Համազասպ Սրվանձտյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Համազասպ Խաչատուրի Սրվանձտյան
1873 - 1921 թթ.
Commanders of Armenian volunteer units.png
1915-1917 թթ. հայկական կամավորական ջոկատների ղեկավարները. Քեռի, Խանասորի Վարդան և Համազասպ (կանգնած)
Մականուն Համազասպ
Ծննդյան վայր Վան, Արևմտյան Հայաստան
Վախճանի վայր Երևան Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միություն ԽՍՀՄ
Պատկանելություն Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն
Զորքի տեսակ Կամավորական խմբեր
Կոչում Կամավորական 3-րդ գնդի հրամանատար
Զորամաս Կամավորական 3-րդ գունդ, Հայկական բրիգադ
Պաշտոն Ալաշկերտի շրջանի զինվորական ոստիկանության հրամանատար
Մարտեր/պատերազմներ Հայ-թաթարական բախումներ
Առաջին համաշխարհային պատերազմ


Համազասպ (Սրվանձտյան Համազասպ Խաչատուրի) (1873, Վան - 1921, Երևան), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ։ Գարեգին Սրվանձտյանի եղբոր որդին։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը[խմբագրել]

Վաղ հասակից ներգրավվել է հեղափոխական շարժման մեջ։ Եղել է ՀՅԴ կուսակցության անդամ։ Խուսափելով թուրք իշխանությունների հետապնդումներից՝ հեռացել է Վանից, անցել Երևան, Շուշի։ Մասնակցել է 1905-06-ի հայ-թաթարական կռիվներին, 1906-ին կազմակերպել է Գանձակի հայության պաշտպանությունը թաթարական ոտնձգություններից։ 1908-ին, դաշնակցական գործիչների հետ, ձերբակալվել է ցարական կառավարության կողմից, դատապարտվել մահվան, սակայն այն փոխարինվել է 15 տարվա տաժանակրությամբ (Սիբիր1913-ին փախել է բանտից, անցել Եվրոպա, ապա Կ. Պոլիս։ 1914-ին Կարինում կայացած ՀՅԴ կուսակցության 8-րդ ընդհանուր ժողովում կտրականապես դեմ է արտահայտվել երիտթուրքերի հետ որևէ համագործակցության։

Առաջին համաշխարհային պատերազմ[խմբագրել]

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ նշանակվել է կամավորական 3-րդ գնդի հրամանատար։ Մասնակցել է բազմաթիվ ճակատամարտերի։ Ապահովել է Բասենի և Ալաշկերտի շրջանից հայ բնակչության անվտանգ գաղթը։ Եղել է 1915-ի մայիսին Վանն ազատագրող հայ կամավորներից, կռվել է Բիթլիսի ուղղությամբ (հուլիսին), հոկտեմբերին՝ հաջող արշավանք ձեռնարկել Խիզան։ Ռուսաստանում 1917Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո նշանակվել է Ալաշկերտի շրջանի զինվորական ոստիկանության հրամանատար (մինչև ռուսական զորքերի կողմից Կովկասյան ռազմաճակատը լքելը)։ 1918-ին կռվել է Բաքվի կոմունայի համար, Հայկական բրիգադի (3000 զինվոր ու սպա) հրամանատարն էր, դրսևորել է ռազմավարի, հմուտ կազմակերպչի կարողություններ, և 4 ամիս շարունակ հետ մղել Բաքու արշավող թուրքական գերակշիռ ուժերը։ Բաքվի կոմունայի անկումից հետո անցել է Պարսկաստան։

Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն[խմբագրել]

1918-ին (Առաջին համաշխարհային պատերազմում Օսմանյան կայսրության պարտությունից հետո) վերադարձել է Հայաստան, նշանակվել Նոր Բայազետի շրջանի զորամասերի հրամանատար, մասնակցել է Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանությանը, 1920Մայիսյան ապստամբության ճնշմանը։ Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո ձերբակալվել է և 1921փետրվարի 18-ին Երևանի բանտում գազանաբար սպանվել։

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png