ Իլդարունի, Զանգու), գետ Հայաստանի Հանրապետությունում, Արաքսի ձախ վտակը։

Անվանում[խմբագրել]

Գետի անվանումն առաջին անգամ հանդիպում է հին հայկական հեղինակների՝ մասնավորապես Սեբեոսի (Հուրազդան տեսքով) և Մովսես Խորենացու մոտ (ավելի հին, Հրազդան)[1][2]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել]

Ունի 141 կմ երկարություն։ Ավազանի մակերեսը 2650 կմ2 է (առանց Սևանա լճի)։ Սկիզբ է առնում Սևանա լճից, հոսում հարավ-արևմտյան ընդհանուր ուղղությամբ, անցնում Գեղարքունիքի, Կոտայքի մարզերով, Երևան քաղաքով, Արարատի մարզով ու թափվում Արաքսը։

Վերին հոսանքում մոտ 20 կմ հոսում է դեպի արևմուտք՝ այդ ընթացքում առաջացնելով գալարներ, միջին հոսանքում անցնում է նեղ ու խոր (120-150 մ) կիրճով, ստորին հոսանքում ուղղվում է դեպի հարավ-արևելք, դուրս գալիս Արարատյան դաշտ, դառնում հանդարտահոս ու ծովի մակարդակից 820 մ բարձրության վրա լցվում Արաքսը։

Գետի ընդհանուր անկումը կազմում է 1100 մ։ Բնական պայմաններում Հրազդանի սնումը 62.5%-ով ստորերկրյա է, հորդացումը՝ գարնանային, վարարումները՝ ամռանն ու աշնանը։ Ջրի տարեկան միջին ծախսը 22.6 մ³/վրկ է, առավելագույնը՝ 138 մ³/վրկ, նվազագույնը՝ 9 մ³/վրկ, տարեկան հոսքը 712 միլիոն մ³։

Հրազդանի վրա կառուցվել են Սևանի, Աթարբեկյան, Գյումուշի, Արզնիի, Քանաքեռի, Երևանի ՀԷԿ-երը, մի շարք ջրանցքներ, Երևանյան լիճը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Г. Хюбшман Armenische Grammatik. — Leipzig, 1897. — С. 61.
  2. Г. Налбандян К этимологии армянского hражешт и гидронима hраздан // Вестник Ереванского университета. — 1983. — № 2. — С. 246—248.
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png