Ժաննա դ'Արկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ժաննա դ'Արկ (այլ կիրառումներ)
Ժաննա դ'Արկ
ֆր.՝ Jeanne d'Arc
Lenepveu, Jeanne d'Arc au siège d'Orléans.jpg
Ծնվել է հունվարի 6, 1410[1][2][2][2]
Ծննդավայր Դորեմի լա Պյուսել[1]
Մահացել է մայիսի 30, 1431(1431-05-30)[3][4][5] (21 տարեկանում)
Մահվան վայր Ռուան[3]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Կրոն կաթոլիկություն
Մասնագիտություն զինծառայող
Ծնողներ հայր՝ Ժակ դ'Արկ, մայր՝ Իսաբել Ռոմե
Պարգևներ և
մրցանակներ
Սեն Սիրի Հատուկ ռազմական դպրոցի խթանման հովանավոր
Ստորագրություն
Joandearc-signature.svg
Jeanne d'Arc Վիքիպահեստում
Ժաննա դ՛Արկի արձանը Փարիզի Սակրե Կյոր բազիլիկի առջև

Ժաննա դ'Արկ (ֆր.՝ Jeanne d'Arc, հունվարի 6, 1410[1][2][2][2], Դորեմի լա Պյուսել[1] - մայիսի 30, 1431(1431-05-30)[3][4][5], Ռուան[3]), Ֆրանսիայի ազգային հերոսուհի, կաթոլիկ եկեղեցու սուրբ, հայտնի նաև որպես Օռլեանի կույս։ Գլխավորել է ֆրանսիական ժողովրդի ազատագրական պայքարն անգլիացիների դեմ Հարյուրամյա պատերազմի (1337-1453 թվականներ) ժամանակ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է հավանաբար 1412 թ. հունվարի 6-ին՝ Ֆրանսիայի հյուսիս-արևելքում գտնվող Դոմրեմի գյուղում՝ աղքատ գյուղացիների ընտանիքում։ Օժտված էր սուր մտքով, ողջախոհությամբ և, միաժամանակ, ոգևորելու ընդունակությամբ, սակայն կրթություն չի ստացել։ Մանկուց ականատես է եղել Հարյուրամյա պատերազմի ռազմական գործողությունների, քանի որ անգլիական և բուրգունդական զորքերը հաճախ էին ասպատակում Դոմրեմիի շուրջ ընկած տարածքները։ 13 տարեկանից Ժաննան լսել է «ձայներ» և տեսիլքներ է ունեցել, որոնցում նրան հայտնվում էին սրբեր և հրեշտակներ։ Մոլեռանդ կրոնապաշտ Ժաննա դ’Արկը հավատացել է, որ իրեն նախասահմանված է ազատագրել Ֆրանսիան։

1428 թ. անգլո-բուրգունդական միացյալ զորքը պաշարեց Օռլեան քաղաքը։ Ֆրանսիայի գահի թագաժառանգ Շառլը փակվել էր Շինոնի ամրոցում և գրեթե ոչինչ չէր ձեռնարկում իր թագավորական լիազորությունների հաստատման համար։ Նույն ժամանակամիջոցին Ժաննան սկսում է հավատալ, որ իրեն երևացող տեսիլքները հրամայում են իրեն գնալ Օռլեան և մարտնչելով՝ վերջ դնել պաշարմանը։ Ժաննան դիմում է տեղական թագավորական զորքերի հրամանատար Ռոբեր դը Բոդրիկուրին՝ համոզելով նրան տրամադրել պահակազոր, որը կուղեկցի իրեն թագաժառանգի մոտ։ 1429 թ. մարտի 6-ին կայանում է Ժաննայի և թագաժառանգի հանդիպումը։ Սկզբում Ժաննային կասկածով են ընդունում, սակայն քիչ անց Շառլը հավատում է, որ նա ուղարկվել է Աստծո կողմից։ 1429 թ. ապրիլին թագաժառանգի կողմից տրամադրված զորքով Ժաննան շարժվում է Օռլեան և համառ մարտերի արդյունքում 1429 թ. մայիսի 8-ին վերացնում պաշարումը։ Նրա ղեկավարությամբ ֆրանսիական զորքերը մի շարք հաղթանակներ են տանում՝ հունիսի վերջին շարժվելով դեպի հյուսիս։ Ժաննայի և զորքերի ուղեկցությամբ Շառլը մտնում է Ռեյմս քաղաք, որի տաճարում 1429 թ. հուլիսի 17-ին կայանում է Շառլի թագադրության արարողությունը։ Նա գահ է բարձրանում Շառլ VII անունով։ =

