Նեֆերտիտի
| Նեֆերտիտի | |
|---|---|
 | |
| Ծնվել է | մոտ մ. թ. ա. 1370 |
| Ծննդավայր | Թեբե |
| Մահացել է | մոտ մ. թ. ա. 1330 |
| Մահվան վայր | Էլ–Ամառնա, Էլ Մինյա, Եգիպտոս |
| Քաղաքացիություն | Հին Եգիպտոս |
| Կրոն | Եգիպտական դիցաբանություն |
| Մասնագիտություն | իշխող թագուհի |
| Ամուսին | Էխնաթոն[1] |
| Ծնողներ | հայր՝ Էյե (Եգիպտոսի փարավոն) |
| Զբաղեցրած պաշտոններ | թագուհի և Փարավոն |
| Երեխաներ | Neferneferuaten Tasherit?, Neferneferure?, Սետեպենրա, Meritaten?, Մակեթաթոն[1] և Անհեսենամոն[1] |
 Nefertiti Վիքիպահեստում | |
Նեֆերտիտի (հին եգիպտերեն՝ «գեղեցկուհին եկավ», լրիվ անունը՝ Նեֆեր-Նեֆերու-Ատոն Նեֆերտիտի, հին եգիպտերեն Nfr-nfr.w-Jtn-Nfr.t-jty, «Աթոնի գեղեցկուհիներից ամենագեղեցիկը, գեղեցկուհին եկավ», մոտ մ. թ. ա. 1370, Թեբե - մոտ մ. թ. ա. 1330, Էլ–Ամառնա, Էլ Մինյա, Եգիպտոս), հին եգիպտական տասնութերորդ արքայատոհմի թագուհի, փարավոն Էխնաթոնի (կամ Ամենհոթեփ IV, մոտ մ.թ.ա. 1351—1334 թթ.) Մեծ կինը (հին եգիպտերեն՝ հեմետ-ուրտ (hmt-wr.t)), որի կառավարման ժամանակաշրջանը նշանավորվել է արմատական կրոնական բարեփոխումներով։ Եգիպտական հիերոգլիֆներով`
|
Ծագում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նեֆերտիտիի ծագումը պարզ չէ։ Ըստ մի կարծիքի Ամենհոթեփ III-ի դուստրն էր և իր ամուսնու խորթ քույրը։ Մի շարք եգիպտաբաններ գտնում են, որ Նեֆերտիտին իր ամուսնու քեռու աղջիկն էր։ Մեկ այլ վարկածով Նեֆերտիտին ուներ օտար ծագում՝ Միտանի պետության թագավոր Թուշրատայի դուստրն էր։
Գործունեություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նեֆերտիտին մոլեռանդորեն աջակցել է ամուսնուն կրոնական բարեփոխման անցկացման և միաստվածության հաստատման գործում։ Նրա հետ երկրպագել է Աթոն աստծուն, որի խորհրդանիշն էր արևի սկավառակը։ Հետևելով ամուսնուն՝ թողել է Թեբե քաղաքը՝ տեղափոխվելով Ախեթաթոն նորակառույց մայրաքաղաքը (ներկայումս՝ Թել-էլ-Ամարնա)։
Ամուսնու մահից հետո ապարդյուն փորձել է Աթոնի հավատի բերել նոր փարավոն Թութանհամոնին (որը հավաբար նրա խորթ եղբայրն էր)։
Կենսագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ամուսնուց ունեցել է 6 դուստր։ Հայտնի է եղել իր գեղեցկությամբ և հաճախ պատկերվել է ամուսնու հետ՝ երեխաներով շրջապատված։
Նեֆերտիտին մահացել է մոտ մ.թ.ա. 1354 թվականին: Նրա թաղման տեղը հայտնի չէ։
Կիսանդրին
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
1912 թվականին գերմանացի հնագետ Լյուդվիգ Բորխարդտը էլ-Ամարնայում հայտնաբերել է Նեֆերտիտիի ունիկալ կիսանդրին, որը դրանից հետո դարձել է հին եգիպտական մշակույթի գեղեցկության և նրբաճաշակության խորհրդանիշներից մեկը։
1913 թվականին տարվել է Գերմանիա և մինչև հիմա պահվում է Բեռլինի եգիպտական թանգարանում։
1933 թվականից Եգիպտոսը Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունից պաշտոնապես պահանջում է վերադարձնել այնտեղ գտնվող Նեֆերտիտիի կիսանդրին։
Աստղագիտության մեջ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Նեֆերտիտիի անունով կա միանգամից երկու աստերոիդ։ Այդ առումով նա մարդկության պատմության մեջ եզակի անձնավորություն է։ Այդ երկու աստերոիդներից մեկի անունը Նեֆերտիտիի անվան անգլերեն գրելաձևով է՝ (3199) Նեֆերտիտի, մյուսը՝ գերմաներեն (1068) Նոֆրետետե։
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 8, էջ 268)։ 
|
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Նեֆերտիտի» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Deutsche Nationalbibliothek Record #11858846X // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.