Հռոմի կայսրերի ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հռոմի առաջին կայսր Օգոստոսը

Բովանդակություն

[խմբագրել] Պրինցիպատ

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը
Օկտավիանոս Օգոստոս
Gaius Octavius Thurinus;
Gaius Julius Caesar Octavianus
Գայոս Օկտավիոս Ֆուրինոս
որդեգրումից հետո — Գայոս Հուլիոս Կեսար Օկտավիանոս
Augustus Bevilacqua Glyptothek Munich 317.jpg մ.թ.ա. 27թ. հունվարի 16 — մ.թ.14թ. օգոստոսի 19 Որպես Գայոս Հուլիոս Կեսարի որդեգրած զավակ (նրա քրոջորդին էր), քաղաքացիական պատերազմից հետո
Տիբերիոս
Tiberius Claudius Nero;
Tiberius Iulius Caesar
Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոն
որդեգրումից հետո — Տիբերիոս Հուլիոս Կեսար
Tiberius NyCarlsberg01.jpg 14թ. օգոստոսի 1937թ. մարտի 16,
Խեղդվել է բարձով պրետորյան (թիկնապահ) Մակրոնի կողմից
Որպես նախորդ կայսրի որդեգրած զավակ
Կալիգուլա
Gaius Iulius Caesar Caligula
Գայոս Հուլիոս Կեսար Կալիգուլա Caligula 01.JPG 37 մարտի 1841թ. հունվարի 24 ,
սրախողխող է արվել դավադիրների կողմից Կասսիուս Խերեայի գլխավորությամբ
Որպես Տիբերիոսի եղբոր թոռ և մոր կողմից Կեսարի ծոռ
Կլավդիոս
Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus
Տիբերիոս Կլավդիոս Դրուզ Ներոն Գերմանիկ Claudius Ny Carlsberg02.jpg 41թ. հունվար 2454թ. հոկտեմբերի 13,
թունավորվել է իր չորրորդ կնոջ (Ագրիպինա Կրտսեր) կողմից
Որպես Տիբերիոսի զարմիկ
Ներոն
Lucius Domitius Ahenobarbus;
Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus
Լուցիոս Դոմիցիոս Ագենոբարբ
որդեգրումից հետո — Կլավդիոս Դրուզ Ներոն Գերմանիկ Կեսար
Nero pushkin.jpg 54թ. հոկտեմբերի 1368թ. հունիսի 9,
ինքնասպանություն է գործել իշխանությունը Հալբային անցնելուց հետո
Որպես նախորդ կայսրի որդեգրած (խորթ) զավակ

[խմբագրել] Առաջին միջթագավորություն

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը
Գալբա
Servius Sulpicius Galba;
Servius Galba Imperator Caesar Augustus
Սերվիոս Սուլպիցիոս Գալբա Stockholm - Antikengalerie 4 - Büste Kaiser Galba.jpg 68 հունիսի 669թ. հունվարի 15,
սպանվել է Օտոնի կողմնակից զինվորների կողմից
Կայսր հռչակված զորավար
Օտոն
Marcus Salvius Otho;
Imperator Marcus Otho Caesar Augustus
Մարկոս Սալվիոս Օտոն OthoDen.jpg հունվար 15ապրիլ 16 69,
ինքնասպանություն գործեց Վիտելլիոսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո
Կայսր հռչակված զորավար
Վիտելլիոս
Aulus Vitellius;
Aulus Vitellius Germanicus Imperator Augustus
Ավլոս Վիտելլիոս Գերմանիկոս Aulus Vitellius (MRABASF Matritum) 01.jpg ապրիլ 17դեկտեմբերի 20 69,
սպանվել է զինվորների կողմից Վեսպասիանոսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո
Կայսր հռչակված զորավար

[խմբագրել] Փլավիոսներ

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը
Վեսպասիանոս
Titus Flavius Vespasianus;
Caesar Vespasianus Augustus
Տիտոս Փլավիոս Վեսպասիանոս Vespasianus02 pushkin.jpg 69թ. հուլիսի 179թ. հունիսի 24 Կայսր հռչակված զորավար
Տիտոս
Titus Flavius Vespasianus;
Titus Caesar Vespasianus Augustus
Տիտոս Փլավիոս Վեսպասիանոս Head Titus Glyptothek Munich 338.jpg 79թ. հունիսի 2481թ. սեպտեմբերի 13 Վեսպասիանոսի ավագ որդի
Դոմիցիանոս (հայկական աղբյուրներում հայտնի է որպես Դոմետիանոս (Դոմետ)[1])
Titus Flavius Domitianus;
Caesar Domitianus Augustus
Տիտոս Փլավիոս Դոմիցիանոս Bust Domitian Musei Capitolini MC1156.jpg 81թ. սեպտեմբերի 1496թ. սեպտեմբերի 18,
սպանվել է դավադրության արդյունքում իր կնոջ Փլավիա Դոմիցիլայի սպասավոր՝ Ստեփանոսի կողմից
Վեսպասիանոսի կրտսեր որդին

[խմբագրել] Անտոնինոսներ

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը Գահակիցներ
Ներվա
Marcus Cocceius Nerva
Մարկուս Կոկցեուս Ներվա Nerva Tivoli Massimo.jpg սեպտեմբերի 18 96հունվարի 27 98 Կայսր է հռչակվել սենատի կողմից Տրայանոս
Տրայանոս
Marcus Ulpius Traianus
Մարկոս Ուլպիոս Տրայնոս Traianus Glyptothek Munich 336.jpg հունվարի 28 988/օգոստոսի 9 117 Զորավար` որդեգրվել է Ներվայի կողմից
Հադրիանոս
Publius Aelius Hadrianus
Պուբլիոս Էլիոս Հադրիանոս Bust Hadrian Musei Capitolini MC817.jpg օգոստոսի 11 117հուլիսի 10 138 Տրայանոսի հորեղբոր տղան և նրա զարմուհու ամուսինը
Անտոնինոս Պիոս
Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus
Տիտոս Ավրելիոս Ֆուլվիոս Բոիոնիոս Արրիոս Անտոնինոս
որդեգրումից հետո — Տիտոս Էլիոս Կեսար Անտոնինոս
Antoninus Pius Glyptothek Munich 337.jpg հուլիսի 10 138մարտի 7 161 Որդեգրվել է Հադրիանոսի կողմից, ամուսնացած էր նրա կնոջ զարմուհու հետ
Լուցիոս Վերոս Լուկիոս Կեյոնիոս Կոմմոդոս Վերոս Lucius Verus BM Sc1911.jpg մարտի 7 161մարտ 169,
'մահացել է հիվանդությունից, միանձնյա չի գահակալել
Հադրիանոսի որդեգրած զավակ` Լուցիոս Վերոսի որդի, որդեգրվել է Անտոնինոս Պիոսի կողմից, ամուսնացել է Մարկոս Ավրելիոսի դստեր հետ Մարկոս Ավրելիոս
Մարկոս Ավրելիոս
Marcus Aurelius Antoninus
Մարկոս Աննիոս Վերոս
որդեգրումից հետո — Մարկոս Էլիոս Ավրելիոս Վերոս
Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg մարտի 7 161մարտի 17 180 Որդեգրվել է Անտոնինոս Պիոսի կողմից, ամուսնացել է նրա դստեր հետ Լուկիոս Վերոս
Ավիդիոս Կասսիոս Գայոս Ավիդիոս Կասսիոս 175 (Ասորիքում և Եգիպտոսում),
սպանվել է իր զինվորների կողմից
Ապստամբություն բարձրացրած և իրեն կայսր հռչակած զորավար Ապստամբել է Մարկոս Ավրելիոսիգահակալության տարիներին
Կոմմոդոս
Lucius Aelius Aurelius Commodus;
Marcus Aurelius Commodus Antoninus Augustus
Լուկիոս Էլիոս Ավրելիոս Կոմմոդոս Անտոնինոս Commodus Musei Capitolini MC1120.jpg մարտի 17 180դեկտեմբերի 31 192,
խողդվել է դավադրության արդյունքում իր ստրուկ` Նարկիսոսի կողմից
Որպես Մարկոս Ավրելիոսի որդի

