Պենտան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Պենտան
Pentan Skelett.svg
Pentane-3D-space-filling.png
Structure of n-Pentan.svg
Ընդհանուր տեղեկություններ
Քիմիական բանաձև C₅H₁₂
Ռացիոնալ բանաձև C5H12
Մոլային զանգված 72,094 զանգվածի ատոմական միավոր[1] գ/մոլ
Խտություն 0,63±0,01 գ/սմ³[2] գ/սմ³
Իոնիզացման էներգիա 10,34±0,01 Էլեկտրոն-վոլտ[2] կՋ/մոլ
Հալման ջերմաստիճան -202±1 °F[2] °C
Եռման ջերմաստիճան 97±1 °F[2] °C
Այրման ջերմաստիճան -57±1 °F[2]
Գոլորշու ճնշում 420±1 Տոր[2]
Քիմիական հատկություններ
Դասակարգում
CAS համար 109-66-0
PubChem 8003
EINECS համար 203-692-4
SMILES CCCCC
ЕС 203-692-4
RTECS RZ9450000
ChEBI 7712
IDLH 4425±1 mg/m3[2]
Եթե հատուկ նշված չէ, ապա բոլոր արժեքները բերված են ստանդարտ պայմանների համար (25 °C, 100 կՊա)

Պենտաններ, սահմանային ացիկլիկ ածխաջրածիններ՝ ալկանների դասից։ Մոլեկուլում կա հինգ ածխածնի ատոմ։ Իզոպենտանը օժտված է թմրեցնող հատկությամբ։ Վտանգավորության աստիճանը՝ չորրորդային[3]։

Ստացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտաններ ստանում են բնական գազի կոնդենսացման միջոցով, նավթից։ Կարելի է ստանալ նաև CO և H2 խառնուրդից (ջրագազ կամ սինթեզ գազ)։

Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտանների խառնուրդը օգտագործում են իզոմերացիայի համար։ Ն-պենտանը այդ ընթացքում փոխակերպվում է իզոմերների խառնուրդի։ Իզոմերների խառնուրդը օգտագործվում է որպես բենզինների բաղադրիչ։ Օգտագործվում է իզոպրենի ստացման մեջ, որը հանդիսանում է մոնոմեր սինթետիկ կաուչուկի սինթեզում։ Օգտագործվում է նաև նավթային լուծիչների ստացման մեջ։

Իզոմերիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պենտանն ունի երեք կառուցվածքային իզոմերներ։

Անվանում Բանաձև Կառուցվածքային

բանաձև

Հալման ջերմաստիճան,
°С
Եռման ջերմաստիճան,
°С
Խտությունը
20 °C-ում, գ/սմ3
Օկտանային թիվ (ՓՄ) Օկտանային թիվ (ՇՄ)
ն-պենտան CH3(CH2)3CH3, Pentane-2D-Skeletal.svg —129,72 36,07 0,6260 61,7 61,9
2-մեթիլբութան.

(իզոպենտան)

(CH3)2CHCH2CH3 Isopentane-2D-skeletal.png —159,89 27,85 0,6197 92,3 90,3
2,2-դիմեթիլպրոպան

(նեոպենտան)

(CH3)4C Neopentane-2D-skeletal.png —16,55 9,50 0,613 (0°С) 85,5 83,0

ՓՄ-փորձարարական մեթոդ

ՇՄ-շարժիչային մեթոդ

Պենտիլ C5H11-պենտանի միավալենտ ռադիկալ

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Р. Д. Оболенцев. Физические константы углеводородов жидких топлив и масел. 2-е изд. Гостоптехиздат, 1953 год

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]