Հռոմի կայսրերի ցանկ
Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բովանդակություն |
[խմբագրել] Պրինցիպատ
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը |
|---|---|---|---|---|
| Օկտավիանոս Օգոստոս Gaius Octavius Thurinus; Gaius Julius Caesar Octavianus |
Գայոս Օկտավիոս Ֆուրինոս որդեգրումից հետո — Գայոս Հուլիոս Կեսար Օկտավիանոս |
մ.թ.ա. 27թ. հունվարի 16 — մ.թ.14թ. օգոստոսի 19 | Որպես Գայոս Հուլիոս Կեսարի որդեգրած զավակ (նրա քրոջորդին էր), քաղաքացիական պատերազմից հետո | |
| Տիբերիոս Tiberius Claudius Nero; Tiberius Iulius Caesar |
Տիբերիոս Կլավդիոս Ներոն որդեգրումից հետո — Տիբերիոս Հուլիոս Կեսար |
14թ. օգոստոսի 19 — 37թ. մարտի 16, Խեղդվել է բարձով պրետորյան (թիկնապահ) Մակրոնի կողմից |
Որպես նախորդ կայսրի որդեգրած զավակ | |
| Կալիգուլա Gaius Iulius Caesar Caligula |
Գայոս Հուլիոս Կեսար Կալիգուլա | 37 մարտի 18— 41թ. հունվարի 24 , սրախողխող է արվել դավադիրների կողմից Կասսիուս Խերեայի գլխավորությամբ |
Որպես Տիբերիոսի եղբոր թոռ և մոր կողմից Կեսարի ծոռ | |
| Կլավդիոս Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus |
Տիբերիոս Կլավդիոս Դրուզ Ներոն Գերմանիկ | 41թ. հունվար 24 — 54թ. հոկտեմբերի 13, թունավորվել է իր չորրորդ կնոջ (Ագրիպինա Կրտսեր) կողմից |
Որպես Տիբերիոսի զարմիկ | |
| Ներոն Lucius Domitius Ahenobarbus; Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus |
Լուցիոս Դոմիցիոս Ագենոբարբ որդեգրումից հետո — Կլավդիոս Դրուզ Ներոն Գերմանիկ Կեսար |
54թ. հոկտեմբերի 13 — 68թ. հունիսի 9, ինքնասպանություն է գործել իշխանությունը Հալբային անցնելուց հետո |
Որպես նախորդ կայսրի որդեգրած (խորթ) զավակ |
[խմբագրել] Առաջին միջթագավորություն
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը |
|---|---|---|---|---|
| Գալբա Servius Sulpicius Galba; Servius Galba Imperator Caesar Augustus |
Սերվիոս Սուլպիցիոս Գալբա | 68 հունիսի 6— 69թ. հունվարի 15, սպանվել է Օտոնի կողմնակից զինվորների կողմից |
Կայսր հռչակված զորավար | |
| Օտոն Marcus Salvius Otho; Imperator Marcus Otho Caesar Augustus |
Մարկոս Սալվիոս Օտոն | հունվար 15 — ապրիլ 16 69, ինքնասպանություն գործեց Վիտելլիոսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո |
Կայսր հռչակված զորավար | |
| Վիտելլիոս Aulus Vitellius; Aulus Vitellius Germanicus Imperator Augustus |
Ավլոս Վիտելլիոս Գերմանիկոս | ապրիլ 17 — դեկտեմբերի 20 69, սպանվել է զինվորների կողմից Վեսպասիանոսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո |
Կայսր հռչակված զորավար |
[խմբագրել] Փլավիոսներ
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը |
|---|---|---|---|---|
| Վեսպասիանոս Titus Flavius Vespasianus; Caesar Vespasianus Augustus |
Տիտոս Փլավիոս Վեսպասիանոս | 69թ. հուլիսի 1 — 79թ. հունիսի 24 | Կայսր հռչակված զորավար | |
| Տիտոս Titus Flavius Vespasianus; Titus Caesar Vespasianus Augustus |
Տիտոս Փլավիոս Վեսպասիանոս | 79թ. հունիսի 24— 81թ. սեպտեմբերի 13 | Վեսպասիանոսի ավագ որդի | |
| Դոմիցիանոս (հայկական աղբյուրներում հայտնի է որպես Դոմետիանոս (Դոմետ)[1]) Titus Flavius Domitianus; Caesar Domitianus Augustus |
Տիտոս Փլավիոս Դոմիցիանոս | 81թ. սեպտեմբերի 14 — 96թ. սեպտեմբերի 18, սպանվել է դավադրության արդյունքում իր կնոջ Փլավիա Դոմիցիլայի սպասավոր՝ Ստեփանոսի կողմից |
Վեսպասիանոսի կրտսեր որդին |
[խմբագրել] Անտոնինոսներ
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը | Գահակիցներ |
|---|---|---|---|---|---|
| Ներվա Marcus Cocceius Nerva |
Մարկուս Կոկցեուս Ներվա | սեպտեմբերի 18 96 — հունվարի 27 98 | Կայսր է հռչակվել սենատի կողմից | Տրայանոս | |
| Տրայանոս Marcus Ulpius Traianus |
Մարկոս Ուլպիոս Տրայնոս | հունվարի 28 98 — 8/օգոստոսի 9 117 | Զորավար` որդեգրվել է Ներվայի կողմից | ||
| Հադրիանոս Publius Aelius Hadrianus |
Պուբլիոս Էլիոս Հադրիանոս | օգոստոսի 11 117 — հուլիսի 10 138 | Տրայանոսի հորեղբոր տղան և նրա զարմուհու ամուսինը | ||
| Անտոնինոս Պիոս Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus |
Տիտոս Ավրելիոս Ֆուլվիոս Բոիոնիոս Արրիոս Անտոնինոս որդեգրումից հետո — Տիտոս Էլիոս Կեսար Անտոնինոս |
հուլիսի 10 138 — մարտի 7 161 | Որդեգրվել է Հադրիանոսի կողմից, ամուսնացած էր նրա կնոջ զարմուհու հետ | ||
| Լուցիոս Վերոս | Լուկիոս Կեյոնիոս Կոմմոդոս Վերոս | մարտի 7 161 — մարտ 169, 'մահացել է հիվանդությունից, միանձնյա չի գահակալել |
Հադրիանոսի որդեգրած զավակ` Լուցիոս Վերոսի որդի, որդեգրվել է Անտոնինոս Պիոսի կողմից, ամուսնացել է Մարկոս Ավրելիոսի դստեր հետ | Մարկոս Ավրելիոս | |
| Մարկոս Ավրելիոս Marcus Aurelius Antoninus |
Մարկոս Աննիոս Վերոս որդեգրումից հետո — Մարկոս Էլիոս Ավրելիոս Վերոս |
մարտի 7 161 — մարտի 17 180 | Որդեգրվել է Անտոնինոս Պիոսի կողմից, ամուսնացել է նրա դստեր հետ | Լուկիոս Վերոս | |
| Ավիդիոս Կասսիոս | Գայոս Ավիդիոս Կասսիոս | 175 (Ասորիքում և Եգիպտոսում), սպանվել է իր զինվորների կողմից |
Ապստամբություն բարձրացրած և իրեն կայսր հռչակած զորավար | Ապստամբել է Մարկոս Ավրելիոսիգահակալության տարիներին | |
| Կոմմոդոս Lucius Aelius Aurelius Commodus; Marcus Aurelius Commodus Antoninus Augustus |
Լուկիոս Էլիոս Ավրելիոս Կոմմոդոս Անտոնինոս | մարտի 17 180 — դեկտեմբերի 31 192, խողդվել է դավադրության արդյունքում իր ստրուկ` Նարկիսոսի կողմից |
Որպես Մարկոս Ավրելիոսի որդի |
[խմբագրել] Երկրորդ միջթագավորություն
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը | Այլ տեղեկություններ |
|---|---|---|---|---|---|
| Պերտինաքս Publius Helvius Pertinax |
Պուբլիուս Հելվիուս Պերտինաքս | հունվարի 1 — մարտի 28 193 սպանվել է պրետորիական գվարդիայի կողմից |
Կոմոդոսի դեմ դավադրության մասնակից, հռչակվել է կայսր նրա մահից հետո | ||
| Դիդիուս Հուլիանուս Marcus Didius Severus Julianus |