Մահը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաժողովրդական պատերազմի ծավալը և Ժաննա դ’Արկի լայն ժողովրդականությունը վախեցրել են թագավորին և ազնվականությանը։ Ժաննան շարունակել է ղեկավարել անգլիացիների դեմ ռազմական գործողությունները մինչև 1430 թ. մայիսի 23-ը, երբ անգլիացիների դաշնակից բուրգունդացիները նրան գերի են վերցրել և հանձնել անգլիացիներին 10 հազար լիվր գումարի դիմաց։ Անգլիացիները մեղադրել են նրան վհուկության և հերետիկոսության մեջ։ Ռուան քաղաքում եկեղեցականներից կազմված ատյանը կանխատեսելի դատավճիռ է կայացրել. Ժաննա դ'Արկը մեղավոր է ճանաչվել՝ սկզբում դատապարտելով ցմահ բանտարկության, այնուհետև՝ մահապատժի։ 1431 թ. մայիսի 30-ին նրան այրել են Ռուանի Հին շուկայի հրապարակում։ Մահապատիժը իրականացնողները երկու անգամ նորից են այրել արդեն մահացած մարմինը՝ չցանկանալով, որ նրա մարմնից մնացորդներ մնան ու մասունք դառնան։

Զարգացումներ Ժաննա դ'Արկի մահից հետո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շառլ VII-ը, սակայն, կարողացել է զարգացնել Ժաննա դ'Արկի հաջողությունները։ 1435 թ. նա անջատ հաշտություն է կնքել բուրգունդացիների հետ, իրականացրել բանակի և պետական ֆինանսների վերակազմակերպում, այնուհետև վերսկսել է Անգլիայի դեմ պատերազմը, որի արդյունքում արդեն 1453 թ. անգլիացիները զրկվել են Ֆրանսիայի տարածքում իրենց բոլոր տիրույթներից, բացի Կալե նավահանգստից։ Դրանից հետո Շառլը նախաձեռնել է Ժաննա դ'Արկի վարկի և հեղինակության վերականգնմանն ուղղված միջոցառումներ։ 1455 թ. Ռուանում գումարվել է եկեղեցական նոր ատյան, որը բեկանել է նախկին դատավճիռը՝ մաքրելով Օռլեանի կույսին բոլոր մեղադրանքներից։ Ֆրանսիայում Ժաննա դ'Արկի պաշտամունքի սկիզբ է դրվել։ 1909 թ. Կույսը եկեղեցու կողմից ճանաչվել է երանելի, իսկ 1920 թ. մայիսի 16-ին՝ դասվել սրբերի շարքին։

Ի պատիվ Ժաննա դ՛Արկի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ամեն տարի մայիսի 8-ին Ֆրանսիայում նշվում է «Ժաննա դ՛Արկի օրը»:
  • 1872 թվականին հայտնաբերված աստերոիդին շնորհվել է Ժաննա դ՛Արկր անունը:
  • Ֆրանսիացիների ազգային հերոսուհու անունով է կոչվել ֆրանսիական ռազմածովային նավատորմի ուղղաթիռակիր մի հածանավ:
  • 1974 թվականին Անդրե Մալրոյի նախաձեռնությամբ Օռլեան քաղաքում հիմնվել է Ժաննա դ՛Արկի կենտրոն, որտեղ հավաքվում ու պահվում են նրա կյանքին ու գործունեությանը առնչվող փաստաթղթեր, իրեր:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն ====References[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Anon։ The First Biography of Joan of Arc with the Chronicle Record of a Contemporary Account։ trans. Rankin, Daniel & Quintal, Claire։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 9 July 2011-ին 