[խմբագրել] Երկրորդ միջթագավորություն

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը Այլ տեղեկություններ
Պերտինաքս
Publius Helvius Pertinax
Պուբլիուս Հելվիուս Պերտինաքս Bust of the consul Gaius Fulvius Plautianus at Museo Pio-Clementino.jpg հունվարի 1մարտի 28 193
սպանվել է պրետորիական գվարդիայի կողմից
Կոմոդոսի դեմ դավադրության մասնակից, հռչակվել է կայսր նրա մահից հետո
Դիդիուս Հուլիանուս
Marcus Didius Severus Julianus
Մարկուս Դիդիուս Սևերուս Հուլիանուս DidiusJulianusSest.jpg մարտի 28հունիսի 1 193,
այն բանից հետո, երբ Սեպտիմիուս Սևերոսի զորքերը մոտեցան Հռոմին նա գահընկեց արվեց և սպանվեց զինվորների կողմից
Կայսր է հռչակվել պրետորիականների կողմից կաշառքի դիմաց Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում
Պեսցենիուս Նիգեր
Gaius Pescennius Niger
Գայուս Պեսցենիուս Նիգեր Հուստոս B werdeg28.jpg 193194 (Ասորիքում)
սպանվել է
Հրամանատար, կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում
Կլոդիուս Ալբինուս
Decimus Clodius Septimius Albinus
Դեցիմուս Կլոդիուս Ալբինուս Clodius01 pushkin.jpg 196197 (Բրիտանիայում),
Սեպտիմիուս Սևերոսից պարտվելուց հետո ինքնասպան է եղել
Հրամանատար, կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում

[խմբագրել] Սևերոսներ

Անուն Ամբողջական կայսերական անուն Դիմանկար Իշխանության տարիները Իշխանության գլուխ անցնելը Գահակիցներ
Սեպտիմիուս Սևերոս
Lucius Septimius Severus
Լուցիուս Սեպտիմիուս Սևերոս Պերտինաքս Septimius Severus Glyptothek Munich 357.jpg 193թ. ապրիլի 9211թ. փետրվարի 4 Կայսր է հռչակվել զորքերի կողմից
Գետա
Publius Septimius Geta
Լուցիուս Պուբլիուս Սեպտիմիուս Գետա Geta.jpg 211 փետրվարի 4212 դեկտեմբեր,
սպանվել է իր եղբոր՝ Կարակալլայի կողմից
Կարակալլայի կրտսեր եղբայրը Կարակալլա
Կարակալլա
Septimius Bassianus Caracalla
Լուցիուս Սեպտիմիուս Բասիանուս Կարակալա
193 թ. ստացել է Մարրկ Ավրելիուս Սևերուս Անտոնինուս անունը
Caracalla03 pushkin.jpg փետրվարի 4 211ապրիլի 4 217,
Սպանվել է պրետորիայի պրեֆեկտ Մակրինուսի դավադրության արդյունքում
Սեպտիմիուս Սևերոսի ավագ որդին Գետա
Մակրինուս
Marcus Opellius Macrinus
Մարկուս Օպելիուս Մակրինուս MacrinusAE.jpg ապրիլի 11 217հունիս 218
սպանվել է Էլագաբալուսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո
Իշխանության է եկել Կարակալային սպանելուց հետո Դիադումենիանուս
Դիադումենիանուս
Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus
Մարկուս Օպելիուս Դիադումենիանուս 055 Diadumenianus.jpg մայիս 217հունիս 218,
Հելիոգաբալուսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո փախել է, ավելի ուշ՝ սպանվել
Որպես մակրինուսի որդի Մակրինուս
Հելիոգաբալուս
Marcus Aurelius Antoninus Heliogabalus
Վարիուս Ավիտուս Բասիանուս
զինվորնրից ստացել է Մարկուս Ավրիլիուս Անտոնինուս անունը
Elagabalo (203 o 204-222 d.C) - Musei capitolini - Foto Giovanni Dall'Orto - 15-08-2000 .jpg 218222
սպանվել է պրետորիանականների կողմից
Սեպտիմիուս Սևերոսի քենու թոռը, հայտարարվել է Կարակալլայի որդի Ալեքսանդր Սևերոս
Ալեքսանդր Սևերոս
Marcus Aurelius Severus Alexandrus
Ալեքսիանուս Բասիանուս Bust Alexander Severus Louvre Ma1051 n1.jpg մարտի 13 222մարտ 235
սպանվել է զինվորների կողմից Մաքսիմինուսի կայսր հռչակվելուց հետո
Հելիոգաբալուսի մորաքրոջ տղան, Սեպտիմիուս Սևերոսի քենու երկրորդ թոռը, նույնպես հայտարարվել է Կարակալլայի որդի, որդեգրվել է Հելիոգաբալուսի կողմից Հելիոգաբալուս

[խմբագրել] III դարի ճգնաժամ

[խմբագրել] Զինվորական կայսրեր

Անունը Ամբողջական անունը Պատկերը Իշխանության տարիները Իշխանության գալը Գահակիցները Կյանքի տարիները
Մակսիմինոս Թրակիացի
լատիներեն՝ Gaius Julius Verus Maximinus
Գայոս Հուլիոս Վերոս Մակսիմինոս Max thrax.jpg մարտի 20 235մայիսի 10, 238
գահընկեց է արվել սենատի կողմից
մարտի 22 238