Մարկուս Դիդիուս Սևերուս Հուլիանուս | մարտի 28 — հունիսի 1 193, այն բանից հետո, երբ Սեպտիմիուս Սևերոսի զորքերը մոտեցան Հռոմին նա գահընկեց արվեց և սպանվեց զինվորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել պրետորիականների կողմից կաշառքի դիմաց | Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում | |
| Պեսցենիուս Նիգեր Gaius Pescennius Niger |
Գայուս Պեսցենիուս Նիգեր Հուստոս | 193—194 (Ասորիքում) սպանվել է |
Հրամանատար, կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում | |
| Կլոդիուս Ալբինուս Decimus Clodius Septimius Albinus |
Դեցիմուս Կլոդիուս Ալբինուս | 196—197 (Բրիտանիայում), Սեպտիմիուս Սևերոսից պարտվելուց հետո ինքնասպան է եղել |
Հրամանատար, կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | Պայքարել է իշխանության համար Սեպտիմիուս Սևերոսի դեմ, կայսր է հռչակվել նույն ժամանակաշրջանում |
[խմբագրել] Սևերոսներ
| Անուն | Ամբողջական կայսերական անուն | Դիմանկար | Իշխանության տարիները | Իշխանության գլուխ անցնելը | Գահակիցներ |
|---|---|---|---|---|---|
| Սեպտիմիուս Սևերոս Lucius Septimius Severus |
Լուցիուս Սեպտիմիուս Սևերոս Պերտինաքս | 193թ. ապրիլի 9 — 211թ. փետրվարի 4 | Կայսր է հռչակվել զորքերի կողմից | ||
| Գետա Publius Septimius Geta |
Լուցիուս Պուբլիուս Սեպտիմիուս Գետա | 211 փետրվարի 4 —212 դեկտեմբեր, սպանվել է իր եղբոր՝ Կարակալլայի կողմից |
Կարակալլայի կրտսեր եղբայրը | Կարակալլա | |
| Կարակալլա Septimius Bassianus Caracalla |
Լուցիուս Սեպտիմիուս Բասիանուս Կարակալա 193 թ. ստացել է Մարրկ Ավրելիուս Սևերուս Անտոնինուս անունը |
փետրվարի 4 211 — ապրիլի 4 217, Սպանվել է պրետորիայի պրեֆեկտ Մակրինուսի դավադրության արդյունքում |
Սեպտիմիուս Սևերոսի ավագ որդին | Գետա | |
| Մակրինուս Marcus Opellius Macrinus |
Մարկուս Օպելիուս Մակրինուս | ապրիլի 11 217 — հունիս 218 սպանվել է Էլագաբալուսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո |
Իշխանության է եկել Կարակալային սպանելուց հետո | Դիադումենիանուս | |
| Դիադումենիանուս Marcus Opellius Antoninus Diadumenianus |
Մարկուս Օպելիուս Դիադումենիանուս | մայիս 217 — հունիս 218, Հելիոգաբալուսի զորքերից պարտություն կրելուց հետո փախել է, ավելի ուշ՝ սպանվել |
Որպես մակրինուսի որդի | Մակրինուս | |
| Հելիոգաբալուս Marcus Aurelius Antoninus Heliogabalus |
Վարիուս Ավիտուս Բասիանուս զինվորնրից ստացել է Մարկուս Ավրիլիուս Անտոնինուս անունը |
218—222 սպանվել է պրետորիանականների կողմից |
Սեպտիմիուս Սևերոսի քենու թոռը, հայտարարվել է Կարակալլայի որդի | Ալեքսանդր Սևերոս | |
| Ալեքսանդր Սևերոս Marcus Aurelius Severus Alexandrus |
Ալեքսիանուս Բասիանուս | մարտի 13 222 — մարտ 235 սպանվել է զինվորների կողմից Մաքսիմինուսի կայսր հռչակվելուց հետո |
Հելիոգաբալուսի մորաքրոջ տղան, Սեպտիմիուս Սևերոսի քենու երկրորդ թոռը, նույնպես հայտարարվել է Կարակալլայի որդի, որդեգրվել է Հելիոգաբալուսի կողմից | Հելիոգաբալուս |
[խմբագրել] III դարի ճգնաժամ
[խմբագրել] Զինվորական կայսրեր
| Անունը | Ամբողջական անունը | Պատկերը | Իշխանության տարիները | Իշխանության գալը | Գահակիցները | Կյանքի տարիները |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Մակսիմինոս Թրակիացի լատիներեն՝ Gaius Julius Verus Maximinus |
Գայոս Հուլիոս Վերոս Մակսիմինոս | մարտի 20 235 — մայիսի 10, 238 գահընկեց է արվել սենատի կողմից մարտի 22 238 սպանվել է ընդվզած զորքի կողմից |
Հռչակվել է կայսր զորքի կողմից | 173, Թրակիա — մայիսի 10 238, Աքվիլեա | ||
| Հորդիանոս I (Աֆրիկացի) լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus լատիներեն՝ Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Augustus |
Մարկոս Անտոնիոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս Օգոստոս |
մարտի 22 — ապրիլի 12 238 ինքնասպան է եղել Հորդիանոս II-ի պարտության մասին լուրը ստանալուց հետո |
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից | Հորդիանոս II | շուրջ 164, Փռյուգիա — ապրիլի 12 238, Կարթագեն | |
| Հորդիանոս II լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus լատիներեն՝ Caesar Marcus Antonius Gordianus Sempronianus Romanus Africanus Augustus |
Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անտոնիոս Հորդիանոս Սեմպրոնիանոս Ռոմանոս Ափրիկանոս Օգոստոս |
մարտի 22 — ապրիլի 12 238 սպանվել է Մաքսիմինոս Թրակիացու կողմնակից` Կապելիանոսի հետ ճակատամարտում |
Հորդիանոս I որդին և գահակիցը | Հորդիանոս I | 192, Փռյուգիա — ապրիլի 12 238, Կարթագեն | |
| Պուպիենոս լատիներեն՝ Marcus Clodius Pupienus Maximus լատիներեն՝ Caesar Marcus Clodius Pupienus Maximus Augustus |
Մարկոս Կլոդիոս Պիպիենոս Մաքսիմոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Կլոդիոս Պիպիենոս Մաքսիմոս Օգոստոս |
ապրիլի 22 — հուլիսի 29 238 սպանվել է պրետորիանականների կողմից |
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես գահակից Բալբինոսին | Բալբինոս, Հորդիանոս III | 164 — հուլիսի 29 238, Հռոմ | |
| Բալբինոս լատիներեն՝ Decimus Caelius Calvinus Balbinus Pius լատիներեն՝ Caesar Decimus Caelius Calvinus Balbinus Pius Augustus |
Դեցիմոս Ցելիոս Կալվինոս Բալբինոս Պիոս որպես կայսր — Կեսար Դեցիմոս Ցելիոս Կալվինոս Բալբինոս Պիոս Օգոստոս |
ապրիլի 22 — հուլիսի 29 238 սպանվել է պրետորիանականների կողմից |
Հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես Պուպիենոսին գահակից | Պուպիենոս, Հորդիանոս III | 178 — հուլիսի 29 238, Հռոմ | |
| Հորդիանոս III լատիներեն՝ Marcus Antonius Gordianus Pius |
Մարկոս Անտոնիոս հորդիանոս Պիոս | հուլիսի 29 238 — փետրվարի 11 244 մինչև 238թ. հուլիսի 29 Պուպիենոսի և Բալբինոսի գահակից, սպանվել է զինվորների կողմից |
Հորդիանոս II-ի կամ նրա քրոջ որդին; հռչակվել է կայսր սենատի կողմից որպես Պուպիենոսի և Բալբինոսի գահակից |
Պուպիենոս, Բալբինոս | հունվարի 20 225 — փետրվարի 11 244, Ֆալուջա | |
| Սաբինիանոս լատիներեն՝ Sabinianus |
Պատկերը չի պահպանվել | 240 (Աֆրիկա) մահապատժի է ենթարկվել Կարթագենում |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդ - Հորդիանոս III | մահ. 240 | |