  • Barrett, W.P., ed. (1932)։ The trial of Jeanne d'Arc։ New York: Gotham house։ OCLC 1314152 
  • Brooks Polly Schoyer (1999)։ Beyond the Myth: The Story of Joan of Arc։ New York: Houghton Mifflin Co։ ISBN 978-0-397-32422-4։ OCLC 20319268 
  • Castor Helen (2014)։ Joan of Arc: A History։ London: Faber and Faber։ էջ 328։ ISBN 9780571284627 
  • de Quincey Thomas (August 2004)։ The English Mail-Coach and Joan of Arc 
  • France Anatole (2006-10-07)։ The Life of Joan of Arc , 19th century French classic
  • Gower Ronald Sutherland (2005-10-24)։ Joan of Arc 
  • Kaiser Anton (2017)։ Joan of Arc: A Study in Charismatic Women's Leadership։ US: Black Hills Books։ էջ 194։ ISBN 978-1-945333-08-8 
  • Meltzer Francoise (2001)։ For Fear of the Fire: Joan of Arc and the Limits of Subjectivity։ Chicago: University of Chicago Press։ ISBN 978-0-226-51982-1։ OCLC 46240234 
  • Pernoud Régine (1955)։ The Retrial of Joan of Arc; The Evidence at the Trial For Her Rehabilitation 1450–1456։ trans. J.M. Cohen։ New York: Harcourt, Brace and Company։ OCLC 1338471 
  • Pernoud Régine (1994)։ Joan of Arc By Herself and Her Witnesses։ trans. E. Hymans։ London: Scarborough House։ ISBN 978-0-8128-1260-2։ OCLC 31535658 
  • Pernoud Régine, Clin Marie-Véronique (1999)։ Joan of Arc: Her Story։ trans. Jeremy Duquesnay Adams։ New York: St. Martin's Griffin։ ISBN 978-0-312-22730-2։ OCLC 39890535 
  • Richey Stephen W. (2003)։ Joan of Arc: The Warrior Saint։ Westport, CT: Praeger։ ISBN 978-0-275-98103-7։ OCLC 52030963 
  • Spoto Donald (2007)։ Joan : the mysterious life of a heretic who became a saint։ San Francisco: HarperSanFrancisco։ ISBN 978-0-06-081517-2։ OCLC 84655969 
  • Fraioli Deborah (2002)։ Joan of Arc: The Early Debate։ London: Boydell Press։ ISBN 978-0-85115-880-8։ OCLC 48680250 
  • Heimann Nora (2005)։ Joan of Arc in French Art and Culture (1700–1855): From Satire to Sanctity։ Aldershot: Ashgate։ ISBN 978-0-7546-5085-0 
  • Heimann Nora, Coyle Laura (2006)։ Joan of Arc: Her Image in France and America։ Washington, DC: Corcoran Gallery of Art in association with D Giles Limited։ ISBN 978-1-904832-19-5 
  • Russell Preston (2005)։ Lights of Madness: In Search of Joan of Arc։ Savannah, GA: Frederic C. Beil, Pub։ ISBN 978-1-929490-24-0 
  • Tumblety, Joan. "Contested histories: Jeanne d'Arc and the front national." The European Legacy (1999) 4#1 pp: 8–25.
