Ոգեհարցության սեանս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սեանս Անգլիայում 1872 թվականին

Ոգեհարցության սեանս, առեղծվածային արարողակարգ, որ սովորաբար անցկացվում է հատուկ վայրում[1] և որի մասնակիցները փորձում են տեսնել կամ ստանալ ինչ-որ հաղորդագրություն մահացած մարդու հոգուց։ Հաճախ, սակայն ոչ միշտ, սեանսի ժամանակ ներկա է լինում մեդիումը։ Արարողակարգը կարող է ընթանալ տարբեր կանոններով[2]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տերմինը առաջացել է ֆրանսերեն «séance» բառից[3], որը նշանակում է «տեղ»[4]: Այս փորձի մասին վերջին աշխատանքներից մեկը «Communitation With the Other Side» գիրքն է (հայերեն՝ Հաղորդակցություն այլ կողմից), որի հեղինակը անգլիացի Ջորջ Լիթլթոնն է և որը հրատարակվել է Անգլիայում 1760 թվականին[5]: Նա իր գրքում վստահեցնում է, որ հաղորդակցվել է Պերիկլեսի և Ուիլիամ Պենի հոգիների և շվեդ թագուհի Քրիստինայի հետ։ Ոգեհարցության սեանսների հայտնիությունը զգալիորեն աճել է Մեծ Բրիտանիայում և ԱՄՆ-ում 19-րդ դարի կեսերին[6] այն բանից հետո, երբ այդ ժամանակ ԱՄՆ-ի առաջի տիկինը՝ Մերի Լինկոլնը իր ամուսնու՝ Աբրահամ Լինքոլնի ներկայությամբ արարողություններ է անցկացնում իր տղայի մահվանից հետո[7]: Բրազիլիայում առաջին հայտնի արարողակարգն անցկացվել է 1865 թվականին[8], ընդ որում՝ շուտով այդ երկրում այս երևույթը իր համատարածությամբ չի զիջում անգլալեզու երկրներին[9]: 20-րդ դարի կեսերին ոգեհարցության սեանսների հայտնիությունը պակասում է, այդ ժամանակ քրիստոնեության մեջ մահացածների հոգիների հետ հաղորդակցության հավատի հիման վրա առանձին ուղղություն է առաջանում՝ սպիրիտուալիզմ[10]:

Արարողակարգի անցկացման օրինակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ոգեհարցության սեանսի անցկացման ամենատարածված ձևերից մեկը հատուկ տախտակներ օգտագործելն է, որ հայտնի են որպես «խոսող տախտակներ» կամ «Ուիջի տախտակներ»[11], որի վրա գրում են այբուբենի տառերը, թվերը և «այո» և «ոչ» բառերը։ Սեանսի մասնակիցները դնում են իրենց մատները հատուկ սլաքի վրա և կենտրոնանում ինչ-որ հարցի շուրջ. այնուհետև, զգալով մահացածի հոգու ներկայությունը, մասնակիցները նրա ազդեցությամբ սկսում են սլաքը տեղափոխել ինչ-որ սիմվոլի ուղղությամբ, որպեսզի պատասխան ստանան դրանից[12]: Հնարավոր գիտական բացատրությունը բացատրում է այս գործուղությունը, որ սեանսի մասնակիցները, ովքեր իսկապես հավատում են տեղի ունեցողին, կարող են իրենք տեղափոխել սլաքը՝ չգիտակցելով դա[13]:

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չնայած նրան, որ ոգեհարցաության սեանսներըբ որպես իրականություն դիտարկողների շարքերում մինչև 20-րդ դարը հանդես էին գալիս որոշ հայտնի մարդիկ՝ այդ թվում և Արթուր Կոնան Դոյլը[14] և հոգեբույժ Կարլ Գուստավ Յունգը, բայց և այնպես այդ ժամանակ ևս գիտնականների համայնքի անդամների մեծ մասը ժխտում էր ոգեհարցության սեանսի՝ հավանական լինելը։ Խորհրդային գիտնականները նման երևույթը համարում էին կա՛մ անիրական գործողություն կա՛մ բաց կողոպուտ[15], կա՛մ էլ աստվածաշնչի կողմից արգելված մեղք[16]: Եկեղեցու սպասավորները նույնպես դա համարում էին խաբեություն[17]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Wiseman, R., Greening, E., and Smith, M. (2003). Belief in the paranormal and suggestion in the seance room. British Journal of Psychology, 94 (3): 285—297.
  2. Séance — The Skeptic’s Dictionary — Skepdic.com
  3. The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience. P. 221.
  4. Bruno Illius: Die Vorstellung von «ablösbaren Seelen». In: Der Begriff der Seele in der Religionswissenschaft. Johann Figl, Hans-Dieter Klein (Hrsg.), Königshausen & Neumann, Würzburg 2002, ISBN 3-8260-2377-3. S. 87-89.
  5. Lyttleton George, Montegue Eizabeth (1760)։ Dialogues with the Dead։ London: W. Sandby 
  6. Preliminary Report of the Commission Appointed by the University of Pennsylvania, The Seybert Commission, 1887. 1 April 2004.
  7. «Telegrams from the Dead»։ Public Broadcasting Service (PBS)։ 1994 
  8. Tiago Cordeiro. Allan Kardec e o espiritismo, uma religião bem brasileira (14/10/2014). Aventuras na História — Guia do Estudante. Página visitada em 18/11/2014.
  9. [1] History of 'Spiritist madness' — Associação Brasileira
  10. Wicker Christine (2003)։ Lily Dale: The True Story of the Town that Talks to the Dead։ HarperCollins։ ISBN 9780060086664 
  11. «The Museum of Talking Boards, a photo-gallery of historical and contemporary spirit boards and planchettes»։ Museumoftalkingboards.com։ Վերցված է հուլիսի 22, 2009 
  12. Cumerlato Daniel։ «How to use the Ouija Board - A guide to the safe use of this ancient device»։ Ghost Walks։ Վերցված է հուլիսի 19, 2014 
  13. Noble (1854), Lecture III, p.642.
  14. Arthur Conan Doyle, Spiritualism, and Fairies
  15. Randi James (2007)։ «An encyclopedia of claims, frauds, and hoaxes of the occult and supernatural» (անգլերեն)։ The James Randi Educational Foundation։ ISBN 9780312151195 
  16. Sound witness: a lutheran apologetic ministry dedicated to keeping the "false" out of doctrine։ «Psychic mediums: what does god say about their practices?» (անգլերեն)։ Soundwitness.org։ Վերցված է 1º de dezembro de 2014 
  17. Carlos María de Heredia (1923)։ «Spirit hands, "ectoplasm", and rubber gloves» (անգլերեն) 40 (1)։ Popular Mechanics։ էջեր 14–15։ ISSN 0032-4558