Պերիկլես

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պերիկլես
Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg
Ծնվել է մ. թ. ա. 494 կամ մ. թ. ա. 495
Ծննդավայր Աթենք
Մահացել է մ. թ. ա. 429
Մահվան վայր Աթենք
Քաղաքացիություն Հին Աթենք
Ազգություն հույն
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ[1] և զինծառայող
Ամուսին Ասպասիա և Pericles' first wife
Ծնողներ հայր՝ Xanthippus, մայր՝ Agariste
Զբաղեցրած պաշտոններ Ռազմավար
Հարազատներ եղբայր՝ Ariphron
Երեխաներ Pericles the Younger, Paralus և Xantippus
Pericles Վիքիպահեստում

Պերիկլես (հին հունարեն՝ Περικλής, "փառքով շրջապատված", մ.թ.ա. 490 - 429 թթ.), աթենական պետական գործիչ, հռետոր և զորավար։Նա սերում էր Ալկեմոնյան տոհմից։Ֆիզիկական արատ չուներ,բայց գլուխը մի քիչ երկարավուն էր և անսովոր մեծ։Այս պատճառով էլ բոլոր արձաններում նա պատկերված է սաղավարտով։Աղբյուրների վկայությամբ Պերիկլեսի երաժշտության ուսուցիչը Դամոնն էր,մինչդեռ Արիստոտելը նշում է,որ նրա ուսուցիչը եղել է Պիթոկլիդեսը։Իսկ Դամոնը հետագայում դարձավ Պերիկլեսի անձնական խորհրդականը։Սակայն Պերիկլեսի ամենամտերիմ ու վստահելի օգնականաը,որը նրա վրա թողել է չափազանց մեծ ազդեցություն,Անարսագորասն էր,որին ժամանակակիցներն անվանում էին «ուղեղ»,քանի որ նա բացառիկ բազմակողմանի զարգացած անձնավորությունն էր։Լինելով հարուստ ու անվանի տոհմի անդամ՝ այդուհանդերձ Պերիկլեսը խուսափում էր զբաղվել քաղաքականությամ՝վախենալով օստրակիզմից։Սակայն արդեն այդ ժամանակ,երբ Թեմիստոկլեսը վտարանդիության մեջ էր,իսկ Կիմոնը Հելլադայից դուրս հիմնականում ռազմարշավների էր,Պերիկլեսը եռանդուն կերպով սկսեց զբաղվել քաղաքականությամբ։ Նրա օրոք Աթենքը հասնում է իր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացման գագաթնակետին՝ դառնալով Հին Հունաստանի ծովային հզորագույն պետությունը, կրթական և մշակութային կենտրոնը։ Քաղաքը հարստանում է նոր շինություններով, մասնավորապես Ակրոպոլիսում կառուցվում է Պարթենոնի հռչակավոր տաճարը։Պերիկլեսը անցավ դեմոսի ու չքավորների կողմը՝չնայած իր ոչ դեմոկրատական մոտեցումններին։Անցնելով դեմոսի կողմը՝ Պերիկլեսը այդպիսով հույս ուներ ամուր հենարան ստեղծել իր համար արիստոկրատիայի գլուխ կանգնած Կիմոնի դեմ պայքարում։ Մ.թ.ա. 443 թ. ժողովրդական ժողովի կողմից ընտրվում է առաջին ստրատեգոս՝ հետագայում վերընտրվելով այդ պաշտոնում 15 տարի անընդմեջ մինչև իր մահը մ.թ.ա. 429 թ.։ Անցնելով պետության գլուխ՝ իրականացնում է մի շարք օրենսդրական միջոցառումներ՝ ուղղված աթենական կառավարման համակարգի հետագա ժողովրդավարացմանը։

Պերիկլեսի արտաքին քաղաքականությունը հետապնդում էր աթենական ծովային տերության ընդլայնման ու ամրապնդման նպատակը։ Նա անձամբ ղեկավարել է մի շարք ռազմական արշավանքներ՝ ճնշելով Աթենքի ազդեցության ոլորտից դուրս գալու առանձին քաղաքների փորձերը։

Նրա կառավարմամբ նշանավորված Աթենքի քաղաքական, տնտեսական և մշակութային զարգացման դարաշրջանը խախտվեց 431 թվականին Պելոպոնեսյան պատերազմի մեկնարկով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]