սպանվել է ընդվզած զորքի կողմից
Հռչակվել է կայսր զորքի կողմից 173, Թրակիամայիսի 10 238, Աքվիլեա
Հորդիանոս I (Աֆրիկացի)
լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Augustus
Մարկոս Անտոնիոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս Օգոստոս
Gordianus elder pushkin.jpg մարտի 22ապրիլի 12 238
ինքնասպան է եղել Հորդիանոս II-ի պարտության մասին լուրը ստանալուց հետո
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից Հորդիանոս II շուրջ 164, Փռյուգիաապրիլի 12 238, Կարթագեն
Հորդիանոս II
լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Augustus
Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս Օգոստոս
Sestertius Gordian II-RIC 0008.jpg մարտի 22ապրիլի 12 238
սպանվել է Մաքսիմինոս Թրակիացու կողմնակից` Կապելիանոսի հետ ճակատամարտում
Հորդիանոս I որդին և գահակիցը Հորդիանոս I 192, Փռյուգիաապրիլի 12 238, Կարթագեն
Պուպիենոս
լատիներեն՝ Marcus Clodius Pupienus Maximus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Clodius Pupienus Maximus Augustus
Մարկոս Կլոդիոս Պիպիենոս Մաքսիմոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Կլոդիոս Պիպիենոս Մաքսիմոս Օգոստոս
Pupienus Musei Capitolini MC477.jpg ապրիլի 22հուլիսի 29 238
սպանվել է պրետորիանականների կողմից
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես գահակից Բալբինոսին Բալբինոս, Հորդիանոս III 164հուլիսի 29 238, Հռոմ
Բալբինոս
լատիներեն՝ Decimus Caelius Calvinus Balbinus Pius
լատիներեն՝ Caesar Decimus Caelius Calvinus Balbinus Pius Augustus
Դեցիմոս Ցելիոս Կալվինոս Բալբինոս Պիոս
որպես կայսր — Կեսար Դեցիմոս Ցելիոս Կալվինոս Բալբինոս Պիոս Օգոստոս
Balbinus Hermitage.jpg ապրիլի 22հուլիսի 29 238
սպանվել է պրետորիանականների կողմից
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես Պուպիենոսին գահակից Պուպիենոս, Հորդիանոս III 178հուլիսի 29 238, Հռոմ
Հորդիանոս III
լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Pius
Մարկոս Անտոնիոս հորդիանոս Պիոս Bust Gordianus III Louvre Ma1063.jpg հուլիսի 29 238փետրվարի 11 244
մինչև 238թ. հուլիսի 29 Պուպիենոսի և Բալբինոսի գահակից,
սպանվել է զինվորների կողմից
Հորդիանոս II-ի կամ նրա քրոջ որդին;
հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես Պուպիենոսի և Բալբինոսի գահակից
Պուպիենոս, Բալբինոս հունվարի 20 225փետրվարի 11 244, Ֆալուջա
Սաբինիանոս
լատիներեն՝ Sabinianus
Պատկերը չի պահպանվել 240
(Աֆրիկա)
մահապատժի է ենթարկվել Կարթագենում
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդ - Հորդիանոս III մահ. 240
Փիլիպոս Արաբ
լատիներեն՝ Marcus Julius Philippus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Julius Philippus Augustus
Մարկոս Հուլիոս Փիլիպոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Հուլիոս Փիլիպոս Օգոստոս
Bust of emperor Philippus Arabus - Hermitage Museum.jpg փետրվարի 2 244 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249
սպանվել է ճակատամարտում
Հռչակվել է զորքի կողմից Փիլիպոս Կրտսեր շուրջ 204 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249, Վերոնա
Փիլիպոս Կրտսեր
լատիներեն՝ Marcus Julius Severus Philippus
Մարկոս հուլիոս Սևերոս Փիլիպոս Philippus II.jpg 247 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249
սպանվել է պրետորիանականների կողմից
Փիլիպոս Արաբի որդին և գահակիցը Փիլիպոս Արաբ 237 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249, Վերոնա
Պակացիանոս
լատիներեն՝ Tiberius Claudius Marinus Pacatianus
Տիբերիոս Կլավդիոս Մարինոս Պակացիանոս Antoninianus-Pacatianus-1001-RIC 0006cf.jpg 248
(Մյոզիայում)
սպանվել է զինվորների կողմից
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից հակառակորդ - Փիլիպոս Արաբ մահ. 248
Իոտապիանոս
լատիներեն՝ Marcus Fulvius Ru(fus?) Iotapianus
Մարկոս Ֆուլվիոս Ռուփոս Իոտապիանոս 80px 249
(Սիրիայում)
սպանվել է զինվորների կողմից
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից հակառակորդ - Փիլիպոս Արաբ մահ. 249
Սիլբանակոս
լատիներեն՝ Mar. Silbannacus
Մար. (-ինոս՞ -իոս՞ -ցիոս՞) Սիլբանակոս Silbannacus-1 obvers.jpg 243 և 253թթ. միջև
(Հավանաբար` Գաղիայում),
հավանաբար սպանվել է
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից հակառակորդ - պարզ չէ 243 և 253թթ. միջև
Դեկիոս Տրայանոս
լատիներեն՝ Gaius Messius Quintus Decius
լատիներեն՝ Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius Augustus
Գայոս Մեսսիոս Քվինտոս Դեկիոս
որպես կայսր — Կեսար Գայոս Մեսսիոս Քվինտոս Դեկիոս Օգոստոս
Emperor Traianus Decius (Mary Harrsch).jpg աշուն 249հուլիսի 1 251
251 հռչակել է իր որդուն` Հերենիոս Էտրուսկոսին գահակից;
սպանվել է ճակատամարտում
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Հերենիոս Էտրուսկ 201, Բուդալիահուլիսի 1 251, Աբրիտուսի շրջակայքում
Հերենիոս Էտրուսկոս
լատիներեն՝ Quintus Herennius Etruscus Messius Decius
Քվինտոս Հերենիոս Էտրուսկոս Մեսիոս Դեկիոս Sestertius Herennius Etruscus-s2749.jpg 251
հռչակվել է գահակից դեկիոս Տրայանոսի կողմից;
սպանվել է ճակատամարտում
Դեկիոս Տրայանոսի ավագ որդի Դեկիոս Տրայանոս 220 և 230ոո. միջև, Սիրմիումհուլիսի 1 251, Աբրիտուսի շրջակայքում
Հոստիլիանոս
լատիներեն՝ Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus
Գայոս Վալենս Հոստիլիանոս Մեսիոս Քվինտոս Sestertius Hostilian-s2771.jpg հունիս - նոյեմբեր 251
մահացել է ժանտախտից
Դեկիոս Տրայանոսի կրտսեր որդին, Հերենիոս Էտրուսկոսի եղբայրը;
որդեգրվել է Տրեբոնիան Գալլոսի կողմից հոր մահից հետո
Տրեբոնիանոս Գալլոս 230-ից հետո, Սիրմիում — նոյեմբեր 251, Հռոմ
Տրեբոնիանոս Գալլոս
լատիներեն՝ Gaius Vibius Trebonianus Gallus
լատիներեն՝ Caesar Gaius Vibius Trebonianus Gallus Augustus
Գայոս Վիբիոս Տրեբոնիանոս Գալլոս
որպես կայսր — Կեսար Գայոս Վիբիոս Տրեբոնիանոս Գալլոս Օգոստոս
083 Trebonianus Gallus.jpg հունիս 251 — օգոստոս 253
մինչև 251թ. նոյեմբեր` որպես իր կողմից որդեգրած Հոստիլիանոսի գահակից;
այուհետև գահակից դարձավ նրա որդին` Ոլուսիանոսը;
սպանվել է իր զինվորների կողմից Էմիլիանոսից պարտություն կրելուց հետո
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Հոստիլիանոս,
Ոլուսիանոս
206, Պերուզիա — օգոստոս 253, Ինտերմնա
Ոլուսիանոս
լատիներեն՝ Caius Vibius Afinius Gallus Veldumnianus Volusianus
Գայոս Վիբիոս Ափինիոս Գալլոս Վենդումիանոս Ոլուսիանոս 084 Volusian.jpg նոյեմբեր 251 — օգոստոս 253
սպանվել է իր զինվորների կողմից Էմիլիանոսից պարտվելուց հետո
Տրեբոնիանոս Գալլոսի որդին և գահակիցը Տրեբոնիանոս Գալլոս սպանվել է 253թ. օգոստոսին, Ինտերամնա
Էմիլիանոս
լատիներեն՝ Marcus Aemilius Aemilianus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aemilius Aemilianus Augustus
Մարկոս Էմիլիոս Էմիլիանոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Էմիլիոս Էմիլիանոս Օգոստոս
Antoninianus Aemilianus-RIC 0015.jpg օգոստոս — հոկտեմբեր 253
սպանվել է իր զորքի կոզմից Վալերիանոս I-ի կայսր հռչակվելուց հետո
Հռչակվել է զորքի կողմից շուրջ 207, Ջերբա — հոկտեմբեր 253, Սպոլետիումի մոտակայքում
Վալերիանոս I
լատիներեն՝ Publius Licinius Valerianus
լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus
Պուբլիոս Լիցինիոս Վալերիանոս
որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Վալերիանոս Օգոստոս
Aureus Valerian-RIC 0034.jpg հոկտեմբեր 253 — հունիս 260
հռչակել է որպես գահակից իր որդուն` Գալլիենոսին
սպանվել է պարսկական գերության մեջ
Հռչակվել է զորքի կողմից Галлиен շուրջ 193 — հունիս 260, Շոշ
Գալլիենոս
լատիներեն՝ Publius Licinius Egnatius Gallienus
լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Egnatius Gallienus Augustus
Պուբլիոս Լիցինիոս Էգնացիոս Գալլիենոս
որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Էգնացիոս Գալլիենոս Օգոստոս
Altes Museum-Gallienus.jpg հոկտեմբեր 253 — սեպտեմբեր 268
միանձնյա` Վալերիանոս I-ի մահից հետո;
260թ. հուլիսիսց` որդու Սալոնինոսի հետ;
մահացել է վերքից
Վալերիանոս I-ի որդին և գահակիցը Վալերիան I;
Գալլիենոս;
"Եռեսուն բռնակալներ"
218 — սեպտեմբեր 268, Մեդիոլանում
Սալոնինոս
լատիներեն՝ Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus
լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus Augustus
Պուբլիոս Լիցինիոս Կորնելիոս Սալոնինոս Վալերիանոս
որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Կորնելիոս Սալոնինոս Վալերիանոս Օգոստոս
093 Saloninus.jpg հուլիս 260
սպանվել է
Գալլիենոսի կրտսեր որդին և գահակիցը Галлиен 242 — հուլիս 260, Կոլոնիա Ագրիպինա
Ինգենուս
լատիներեն՝ Ingenuus
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
Ինգենուս
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
Պատկերը չի պահպանվել 260
(Պանոնիայում)
սպանվել է զինվորների կողմից
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդ - Գալլիենոս մահ. 260, Մուրսա
Ռեգալիանոս
լատիներեն՝ P(ublius?) C(assius?) Regalianus
Պ(ուբլիոս) Կ(ասսիոս) Ռեգալիանոս Regalianus.jpg 260
(Պանոնիայում և Մյոզիայում)
սպանվել է
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից հակառակորդ - Գալլիենոս մահ. 260, Կարնունտ
Վաղես
լատիներեն՝ Valens
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
Վաղես
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
Պատկերը չի պահպանվել 261
(Աքեայում)
սպանվել է զինվորների կողմից
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդը - Գալլիենոս մահ. 261, Աքեյա
Մակրիանոս Ավագ
լատիներեն՝ T(itus?) Fulvius Macrianus
Տ(իտոս) Ֆուլվիոս Մակրիանոս Պատկերը չի պահպանվել 260261
(Ասորիքում)
սպանվել են, Մակրիանոս Ավագը և Մակրիանոս Կրտսերը` դեպի Հռոմ արշավանքի ժամանակ, Քվիետոսը` Պալմիրայի կառավարչի կողմից
Մակրիանոս Ավագի նախաձեռնությամբ նրա որդիներ` Մակրիանոս Կրտսերն ու Քվիետոսը հռչակվել են գահակից հակառակորդ - Գալլիենոս մահ. 261
Մակրիանոս Կրտսեր
լատիներեն՝ Titus Fulvius Iunius Macrianus
Տիտոս Ֆուլվիոս Յունիոս Մակրիանոս Antoninianus-Macrianus-RIC 0011.jpg մահ. 261
Կվիետոս
լատիներեն՝ Titus Fulvius Iunius Quietus
Տիտոս Ֆուլվիոս Յունիոս Կվիետոս Antoninianus-Quietus-RIC 0009.jpg մահ. 261, Պալմիրա
Մուսիոս Էմիլիանոս
լատիներեն՝ Lucius Mussius Aemilianus
Լուցիոս Մուսիոս Էմիլիանոս Պատկերը չի պահպանվել 261261/262
(Եգիպտոսում)
խեղդամահ է արվել բանտում
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդը - Գալլիենոս մահ. 262
Ավրեոլոս
լատիներեն՝ Manius Acilius Aureolus
Մանիոս Ացիլիոս Ավրեոլոս Պատկերը չի հասել 268
(Մեդիոլանում),
մահապատժի է ենթարկվել
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդ - Գալլիենոս 220 և 230թթ. միջև, Դակիա - 268, Մեդիոլան

