Պրոպին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պրոպին
Propyne.png
Propyne3D.png
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում պրոպին[1][2][3]
Ավանդական անվանում մեթիլացետիլեն
Քիմիական բանաձև C₃H₄
Ռացիոնալ բանաձև C3H4
Ագրեգատային վիճակ գազ
Մոլային զանգված 40,1±0,1 զանգվածի ատոմական միավոր[4] գ/մոլ
Խտություն 0,6925 գ/սմ³ գ/սմ³
Իոնիզացման էներգիա 10,36±0,01 Էլեկտրոն-վոլտ[4] կՋ/մոլ
Ջերմային հատկություններ
Հալման ջերմաստիճան -153±1 °F[4] °C
Եռման ջերմաստիճան -10±1 °F[4] °C
Բռնկման ջերմաստիճան –51 °C °C
Կրիտիկական ճնշում 55,5 մթն.
Կրիտիկական խտություն 0,2443 սմ³/մոլ
Գոյացան էնթալպիա -185,44 կՋ/մոլ կՋ/մոլ
Եռման էնթալպիա 22,1 կՋ/մոլ կՋ/մոլ
Գոլորշու ճնշում 5,2±0,1 Մթնոլորտ[4]
Քիմիական հատկություններ
Դիէլ. թափանց. 3,218–27 °C
Օպտիկական հատկություններ
Բեկման ցուցիչ 1,3863 (–40 °С)
Կառուցվածք
Դիպոլ մոմենտ 0,784
Դասակարգում
CAS համար 74-99-7
PubChem 6335
SMILES CC#C
RTECS UK4250000
ChEBI 6095
Թունավորություն
Թունավորություն մահացու թունավոր է ինհալյացիոն ներմուծման դեպքում
IDLH 2788±1 mg/m3[4]
R-արժեքներ R11, R37, R43
S-արժեքներ S16, S36, S37, S38
H-արժեքներ H220, H280, H335
P-արժեքներ P210, P261, P410, P403
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Պրոպին (մեթիլացետիլեն), C3H4 քիմիական բանաձևով ալկին, նորմալ պայմաններում տհաճ հոտով հեշտ բռնկվող անգույն գազ է։ Օգտագործվում է հրթիռների վառելիքի մեջ։

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արդյունաբերությունում պրոպին ստանում են մագնեզիումի կարբիդի հիդրոլիզից[1]

Mg2C3 + 4 H2O = C3H4 + 2 Mg(OH)2

Պրոպին հնարավոր է նաև ստանալ կալիումի հիդրօքսիդի սպիրտային լուծույթով 1,2-դիբրոմպրոպանի CH3CHBr—CH2Br դիդեհիդրոհալոգենացումից։

Քիմիական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպինին բնորոշ են ալկինների բնութագրական ռեակցիաները։ Պրոպինը հեշտությամբ տալիս է միացման ռեակցիաներ։ Պրոպինը հեշտությամբ հիդրատացվում է սնդիկի աղերի ներկայությամբ (Կուչերովի ռեակցիա) և արդյուքում առաջանում է ացետոն։

Kucherov.png

Պրոպինին բնորոշ են նաև թթվային հատկություններ, օրինակ՝ Ag(I) և Cu(I) աղերի ամոնիակային լուծույթներով անցկացնելիս առաջանում են ացետիլենիդներ[1]։

Սիլիկատների ներկայությամբ պրոպինը կարող է իզոմերվել ալլենի։

Կոնցենտրիկ ծծմբական թթվի ազդեցությամբ պրոպինը տրիմերվում է՝ առաջացնելով 1,3,5-տրիմեթիլբենզոլ։

2Н(СН3) → С6Н3(СН3)3

Ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներով ճառագայթելու դեպքում պրոպինը ենթարկվում է պոլիմերման[1]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 , ISBN 5-85270-008-8։
  2. Sigma-Aldrich։ «Propyne 98%»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-04-17-ին։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 9 
  3. Dean J. A., ISBN 0-07-016384-7։
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0392.html

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]