| Փիլիպոս Արաբ լատիներեն՝ Marcus Julius Philippus լատիներեն՝ Caesar Marcus Julius Philippus Augustus |
Մարկոս Հուլիոս Փիլիպոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Հուլիոս Փիլիպոս Օգոստոս |
փետրվարի 2 244 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249 սպանվել է ճակատամարտում |
Հռչակվել է զորքի կողմից | Փիլիպոս Կրտսեր | շուրջ 204 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249, Վերոնա | |
| Փիլիպոս Կրտսեր լատիներեն՝ Marcus Julius Severus Philippus |
Մարկոս հուլիոս Սևերոս Փիլիպոս | 247 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249 սպանվել է պրետորիանականների կողմից |
Փիլիպոս Արաբի որդին և գահակիցը | Փիլիպոս Արաբ | 237 — սեպտեմբեր/հոկտեմբեր 249, Վերոնա | |
| Պակացիանոս լատիներեն՝ Tiberius Claudius Marinus Pacatianus |
Տիբերիոս Կլավդիոս Մարինոս Պակացիանոս | 248 (Մյոզիայում) սպանվել է զինվորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | հակառակորդ - Փիլիպոս Արաբ | մահ. 248 | |
| Իոտապիանոս լատիներեն՝ Marcus Fulvius Ru(fus?) Iotapianus |
Մարկոս Ֆուլվիոս Ռուփոս Իոտապիանոս | 80px | 249 (Սիրիայում) սպանվել է զինվորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | հակառակորդ - Փիլիպոս Արաբ | մահ. 249 |
| Սիլբանակոս լատիներեն՝ Mar. Silbannacus |
Մար. (-ինոս՞ -իոս՞ -ցիոս՞) Սիլբանակոս | 243 և 253թթ. միջև (Հավանաբար` Գաղիայում), հավանաբար սպանվել է |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | հակառակորդ - պարզ չէ | 243 և 253թթ. միջև | |
| Դեկիոս Տրայանոս լատիներեն՝ Gaius Messius Quintus Decius լատիներեն՝ Caesar Gaius Messius Quintus Traianus Decius Augustus |
Գայոս Մեսսիոս Քվինտոս Դեկիոս որպես կայսր — Կեսար Գայոս Մեսսիոս Քվինտոս Դեկիոս Օգոստոս |
աշուն 249 — հուլիսի 1 251 251 հռչակել է իր որդուն` Հերենիոս Էտրուսկոսին գահակից; սպանվել է ճակատամարտում |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | Հերենիոս Էտրուսկ | 201, Բուդալիա — հուլիսի 1 251, Աբրիտուսի շրջակայքում | |
| Հերենիոս Էտրուսկոս լատիներեն՝ Quintus Herennius Etruscus Messius Decius |
Քվինտոս Հերենիոս Էտրուսկոս Մեսիոս Դեկիոս | 251 հռչակվել է գահակից դեկիոս Տրայանոսի կողմից; սպանվել է ճակատամարտում |
Դեկիոս Տրայանոսի ավագ որդի | Դեկիոս Տրայանոս | 220 և 230ոո. միջև, Սիրմիում — հուլիսի 1 251, Աբրիտուսի շրջակայքում | |
| Հոստիլիանոս լատիներեն՝ Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus |
Գայոս Վալենս Հոստիլիանոս Մեսիոս Քվինտոս | հունիս - նոյեմբեր 251 մահացել է ժանտախտից |
Դեկիոս Տրայանոսի կրտսեր որդին, Հերենիոս Էտրուսկոսի եղբայրը; որդեգրվել է Տրեբոնիան Գալլոսի կողմից հոր մահից հետո |
Տրեբոնիանոս Գալլոս | 230-ից հետո, Սիրմիում — նոյեմբեր 251, Հռոմ | |
| Տրեբոնիանոս Գալլոս լատիներեն՝ Gaius Vibius Trebonianus Gallus լատիներեն՝ Caesar Gaius Vibius Trebonianus Gallus Augustus |
Գայոս Վիբիոս Տրեբոնիանոս Գալլոս որպես կայսր — Կեսար Գայոս Վիբիոս Տրեբոնիանոս Գալլոս Օգոստոս |
հունիս 251 — օգոստոս 253 մինչև 251թ. նոյեմբեր` որպես իր կողմից որդեգրած Հոստիլիանոսի գահակից; այուհետև գահակից դարձավ նրա որդին` Ոլուսիանոսը; սպանվել է իր զինվորների կողմից Էմիլիանոսից պարտություն կրելուց հետո |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | Հոստիլիանոս, Ոլուսիանոս |
206, Պերուզիա — օգոստոս 253, Ինտերմնա | |
| Ոլուսիանոս լատիներեն՝ Caius Vibius Afinius Gallus Veldumnianus Volusianus |
Գայոս Վիբիոս Ափինիոս Գալլոս Վենդումիանոս Ոլուսիանոս | նոյեմբեր 251 — օգոստոս 253 սպանվել է իր զինվորների կողմից Էմիլիանոսից պարտվելուց հետո |
Տրեբոնիանոս Գալլոսի որդին և գահակիցը | Տրեբոնիանոս Գալլոս | սպանվել է 253թ. օգոստոսին, Ինտերամնա | |
| Էմիլիանոս լատիներեն՝ Marcus Aemilius Aemilianus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aemilius Aemilianus Augustus |
Մարկոս Էմիլիոս Էմիլիանոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Էմիլիոս Էմիլիանոս Օգոստոս |
օգոստոս — հոկտեմբեր 253 սպանվել է իր զորքի կոզմից Վալերիանոս I-ի կայսր հռչակվելուց հետո |
Հռչակվել է զորքի կողմից | շուրջ 207, Ջերբա — հոկտեմբեր 253, Սպոլետիումի մոտակայքում | ||
| Վալերիանոս I լատիներեն՝ Publius Licinius Valerianus լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Valerianus Augustus |
Պուբլիոս Լիցինիոս Վալերիանոս որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Վալերիանոս Օգոստոս |
հոկտեմբեր 253 — հունիս 260 հռչակել է որպես գահակից իր որդուն` Գալլիենոսին սպանվել է պարսկական գերության մեջ |
Հռչակվել է զորքի կողմից | Галлиен | շուրջ 193 — հունիս 260, Շոշ | |
| Գալլիենոս լատիներեն՝ Publius Licinius Egnatius Gallienus լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Egnatius Gallienus Augustus |
Պուբլիոս Լիցինիոս Էգնացիոս Գալլիենոս որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Էգնացիոս Գալլիենոս Օգոստոս |
հոկտեմբեր 253 — սեպտեմբեր 268 միանձնյա` Վալերիանոս I-ի մահից հետո; 260թ. հուլիսիսց` որդու Սալոնինոսի հետ; մահացել է վերքից |
Վալերիանոս I-ի որդին և գահակիցը | Վալերիան I; Գալլիենոս; "Եռեսուն բռնակալներ" |
218 — սեպտեմբեր 268, Մեդիոլանում | |
| Սալոնինոս լատիներեն՝ Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus լատիներեն՝ Caesar Publius Licinius Cornelius Saloninus Valerianus Augustus |
Պուբլիոս Լիցինիոս Կորնելիոս Սալոնինոս Վալերիանոս որպես կայսր — Կեսար Պուբլիոս Լիցինիոս Կորնելիոս Սալոնինոս Վալերիանոս Օգոստոս |
հուլիս 260 սպանվել է |
Գալլիենոսի կրտսեր որդին և գահակիցը | Галлиен | 242 — հուլիս 260, Կոլոնիա Ագրիպինա | |
| Ինգենուս լատիներեն՝ Ingenuus (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
Ինգենուս (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
Պատկերը չի պահպանվել | 260 (Պանոնիայում) սպանվել է զինվորների կողմից |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդ - Գալլիենոս | մահ. 260, Մուրսա |
| Ռեգալիանոս լատիներեն՝ P(ublius?) C(assius?) Regalianus |
