Սողոմոն Թեհլիրյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Սողոմոն Թեհլերյանից)
Սողոմոն Թեհլիրյան
Soghomontehlirian1.jpg
(հայ վրիժառու)
Ծնվել է ապրիլի 2, 1897
Ծննդավայր Բագառիճ (Արևմտյան Հայաստան)
Մահացել է մայիսի 23, 1960
Մահվան վայր Ֆրեզնո, ԱՄՆ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգություն Հայեր
Մասնագիտություն վրիժառու
Քաղաքական կուսակցություն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն
Soghomon Tehlirian Վիքիպահեստում

Սողոմոն Թեհլիրյան (ապրիլի 2, 1897մայիսի 23, 1960) Հայոց ցեղասպանության վերապրող և ազգային հերոս, որ գնդակահարել է երիտթուրքերի ներքին գործերի նախարար և Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչ Թալեաթ փաշային։ ՀՅԴ անդամ։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Սողոմոն Թեհլիրյանը ծնվել է 1896 թվականին Բագառիճում՝ Արևմտյան Հայաստանում, ուր ստացել է իր նախնական կրթությունը։ Ապա ուսումը շարունակել է Երզնկայի Կենտրոնական ուսումնարանում, որն ավարտել է 1912 թվականին և 1913 թվականին փոխադրվել է Սերբիա։ Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսվելուն պես նա մեկնել է Հայաստան, ուր մասնակցել է կամավորական շարժմանը՝ Անդրանիկի գնդում։ 1915 թվականին Թեհլիրյանը վերապրել է ցեղասպանությունը, ինչը շատ մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա կյանքում։

1921 թվականին Թեհլիրյանը մասնակցել է Դաշնակցության Նեմեսիս գործողությանը՝ առաջադրանք ստանալով սպանել Եղեռնի գլխավոր կազմակերպչին՝ Թալեաթ փաշային։ Նույն տարվա մարտի 15-ին Բեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցում Սողոմոն Թեհլիրյանը գնդակահարում է Թալեաթին և ձերբակալվում։ Սակայն 1921 թվականի հունիսի 2-ին գերմանական դատարանը անպարտ է ճանաչում Սողոմոն Թեհլիրյանին։ Վերջինս պաշտպանվում էր երեք դատապաշտպանների կողմից, որոնցից մեկը դոկտոր Թեոդոր Նիմայերն էր՝ օրենսդրության պրոֆեսոր Քիլի համալսարանից։

Արդարացված Թեհլիրյանը երկար տարիներ ապրել է Հարավսլավիայի մայրաքաղաք Բելգրադի Դալմատինսկա փողոցի թիվ 78 տանը։ 1945 թվականից հետո բնակություն է հաստատել ԱՄՆՖրեզնո քաղաքում, որտեղ էլ մահացել է 1960 թվականի մայիսի 23-ին։ Ի հիշատակ Թեհլիրյանի՝ հուշարձան է կանգնեցվել Ֆրեզնոյում, Թալինի շրջանի Մաստարա գյուղում և Երևանում։ [1]

Սողոմոն Թեհլիրյանը արվեստում[խմբագրել]

  • Բոգդան Վերդյան, Ծաղիկներս մնացին հեռվում /վեպ Ս. Թեհլերյանի մասին/, Երևան, 1991։
  • Ռոբերտ Կարայան, Արդարահատույց /վիպակ նվիրված Ս. Թեհլերյանին, պատմվածքներ, հոդվածներ/, Երևան, 2004։
  • Պերճ Զեյթունցյան, Ոտքի, դատարանն է գալիս /դրամա նվիրված Ս. Թեհլերյանին/, տես ,, մեծ լռություն /դրամաներ/՛՛, Երևան, 1985։

Գրականություն[խմբագրել]

  • Սողոմոն Թեհլէրեան, Վերյիշումներ, Երեւան, 1993։
  • Սողոմոն Թեհլերյանի դատավարությունը /սղագրական նյութեր/, Երևան, 1990։
  • Մակիչ Արզումանյան, Հայաստան. 1914-1917/, Երևան, 1969։
  • Մհեր Կարապետյան, Հայաստանը 1912-1920 թվականներին, Երևան, 2003։
Սողոմոն Թեհլիրյանի գերեզմանի հուշարձանը Ֆրեզնոյի «Արարատ» գերեզմանոցում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]