Անտիկ դարաշրջան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Անտիկ դարաշրջան (նաև դասական ժամանակաշրջան, դասական շրջան կամ դասական դարաշրջան), Միջերկրական ծով մշակութային պատմության երկար ժամանակաշրջան, որը նկարագրում է հին Հունաստանը և հին Հռոմը, որը միասին անվանում են հունահռոմեական աշխարհ: Սա յան ժամանակաշրջանն է, որբ հունական և հռոմեական հասարակությունը մեծ ազդեցություն ունեցավ Եվրոպայում, Հյուսիսային Աֆրիկայում և Արևմտյան Ասիայում:

Ընդհանուր առմամբ ժամանակաշրջանի սկիզբ է համարվում հույն էպոսագիր Հոմերոսի (մ.թ.ա. 8-րդից 7-րդ դարեր) գործունեության տարիները և շարունակվել է մինչև Քրիստոնեության ծագումը և Արևմտյան Հռոմեական կայսրության անկումը (5-րդ դար): Այն ավարտվում է դասական մշակույթի վերացմամբ, երբ ավարտվեց Ուշ անտիկ դարաշրջանը (300–600), և սկսվեց Վաղ միջնադարը (600–1000): Այս դարաշրջանը ընդգրկում է պատմական և տարածքային մեծ շրջաններ, իր ժամանակ գործել են բազմաթիվ մշակույթներ:

Հին հույների մշակույթը հին Մերձավոր Արևելքի որոշ ազդեցության ներքո հիմք հանդիսացավ արվեստի[1], փիլիսոփայության, հասարակագիտության և ուսուցողական գաղափարների համար մինչև Հռոմեական կայսրության ժամանակաշրջան: Հռոմեացիները զարգացրեցին ուսմունքները և տարածեցին այն Եվրոպայով մեկ, իսկ հին աշխարհը դարձավ հիմնականում երկլեզու` լատիներեն և հունարեն[2][3]: Հունահռոմեական մշակութային հիմքերը իրենց հետքն են թողել ժամանակակից աշխարհի լեզվի, քաղաքականության, իրավունքի, կրթական համակարգի, փիլիսոփայության, գիտության, ռազմարվեստի, բանահյուսության, պատմագրության, էթիկայի, արվեստի և ճարտարապետության վրա: Անտիկ դարաշրջանից մնացած մշակութային արժեքների հիման վրա 14-րդ դարում տեղի ունեցավ մշակութային վերադարձ, որը Եվրոպայում հետագայում անվանվեց Վերածնունդ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հելգա ֆոն Հեյնց[de]: Römische Kunst (Roman art). In: Walter-Herwig Schuchhardt (1960): Bildende Kunst I (Archäologie) (Visual arts I — archaeology). Das Fischer Lexikon[de]. S. Fischer Verlag. p. 192. "Bestimmend blieb (...) der italisch-römische Geist, der sich der entlehnten Formen nur bediente. (...) Ohne [die] Begegnung [mit der griechischen Formenwelt, author's note] hätte der italisch-römische Geist sich wohl kaum in künstlerischen Schöpfungen ausdrücken können und wäre nicht über die Ansätze, die wir in den Kanopen von Chiusi (...), der kapitolinischen Wölfin (...), dem Krieger von Capestrano (...) erhalten haben, hinausgekommen. Auch die gleichermaßen realistische wie unkünstlerische Auffassung der Porträts im 2. und 1. J[ahr]h[undert] v[or] Chr[istus] konnte sich nur unter dem Einfluß griechischer Formen ändern." ("Determinant remained the Italic-Roman spirit, that just availed itself of the borrowed forms. (...) Without having come across [the world of the Greek forms], the Italic-Roman spirit would hardly have been able to express itself in works of art and would not have got beyond the starts that are preserved in the canopic jars of Chiusi, the Capitoline Wolf, the Warrior of Capestrano. Also the likewise realistic and inartistic conception and production of the portraits in the second and the first centuries BC could only change under the influence of Greek forms.")
  2. Բրոկհաուս հանրագիտարան. 1. vol.: A-Beo. Eberhard Brockhaus, Wiesbaden 1953, p. 315. "Ihre dankbarsten und verständnisvollsten Schüler aber fand die hellenistische Kultur in den Römern; sie wurden Mäzene, Nachahmer und schließlich Konkurrenten, indem sie die eigene Sprache wetteifernd neben die griechische setzten: so wurde die antike Kultur zweisprachig, griechisch und lateinisch. Das System dieser griechisch-hellenistisch-römischen Kultur, das sich in der römischen Kaiserzeit abschließend gestaltete, enthielt, neben Elementen des Orients, die griechische Wissenschaft und Philosophie, Dichtung, Geschichtsschreibung, Rhetorik und bildende Kunst." ("The Hellenistic culture but found its most thankful and its most understanding disciples in the Romans; they became patrons, imitators, and finally rivals, when they competitively set the own language beside the Greek: thus, the antique culture became bilingual, Greek and Latin. The system of this Greco-Latin culture, that assumed its definitive shape in the Roman imperial period, contained, amongst elements of the Orient, the Greek science and philosophy, poetry, historiography, rhetoric and visual arts.")
  3. Veit Valentin[de]: Weltgeschichte — Völker, Männer, Ideen (History of the world — peoples, men, ideas). Allert de Lange[de], Amsterdam 1939, p. 113. "Es ist ein merkwürdiges Schauspiel — dieser Kampf eines bewussten Römertums gegen die geriebene Gewandtheit des Hellenismus: der römische Geschmack wehrt sich und verbohrt sich trotzig in sich selbst, aber es fällt ihm nicht genug ein, er kann nicht über seine Grenzen weg; was die Griechen bieten, hat soviel Reiz und Bequemlichkeit. In der bildenden Kunst und in der Philosophie gab das Römertum zuerst den Kampf um seine Selbständigkeit auf — Bilden um des Bildes willen, Forschen und Grübeln, theoretische Wahrheitssuche und Spekulation lagen ihm durchaus nicht." ("It is a strange spectacle: this fight of a conscious Roman striving against the wily ingenuity of Hellenism. The Roman taste offers resistance, defiantly goes mad about itself, but there does not come enough into its mind, it is not able to overcome its limits; there is so much charm and so much comfort in what the Greeks afford. In visual arts and philosophy, Romanism first abandoned the struggle for its independence — forming for the sake of the form, poring and investigation, theoretical speculation and hunt for truth were by no means in its line.")