Պ(ուբլիոս) Կ(ասսիոս) Ռեգալիանոս | 260 (Պանոնիայում և Մյոզիայում) սպանվել է |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | հակառակորդ - Գալլիենոս | մահ. 260, Կարնունտ | |
| Վաղես լատիներեն՝ Valens (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
Վաղես (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
Պատկերը չի պահպանվել | 261 (Աքեայում) սպանվել է զինվորների կողմից |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդը - Գալլիենոս | մահ. 261, Աքեյա |
| Մակրիանոս Ավագ լատիներեն՝ T(itus?) Fulvius Macrianus |
Տ(իտոս) Ֆուլվիոս Մակրիանոս | Պատկերը չի պահպանվել | 260 — 261 (Ասորիքում) սպանվել են, Մակրիանոս Ավագը և Մակրիանոս Կրտսերը` դեպի Հռոմ արշավանքի ժամանակ, Քվիետոսը` Պալմիրայի կառավարչի կողմից |
Մակրիանոս Ավագի նախաձեռնությամբ նրա որդիներ` Մակրիանոս Կրտսերն ու Քվիետոսը հռչակվել են գահակից | հակառակորդ - Գալլիենոս | մահ. 261 |
| Մակրիանոս Կրտսեր լատիներեն՝ Titus Fulvius Iunius Macrianus |
Տիտոս Ֆուլվիոս Յունիոս Մակրիանոս | մահ. 261 | ||||
| Կվիետոս լատիներեն՝ Titus Fulvius Iunius Quietus |
Տիտոս Ֆուլվիոս Յունիոս Կվիետոս | մահ. 261, Պալմիրա | ||||
| Մուսիոս Էմիլիանոս լատիներեն՝ Lucius Mussius Aemilianus |
Լուցիոս Մուսիոս Էմիլիանոս | Պատկերը չի պահպանվել | 261 — 261/262 (Եգիպտոսում) խեղդամահ է արվել բանտում |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդը - Գալլիենոս | մահ. 262 |
| Ավրեոլոս լատիներեն՝ Manius Acilius Aureolus |
Մանիոս Ացիլիոս Ավրեոլոս | Պատկերը չի հասել | 268 (Մեդիոլանում), մահապատժի է ենթարկվել |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդ - Գալլիենոս | 220 և 230թթ. միջև, Դակիա - 268, Մեդիոլան |
[խմբագրել] Իլիրիական կայսրեր
| Անունը | Ամբողջական անունը | Պատկերը | Իշխանության տարիները | Իշխանության գալը | Գահակիցները | Կյանքի տարիները |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կլավդիոս II լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Claudius լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Claudius Pius Felix Invictus Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Կլավդիոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Կլավդիոս Պիոս Ֆելիքս Ինվիկտոս Օգոստոս |
սեպտեմբեր 268 — հունվար 270 | Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Գալիենոսի մահից հետո | մայիսի 10 213 — հունվար 270, Սիրմիում | ||
| Քվինտիլոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Claudius Quintillus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Claudius Quintillus |
Մարկոս Ավրելիոս Կլավդիոս Քվինտիլոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կլավդիոս Քվինտիլոս |
օգոստոս — սեպտեմբեր 270; ինքնասպան է եղել իր զորքերի Ավրելիանոսի կողմն անցնելուց հետո |
Եղբայրը` Կլավդիոս II, կայսր է հռչակվել սենատի կողմից | 220, Դարդանիա, Վերին Մյոզիա — 270, Աքվիլեա | ||
| Ավրելիանոս լատիներեն՝ Lucius Domitius Aurelianus լատիներեն՝ Caesar Lucius Domitius Aurelianus Augustus |
Լուցիոս դոմիցիոս Ավրելիանոս որպես կայսր — Կեսար Լուցիոս դոմիցիոս Ավրելիանոս Օգոստոս |
սեպտեմբերի 9 270 — սեպտեմբեր 275 սպանվել է դավադիրների կողմից |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | Բռնատիրողներ Ֆելիցիսսիմոս, Ուրբանոս, Ֆիրմոս, Սեպտիմիոս, Ֆաուստինոս | 214, Սիրմիում — սեպտեմբերի 15 275, Բյուզանդիոն | |
| Տակիտոս լատիներեն՝ Marcus Claudius Tacitus լատիներեն՝ Caesar Marcus Claudius Tacitus Augustus |
Մարկոս Կլավդիոս Տակիտոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Կլավդիոս Տակիտոս Օգոստոս |
սեպտեմբերի 25 275 — հունիս 276 մահացել կամ սպանվել է զինվորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել սենատի կողմից | 200, Տերնի — հունիս 276, Տիանա, Կապադովկիա | ||
| Ֆլորիանոս լատիներեն՝ Marcus Annius Florianus լատիներեն՝ Caesar Marcus Annius Florianus Augustus |
Մարկոս Անիոս Ֆլորիանոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Անիոս Ֆլորիանոս Օգոստոս |
հունիս — սեպտեմբեր 276 ինքնասպան է եղել, Պրոբոսի կայսր հռչակման լուրն իմանալուց հետո |
Գրավել է գահն ինքնակամ, Տակիտոսի եղբայրն է | մահ. սեպտեմբերի 9 276, Տարսոն | ||
| Պրոբոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Probus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Probus Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Պրոբոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Պրոբոս Օգոստոս |
սեպտեմբեր 276 — սեպտեմբեր 282 սպանվել է զինվորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել զարքի կողմից | Բռնատիրողներ Սատուրնինոս, Պրոկուլոս և Բոնոսոս | օգոստոսի 19 232, Սիրմիում — սեպտեմբեր 282, Սիրմիում | |
| Սատուրնինոս լատիներեն՝ Sextus (Gaius?) Julius Saturninus |
Սեքստոս (Գայոս՞) Հուլիոս Սատուրնինոս | 280 (Եգիպտոսում) սպանվել է զինորների կողմից |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից | հակառակորդ — Պրոբոս | մահ. 280, Հրեաստան | |
| Պռոկուլոս լատիներեն՝ Proculus |
Տ(իտոս)՞ Э(լիոս)՞ Պրոկուլոս (լռիվ անունը չի պահպանվել) |
պատկերը չի պահպանվել | 280 (Գաղիայում) մահապատժի է ենթարկվել |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդը՝ Պռոբոս | Ալբենգա — 281 |
| Բոնոսոս լատիներեն՝ Bonosus (լռիվ անունը չի պահպանվել) |
Բոնոսոս (լռիվ անունը չի պահպանվել) |
281 (Գերմանիայում) ինքնասպան է եղել |
Հռչակվել է զորքի կողմից | հակառակորդը՝ Պռոբոս | ||
| Կառոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Carus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Carus Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Կառոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կառոս Օգոստոս |
սեպտեմբեր 282 — օգոստոս 283; սպանվել է շանթահարման հետևանքով |
Հռչակվել է զորքի կողմից | 224, Նարբոն — օգոստոս 283, Տիգրիս գետի մոտ | ||
| Կարինոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Carinus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Carinus Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Կարինոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Կարինոս Օգոստոս |
օգոստոս 283 — հուլիս 285, մինչև 284թ. նոյեմբեր իր եղբայր՝ Նումերիանոսի հետ համատեղ, սպանվել է Դիոկղետիանոսի զորքերի կողմից |
Կառոսի որդին | Նումերիանոս, հակառակորդներ — Հուլիանոս I, Դիոկղետիանոս |
մահ. հուլիս 285, Մոռավա գետի մոտ | |
| Նումերիանոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Numerius Numerianus լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Numerius Numerianus Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Նումերիոս Նումերիանոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Նումերիոս Նումերիանոս Օգոստոս |
օգոստոս 283— նոյեմբեր 284, իր եղբայր՝ Կարինոսի հետ, սպանվել է իր աներ՝ Արիոս Ապտի կողմնակիցների կողմից |
Կառոսի որդին | Կարինոս |
մահ. նոյեմբեր 284, Հոմս | |
| Հուլիանոս I լատիներեն՝ Marcus Aurelius Sabinus Iulianus |
Մարկոս Ավրելիոս Սաբինոս Հուլիանոս | նոյեմբեր 284 — 285 սպանվել է Կարինոսի դեմ ճակատամարտում |
Հռչակվել է զորքի կողմից Նումերիանոսի սպանության մասին լուրի ստացումից հետո | հակառակորդ — Կարինոս |
[խմբագրել] Դոմինատ
[խմբագրել] Չորրորդապետություն
| Անունը | Անունը հայերեն | Պատկերը | Իշխանության տարիները | Իշխանության է եկել | Գահակիցներ | Կյանքի տարիները |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Դիոկղետիանոս լատիներեն՝ Diocles լատիներեն՝ Caesar Gaius Aurelius Valerius Diocletianus Augustus |
Դիոկղետիանոս որպես կայսր — Կեսար Գայոս Ավրելիոս Դիոկղետիանոս Օգոստոս |
284թ. նոյեմբերի 20 — 305թ. մայիսի 1 | Հռչակվել է զորքի կողմից Կառոսի մահից և Նումերիանոսի սպանությունից հետո | Մաքսիմիանոս (WA), Կոստանցիոս I Քլոր (WC), Գաղերիոս (EC), հակառակորդ — Կարինոս |
244թ. դեկտեմբերի 22, Դուկղլա — 311թ. դեկտեմբերի 3, Սոլին | |
| Մաքսիմիանոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Maximianus Herculius |
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս Հերկուլիոս | 285թ. հուլիսի 21 — 286թ. ապրիլի 1 (կեսար) 286թ. ապրիլի 1 — 305թ.մայիսի 1 (WA) կրկնակի 306 — 308թ. նոյեմբերի 11 , ինքնասպան է եղել |
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից | Դիոկղետիանոս (EA), Կոստանդիոս I Քլոր (WC), Գալերիոս (EC), Լիկիանոս (WA), Կոստանդիանոս I Մեծ (WC) |
250, Սիրմիում — հուլիս 310, Մասալիա | |
| Կոնստանդիոս I Քլոր լատիներեն՝ Marcus Flavius Valerius Constantius լատիներեն՝ Caesar Marcus Flavius Valerius Constantius Augustus |
Մարկոս Ֆլավիոս Հուլիոս կոստանցիոս որպես կայսր — Կեսար Մարկուս Ֆլավիոս Վալերիոս Կոստանցիոս Օգոստոս |
293 — մայիսի 1 305 (WC) 305թ. մայիսի 1 — 306թ. հուլիսի 25 (WA) |
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից 293թ. (WC) |
Դիոկղետիանոս (EA), Մաքսիմիանոս (WA), Գալերիոս (EC) и (EA), Ֆլավիոս Սևերոս (WC) |
250թ. մարտի 31, Դարնանիա — 306թ. հուլիսի 25, Էբորակում, Բրիտանիա | |
| Գալերիոս լատիներեն՝ Gaius Galerius Valerius Maximianus լատիներեն՝ Gaius Caesar Galerius Valerius Maximianus Augustus |
Գայոս Գալերիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս որպես կայսր — Գայոս Կեսար Գալերիոս Վալերիոս Մաքսիմիանոս Օգոստոս |
80px | 293թ. մարտի 1 կամ մայիսի 21 — 305թ. մայիսի 1 (EC) 305թ. մայիսի 1 — 311թ.մայիսի 5 (EA) |
Ներգրավվել է Դիոկղետիանոսի կողմից 293թ. (EC) |
Դիոկղետիանոս (EA), Մաքսիմիանոս (WA), Կոնստանդիոս I Քլոր (WC) и (WA), Ֆլավիոս Սևերոս (WC) и (WA), Մաքսիմին II Դայա (EC) и (EA), Լիկինիոս (WC) и (WA), Կոստանդիոս I Մեծ (WC) |
շուրջ 250, Սերդիկա — 311թ. մայիսի 5, Սերդիկա |
| Կարաուսիոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Mausaeus Valerius Carausius |
Մարկոս Ավրելիոս Մավսեոս Վալերիոս Կարաուսիոս | 286 — 293 (Բրիտանիայում) սպանվել է իր գանձապահ՝ Ալեքտոսի կողմից |
Ինքնակոչ | ընդդիմադիրներ — չորրորդապետներ | Բելգիկա — 293, Բրիտանիա | |
| Ալեքտոս լատիներեն՝ Allectus (полного имени не сохранилось) |
Ալեքտոս (լրիվ անունը չի պահպանվել) |
293 — 296 (Բրիտանիայում) սպանվել է Կստանդիոս I Քլորի հետ պատերազմում |
Կարաուսիոսի սպանելուց հետո | ընդդիմադիրներ — չորրորդապետեր | 296, Բրիտանիա | |
| Փլավիոս Սևերոս լատիներեն՝ Severus լատիներեն՝ Caesar Flavius Valerius Severus Augustus |
Սևերոս որպես կայսր — Կեսար Փլավիոս Վալերիոս Սևերոս Օգոստոս |
305թ. մայիսի 1— 306թ. հունիսի 25 (WC) 306թ. հունիսի 25 — 307թ. փետրվարի 16 (WA) ինքնասպան է եղել մակսեցիոսի հրամանով |
Նշանակվել է Գալերիոսի և Կոնստանցիոս I Քլորի կողմից | Գալերիոս (EA), Կոնստանցիոս I Քլոր (WA), Մաքսիմինոս Դազա (WC), Կոստանդիանոս I Մեծ (WC) |
Իլիրիկ — 307թ. փետրվարի 16, Հռոմ | |
| Մաքսիմինոս II լատիներեն՝ Maximinus լատիներեն՝ Caesar Gaius Valerius Galerius Maximinus Augustus |
Մաքսիմինոս որպես կայսր — Կեսար Գայոս Վալերիոս Մաքսիմինոս Օգոստոս |
305թ. մայիսի 1 — 310 (EC) 310 — մայիս 312 (EA) |
Նշանակվել է Գալերիոսի և Կոստանցիոս I կողմից | Գալերիոս (EA), Կոստանցիոս I Քլոր (WA), Փլավիոս Սևերոս (WC) и (WA), Լիկինիոս (WA), Կոստանդիանոս I Մեծ (WC) |
270թ. նոյեմբերի 20 — օգոստոս 313, Տարսոն | |
| Մաքսենցիոս լատիներեն՝ Marcus Aurelius Valerius Maxentius լատիներեն՝ Caesar Marcus Aurelius Valerius Maxentius Augustus |
Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսենցիոս որպես կայսր — Կեսար Մարկոս Ավրելիոս Վալերիոս Մաքսենցիոս Օգոստոս |
306թ. հոկտեմբերի 28 — 312թ. հոկտեմբերի 28 (Հռոմում) |
Մաքսիմիանոսի որդին ինքնակոչ |
հակառակորդներ՝ — չորրորդապետները | 278 — 312թ. հոկտեմբերի 28, ջրասույզ է եղել Տիբեր գետում | |
| Լիկինիոս լատիներեն՝ Flavius Galerius Valerius Licinian Licinius |
Փլավիոս Գալերիոս Վալերիոս Լիկինիանոս Լիկինիոս | 307 — 308թ. նոյեմբերի 11 (WC) 308 թ. նոյեմբերի 11— 312 (WA) 312 — 324թ.սեպտեմբերի 18 (EA) |
