Սողոմոն Թեհլերյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սողոմոն Թեհլերյան
Soghomon Tehlirian 1921.jpg
(հայ վրիժառու)
Ծնվել է ապրիլի 2, 1897
Ծննդավայր Բագառիճ (Արևմտյան Հայաստան)
Մահացել է մայիսի 23, 1960
Մահվան վայր Ֆրեզնո, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն հայ և ամերիկահայ
Մասնագիտություն վրիժառու
Քաղաքական կուսակցություն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Soghomon Tehlirian Վիքիպահեստում

Սողոմոն Թեհլերյան (Թեհլիրյան[1], ապրիլի 2, 1897 , Բագառիճ - մայիսի 23, 1960 , Սան Ֆրանցիսկո), հայ ազգային–ազատագրական շարժման գործիչ, հայ վրիժառու, Հայոց ցեղասպանության վերապրող։ Գնդակահարել է երիտթուրքերի ներքին գործերի նախարար և Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչ Թալեաթ փաշային։ ՀՅԴ անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սողոմոն Թեհլերյանը ծնվել է 1896 թվականին Բագառիճում՝ Արևմտյան Հայաստանում, ուր ստացել է իր նախնական կրթությունը։ Ապա ուսումը շարունակել է Երզնկայի Կենտրոնական ուսումնարանում, որն ավարտել է 1912 թվականին և 1913 թվականին փոխադրվել է Սերբիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսվելուն պես նա մեկնել է Հայաստան, ուր մասնակցել է կամավորական շարժմանը՝ Անդրանիկի գնդում։ 1915 թվականին Թեհլերյանը վերապրել է ցեղասպանությունը, ինչը շատ մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքում։

1921 թվականին Թեհլերյանը մասնակցել է Դաշնակցության Նեմեսիս գործողությանը՝ առաջադրանք ստանալով սպանել Եղեռնի գլխավոր կազմակերպչին՝ Թալեաթ փաշային։ Նույն տարվա մարտի 15-ին Բեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցում Սողոմոն Թեհլերյանը գնդակահարում է Թալեաթին և ձերբակալվում։ Սակայն 1921 թվականի հունիսի 2-ին գերմանական դատարանը անպարտ է ճանաչում Սողոմոն Թեհլերյանին։ Վերջինս պաշտպանվում էր երեք դատապաշտպանների կողմից, որոնցից մեկը դոկտոր Թեոդոր Նիմայերն էր՝ օրենսդրության պրոֆեսոր Քիլի համալսարանից։

Արդարացված Թեհլերյանը երկար տարիներ ապրել է Հարավսլավիայի մայրաքաղաք Բելգրադի Դալմատինսկա փողոցի թիվ 78 տանը։ 1945 թվականից հետո բնակություն է հաստատել ԱՄՆՖրեզնո քաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 1960 թվականի մայիսի 23-ին։ Ի հիշատակ Թեհլերյանի՝ հուշարձան է կանգնեցվել Ֆրեզնոյում, Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղում և Երևանում։ [2]

Սողոմոն Թեհլերյանը արվեստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բոգդան Վերդյան, Ծաղիկներս մնացին հեռվում /վեպ Ս. Թեհլերյանի մասին/, Երևան, 1991։
  • Ռոբերտ Կարայան, Արդարահատույց /վիպակ նվիրված Ս. Թեհլերյանին, պատմվածքներ, հոդվածներ/, Երևան, 2004։
  • Պերճ Զեյթունցյան, Ոտքի, դատարանն է գալիս /դրամա նվիրված Ս. Թեհլերյանին/, տես ,, մեծ լռություն /դրամաներ/՛՛, Երևան, 1985։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սողոմոն Թեհլէրեան, Վերյիշումներ, Երեւան, 1993։
  • Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարությունը /սղագրական նյութեր/, Երևան, 1990։
  • Մակիչ Արզումանյան, Հայաստան. 1914-1917/, Երևան, 1969։
  • Մհեր Կարապետյան, Հայաստանը 1912-1920 թվականներին, Երևան, 2003։
  • Martin von Arndt, Tage der Nemesis, 2014
Սողոմոն Թեհլերյանի գերեզմանի հուշարձանը Ֆրեզնոյի «Արարատ» գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Totten, Samuel; Bartrop, Paul Robert (2008-01-01) (անգլերեն). Dictionary of Genocide: M-Z. Greenwood Publishing Group. ISBN 9780313346446. https://books.google.com/books?id=_02aVgTaFDYC. 
  2. Սողոմոն Թեհլերյան - Ուխտ Արարատի

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են