Պենտան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Պենտան
Pentan Skelett.svg
Pentane-3D-space-filling.png
Structure of n-Pentan.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Քիմիական բանաձևC₅H₁₂
Ռացիոնալ բանաձևC5H12
Մոլային զանգված72,094 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն0,63±0,01 գ/սմ³[2] գ/սմ³
Իոնիզացման էներգիա10,34±0,01 Էլեկտրոն-վոլտ[2] կՋ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան-202±1 °F[2] և -130 °C[3] °C
Եռման ջերմաստիճան97±1 °F[2] և 309,2 Կելվին[4] °C
Այրման ջերմաստիճան-57±1 °F[2]
Գոլորշու ճնշում420±1 Տոր[2]
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար109-66-0
PubChem8003
EINECS համար203-692-4
SMILESCCCCC
ЕС203-692-4
RTECSRZ9450000
ChEBI7712
IDLH4425±1 milligram per cubic meter[2]
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Պենտաններ, սահմանային ացիկլիկ ածխաջրածիններ՝ ալկանների դասից։ Մոլեկուլում կա հինգ ածխածնի ատոմ։ Իզոպենտանը օժտված է թմրեցնող հատկությամբ։ Վտանգավորության աստիճանը՝ չորրորդային[5]։

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտաններ ստանում են բնական գազի կոնդենսացման միջոցով, նավթից։ Կարելի է ստանալ նաև CO և H2 խառնուրդից (ջրագազ կամ սինթեզ գազ)։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտանների խառնուրդը օգտագործում են իզոմերացիայի համար։ Ն-պենտանը այդ ընթացքում փոխակերպվում է իզոմերների խառնուրդի։ Իզոմերների խառնուրդը օգտագործվում է որպես բենզինների բաղադրիչ։ Օգտագործվում է իզոպրենի ստացման մեջ, որը հանդիսանում է մոնոմեր սինթետիկ կաուչուկի սինթեզում։ Օգտագործվում է նաև նավթային լուծիչների ստացման մեջ։

Իզոմերիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտանն ունի երեք կառուցվածքային իզոմերներ։

Անվանում Բանաձև Կառուցվածքային

բանաձև

Հալման ջերմաստիճան,
°С
Եռման ջերմաստիճան,
°С
Խտությունը
20 °C-ում, գ/սմ3
Օկտանային թիվ (ՓՄ) Օկտանային թիվ (ՇՄ)
ն-պենտան CH3(CH2)3CH3, Pentane-2D-Skeletal.svg —129,72 36,07 0,6260 61,7 61,9
2-մեթիլբութան.

(իզոպենտան)

(CH3)2CHCH2CH3 Isopentane-2D-skeletal.png —159,89 27,85 0,6197 92,3 90,3
2,2-դիմեթիլպրոպան

(նեոպենտան)

(CH3)4C Neopentane-2D-skeletal.png —16,55 9,50 0,613 (0°С) 85,5 83,0

ՓՄ-փորձարարական մեթոդ

ՇՄ-շարժիչային մեթոդ

Պենտիլ C5H11-պենտանի միավալենտ ռադիկալ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Р. Д. Оболенцев. Физические константы углеводородов жидких топлив и масел. 2-е изд. Гостоптехиздат, 1953 год

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 PENTANE
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 http://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0486.html
  3. 3,0 3,1 Bradley J., Williams A. J., Andrew S.I.D. Lang Jean-Claude Bradley Open Melting Point Dataset // Figshare — 2014. — doi:10.6084/M9.FIGSHARE.1031637.V2
  4. 4,0 4,1 Smith J. M., H.C. Van Ness, M.M. Abbott Introduction to Chemical Engineering Thermodynamics // J. Chem. Educ.American Chemical Society, 1950. — Vol. 27, Iss. 10. — P. 789. — ISSN 0021-9584; 1938-1328doi:10.1021/ED027P584.3
  5. Газохроматографическое измерение массовых концентраций углеводородов: метана, этана, этилена, пропана, пропилена, нбутана, альфа-бутилена, изопентана в воздухе рабочей зоны. Методические указания. МУК 4.1.1306-03 (УТВ. ГЛАВНЫМ ГОСУДАРСТВЕННЫМ САНИТАРНЫМ ВРАЧОМ РФ 30.03.2003)