[խմբագրել] Իլիրիական կայսրեր

Անունը Ամբողջական անունը Պատկերը Իշխանության տարիները Իշխանության գալը Գահակիցները Կյանքի տարիները
Կլավդիոս II
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Claudius
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Claudius Pius Felix Invictus Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Կլավդիոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Կլավդիոս Պիոս Ֆելիքս Ինվիկտոս Օգոստոս
104 Claudius II Gothicus.jpg սեպտեմբեր 268 — հունվար 270 Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Գալիենոսի մահից հետո մայիսի 10 213 — հունվար 270, Սիրմիում
Քվինտիլոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Claudius Quintillus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Claudius Quintillus
Մարկոս Ավրելիոս Կլավդիոս Քվինտիլոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կլավդիոս Քվինտիլոս
Antoninianus Quintillus-s3243.jpg օգոստոս — սեպտեմբեր 270;
ինքնասպան է եղել իր զորքերի Ավրելիանոսի կողմն անցնելուց հետո
Եղբայրը` Կլավդիոս II, կայսր է հռչակվել սենատի կողմից 220, Դարդանիա, Վերին Մյոզիա270, Աքվիլեա
Ավրելիանոս
լատիներեն՝ Lucius Domitius Aurelianus
լատիներեն՝ Caesar Lucius Domitius Aurelianus Augustus
Լուցիոս դոմիցիոս Ավրելիանոս
որպես կայսր — Կեսար Լուցիոս դոմիցիոս Ավրելիանոս Օգոստոս
Busto di Claudio II il Gotico, Brescia, Santa Giulia.jpg սեպտեմբերի 9 270 — սեպտեմբեր 275
սպանվել է դավադիրների կողմից
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Բռնատիրողներ Ֆելիցիսսիմոս, Ուրբանոս, Ֆիրմոս, Սեպտիմիոս, Ֆաուստինոս 214, Սիրմիումսեպտեմբերի 15 275, Բյուզանդիոն
Տակիտոս
լատիներեն՝ Marcus Claudius Tacitus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Claudius Tacitus Augustus
Մարկոս Կլավդիոս Տակիտոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Կլավդիոս Տակիտոս Օգոստոս
Tacitus1.jpg սեպտեմբերի 25 275 — հունիս 276
մահացել կամ սպանվել է զինվորների կողմից
Կայսր է հռչակվել սենատի կողմից 200, Տերնի — հունիս 276, Տիանա, Կապադովկիա
Ֆլորիանոս
լատիներեն՝ Marcus Annius Florianus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Annius Florianus Augustus
Մարկոս Անիոս Ֆլորիանոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անիոս Ֆլորիանոս Օգոստոս
Antoninianus Florianus-unpub ant hercules.jpg հունիս — սեպտեմբեր 276
ինքնասպան է եղել, Պրոբոսի կայսր հռչակման լուրն իմանալուց հետո
Գրավել է գահն ինքնակամ, Տակիտոսի եղբայրն է մահ. սեպտեմբերի 9 276, Տարսոն
Պրոբոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Probus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Probus Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Պրոբոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Պրոբոս Օգոստոս
Probus Musei Capitolini MC493.jpg սեպտեմբեր 276 — սեպտեմբեր 282
սպանվել է զինվորների կողմից
Կայսր է հռչակվել զարքի կողմից Բռնատիրողներ Սատուրնինոս, Պրոկուլոս և Բոնոսոս օգոստոսի 19 232, Սիրմիում — սեպտեմբեր 282, Սիրմիում
Սատուրնինոս
լատիներեն՝ Sextus (Gaius?) Julius Saturninus
Սեքստոս (Գայոս՞) Հուլիոս Սատուրնինոս Julius Saturninus.jpg 280
(Եգիպտոսում)

սպանվել է զինորների կողմից
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից հակառակորդ — Պրոբոս մահ. 280, Հրեաստան
Պռոկուլոս
լատիներեն՝ Proculus
Տ(իտոս)՞ Э(լիոս)՞ Պրոկուլոս
(լռիվ անունը չի պահպանվել)
պատկերը չի պահպանվել 280
(Գաղիայում)
մահապատժի է ենթարկվել
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդը՝ Պռոբոս Ալբենգա281
Բոնոսոս
լատիներեն՝ Bonosus
(լռիվ անունը չի պահպանվել)
Բոնոսոս
(լռիվ անունը չի պահպանվել)
Bonosus.jpg 281
(Գերմանիայում)
ինքնասպան է եղել
Հռչակվել է զորքի կողմից հակառակորդը՝ Պռոբոս
Կառոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Carus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Carus Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Կառոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կառոս Օգոստոս
Carus1.jpg սեպտեմբեր 282 — օգոստոս 283;
սպանվել է շանթահարման հետևանքով
Հռչակվել է զորքի կողմից 224, Նարբոն — օգոստոս 283, Տիգրիս գետի մոտ
Կարինոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Carinus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Carinus Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Կարինոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կարինոս Օգոստոս
Montemartini - Carino cropped.JPG օգոստոս 283 — հուլիս 285,
մինչև 284թ. նոյեմբեր իր եղբայր՝ Նումերիանոսի հետ համատեղ,
սպանվել է Դիոկղետիանոսի զորքերի կողմից
Կառոսի որդին
Նումերիանոս,
հակառակորդներ —
Հուլիանոս I,
Դիոկղետիանոս
մահ. հուլիս 285, Մոռավա գետի մոտ
Նումերիանոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Numerius Numerianus
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Numerius Numerianus Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Նումերիոս Նումերիանոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Նումերիոս Նումերիանոս Օգոստոս
114 Numerianus.jpg օգոստոս 283— նոյեմբեր 284,
իր եղբայր՝ Կարինոսի հետ,
սպանվել է իր աներ՝ Արիոս Ապտի կողմնակիցների կողմից
Կառոսի որդին
Կարինոս
մահ. նոյեմբեր 284, Հոմս
Հուլիանոս I
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Sabinus Iulianus
Մարկոս Ավրելիոս Սաբինոս Հուլիանոս Julian I of Pannonia.jpg նոյեմբեր 284285
սպանվել է Կարինոսի դեմ ճակատամարտում
Հռչակվել է զորքի կողմից Նումերիանոսի սպանության մասին լուրի ստացումից հետո հակառակորդ — Կարինոս

