Ջորջե Էնեսկու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ջորջե Էնեսկու
Georges Enesco 1930.jpg
Հիմնական տվյալներ
Ծնվել է օգոստոսի 19, 1881({{padleft:1881|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2]
Բոտոշանի
Երկիր Flag of Romania.svg Ռումինիա
Մահացել է մայիսի 4, 1955({{padleft:1955|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[2] (73 տարեկանում) կամ մայիսի 3, 1955({{padleft:1955|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:3|2|0}})[1] (73 տարեկանում)
Փարիզ[3]
Ժանրեր Ակադեմիական երաժշտություն
Մասնագիտություն կոմպոզիտոր, ջութակահար, դաշնակահար, դիրիժոր, երաժիշտ, երաժշտության ուսուցիչ և համալսարանի պրոֆեսոր
Գործիքներ ջութակ

Ջորջե Էնեսկու (ռում.՝ George Enescu; օգոստոսի 19, 1881[1][2] , Բոտոշանի - մայիսի 4, 1955[2] կամ մայիսի 3, 1955[1] , Փարիզ[3]), ռումինացի կոմպոզիտոր, ջութակահար, դիրիժոր և մանկավարժ, ազգային դասական, 20-րդ դարի մեծագույն երաժիշտներից մեկը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկսել է ստեղծագործել հինգ տարեկանից։ Յոթ տարեկանում ուղարկել են Վիեննայի կոնսերվատորիա սովորելու, որն ավարտել է արծաթե մեդալով։ Վիեննայում ելույթ է ունեցել համերգներով։ 1895թ. գնացել է Փարիզ, որտեղ սովորել է Ժյուլ Մասնեի և Գաբրել Ֆորեի մոտ Գի Ռոպարցի հետ նույն կուրսում։ 1923թ. առռաջին անգամ ելույթ է ունեցել Նյու Յորքում, որպես դիրիժոր։ 1920-1930թթ. ապրել է Բուխարեստում և Փարիզում, իսկ 1946թ.-ից հետո Փարիզում, համերգներով ելույթ է ունեցել Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում, որպես ջութակահար և դիրիժոր, նաև Մոսկվայում 1946թ. (նա եղել է այնտեղ 1909 և 1919թթ.) նվագել է Բ. Բարտոկի, Է. Իզաիի, Կ. Հասկիլի, Պ. Կազալսի, Դ. Օյստրախի, Գ. Նովաիշի և ուրիշ մեծ կատարողների հետ։ Ջ. Էնեսկուի աշակերտներից են աշխարհահռչակ երաժիշտներ Իեգուդի Մենուխինը, Արթյուր Գրումյոն, Ժինեթ Նեվյոն, Քրիստիան Ֆերրան և ուրիշներ։

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էնեսկուին են պատկանում երեք սիմֆոնիա, դաշնամուրային երեք և լարային երկու կվարտետ, ջութակի երեք և թավջութակի երկու սոնատ, վոկալի ստեղծագործություններ ֆրանսիական Սիմվոլիստների բանաստեղծությունների վրա և այլն։ Էնեսկուի երաժշտությունը ստեղծվել է Եվրոպական Ռոմանտիզմի (Շուման, Վագներ, Բրամս) ազդեցության ներքո։

Հետագայում Էնեսկուի երաժտությունը զարգացել է Ստրավինսկու, Պրոկոֆևի որոնումներին զուգահեռ, իսկ օպերային ժանրում՝ («Էդիպ» օպերա 1910-1931թթ.) ընդունել է Ռիխարդ Շտրաուսի, նորվիեննական դպրոցի, նոր դասականության, նեոբարոկկոյի ազդեցությունը։ Այդ բոլոր փուլերում Էնեսկուի համար կարևոր և բնորոշ է եղել ռումինական ֆոլկլորի օգտագործումը (հայտնի են նրա երկու «Ռումինական Ռապսոդիաները» 1901 և 1902թթ.)։ Վարպետի ավարտված ստեղծագործությունները շատ չեն (33 ստեղծագործություն), իսկ ահագին ստեղծագործություններ (այդ թվում երկու սիմֆոնիա) մնացել են անավարտ։

Ճանաչում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Էնեսկուի մահից հետո Լիվենի գյուղը վերանվանվել է երաժշտի անունով։ Նրա անունով ստեղծվել է միջազգային ընկերություն, որի հովանու տակ հրատարակվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործությունները, լույս են տեսնում նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրության երկերը։ Ռումինական Ֆիլհարմոնիան կրում է Էնեսկուի անունը։ Բուխարեստում երկու տարին մեկ անգամ կազմակերպվում է Ջորջե Էնեսկուի անվան միջազգային մրցույթ-փառատոն։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Voicana M. George Enescu. București։ Editura Academiei Republicii Socialiste România, 1971
  • Malcolm N. George Enescu։ his life and music. London։ Toccata Press, 1990
  • Samson J. Placing genius։ the case of George Enescu. Trondheim։ Norwegian University of Science and Technology, 2006
  • Ямпольский И. М. Дж. Энеску. М., 1956
  • Котляров Б. Я. Джордже Энеску. М., 1965

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #118684639 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 9-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Record #118684639 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է դեկտեմբերի 30-ին 2014:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]