Էթան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Էթան
Ethan Keilstrich.svg
Ethane-3D-vdW.png
Ethane-A-3D-balls.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում Էթան
Քիմիական բանաձև C₂H₆
Ռացիոնալ բանաձև C2H6
Ֆիզիկական հատկություններ
Ագրեգատային վիճակ գազային
Մոլային զանգված 30,047 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան -182,8 °C °C
Եռման ջերմաստիճան -88,6 °C °C
Այրման ջերմաստիճան 152 °C
Ինքնաբռնկման ջերմաստիճան 472 °C
Գոյացան էնթալպիա -84,67 կՋ/մոլ կՋ/մոլ
Քիմիական հատկություններ
Կառուցվածք
Բյուրեղային կառուցվածք մոլեկուլային
Դասակարգում
CAS համար 74-84-0
PubChem 6324
EINECS համար 200-814-8
SMILES CC
ЕС 200-814-8
RTECS KH3800000
ChEBI 6084
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Էթան (լատ.՝ Ethanum), (C2H6), օրգանական միացություն, ալկանների հոմոլոգիական շարքի երկրորդ անդամը։ Բնության մեջ հանդիպում է բնական գազի, նավթի և այլ նյութեր բաղադրության մեջ։ Մեթանի և պրոպանի համեմատ ավելի հրդեհավտանգ և պայթյունավտանգ է։ Ունի թմրացնող ազդեցություն, որը թուլացնում է արյան և ջրի լուծելիությունը։

Հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆիզիկական հատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էթանը ստանդարտ պայմաններում անգույն, անհոտ, անհամ գազ է։ Մոլային զանգվածը՝ 30 գ/մոլ է։ Հեղուկանում է -182,81 OC-ում և անցնում է գազային վիճակի՝ -88,63 OC-ում։

Քիմիական հատկությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոլեկուլային ֆորմուլն է C2H6(տարածականը՝ CH3-CH3)։ Բնորոշ հատկությունն է հալոգենների հետ ընթացող ռեակցիան, որն ընթանում է ջրածնի տեղակալմամբ ազատ շղթայական ռադիկալային մեխանիզմով։ Էթանի ջերմային դեհիդրումից 550-650 OC ընկած հատվածում առաջանում է էթիլեն, իսկ 800 OC և ավելիի դեպքում՝ ացետիլեն (ստացվում է նաև բենզոլ )։ Անմիջական քլորացումից 300-450 OC ջերմաստիճաններում առաջանում է էթիլքլորիդ, նիտրացման ժամանակ՝ նիտրոէթան։

Ֆիզիոլոգիական ազդեցությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանդիսանում է թույլ նարկոտիկ հատկություններով օժտված նյութ։

Ստացումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդյունապերական ստացման եղանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդյունաբերությունում ստանում են նավթից և բնական գազից, որում ըստ ծավալի այն կազմում է 10%։

Լաբորատոր ստացման եղանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լաբորատորիայում ստանում են մեթիլհալոգենիդներից Վյուրցի եղանակով, նատրիումի ացետատի էլեկտրոլիզից Կոլբեի ռեակցիայի միջոցով, էթիլբրոմիդից Գրինյարի ռեակցիայի միջոցով, էթիլենի հիդրումից(պալադիում կատալիզատորի միջոցով) կամ ացետիլենի հիդրումից(նիկել կատալիզատորի միջոցով)։

Կիրառումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էթանը հիմնականում օգտագործում են էթիլենի ստացման համար։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ենթադրվում է, որ Սատուրնի արբանյակ Տիտանի մակերեսային շերտերում ցածր ջերմաստիճանի պատճառով(-180 OC) գոյություն ունեն հեղուկ մեթան-էթանային խառնուրդի ամբողջ գետեր և լճեր։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Тутурин Н. Н., Этан // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона։ В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 ETHANE