[խմբագրել] Դոմինատ

[խմբագրել] Չորրորդապետություն

Անունը Անունը հայերեն Պատկերը Իշխանության տարիները Իշխանության է եկել Գահակիցներ Կյանքի տարիները
Դիոկղետիանոս
լատիներեն՝ Diocles
լատիներեն՝ Caesar Gaius Aurelius Valerius Diocletianus Augustus
Դիոկղետիանոս
որպես կայսր — Կեսար Գայոս Ավրելիոս Դիոկղետիանոս Օգոստոս
Istanbul - Museo archeol. - Diocleziano (284-305 d.C.) - Foto G. Dall'Orto 28-5-2006.jpg 284թ. նոյեմբերի 20305թ. մայիսի 1 Հռչակվել է զորքի կողմից Կառոսի մահից և Նումերիանոսի սպանությունից հետո Մաքսիմիանոս (WA),
Կոստանցիոս I Քլոր (WC),
Գաղերիոս (EC),
հակառակորդ — Կարինոս
244թ. դեկտեմբերի 22, Դուկղլա311թ. դեկտեմբերի 3, Սոլին
Մաքսիմիանոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Maximianus Herculius
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս Հերկուլիոս 120 Maximianus.jpg 285թ. հուլիսի 21286թ. ապրիլի 1
(կեսար)
286թ. ապրիլի 1305թ.մայիսի 1
(WA)
կրկնակի 306308թ. նոյեմբերի 11 ,
ինքնասպան է եղել
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից Դիոկղետիանոս (EA),
Կոստանդիոս I Քլոր (WC),
Գալերիոս (EC),
Լիկիանոս (WA),
Կոստանդիանոս I Մեծ (WC)
250, Սիրմիում — հուլիս 310, Մասալիա
Կոնստանդիոս I Քլոր
լատիներեն՝ Marcus Flavius Valerius Constantius
լատիներեն՝ Caesar Marcus Flavius Valerius Constantius Augustus
Մարկոս Ֆլավիոս Հուլիոս կոստանցիոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկուս Ֆլավիոս Վալերիոս Կոստանցիոս Օգոստոս
Const.chlorus01 pushkin.jpg 293մայիսի 1 305
(WC)
305թ. մայիսի 1306թ. հուլիսի 25
(WA)
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից 293թ.
(WC)
Դիոկղետիանոս (EA),
Մաքսիմիանոս (WA),
Գալերիոս (EC) и (EA),
Ֆլավիոս Սևերոս (WC)
250թ. մարտի 31, Դարնանիա306թ. հուլիսի 25, Էբորակում, Բրիտանիա
Գալերիոս
լատիներեն՝ Gaius Galerius Valerius Maximianus
լատիներեն՝ Gaius Caesar Galerius Valerius Maximianus Augustus
Գայոս Գալերիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս
որպես կայսր — Գայոս Կեսար Գալերիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս Օգոստոս
80px 293թ. մարտի 1 կամ մայիսի 21305թ. մայիսի 1
(EC)
305թ. մայիսի 1311թ.մայիսի 5
(EA)
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից 293թ.
(EC)
Դիոկղետիանոս (EA),
Մաքսիմիանոս (WA),
Կոնստանդիոս I Քլոր (WC) и (WA),
Ֆլավիոս Սևերոս (WC) и (WA),
Մաքսիմին II Դայա (EC) и (EA),
Լիկինիոս (WC) и (WA),
Կոստանդիոս I Մեծ (WC)
շուրջ 250, Սերդիկա311թ. մայիսի 5, Սերդիկա
Կարաուսիոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Mausaeus Valerius Carausius
Մարկոս Ավրելիոս Մավսեոս Վալերիոս Կարաուսիոս Antoninianus Carausius leg4-RIC 0069v.jpg 286293
(Բրիտանիայում)
սպանվել է իր գանձապահ՝ Ալեքտոսի կողմից
Ինքնակոչ ընդդիմադիրներ — չորրորդապետներ Բելգիկա293, Բրիտանիա
Ալեքտոս
լատիներեն՝ Allectus
(полного имени не сохранилось)
Ալեքտոս
(լրիվ անունը չի պահպանվել)
Quinarius Allectus galley-RIC 0128.2.jpg 293296
(Բրիտանիայում)
սպանվել է Կստանդիոս I Քլորի հետ պատերազմում
Կարաուսիոսի սպանելուց հետո ընդդիմադիրներ — չորրորդապետեր 296, Բրիտանիա
Փլավիոս Սևերոս
լատիներեն՝ Severus
լատիներեն՝ Caesar Flavius Valerius Severus Augustus
Սևերոս
որպես կայսր — Կեսար Փլավիոս Վալերիոս Սևերոս Օգոստոս
Follis-Flavius Valerius Severus-trier RIC 650a.jpg 305թ. մայիսի 1306թ. հունիսի 25
(WC)
306թ. հունիսի 25307թ. փետրվարի 16
(WA)
ինքնասպան է եղել մակսեցիոսի հրամանով
Նշանակվել է Գալերիոսի և Կոնստանցիոս I Քլորի կողմից Գալերիոս (EA),
Կոնստանցիոս I Քլոր (WA),
Մաքսիմինոս Դազա (WC),
Կոստանդիանոս I Մեծ (WC)
Իլիրիկ307թ. փետրվարի 16, Հռոմ
Մաքսիմինոս II
լատիներեն՝ Maximinus
լատիներեն՝ Caesar Gaius Valerius Galerius Maximinus Augustus
Մաքսիմինոս
որպես կայսր — Կեսար Գայոս Վալերիոս Մաքսիմինոս Օգոստոս
Daza01 pushkin.jpg 305թ. մայիսի 1310
(EC)
310 — մայիս 312
(EA)
Նշանակվել է Գալերիոսի և Կոստանցիոս I կողմից Գալերիոս (EA),
Կոստանցիոս I Քլոր (WA),
Փլավիոս Սևերոս (WC) и (WA),
Լիկինիոս (WA),
Կոստանդիանոս I Մեծ (WC)
270թ. նոյեմբերի 20 — օգոստոս 313, Տարսոն
Մաքսենցիոս
լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Maxentius
լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Valerius Maxentius Augustus
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսենցիոս
որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսենցիոս Օգոստոս
Maxentius02 pushkin.jpg 306թ. հոկտեմբերի 28312թ. հոկտեմբերի 28
(Հռոմում)
Մաքսիմիանոսի որդին
ինքնակոչ
հակառակորդներ՝ — չորրորդապետները 278312թ. հոկտեմբերի 28, ջրասույզ է եղել Տիբեր գետում
Լիկինիոս
լատիներեն՝ Flavius Galerius Valerius Licinian Licinius
Փլավիոս Գալերիոս Վալերիոս Լիկինիանոս Լիկինիոս 132 Licinius.jpg 307308թ. նոյեմբերի 11
(WC)
308 թ. նոյեմբերի 11312
(WA)
312324թ.սեպտեմբերի 18
(EA)
Նշանակվել է Գալերիոսի կողմից
խեղդվել է Կոստանդիանոս Մեծի հրամանով
Գալերիոս (EA),
Կոստանդիոս I Քլոր (WA),
Մաքսիմիանոս II (EC) и (EA), Վաղես I (WA),
Մարտինիանոս (WA),
Կոստանդիանոս I Մեծ (WC) и (WA),
Կրիսպոս (WC),
Կոստանդիանոս II (WC),
263 կամ 265, Դակիա325 գարուն, Թեսաղոնիկե
Դոմիցիոս Ալեքսանդր
լատիներեն՝ Lucius Domitius Alexander
Լուցիոս Դոմիցիոս Ալեքսանդր Follis-Domitius Alexander-carthage RIC 68.jpg 308311
(Աֆրիկայում)
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմիցм Փռյուգիա — մահ. 311, Աֆրիկա
Վաղես I
լատիներեն՝ Gaius Aurelius Valerius Valens
Գայոս Ավրելիոս Վալերիոս Վաղես Valent ae3 316.gif 316 դեկտեմբեր — 317թ. մարտի 1
(WA)
մահապատժի է ենթարկվել Լիկինիոսի կողմից
Նշանակվել է և այնուհետև պահշտոնաթող է արվել Լիկինիոսի կողմից Լիկինիոս (EA),
Կոստանդիանոս I Մեծ (WA)
մահ. 317
Մարտինիանոս
լատիներեն՝ Sextus Marcius Martinianus
Սեքստոս Մարցիոս Մարտինիանոս Martinian - Follis cyzicus RIC 016.jpg հուլիս — 324թ. սեպտեմբերի 18
(WA)
մահապատժի է ենթարկվել Կոնստանդիանոս I Մեծի կողմից
Նշանակվել է Լիկինիոսի կողմից Լիկինիոս (EA),
Կոնստանդիանոս I Մեծ (WA)
մահ. 324, Թեսալոնիկներ