Նշանակվել է Գալերիոսի կողմից խեղդվել է Կոստանդիանոս Մեծի հրամանով |
Գալերիոս (EA), Կոստանդիոս I Քլոր (WA), Մաքսիմիանոս II (EC) и (EA), Վաղես I (WA), Մարտինիանոս (WA), Կոստանդիանոս I Մեծ (WC) и (WA), Կրիսպոս (WC), Կոստանդիանոս II (WC), |
263 կամ 265, Դակիա — 325 գարուն, Թեսաղոնիկե | |
| Դոմիցիոս Ալեքսանդր լատիներեն՝ Lucius Domitius Alexander |
Լուցիոս Դոմիցիոս Ալեքսանդր | 308 — 311 (Աֆրիկայում) |
Կայսր է հռչակվել զորքի կողմիցм | Փռյուգիա — մահ. 311, Աֆրիկա | ||
| Վաղես I լատիներեն՝ Gaius Aurelius Valerius Valens |
Գայոս Ավրելիոս Վալերիոս Վաղես | 316 դեկտեմբեր — 317թ. մարտի 1 (WA) մահապատժի է ենթարկվել Լիկինիոսի կողմից |
Նշանակվել է և այնուհետև պահշտոնաթող է արվել Լիկինիոսի կողմից | Լիկինիոս (EA), Կոստանդիանոս I Մեծ (WA) |
մահ. 317 | |
| Մարտինիանոս լատիներեն՝ Sextus Marcius Martinianus |
Սեքստոս Մարցիոս Մարտինիանոս | հուլիս — 324թ. սեպտեմբերի 18 (WA) մահապատժի է ենթարկվել Կոնստանդիանոս I Մեծի կողմից |
Նշանակվել է Լիկինիոսի կողմից | Լիկինիոս (EA), Կոնստանդիանոս I Մեծ (WA) |
մահ. 324, Թեսալոնիկներ |
[խմբագրել] Կոստանդիանոսի հարստություն
| Անունը | Անունը հայերեն | Պատկերը | Իշխանության տարիները | Իշխանության է եկել | Գահակիցներ | Կյանքի տարիները |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Կոստանդիանոս I Մեծ լատիներեն՝ Flavius Valerius Aurelius Constantinus |
Փլավիոս Վալերիոս Ավրելիոս Կոստանդիանոս | 306թ. հուլիսի 25 — 312թ. հոկտեմբերի 29 (WC) 312թ. հոկտեմբերի 29 — 324թ. սեպտեմբերի 19 (WA) 324թ. սեպտեմբերի 19 — 337թ.մայիսի 22 (միահեծան կայսր) |
Կոստանդիոս I Քլորի որդին, կայսր է հռչակվել Մաքսիմիանոսի հորդորով | Մաքսիմիանոս (WA), Գալերիոս (EA), Փլավիոս Սևերոս (WA), Մաքսիմինոս Դազա (EC) и (EA), Լիկինիոս (WC), (WA) и (EA), Վաղես I (WA), Մարտինիանոս (WA), Կրիսպոս, Կոստանդիանոս II, Կոստանցիոս II, Կոստաս, Դալմացիոս Կրտսեր, Հանիբալիան Կրտսեր |
272թ. փետրվարի 27, Նիշ — 337թ. մայիսի 22, Նիկոմիդիա | |
| Կրիսպոս լատիներեն՝ Flavius Iulius Crispus |
Փլավիոս Հուլիոս Կրիսպոս | մարտի 1 317 — 326 (WC), սպանվել է հոր հրամանով |
Կոնստանդիանոս I Մեծի ավագ որդին առաջին ամուսնությունից Միներվինայի հետ, |
Կոստանդիանոս I Մեծ (WA), Լիկինիոս (EA), Կոնստանդիանոս II Կոստանցիոս II |
մոտ. 305, Նիկոմեդիա — 326 | |
| Կոստանդիանոս II լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantinus |
Փլավիոս Կլավդիոս Կոստանդիանոս | 317թ. մարտի 1 — 337 մայիսի 22 (WC) 337թ. մայիսի 22 — 340 (Գաղիա, Իսպանիա և Բրիտանիա ) Կոստանցիոս II և Կոստանդ եղբայրների հետ գահակից, մահացել է Կոստանդի հետ մարտում |
Կոստանդիանոս Մեծի ավագ որդին երկրորդ ամուսնությունից Ֆաուստայի հետ; նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից (WA), |
Լիկինիոս (EA), Կրիսպոս, Կոստանդիոս II, Կոստանդ, Դալմաթիոս Կրտսեր, Հաննիբալիանոս Կրտսեր |
փետրվար 317, Արլ — 340, Աքվիլեա | |
| Կոստանդիոս II լատիներեն՝ Flavius Julius Constantius |
Ֆլավիոս Հուլիոս Կոստանդիոս | 324 նոյեմբերի 23 — 337 մայիսի 22 (կեսար) 337 մայիսի 22— 340 (ասիական նահանգներ) գահակից Կոստանդիանոս II և Կոստանդ եղբայրների հետ 340 — 350 (արևելյան նահանգներ) գահակից Կոստանդին 350 — 361թ. նոյեմբերի 3 միանձնյա |
Կոստանդիանոս Մեծի երկրորդ որդին Ֆաուստայի հետ ամուսնությունից նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից |
Կոստանդիանոս I Մեծ (WA), Կրիսպոս, Կոստանդիանոս II, Կոստանդ, Դալմաթիոս Կրտսեր, Հանիբալիան Կրտսեր, Կոստանդիոս Հալլոս, Վետրանիոն, Ֆլավիոս Հուլիանոս |
317 օգոստոսի 7, Սիրմիում — 361թ. նոյեմբերի 3, Մոփսուեստիա, Կիլիկիա | |
| Կոստանդ լատիներեն՝ Flavius Iulius Constans |
Ֆլավիոս Հուլիոս Կոստանդ | 333 — 337թ. մայիսի 22 (կեսար) 337թ. մայիսի 22 — 340 (բալկանյան նահանգներ) իր եղբայրներ` Կոստանդիանոս II –ի և Կոստանցիոսի գահակից 340 — 350 (արևմտյան մաս) իր եղբոր` Կոստանցիոս II–ի գահակից, գահընկեց է արվել և սպանվել Մագնենցիոսի հրամանով |
Կոստանդիսնոս Մեծի երրորդ որդին (Ֆաուստայի հետ երկրորդ ամուսնությամբ); նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից |
Կոստանդիանոս Մեծ (WA), Կոստանդիանոս II, Կոստանցիոս II, Դալմացիոս Կրտսեր, Հանիբալիան Կրտսեր |
323 — 350, Էլնոյի մոտ, Գաղիա | |
| Դալմացիոս Կրտսեր լատիներեն՝ Flavius Dalmatius |
Ֆլավիոս Դալմացիոս | 335թ. սեպտեմբերի 19 — 337 (կեսար) սպանվել է Կոստանդիանոս II–ի կողմից |
Կոստանդիանոս Մեծի խորթ եղբոր` Դալմացիոս Ավագի մեծ որդին, նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից |
Կոստանդիանոս Մեծ (WA), Կոստանդիանոս II, Կոստանցիոս II, Կոստանդ, Հանիբալիան Կրտսեր |
մահ. 337 | |
| Հանիբալիան Կրտսեր լատիներեն՝ Flavius Hannibalianus |
Ֆլավիոս Հանիբալիանոս | 335 —սեպտեմբեր 337 (կեսար) սպանվել է Կոստանդիանոս II–ի կողմից |
Կոստանդիանոս Մեծի խորթ եղբոր` Դալմացիոս Ավագի կրտսեր որդին նշանակվել է Կոստանդիանոս Մեծի կողմից |
Կոստանդիանոս Մեծ (WA), Կոստանդին II, Կոստանցիոս II, Կոստանդ, Դալմացիոս Կրտսեր |
մահացել է 337 սեպտեմբերին | |
| Մագնեցիոս լատիներեն՝ Flavius Magnus Magnentius |
Ֆլավիոս Մագնուս Մագնեցիոս | 350թ. հունվարի 18 — 353թ. օգոստոսի 11 (Գաղիա և Իտալիա) ինքնասպանություն է գործել թրի վրա նետվելով |
Կայսիր է հռչակվել զորքի կողմից | Մագնոս Դեցենիցոս | 303, Սամարոբրիվա — 353թ. օգոտոսի 11 , Լուգդունում | |
| Մագնոս Դեցենցիոս լատիներեն՝ Magnus Decentius |
Մագնոս Դեցենցիոս | 350 կամ 351 — 353թ. օգոստոսի 18 (կեսար) կախվել է |
Մագնեցիոսի եղբայրը, կայսր է հռչակվել Մագնեցիոսի կողմից |
Մագնեցիոս | մահ. 353թ. օգոստոսի 18, Սենոնի | |
| Վետրանիոն լատիներեն՝ Vetranio (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
Վետրանիոն (ամբողջ անունը չի պահպանվել) |
350թ. մարտի 1 — դեկտեմբերի 25 (Սիրմիում), զրկվել է իշխանությունից Կոստանդիոս II կողմից |
Հռչակվել է զորքի և ճանաչվել Կոստանդիոս II-ի կողմից | Կոստանդիոս II | Մյոզիա — 356, Սիրմիում | |