  • Le Brun de Charmettes Philippe-Alexandre (1817)։ Histoire de Jeanne d'Arc (French)։ Paris: ED. Artus Bertrand։ OCLC 8443774 
  • Le Brun de Charmettes Philippe-Alexandre (1821)։ Smith, Audin, ed.։ L'Orleanide, Poeme National en Vingt-huit Chants (French)։ Paris 
  • Pernoud Régine (1995)։ Jeanne d'Arc: La Reconquête de la France (French)։ Gallimard։ ISBN 978-2-07-040230-4։ OCLC 39883861 
  • Le procès de condamnation et le procès de réhabilitation de Jeanne d'Arc. L'histoire en appel.։ trans. Oursel, Raymond։ Paris: Éditions Denoël։ 1959։ OCLC 1823703 
  • Quicherat, Jules-Étienne-Joseph, ed. (1965) [1841–1849]։ Procès de condamnation et de réhabilitation de Jeanne d'Arc dite la Pucelle. Publiés pour la première fois d'après les manuscrits de la Bibliothèque nationale, suivis de tous les documents historiques qu'on a pu réunir et accompagnés de notes et d'éclaircissements. (French) 1–5։ New York: Johnson։ OCLC 728420 
  • Allmand C. (1988)։ The Hundred Years War: England and France at War c. 1300–1450։ Cambridge: Cambridge University Press։ ISBN 978-0-521-31923-2 
  • Perroy Edouard (1965)։ The Hundred Years War։ trans. W.B. Wells։ New York: Capricorn Books 
  • Процесс Жанны д’Арк: Материалы инквизиционного процесса / Пер., коммент., статья А. Б. Скакальской. — М.; Կաղապար:СПб: Альянс-Архео, 2008.
  • Левандовский А. П.. Жанна д’Арк. — М.: Молодая гвардия, 1962; 1982 (2-е издание); 2007 (3-е издание). — (ЖЗЛ). — ISBN 978-5-235-03039-8.
  • Перну Р., Клэн М.-В. Жанна д’Арк / Пер. Т. Пошерстник, О. Ивановой. — М.: Прогресс-Академия, 1992. — 560 с. — (Века и люди). — ISBN 5-01-002054-8.
  • Райцес В. И. Жанна Д’Арк. Факты, легенды, гипотезы. — Կաղապար:Л: Наука, 1982. — 200 с.: ил. — (Научные биографии).
  • Райцес В. И. Процесс Жанны д’Арк.
  • Ромм Ф. Жанна д’Арк: Загадки Орлеанской девы. — М.: ЭНАС, 2008. — 216 с.: ил. — (Человек и эпоха).
Զրահավորված Ժաննա դ՛Արկը /Ստրասբուրգի Աստվածամոր տաճար/

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Pernoud Régine (1982)։ Joan of Arc By Herself and Her Witnesses։ translated by Edward Hyams։ New York: Scarborough House։ ISBN 978-0-8128-1260-2 
  • DeVries Kelly (1999)։ Joan of Arc: A Military Leader։ Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing։ ISBN 978-0-7509-1805-3։ OCLC 42957383 
  • Famiglietti Richard C. (1987)։ Royal Intrigue: Crisis at the Court of Charles VI 1392–1420։ AMS studies in the Middle Ages, 9։ New York: AMS Press։ ISBN 978-0-404-61439-3 
  • Lucie-Smith Edward (1976)։ Joan of Arc։ Bristol: Allen Lane։ ISBN 978-0-7139-0857-2 
  • Oliphant Mrs. (Margaret) (November 2003) [1896]։ Jeanne d'Arc: Her Life and Death։ Heroes of the Nations։ IndyPublish.com։ ISBN 978-1-4043-1086-5 
  • Pernoud Régine, Marie-Véronique Clin (1999)։ Joan of Arc: Her Story։ translated and revised by Jeremy duQuesnay Adams; edited by Bonnie Wheeler։ New York: St. Martin's Press։ ISBN 978-0-312-21442-5։ OCLC 39890535 
  • Wagner John A (2006)։ Encyclopedia of the Hundred Years War։ Westport CT: Greenwood Press։ ISBN 978-0-313-32736-0 
  • Bishop Jacqueline։ Joan of Arc։ էջ 2006 
  • Lowell Francis Cabot (1896)։ Joan of Arc։ Boston: Houghton Mifflin Co 
  • Larkin Sarah (1951)։ Joan of Arc։ New York: Philosophical Library 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png