[խմբագրել] Կոստանդիանոսի հարստություն

Անունը Անունը հայերեն Պատկերը Իշխանության տարիները Իշխանության է եկել Գահակիցներ Կյանքի տարիները
Կոստանդիանոս I Մեծ
լատիներեն՝ Flavius Valerius Aurelius Constantinus
Փլավիոս Վալերիոս Ավրելիոս Կոստանդիանոս Constantine Chiaramonti Inv1749.jpg 306թ. հուլիսի 25312թ. հոկտեմբերի 29
(WC)
312թ. հոկտեմբերի 29324թ. սեպտեմբերի 19
(WA)
324թ. սեպտեմբերի 19337թ.մայիսի 22
(միահեծան կայսր)
Կոստանդիոս I Քլորի որդին, կայսր է հռչակվել Մաքսիմիանոսի հորդորով Մաքսիմիանոս (WA),
Գալերիոս (EA),
Փլավիոս Սևերոս (WA),
Մաքսիմինոս Դազա (EC) и (EA),
Լիկինիոս (WC), (WA) и (EA),
Վաղես I (WA),
Մարտինիանոս (WA),
Կրիսպոս,
Կոստանդիանոս II,
Կոստանցիոս II,
Կոստաս,
Դալմացիոս Կրտսեր,
Հանիբալիան Կրտսեր
272թ. փետրվարի 27, Նիշ337թ. մայիսի 22, Նիկոմիդիա
Կրիսպոս
լատիներեն՝ Flavius Iulius Crispus
Փլավիոս Հուլիոս Կրիսպոս 142 Crispus.jpg մարտի 1 317326
(WC),
սպանվել է հոր հրամանով
Կոնստանդիանոս I Մեծի ավագ որդին առաջին ամուսնությունից Միներվինայի հետ,
Կոստանդիանոս I Մեծ (WA),
Լիկինիոս (EA),
Կոնստանդիանոս II
Կոստանցիոս II
մոտ. 305, Նիկոմեդիա326
Կոստանդիանոս II
լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantinus
Փլավիոս Կլավդիոս Կոստանդիանոս ConstantiusII.jpg 317թ. մարտի 1337 մայիսի 22
(WC)
337թ. մայիսի 22340
(Գաղիա, Իսպանիա և Բրիտանիա )
Կոստանցիոս II և Կոստանդ եղբայրների հետ գահակից
,
մահացել է Կոստանդի հետ մարտում
Կոստանդիանոս Մեծի ավագ որդին երկրորդ ամուսնությունից Ֆաուստայի հետ;
նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից (WA),
Լիկինիոս (EA),
Կրիսպոս,
Կոստանդիոս II,
Կոստանդ,
Դալմաթիոս Կրտսեր,
Հաննիբալիանոս Կրտսեր
փետրվար 317, Արլ340, Աքվիլեա
Կոստանդիոս II
լատիներեն՝ Flavius Julius Constantius
Ֆլավիոս Հուլիոս Կոստանդիոս 147 Constantius II.jpg 324 նոյեմբերի 23337 մայիսի 22
(կեսար)
337 մայիսի 22340
(ասիական նահանգներ)
գահակից Կոստանդիանոս II և Կոստանդ եղբայրների հետ

340350
(արևելյան նահանգներ)
գահակից Կոստանդին

350361թ. նոյեմբերի 3
միանձնյա
Կոստանդիանոս Մեծի երկրորդ որդին Ֆաուստայի հետ ամուսնությունից
նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից
Կոստանդիանոս I Մեծ (WA),
Կրիսպոս,
Կոստանդիանոս II,
Կոստանդ,
Դալմաթիոս Կրտսեր,
Հանիբալիան Կրտսեր,
Կոստանդիոս Հալլոս,
Վետրանիոն,
Ֆլավիոս Հուլիանոս
317 օգոստոսի 7, Սիրմիում361թ. նոյեմբերի 3, Մոփսուեստիա, Կիլիկիա
Կոստանդ
լատիներեն՝ Flavius Iulius Constans
Ֆլավիոս Հուլիոս Կոստանդ Emperor Constans Louvre Ma1021.jpg 333337թ. մայիսի 22
(կեսար)
337թ. մայիսի 22340
(բալկանյան նահանգներ)
իր եղբայրներ` Կոստանդիանոս II –ի և Կոստանցիոսի գահակից