| Նեպոտիանոս լատիներեն՝ Flavius Iulius Popilius Nepotianus Constantinus |
Ֆլավիոս Հուլիոս Պոպիլիոս Նեպոտիանոս Կոստանդիանոս | 350թ. հունիսի 3 — հունիսի 30 (Հռոմում) սպանվել է Մագնեցիոսի հրամանով |
Կոստանդիոս I Քլորի թոռը, կայսր է հռչակվել զորքի կողմից |
մահ. 350թ. հունիսի 30, Հռոմ | ||
| Կոստանդիոս Գալլոս լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantius Gallus |
Ֆլավիոս Կլավդիոս Կոստանդիոս Գալլոս | 351թ. մարտի 15 — 354 (կեսար) սպանվել է Կոստանդիոս II հրամանով |
Կոստանդիանոս Մեծի եղբայր` Հուլիոս Կոստանդիոսի ավագ որդին; նշանակվել է Կոստանդիոս II–ի կողմից |
Կոստանդիոս II | մոտ. 335, Մասսա — 354, Պոլա | |
| Սիլվանոս լատիներեն՝ Claudius Silvanus |
Կլավդիոս Սիլվանոս | պատկերը չի պահպանել | 355թ. օգոստոսի 11 — սեպտեմբերի 7 (Կողոնիա Ագրիպինա) սպանվել է զինվորների կողմից |
Ինքնակոչ | մահ. 355ո. սեպտեմբերի 7, Կողոնիա Ագրիպինա | |
| Հուլիանոս II Ուրացող լատիներեն՝ Flavius Claudius Julianus լատիներեն՝ Flavius Claudius Julianus Augustus |
Ֆլավիոս Կլավդիոս Հուլիանոս, որպես կայսր — Ֆլավիոս Կլավդիոս Հուլիանոս Օգոստոս |
355թ. նոյեմբերի 6 — 360 փետրվար (կեսար) 360 փետրվար— 361թ. նոյեմբերի 3 (օգոստոս) 361 նոյեմբերի 3 — 363թ. հունիսի 26 (միանձնյա) |
Կոստանդիանոս Մեծի եղբոր` Հուլիոս Կոստանդիոսի կրտսեր որդին; նշանակվել է Կոստանդիոս II–ի կողմից |
Կոստանդիոս II | 331 կամ 332, Կոստանդնուպոլիս — 363 հունիսի 26, Մարանգի ճակատամարտ, Միջագետք | |
| Հովիանոս լատիներեն՝ Flavius Claudius Iovianus |
Ֆլավիոս Կլավդիոս Հովիանոս | 363 հունիսի 27— 364 փետրվարի 17 | Կայսր է հռչակվել զորքի կողմից Հուլիանոս Ուրացողի մահից հետո | 330 կամ 331, Սինգիդունում — 364 փետրվարի 17, Դադաստանա, Բյութանիա |
[խմբագրել] Վաղենտինիանոսի հարստություն
| Անուն | Անունը հայերենով | պատկեր | գահակալության տարիները | Իշպանության գալը | Գահակիցներ | Կյանքի տարիներ |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Валентиниан I լատիներեն՝ Flavius Valentinianus լատիներեն՝ Flavius Valentinianus Augustus |
Флавий Валентиниан как император — Флавий Валентиниан Август |
26 февраля — 28 марта 364 (единолично), 28 марта 364 — 17 ноября 375 (на Западе), соправитель Валента II |
Провозглашен войсками, но принял управление лишь западной частью империи |
Валент II, Грациан |
321, Кибала — 17 ноября 375, Брегецион, на Дунае | |
| Валент II լատիներեն՝ Flavius Julius Valens լատիներեն՝ Flavius Julius Valens Augustus |
Флавий Юлий Валент как император — Флавий Юлий Валент Август |
28 марта 364 — 17 ноября 375, (на Востоке), соправитель Валентиниана I, 17 ноября 375 — 9 августа 378 (на Востоке), соправитель Грациана и Валентиниана II, погиб в сражении с готами |
Брат Валентиниана I, назначен им | Валентиниан I, Грациан, Валентиниан II |
328, Кибала — 9 августа 378, Адрианопольская битва | |
| Прокопий լատիներեն՝ Procopius (полное имя не сохранилось) |
Прокопий (полное имя не сохранилось) |
26 сентября 365 — 27 мая 366 (в Малой Азии), казнен Валентом II |
Провозглашен войсками | 325, Киликия — 27 мая 366, Фракия | ||
| Грациан լատիներեն՝ Flavius Gratianus լատիներեն՝ Flavius Gratianus Augustus |
Флавий Грациан как император — Флавий Грациан Август |
4 августа 367 — 17 ноября 375, соправитель отца на Западе, 17 ноября 375 — 25 августа 383 (на Западе), соправитель Валентиниана II, убит Магном Максимом |
Сын Валентиниана I, назначен им | Валентиниан I, Валент II, Валентиниан II, Феодосий I Великий, противник — Магн Максим |
18 апреля 359 год, Сирмий — 25 августа 383, Лугдунум | |
| Валентиниан II լատիներեն՝ Flavius Valentinianus լատիներեն՝ Flavius Valentinianus Augustus |
Флавий Валентиниан как император — Флавий Валентиниан Август |
375 — 25 августа 383, соправитель брата на Западе, 25 августа 383 — 15 мая 392, соправитель на Западе узурпатора Магна Максима, вероятно, убит по приказу Арбогаста |
Брат Грациана, назначен им | Валент II, Грациан, Феодосий I Великий,, Магн Максим |
371 — 15 мая 392 год, Вьенн | |
| Магн Максим լատիներեն՝ Magnus Clemens Maximus |
Магн Клемент Максим | 383 — 25 августа 383, противник Грациана, 25 августа 383 — 387, соправитель на Западе Валентиниана II, 387 — 28 августа 388, противник Валентиниана II и Феодосия I Великого, казнен Феодосием I Великим |
Провозглашен войсками в Британии | противник — Грациан, Валентиниан II, противник — Феодосий I Великий |
ок. 335, Испания — 28 августа 388, Аквилея | |
| Флавий Виктор լատիներեն՝ Flavius Victor |
Флавий Виктор | 384 — август 388, соправитель отца — Магна Максима, казнен по приказу Феодосия I Великого |
Сын Магна Максима, назначен им | Магн Максим, Валентиниан II, противник — Феодосий I Великий |
ум. в августе 388, Августа Треверов | |
| Евгений լատիներեն՝ Flavius Eugenius |
Флавий Евгений | 22 августа 392 — 6 сентября 394, казнен Феодосием I Великим |
Провозглашен с помощью Арбогаста | противник — Феодосий I Великий | ум. 6 сентября 394, на р. Фригид (совр. Словения) |
[խմբագրել] Թեոդոսիոսի հարստություն
| Անուն | Անունը հայերենով | Պատկեր | Գահակալության տարիները | Իշխանության գալը | գահակիցներ | Կյանքի տարիները |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Թեոդոս I Մեծ լատիներեն՝ Flavius Theodosius լատիներեն՝ Flavius Theodosius Augustus |
Փլավիոս Թեոդոսիոս որպես կայսր — Փլավիոս Թեոդոսիոս Օգոստոս |
379թ. հունվարի 19 — 392թ. մայիսի 15 (Արևելքում), 392թ. մայիսի 15 — 395թ. հունվարի 17 (միանձնյա) |
նշանակվել է Գրացիանոսի կողմից | Գրացիանոս, Վաղենտինիանոս II, Հոնորիոս, Արկադիոս, հակառակորդները — մագնուս Մաքսիմոս, Փլավիոս Վիկտոր, Եվգենիոս |
347թ. հունվարի 11 , Կավկա, Իսպանիա — 395թ. հունվարի 17, Մեդիոլան |
[խմբագրել] Արևմտյան Հռոմեական կայսրություն
