Ավրելիանոս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ավրելիանոս
Santa Giulia 4.jpg
Ծնվել է՝սեպտեմբերի 9, 214(0214-09-09)[1][2][3]
ԾննդավայրՍիրմիում, Պանոնիա, Հին Հռոմ
Մահացել է՝սեպտեմբերի 25, 275(0275-09-25)[4] (61 տարեկան) մարդասպանություն
Վախճանի վայրԿենոֆրուրիում, Թրակիա, Հռոմեական կայսրություն
ԵրկիրՀին Հռոմ
ՏոհմIllyrian emperors?
քաղաքական գործիչ

Լուցիոս Դոմիցիոս Ավրելիանոս (լատ.՝ Lucius Domitius Aurelianus, սեպտեմբերի 9, 214(0214-09-09)[1][2][3], Սիրմիում, Պանոնիա, Հին Հռոմ - սեպտեմբերի 25, 275(0275-09-25)[4], Չորլու), Հռոմի կայսր 270 - 275 թթ.։ Կլավդիոս Գոթացի կայսեր օրոք զորահրամանատար էր, Կլավդիոսի մահից հետո 270 թ. բանակի կողմից հռչակվում է կայսր։ Սենատն անմիջապես ճանաչում է Ավրելիանոսի լիազորությունները։

Ավրելիանոսի կառավարումը նշանավորվել է մի շարք փայլուն հաղթանակներով. նա հետ է մղել կայսրության Դանուբյան սահմանի վրա բարբարոսների հարձակումները, ճնշել է Եգիպտոսում բռնկված ապստամբությունը և նորից միացրել է Գալլիան Հռոմեական կայսրությանը։ Արևելքում Ավրելիանոսը երկու կայծակնային ռազմարշավների արդյունքում ջախջախել է Պալմիրայի տերությունը՝ գերելով նրա թագուհի Զենոբիային։

Բացի դրանից Հռոմ քաղաքը արտաքին թշնամու հարձակումներից պաշտպանելու նպատակով Ավրելիանոսը շրջապատել այն 19,3 կմ երկարություն ունեցող հզոր պարսպներով։ Անցկացրել է նաև ֆինանսական համակարգի բարեփոխում՝ վերականգնելով հռոմեական դրամի արժեքը։ Պետական կրոն է հռչակել Արևի պաշտամունքը՝ հալածանքներ ծավալելով քրիստոնյաների դեմ։

Սպանվել է Սասանյան պետության դեմ իր նախաձեռնած ռազմարշավի նախապատրաստության ժամանակամիջոցում տեղի ունեցած դավադրության արդյունքում[5]։

Ավրելիանոսը Հռոմի կայսրերից առաջինն է եղել, որ հարկադրել է պաշտոնապես իրեն դիմել «տեր և աստված» տիտղոսով։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • White John (2015)։ The Roman Emperor Aurelian: Restorer of the World։ Casemate Publishers and Book Distributors։ ISBN 978-1-4738-4569-5 
  • Aurelius Victor Epitome de Caesaribus, xxxv "Epitome de Caesaribus" (4th century)
  • Eutropius, Breviarium historiae Romanae, IX. 13–15 (4th century)
  • Historia Augusta Aurelianus Life of Aurelian Part 1 Part 2 Part 3
  • Zosimus, Historia Nova Translation of the Historia Nova (published in 1814), book 1, (5th–6th century)
  • Joannes Zonaras, Compendium of History Compendium excerpt: Claudius to Diocletian 268–284 (12th century)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նախորդող:
Quintillus
Roman emperor
270–275
Հաջորդող:
Tacitus
Քաղաքական պաշտոններ
Նախորդող:
Flavius Antiochianus
Consul of the Roman Empire
271
համատեղ իշխող Pomponius Bassus
Հաջորդող:
T. Flavius Postumius Quietus
Նախորդող:
M. Claudius Tacitus
Consul of the Roman Empire
274–275
համատեղ իշխող Capitolinus (274)
Marcellinus (275)
Հաջորդող:
Tacitus Augustus II