340350
(արևմտյան մաս)
իր եղբոր` Կոստանցիոս II–ի գահակից
,
գահընկեց է արվել և սպանվել Մագնենցիոսի հրամանով
Կոստանդիսնոս Մեծի երրորդ որդին (Ֆաուստայի հետ երկրորդ ամուսնությամբ);
նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից
Կոստանդիանոս Մեծ (WA),
Կոստանդիանոս II,
Կոստանցիոս II,
Դալմացիոս Կրտսեր,
Հանիբալիան Կրտսեր
323350, Էլնոյի մոտ, Գաղիա
Դալմացիոս Կրտսեր
լատիներեն՝ Flavius Dalmatius
Ֆլավիոս Դալմացիոս 143 Dalmatius.jpg 335թ. սեպտեմբերի 19337
(կեսար)
սպանվել է Կոստանդիանոս II–ի կողմից
Կոստանդիանոս Մեծի խորթ եղբոր` Դալմացիոս Ավագի մեծ որդին,
նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից
Կոստանդիանոս Մեծ (WA),
Կոստանդիանոս II,
Կոստանցիոս II,
Կոստանդ,
Հանիբալիան Կրտսեր
մահ. 337
Հանիբալիան Կրտսեր
լատիներեն՝ Flavius Hannibalianus
Ֆլավիոս Հանիբալիանոս Hannibalianus - Follis s3935.jpg 335 —սեպտեմբեր 337
(կեսար)
սպանվել է Կոստանդիանոս II–ի կողմից
Կոստանդիանոս Մեծի խորթ եղբոր` Դալմացիոս Ավագի կրտսեր որդին
նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից
Կոստանդիանոս Մեծ (WA),
Կոստանդին II,
Կոստանցիոս II,
Կոստանդ,
Դալմացիոս Կրտսեր
մահացել է 337 սեպտեմբերին
Մագնեցիոս
լատիներեն՝ Flavius Magnus Magnentius
Ֆլավիոս Մագնուս Մագնեցիոս Double Centenionalis Magnentius-XR-s4017.jpg 350թ. հունվարի 18353թ. օգոստոսի 11
(Գաղիա և Իտալիա)
ինքնասպանություն է գործել թրի վրա նետվելով
Կայսիր է հռչակվել զորքի կողմից Մագնոս Դեցենիցոս 303, Սամարոբրիվա353թ. օգոտոսի 11 , Լուգդունում
Մագնոս Դեցենցիոս
լատիներեն՝ Magnus Decentius
Մագնոս Դեցենցիոս 149 Decentius.jpg 350 կամ 351353թ. օգոստոսի 18
(կեսար)
կախվել է
Մագնեցիոսի եղբայրը,
կայսր է հռչակվել Մագնեցիոսի կողմից
Մագնեցիոս մահ. 353թ. օգոստոսի 18, Սենոնի
Վետրանիոն
լատիներեն՝ Vetranio
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
Վետրանիոն
(ամբողջ անունը չի պահպանվել)
151 Vetranio.jpg 350թ. մարտի 1դեկտեմբերի 25
(Սիրմիում),
զրկվել է իշխանությունից Կոստանդիոս II կողմից
Հռչակվել է զորքի և ճանաչվել Կոստանդիոս II-ի կողմից Կոստանդիոս II Մյոզիա356, Սիրմիում
Նեպոտիանոս
լատիներեն՝ Flavius Iulius Popilius Nepotianus Constantinus
Ֆլավիոս Հուլիոս Պոպիլիոս Նեպոտիանոս Կոստանդիանոս Nepotianus Coin 2.jpg 350թ. հունիսի 3հունիսի 30
(Հռոմում)
սպանվել է Մագնեցիոսի հրամանով
Կոստանդիոս I Քլորի թոռը,
կայսր է հռչակվել զորքի կողմից
մահ. 350թ. հունիսի 30, Հռոմ
Կոստանդիոս Գալլոս
լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantius Gallus
Ֆլավիոս Կլավդիոս Կոստանդիոս Գալլոս Solidus-Constantius Gallus-thessalonica RIC 149.jpg 351թ. մարտի 15354
(կեսար)
սպանվել է Կոստանդիոս II հրամանով
Կոստանդիանոս Մեծի եղբայր` Հուլիոս Կոստանդիոսի ավագ որդին;
նշանակվել է Կոստանդիոս II–ի կողմից
Կոստանդիոս II մոտ. 335, Մասսա354, Պոլա
Սիլվանոս
լատիներեն՝ Claudius Silvanus
Կլավդիոս Սիլվանոս պատկերը չի պահպանել 355թ. օգոստոսի 11սեպտեմբերի 7
(Կողոնիա Ագրիպինա)
սպանվել է զինվորների կողմից
Ինքնակոչ մահ. 355ո. սեպտեմբերի 7, Կողոնիա Ագրիպինա
Հուլիանոս II Ուրացող
լատիներեն՝ Flavius Claudius Julianus
լատիներեն՝ Flavius Claudius Julianus Augustus
Ֆլավիոս Կլավդիոս Հուլիանոս,
որպես կայսր — Ֆլավիոս Կլավդիոս Հուլիանոս Օգոստոս
JulianusII-antioch(360-363)-CNG.jpg 355թ. նոյեմբերի 6360 փետրվար
(կեսար)
360 փետրվար— 361թ. նոյեմբերի 3
(օգոստոս)
361 նոյեմբերի 3363թ. հունիսի 26
(միանձնյա)
Կոստանդիանոս Մեծի եղբոր` Հուլիոս Կոստանդիոսի կրտսեր որդին;
նշանակվել է Կոստանդիոս II–ի կողմից
Կոստանդիոս II 331 կամ 332, Կոստանդնուպոլիս363 հունիսի 26, Մարանգի ճակատամարտ, Միջագետք
Հովիանոս
լատիներեն՝ Flavius Claudius Iovianus
Ֆլավիոս Կլավդիոս Հովիանոս Jovian1.jpg 363 հունիսի 27364 փետրվարի 17 Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Հուլիանոս Ուրացողի մահից հետո 330 կամ 331, Սինգիդունում364 փետրվարի 17, Դադաստանա, Բյութանիա

[խմբագրել] Վաղենտինիանոսի հարստություն

Անուն Անունը հայերենով պատկեր գահակալության տարիները Իշպանության գալը Գահակիցներ Կյանքի տարիներ
Валентиниан I
լատիներեն՝ Flavius Valentinianus
լատիներեն՝ Flavius Valentinianus Augustus
Флавий Валентиниан
как император — Флавий Валентиниан Август
ValentinianI.jpg 26 февраля28 марта 364
(единолично),
28 марта 36417 ноября 375
(на Западе),
соправитель Валента II
Провозглашен войсками,
но принял управление лишь западной частью империи
Валент II,
Грациан
321, Кибала17 ноября 375, Брегецион, на Дунае
Валент II
լատիներեն՝ Flavius Julius Valens
լատիներեն՝ Flavius Julius Valens Augustus
Флавий Юлий Валент
как император — Флавий Юлий Валент Август
Valens1.jpg 28 марта 36417 ноября 375,
(на Востоке),
соправитель Валентиниана I,
17 ноября 3759 августа 378 (на Востоке),
соправитель Грациана и Валентиниана II,
погиб в сражении с готами
Брат Валентиниана I, назначен им Валентиниан I,
Грациан,
Валентиниан II
328, Кибала9 августа 378, Адрианопольская битва
Прокопий
լատիներեն՝ Procopius
(полное имя не сохранилось)
Прокопий
(полное имя не сохранилось)
157 Procopius.jpg 26 сентября 36527 мая 366
(в Малой Азии),
казнен Валентом II
Провозглашен войсками 325, Киликия — 27 мая 366, Фракия
Грациан
լատիներեն՝ Flavius Gratianus
լատիներեն՝ Flavius Gratianus Augustus
Флавий Грациан
как император — Флавий Грациан Август
158 Gratianus.jpg 4 августа 36717 ноября 375,
соправитель отца на Западе,
17 ноября 37525 августа 383 (на Западе),
соправитель Валентиниана II,
убит Магном Максимом
Сын Валентиниана I, назначен им Валентиниан I,
Валент II,
Валентиниан II,
Феодосий I Великий,
противник — Магн Максим
18 апреля 359 год, Сирмий25 августа 383, Лугдунум
Валентиниан II
լատիներեն՝ Flavius Valentinianus
լատիներեն՝ Flavius Valentinianus Augustus
Флавий Валентиниан
как император — Флавий Валентиниан Август
Statue of emperor Valentinian II detail.JPG 37525 августа 383,
соправитель брата на Западе,
25 августа 38315 мая 392,
соправитель на Западе узурпатора Магна Максима,
вероятно, убит по приказу Арбогаста
Брат Грациана, назначен им Валент II,
Грациан,
Феодосий I Великий,,
Магн Максим
37115 мая 392 год, Вьенн
Магн Максим
լատիներեն՝ Magnus Clemens Maximus
Магн Клемент Максим Solidus Magnus Maximus-constantinople Dep 38-7.jpg 38325 августа 383,
противник Грациана,
25 августа 383387,
соправитель на Западе Валентиниана II,
38728 августа 388,
противник Валентиниана II и Феодосия I Великого,
казнен Феодосием I Великим
Провозглашен войсками в Британии противник — Грациан,
Валентиниан II,
противник — Феодосий I Великий
ок. 335, Испания28 августа 388, Аквилея
Флавий Виктор
լատիներեն՝ Flavius Victor
Флавий Виктор As Flavius Victor- aquileia RIC 055b1.jpg 384 — август 388,
соправитель отца — Магна Максима,
казнен по приказу Феодосия I Великого
Сын Магна Максима, назначен им Магн Максим,
Валентиниан II,
противник — Феодосий I Великий
ум. в августе 388, Августа Треверов
Евгений
լատիներեն՝ Flavius Eugenius
Флавий Евгений Siliqua Eugenius- trier RIC 0106d.jpg 22 августа 3926 сентября 394,
казнен Феодосием I Великим
Провозглашен с помощью Арбогаста противник — Феодосий I Великий ум. 6 сентября 394, на р. Фригид (совр. Словения)