395թ-ից հետո պետության երկու մասերը այլևս չեն ունեցել ընդհանուր կառավարիչ, թեև կայսրությունը համարվում էր միասնական, միայն երկու կայսրերի և երկու արքունիքների կողմից կառավարվող: Թեոդոս Մեծը վերջին կայսրն էր, որը միասնական Հռոմեական կայսրության կառավարիչն էր:
| Имя | Имя на русском языке | Портрет | Годы правления | Приход к власти | Соправители | Годы жизни |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Гонорий լատիներեն՝ Flavius Honorius լատիներեն՝ Flavius Honorius Augustus |
Флавий Гонорий как император — Флавий Гонорий Август |
23 января 393 — 17 января 395 соправитель с отцом Феодосием I Великим 17 января 395 — 15 августа 423 (на Западе) |
Сын и соправитель Феодосия I Великого | Феодосий I Великий, Констанций III, противники — Константин III, Констант II, Приск Аттал, Иовин, Севастиан |
9 сентября 384, Константинополь — 15 августа 423, Равенна | |
| Марк լատիներեն՝ Marcus (полное имя не сохранилось) |
Марк (полное имя не сохранилось) |
изображение не сохранилось | 406 — 407 (в Британии) убит солдатами |
Провозглашен войсками | ум. 407, Британия | |
| Грациан լատիներեն՝ Gratianus (полное имя не сохранилось) |
Грациан (полное имя не сохранилось) |
изображение не сохранилось | 407 (в Британии) убит солдатами |
Провозглашен войсками | ум. 407, Британия | |
| Константин III լատիներեն՝ Flavius Claudius Constantinus |
Флавий Клавдий Константин | 407 — 409 (в Британии и Галлии) 409 — 411 совместно с Гонорием и Константом II, казнен Гонорием |
Провозглашен войсками | Гонорий, Констант II |
ум. 18 сентября 411, ок. Равенны | |
| Констант II լատիներեն՝ Constans (полное имя не сохранилось) |
Констант (полное имя не сохранилось) |
408 — 409 (цезарь) 409 — 411 совместно с Гонорием и Константином III, убит полководцем Геронтием |
Сын и соправитель Константина III | Гонорий, Константин III |
ум. до 18 сентября 411, Виенна | |
| Приск Аттал լատիներեն՝ Priscus Attalus |
Приск Аттал | 409 смещен королём вестготов Аларихом I 414 — 415 вторично, схвачен будущим императором Констанцием III |
Провозглашен сенатом по настоянию короля вестготов Алариха I, вторично — вновь вестготами |
ум. после 416, Липарские острова | ||
| Иовин լատիներեն՝ Jovinus (полное имя не сохранилось) |
Иовин (полное имя не сохранилось) |
411 — 413 (Галлия) казнен |
Провозглашен войсками | Севастиан | ум. 413, Нарбо | |
| Севастиан լատիներեն՝ Sebastianus (полное имя не сохранилось) |
Севастиан (полное имя не сохранилось) |
80px | 412 — 413 (Галлия) казнен |
Брат и соправитель Иовина | Иовин | ум. 413, Нарбо |
| Констанций III լատիներեն՝ Flavius Constantius |
Флавий Констанций | 8 февраля — 2 сентября 421 соправитель Гонория |
Назначен Гонорием его соправителем | Гонорий | Наисса — 2 сентября 421 | |
| Иоанн լատիներեն՝ Flavius Johannes |
Флавий Иоанн | 27 августа 423 — май 425 пленен и убит |
Секретарь Гонория, после его смерти провозгласил сам себя | ум. в мае 425, Аквилея | ||
| Валентиниан III լատիներեն՝ Flavius Placidus Valentinianus |
Флавий Плацид Валентиниан | 23 октября 423 — 23 октября 425 (цезарь) 23 октября 425 — 16 марта 455 единолично, заколот на Марсовом поле по приказу Петрония Максима |
Сын Констанция III, после смерти которого провозглашен Феодосием II (дядей) | 2 июля 419, Равенна — 16 марта 455, Рим | ||
| Петроний Максим լատիներեն՝ Flavius Petronius Maximus |
Флавий Петроний Максим | 17 марта — 22 апреля 455 забит камнями чернью |
После убийства Валентиниана III принудил выйти замуж за себя его вдову и захватил власть | ум. 22 апреля 455, Рим | ||
| Авит լատիներեն՝ Marcus Maecilius Flavius Eparchius Avitus |
Марк Мецилий Флавий Епархий Авит | 10 июля 455 — 6 октября 456 отрекся под давлением Рицимера |
Избран на собрании представителей семи галльских провинций | 385, Немесс — начало 457, по дороге в Галлию | ||
| Майориан լատիներեն՝ Flavius Iulius Valerius Maiorianus |
Флавий Юлий Валерий Майориан | 1 апреля 457 — 2 августа 461 отрекся под давлением Рицимера |
Провозглашен в военном лагере в Равенне под давлением Рицимера | ноябрь 420 — 7 августа 461, Тортона (от дизентерии) | ||
| Либий Север լատիներեն՝ Flavius Libius Severus Serpentius |
Флавий Либий Север Серпентий | 19 ноября 461 — 15 августа 465 вероятно, отравлен по приказу Рицимера |
Назначен Рицимером | Лукания — 15 августа 465 | ||
| Прокопий Антемий լատիներեն՝ Flavius Procopius Anthemius |
Флавий Прокопий Антемий | 12 апреля 467 — 11 июля 472 казнен Рицимером |
Прислан византийским двором и назначен Рицимером | 12 апреля 467, Константинополь — 11 июля 472, Рим | ||
| Олибрий լատիներեն՝ Flavius Anicius Olybrius |
Флавий Аниций Олибрий | 11 июля — 22 октября 472 умер от чумы |
Провозглашен в лагере Рицимера | ум. 22 октября 472 | ||
| Глицерий լատիներեն՝ Flavius Glycerius |
Флавий Глицерий | 3 марта 473 — июнь 474 свергнут Юлием Непотом |
Провозглашен полководцем Гундобадом | ум. после] 480 | ||
| Юлий Непот լատիներեն՝ Julius Nepos |
Юлий Непот | июнь 474 — 28 августа 475 (в Италии) 475 — 480 (укрылся в Далмации), убит в личных покоях, после известия о его смерти римский сенат выслал знаки императорской власти в Константинополь |
Назначен византийским императором Львом I Макеллой, сверг Глицерия | Ромул Августул | 430 — 480, Салона | |
| Ромул Августул լատիներեն՝ Flavius Romulus Augustus |
Флавий Ромул Август | 31 октября 475 — 4 сентября 476 свергнут Одоакром |
Провозглашен своим отцом — магистром армии Орестом | Юлий Непот | 461 или 463 — после 511 |
[խմբագրել] Հղումներ
- ↑ Խորենացի, Հայոց պատմություն, II:54