Զանգվածային ինքնասպանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Զանգվածային ինքնասպանություն, մարդկանց խմբի մասսայական ինքնասպանություն:

Դրդապատճառներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ինքնասպանության նպատակները կարող են լինել տարբեր: Զանգվածային ինքնասպանությունները երբեմն լինում են կրոնական պատճառներով: Անխուսափելի պարտության սպառնալիք ունեցող խմբավորումները պարտությունից խուսափլու համար կարող են կատարել զանգվածային ինքնասպանություն: Զանգվածային ինքնասպանությունները երբեմն նաև օգտագործվում են որպես քաղաքական բողոքի ձև:

Հայտնի զանգվածային ինքնասպանություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մեր թվարկությունից առաջ 102 թվականին Էքս-ան-Պրովանսի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Գայ Մարիյը հաղթեց կիբրերին և տևտոններին: Ձերբակալված կանայք կատարել են զանգվածային ինքնասպանություն, որոնք մտել են հերոսությունների մասին հռոմեա-գերմանական լեգենդների մեջ: Դրանից հետո պարտության պայմաններում երեք հարյուր ամուսնացած կանայք պետք է տեղափոխվեին հռոմեացիներին գերության տակ: Երբ Տուտոնիկ կանայք լսեցին այս մասին, առաջին հերթին նրանք խնդրեցին հյուպատոսին թույլ տալ ծառայության անցնել Ցերերայի և Վեներայի եկեղեցիներում, ապա, երբ նրանք չեն կարողանում համաձայնության գալ, սպանեցին իրենց երեխաներին և հաջորդ առավոտ հայտնաբերվեցին մահացած[1]
  • Մ.թ.ա. առաջին դարում ինքնասպան է եղել հրեական Սիկարիի համայնքի 960 անդամ՝ հռոմեացիների կողմից նվաճելուց և ստրկացնելուց ազատվելու համար: Յուրաքանչյուր մարդ սպանեց իր կնոջն ու երեխաներին: Այնուհետև տղամարդիկ վիճակ են հանել և սպանել միմյանց մինչև վերջինս ինքնասպան է եղել (ինքնասպան է եղել միայն վերջինը), մնացած 959 հոգին կամավոր կերպով սպանվել են[2]: Նման տեղեկություններ կան Գամլայի բնակիչների մասին, որոնք 67 թվականին հռոմեացիների կողմից ամրոցի գրավումից հետո նետվել են անդունդը[3]:
  • Ջաուհարը, թշնամու հարձակման դեպքում հասարակության բարձր շերտերի ռաջպուտական կանաց զանգվածային ինքնահրկիզման սովորույթն է: Որպես կանոն, ինքնահրկիզումը կայանում էր ոչ թե կռվից հետ, այլ մինչև կռվի սկիզբը, ամուսիններին զայրույթով լցնելու և ստիպելու նրանց կյանքը դնել ճակատամարում: Ամենահայտնի ջաուհարայի դեպքերը արձանագրվել են Մեջարիի մայրաքաղաք Չիտորգրահի պաշարման ժամանակ՝ 1303, 1534 և 1568 թվականներին
  • 1336 թվականին, երբ Պիլանայի ամրոցը (Լիտվայում) գտնվում էր Թեղուտի կարգի պաշարման ներքո, արքայազն Մարգիրիսի գլխավորությամբ ամրոցի պաշտպանները հասկացան, որ անհնար է շարունակել պաշտպանվել և որոշել են զանգվածային ինքնասպանություն գործել ու ամրոցում կրակ կազմակերպել, որպեսզի ոչնչացնեն թշնամու համար արժեքավոր բաները՝ իրենց ողջ ունեցվածքը[4]:
  • Զանգվածային ինքնասպանությունները տարածված էին նաև Ռուսաստանում՝ հին հավատացյալների շրջանում՝ 17-րդ դարի վերջից մինչև 19-րդ դար, երբ հին հավատացյալների խմբերը տարբեր ձևերով ինքնասպան էին լինում, առաջին հերթին, ինքնահրկիզումն է (գարի), ցանկանալով ընդունել, իրենց մտածելով, կամավոր նահատակի մահը[5]:
  • Հունաստանի օսմանյան օկուպացիայի ժամանակ և հույների անկախության պատերազմից անմիջապես առաջ, Սուլուի կանայք, բարձրացան Զալոնգոն լեռը և իրենց երեխաներին գցեցին անդունդը, հետո գցվեցին` գերությունից խուսափելու համար:
  • 1945 թվականի մայիսի 1-ին Գերմանիայի Դեմին քաղաքի մոտ 1000 բնակից կատարել են զանգվածային ինքնասպանություն նրանից հետո, երբ քաղաք են մտել Կարմիր Բանակի զինվորները[6][7]:
  • Ճապոնիան հայտնի է ինքնասպանության իր դարավոր ավանդույթներով: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ինքնաթիռները վերահսկում էին կամիկաձեները, որոնք վթարի են ենթարկվել ամերիկյան ռազմական նավերի: Սեյֆանի կղզու վրա նույն պատերազմի ընթացքում հարյուրավոր ճապոնացիներ պաշարված էին և զանգվածային ինքնասպանություն էին գործել, որպեսզի գերի չընկնեին ամերիկացիներին:
  • Ջոնստաունում (Գայանայում աղանդավորական բնակավայր), Ջիմ Ջոնսի ղեկավարած 909 անդամներից կազմված «Ժողովրդական տաճարի» կազմակերպությունը 1978 թվականին զանգվածային ինքնասպանություն է գործել: 918 մահացածներից 276 երեխա է եղել[8]: Ջոնստաուում տեղի ունեցած ողբերգությունը ամերիկյան քաղաքացիական կյանքի ամենամեծ կորուստն էր, առանց բնական աղետի, մինչև 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի դեպքերը[9]:
  • 1994 թ. հոկտեմբերին զանգվածային ինքնասպանություներ էին կատարվում Արևի տաճարի միաբանությունից, զոհվեցին 74 մարդ Շվեյցարիայի երկու և Կանադայի մեկ քաղաքում: Մահացությունների մոտավորապես երկու երրորդը սպանություններ էին, այդ թվում՝ նորածինների ծիսական սպանությունը[10]:
  • 1997 թվականի մարտի 26-ին Սան Դիեգոյի ծայրամասում, «Երկնային դարպաս» աղանդի 39 անդամները կատարեցին զանգվածային ինքնասպանություն, հավատալով այլմոլորակայիների գոյությանը:
  • 2000 թվականի մարտի 17-ին սպանվել է Ուգանդայի պաշտամունքային «Աստծո տասը պատվիրանների վերականգնման շարժում»-ան 778 անդամ: Ակնկալվում է, որ դրանք կոտորածներ և ինքնասպանություններ էին, որոնք կազմակերպվել էին պաշտամունքի առաջնորդների կողմից[11]։
  • Ստիպված զանգվածային ինքնասպանություն կատարվել է 2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ին, երբ Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի աշտարակների վրա օդանավի հարձակումներից հետո մարդիկ սկսեցին նետվել այս աշտարակների պատուհաններից, քանի որ դրանք թակարդված էին: Առնվազն 200 մարդ նախընտրեց այս մահը, կրակի մեջ մեռնելու փոխարեն: Այս մարդկանց կյանքի վերջին պահերը գրավել էին բազմաթիվ լուսանկարիչներ եւ հեռուստատեսային օպերատորներ:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]