[խմբագրել] Թեոդոսիոսի հարստություն

Անուն Անունը հայերենով Պատկեր Գահակալության տարիները Իշխանության գալը գահակիցներ Կյանքի տարիները
Թեոդոս I Մեծ
լատիներեն՝ Flavius Theodosius
լատիներեն՝ Flavius Theodosius Augustus
Փլավիոս Թեոդոսիոս
որպես կայսր — Փլավիոս Թեոդոսիոս Օգոստոս
Theodosius-1-.jpg 379թ. հունվարի 19392թ. մայիսի 15
(Արևելքում),
392թ. մայիսի 15395թ. հունվարի 17
(միանձնյա)
նշանակվել է Գրացիանոսի կողմից Գրացիանոս,
Վաղենտինիանոս II,
Հոնորիոս,
Արկադիոս,
հակառակորդները — մագնուս Մաքսիմոս,
Փլավիոս Վիկտոր,
Եվգենիոս
347թ. հունվարի 11 , Կավկա, Իսպանիա — 395թ. հունվարի 17, Մեդիոլան

[խմբագրել] Արևմտյան Հռոմեական կայսրություն

395թ-ից հետո պետության երկու մասերը այլևս չեն ունեցել ընդհանուր կառավարիչ, թեև կայսրությունը համարվում էր միասնական, միայն երկու կայսրերի և երկու արքունիքների կողմից կառավարվող: Թեոդոս Մեծը վերջին կայսրն էր, որը միասնական Հռոմեական կայսրության կառավարիչն էր:

Имя Имя на русском языке Портрет Годы правления Приход к власти Соправители Годы жизни
Гонорий
լատիներեն՝ Flavius Honorius
լատիներեն՝ Flavius Honorius Augustus
Флавий Гонорий
как император — Флавий Гонорий Август
Honorius.JPG 23 января 39317 января 395
соправитель с отцом Феодосием I Великим
17 января 39515 августа 423
(на Западе)
Сын и соправитель Феодосия I Великого Феодосий I Великий,
Констанций III,
противники — Константин III,
Констант II,
Приск Аттал,
Иовин,
Севастиан
9 сентября 384, Константинополь15 августа 423, Равенна
Марк
լատիներեն՝ Marcus
(полное имя не сохранилось)
Марк
(полное имя не сохранилось)
изображение не сохранилось 406407
(в Британии)
убит солдатами
Провозглашен войсками ум. 407, Британия
Грациан
լատիներեն՝ Gratianus
(полное имя не сохранилось)
Грациан
(полное имя не сохранилось)
изображение не сохранилось 407
(в Британии)
убит солдатами
Провозглашен войсками ум. 407, Британия
Константин III
լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantinus
Флавий Клавдий Константин Constantineiii.jpg 407409
(в Британии и Галлии)
409411
совместно с Гонорием и Константом II,
казнен Гонорием
Провозглашен войсками Гонорий,
Констант II
ум. 18 сентября 411, ок. Равенны
Констант II
լատիներեն՝ Constans
(полное имя не сохранилось)
Констант
(полное имя не сохранилось)
Constans II (usurper).jpg 408409
(цезарь)
409411
совместно с Гонорием и Константином III,
убит полководцем Геронтием
Сын и соправитель Константина III Гонорий,
Константин III
ум. до 18 сентября 411, Виенна
Приск Аттал
լատիներեն՝ Priscus Attalus
Приск Аттал Priscus attalus.jpg 409
смещен королём вестготов Аларихом I
414415
вторично,
схвачен будущим императором Констанцием III
Провозглашен сенатом по настоянию короля вестготов Алариха I,
вторично — вновь вестготами
ум. после 416, Липарские острова
Иовин
լատիներեն՝ Jovinus
(полное имя не сохранилось)
Иовин
(полное имя не сохранилось)
Siliqua Jovinus-RSC 0004.jpg 411413
(Галлия)
казнен
Провозглашен войсками Севастиан ум. 413, Нарбо
Севастиан
լատիներեն՝ Sebastianus
(полное имя не сохранилось)
Севастиан
(полное имя не сохранилось)
80px 412413
(Галлия)
казнен
Брат и соправитель Иовина Иовин ум. 413, Нарбо
Констанций III
լատիներեն՝ Flavius Constantius
Флавий Констанций Solidus Constantius III-RIC 1325.jpg 8 февраля2 сентября 421
соправитель Гонория
Назначен Гонорием его соправителем Гонорий Наисса2 сентября 421
Иоанн
լատիներեն՝ Flavius Johannes
Флавий Иоанн Solidus Johannes-s4283.jpg 27 августа 423 — май 425
пленен и убит
Секретарь Гонория, после его смерти провозгласил сам себя ум. в мае 425, Аквилея
Валентиниан III
լատիներեն՝ Flavius Placidus Valentinianus
Флавий Плацид Валентиниан Solidus ValentinianIII-wedding.jpg 23 октября 42323 октября 425
(цезарь)
23 октября 42516 марта 455
единолично,
заколот на Марсовом поле по приказу Петрония Максима
Сын Констанция III, после смерти которого провозглашен Феодосием II (дядей) 2 июля 419, Равенна16 марта 455, Рим
Петроний Максим
լատիներեն՝ Flavius Petronius Maximus
Флавий Петроний Максим Solidus Petronius Maximus-RIC 2201.jpg 17 марта22 апреля 455
забит камнями чернью
После убийства Валентиниана III принудил выйти замуж за себя его вдову и захватил власть ум. 22 апреля 455, Рим
Авит
լատիներեն՝ Marcus Maecilius Flavius Eparchius Avitus
Марк Мецилий Флавий Епархий Авит Tremissis Avitus-RIC 2402.jpg 10 июля 4556 октября 456
отрекся под давлением Рицимера
Избран на собрании представителей семи галльских провинций 385, Немесс — начало 457, по дороге в Галлию
Майориан
լատիներեն՝ Flavius Iulius Valerius Maiorianus
Флавий Юлий Валерий Майориан Maggioriano - MNR Palazzo Massimo.jpg 1 апреля 4572 августа 461
отрекся под давлением Рицимера
Провозглашен в военном лагере в Равенне под давлением Рицимера ноябрь 4207 августа 461, Тортона (от дизентерии)
Либий Север
լատիներեն՝ Flavius Libius Severus Serpentius
Флавий Либий Север Серпентий Libio Severo - MNR Palazzo Massimo.jpg 19 ноября 46115 августа 465
вероятно, отравлен по приказу Рицимера
Назначен Рицимером Лукания15 августа 465
Прокопий Антемий
լատիներեն՝ Flavius Procopius Anthemius
Флавий Прокопий Антемий Anthemius.jpg 12 апреля 46711 июля 472
казнен Рицимером
Прислан византийским двором и назначен Рицимером 12 апреля 467, Константинополь11 июля 472, Рим
Олибрий
լատիներեն՝ Flavius Anicius Olybrius
Флавий Аниций Олибрий Anicius Olybrius.png 11 июля22 октября 472
умер от чумы
Провозглашен в лагере Рицимера ум. 22 октября 472
Глицерий
լատիներեն՝ Flavius Glycerius
Флавий Глицерий Glicerio - MNR Palazzo Massimo.jpg 3 марта 473 — июнь 474
свергнут Юлием Непотом
Провозглашен полководцем Гундобадом ум. после] 480
Юлий Непот
լատիներեն՝ Julius Nepos
Юлий Непот Tremissis Julius Nepos-RIC 3221.jpg июнь 47428 августа 475
(в Италии)
475480
(укрылся в Далмации),
убит в личных покоях,
после известия о его смерти римский сенат выслал знаки императорской власти в Константинополь
Назначен византийским императором Львом I Макеллой, сверг Глицерия Ромул Августул 430480, Салона
Ромул Августул
լատիներեն՝ Flavius Romulus Augustus
Флавий Ромул Август RomulusAugustus.jpg 31 октября 4754 сентября 476
свергнут Одоакром
Провозглашен своим отцом — магистром армии Орестом Юлий Непот 461 или 463 — после 511

[խմբագրել] Հղումներ

  1. Խորենացի, Հայոց պատմություն, II:54
Անձնական գործիքներ
Անվանատարածքներ

Տարբերակներ
Գործողություններ
Նավարկում
Մասնակցել
Գործիքներ
Այլ լեզուներով