Կին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կին (այլ կիրառումներ)

Կին, իգական սեռին պատկանող չափահաս մարդ, մարդու ցեղը կազմող երկու սեռերից մեկը (մյուս սեռը տղամարդն է)[1]։

«Կին» բառով սովորաբար նշում են իգական սեռի հասուն մարդկային էակին, իսկ այդ նույն սեռի երեխային կամ դեռահասին նշում են «աղջնակ», «աղջիկ», ,,պարմանուհի,, բառերով: Որոշ դեպքերում «կին» բառը գործածվում է առանց տարիքային տարբերությունների հաշվառման (օրինակ՝«կանանց իրավունքներ» արտահայտության մեջ): «Կին» բառով կարող է նշվել նաև մարդու գենդերային ինքնությունը և ոչ թե սեռը[2][3]: Կինը սովորաբար սեռական հասունացումից մինչև մենոդադար (մենոպաուզա) ընկած ժամանակաշրջանում կարող է երեխա ծնել և նրան կերակրել կրծքով[4], թեև կան նաև կանայք (մասնավորապես՝ չբերները, ինտերսեքսուալներն ու տրանսգենդերները), որոնք ի վիճակի չեն այդ անելու:

Գենետիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կնոջ քրոմոսոմային հավաքակազմը

Մարդու և մյուս կենդանիների արական և իգական առանձնյակների քրոմոսոմային հավաքակազմի տարբերությունը տարբեր սեռական քրոմոսումների առկայության մեջ է։ Կաթնասունների իգական սեռը հոմոգամետ է՝ կարիոտիպում բացակայում է Y-քրոմոսոմը, զույգ սեռական քրոմոսոմները ներկայացված են երկու X քրոմոսոմներով, որոնցից մեկը ժառանգվում է մայրական, իսկ մյուսը՝ հայրական կողմից (վերջինս այդ քրոմոսոմը ստանում է իր մորից)։ Կնոջ բջիջների մեծամասնությունում երկրորդ X քրոմոսոմը գտնվում է այսպես կոչված Բարրի մարմնիկի տեսքով։ Անցյալում համարվում էր, որ երկրորդ X քրոմոսոմը չի օգտագործվում, սակայն վերջերս կատարված հետազոտությունները ցույց են տվել, որ դա կարող է չհամապատասխանել իրականությանը[5]։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Женщина»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հրեական հանրագիտարան: In 86 Volumes (82 Volumes and 4 Additional Volumes)։ St. Petersburg։ 1890–1907 
  • Шон Бёрн. Гендерная психология = The Social Psychology of Gender. — 2-е. — СПб.: Прайм-Еврознак, 2004. — 320 с. — (Секреты психологии). — 3000 экз. — ISBN 5-93878-125-6, 0-07-009182-X
  • Routledge international encyclopedia of women, 4 vls., ed. by Cheris Kramarae and Dale Spender, Routledge 2000
  • Women in world history : a biographical encyclopedia, 17 vls., ed. by Anne Commire, Waterford, Conn. [etc.] : Yorkin Publ. [etc.], 1999—2002
  • Плосс Г., Женщина: Монография. Кн. I. — Сыктывкар-Киров, «Вятка». 1995.
  • Атлас анатомии человека. Синельников Р. Д., Синельников Я. Р. (4 тома). Изд. 5. Учебник для ВУЗов. М: Медицина. 1996 год. — 1160 стр.
  • Анатомия человека. Сапин М. Р. и др. (2 тома). Изд. 5. Учебник для ВУЗов. М: Медицина. 2001 год. — 1274 стр.
  • Нормальная физиология человека. Ткаченко Б. И. Изд. 2. Учебник для ВУЗов. М: Медицина. 2005 год. — 928 стр.
  • Гинекология. Савельева Г. М., Бреусенко В. Г. Изд. 3. Учебник для ВУЗов. М: ГЭОТАР-Медиа. 2007 год. — 432 стр. ISBN 978-5-9704-0466-9
  • Chafe, William H., "The American Woman: Her Changing Social, Economic, And Political Roles, 1920–1970", Oxford University Press, 1972. 0195017854
  • Routledge international encyclopedia of women, 4 vls., ed. by Cheris Kramarae and Dale Spender, Routledge 2000
  • Women in world history : a biographical encyclopedia, 17 vls., ed. by Anne Commire, Waterford, Conn. [etc.] : Yorkin Publ. [etc.], 1999–2002
  • Woman In all ages and in all countries in 10 volumes. Illustrated edition deluxe limited to 1,000 numbered copies with an index by Rénald Lévesque

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Էդուարդ Բագրատի Աղայան։ «Հայաստան» Հրատարակչություն, Երևան, 1976։
  2. Kessler,Suzanne J., and Wendy McKenna Gender: An Ethnomethodological Approach. — University of Chicago Press, 1978. — ISBN 9780226432069
  3. Halim, May Ling, and Diane Ruble Gender Identity and Stereotyping in Early and Middle Childhood // Handbook of Gender Research in Psychology: Volume 1: Gender Research in General and Experimental Psychology / Chrisler, Joan C., and Donald R. McCreary. — Springer Science & Business Media, 2010. — ISBN 9781441914651
  4. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю.։ «Женщина»։ Толковый словарь русского языка (ռուսերեն)։ Толковый словарь русского языка։ Վերցված է 2015-09-03 
  5. Carrel L, Willard H (2005)։ «X-inactivation profile reveals extensive variability in X-linked gene expression in females»։ Nature 434 (7031): 400–4։ doi:10.1038/nature03479  (անգլ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Կին հոդվածին
Wiktionary-logo-hy.png Ընթերցե՛ք «կին» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։