Պրոպիլեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պրոպիլեն
Propene-2D-flat.png
Propylene-3D-balls.png
Propene-2D-flat.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Դասական անվանակարգում պրոպիլեն
Քիմիական բանաձև C₃H₆
Ֆիզիկական հատկություններ
Մոլային զանգված 42,04695 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն 0.695@-47 °C գ/սմ³
Ջերմային հատկություններ
Հալման ջերմաստիճան − 185.2 °C °C
Եռման ջերմաստիճան − 47.6 °C °C
Բռնկման ջերմաստիճան −108 °C °C
Քիմիական հատկություններ
Լուծելիությունը ջրում 0.61 գ/100 մլ
Կառուցվածք
Դիպոլ մոմենտ 0.366
Դասակարգում
CAS համար 115-07-1
PubChem 8252
EINECS համար 16052
SMILES C=CC
ЕС 204-062-1
RTECS UC6740000
ChEBI 7954
Թունավորություն
R-արժեքներ R12
S-արժեքներ S9, S16, S33
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Պրոպիլեն (պրոպեն, մեթիլէթիլեն), C3H6 քիմիական բանաձևով չհագեցած ածխաջրածին։ Ունի մի կրկնակի կապ և ալկենների դասի երկրորդ ներակայացուցիչն է։

Հանդիպումը բնության մեջ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպենը հանդիպում է բնության մեջ ազատ վիճակում և առաջանում է տարբեր ֆերմենտատիվ պրոցեսներից։ Չնչին քանակներով պրոպեն հայտնաբերել են Տիտանի մթնոլորտում[2]։ 2013 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ Կասինի-Հյուգենս միսիայի Կասինիի տիեզերանավը, օգտագործելով սպեկտրոսկոպիա, հայտնաբերել է պրոպենի չնչին քանակություն Տիտանի մթնոլորտում։[3]։

Ֆիզիկական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպիլենը իրենից ներկայացնում է ցածր եռման ջերմաստիճանով (tեռ= −47,6 °C) և հալման ջերմաստիճանով (tհալ= −187,6 °C) գազային միացություն։ Օպտիկական խտությունը կազմում է d204=0,5193։

Քիմիական հատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպիլենն ունի մեծ ռեակցիոն ունակություն։ Նրա քիմիական հատկությունները բնորոշվում են կրկնակի կապով։ p-կապը, որպես քիչ կայուն կապ, ռեագենտի ազդման ժամանակ քանդվում է, իսկ ածխածնի ատոմների ազատված վալենտային էլեկտրոնները միացնում են ռեագենտին իրենց։

Շատ հաճախ միացման ռեակցիաները ընթանում են հետերոլիտիկ մեխանիզմով (էլեկտրոֆիլ միացման ռեակցիաներ)։

Հալոգենների միացում (հալոգենացում)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալոգենացման ռեակցիաները սովորաբար ընթանում են սենյակային ջերմաստիճանում։ Ամենաարագը միանում են քլորը և բրոմը, ավելի դանդաղ՝ յոդը։ Ֆտորը ռեակցվում է պայթյունով։

Propylene chlorine.svg

Ջրածնի միացում (հիդրում)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կատալիզատորի (Pt, Pd, Ni) ներկայությամբ պրոպիլենին ջրածին միացնելիս, այն փոխարկվում է պրոպանի։

Ջրի միացում (Հիդրատացում)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Propylene hydratation.svg

Պրոպիլենը ռեակցվում է ջրի հետ առաջացնելով միատոմ սպիրտ՝ իզոպրոպիլսպիրտ։

Հալոգենաջրածինների միացում (HHal)[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս ռեակցիան կատարվում է Մարկովնիկովի կանոնի համաձայն։

Propylene halogen.svg

Այրումը օդում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2СН2=СНСН3 + 9О2 → 6СО2 + 6Н2О.

Օքսիդացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Propylene and potassium permanganate.svg

Թույլ հիմնային կամ չեզոք միջավայրում կալիումի պերմանգանատով պրոպիլենը օքսիդացվում է մինչև գլիկոլներ։

Պոլիմերացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեակցիայի պայմաններն են տաքացումը և կատալիզատորների ներկայությունը։

Օդի թթվածնով օքսիդացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպիլենը օքսիդանում է օդի թթվածնով մինչև պրոպիլենօքսիդ։

Դեղաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պրոպենը՝ GABAA ռեցեպտորի ալոստերային ագոնիզմով, հանդիսանում է կենտրոնական նյարդային համակարգի դեպրեսանտ։ Պրոպենի ավելցուկը կարող է առաջացնել ամնեզիա, կոմա, իսկ շարունակական օգտագործումը կարող է հանգեցնել մահվան բենզոդիազեպինի մեխանիզմով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 PROPYLENE
  2. «Cassini finds ingredient of household plastic on Saturn moon»։ Spacedaily.com։ Վերցված է 2013 թ․ նոյեմբերի 12–ին 
  3. «Spacecraft finds propylene on Saturn moon, Titan»։ UPI.com։ 2013-09-30։ Վերցված է 2013 թ. նոյեմբերի 12–ին