Ույծի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Սյունիքի մարզ)
Արտաքին տեսք
Այս հոդվածը ներկայացնում է Սյունիքի մարզի Ույծ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 69 հուշարձան (10 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամրոց | մ.թ.ա. 3 հզ վերջ - 1 հզ 1-ին կես, միջնադար | գյուղից 1 կմ հս-աե, Գիժ գետի աջ ափին, 6-ից ավելի բլուրների վրա | — | Հ | ամրոց Սանգյառ, զբաղեցնում է մոտ 70 հա տարածք | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակատեղի | մ.թ.ա. 3 հզ վերջ - 1 հզ 1-ին կես, միջնադար | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 3 հզ վերջ - 1 հզ կես | բնակատեղիի տարածքում և պարիսպներից դուրս | — | Հ | պարբերաբար ավերվում է գանձախույզների կողմից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Ամրոց | միջնադար | գյուղի հս եզրին, բլրի գագաթին | — | Հ | ավերված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Գերեզմանոց | 16-20 դդ. | ամրոցի տարածքում | — | Հ | տարածքում նկատելի են շինության, հավանաբար` եկեղեցու մնացորդներ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | օրորոցաձև է, որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր է, խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | սեղանաձև է, որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր է, որսի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1623 թ. | — | Հ | սեղանաձև | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1660 թ. | — | Հ | սեղանաձև | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Ադիբեկի | 1605 թ. | — | Հ | խնջույքի տեսարանով, կազմող` Խարանզես | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Ապարզարի | 1645 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Ավիի | 16 դ. | — | Հ | որսի և խնջույքի տեսարանով, կազմող` Բախշայիշ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Գանջիի | 1577 թ. | — | Հ | կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Էվազի | 1660 թ. | — | Հ | խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Հովհաննեսի | 1712 թ. | — | Հ | խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Ղարամի | 1581 թ. | — | Հ | բարձր է, վար ու ցանքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի | ուշ միջնադար | — | Հ | պահպանվել է խորանը` մոտ 1 մ բարձրությամբ | |||
| Բնակելի քարայր | ուշ միջնադար | գյուղի աե եզրին, Անապատ գյուղատեղի տանող ճանապարհից ձախ | — | Հ | երկսրահ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակելի քարայր | ուշ միջնադար | գյուղի աե եզրին | — | Հ | միասրահ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Գերեզմանոց | ուշ միջնադար - 20 դ. | գյուղի աե եզրին | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | արձանագիր է, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1550 թ. | — | Հ | օրորոցաձև է, կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | սեղանաձև է, ցլի և առյուծի կռվի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր է, կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1637 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1637 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1654 թ. | — | Հ | բարձր է, որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 1655 թ. | — | Հ | կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Անանի | 1657 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Բինեաթի | 1668 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Գոհարի | 1673 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Զոհրապի | 1657 թ. | — | Հ | որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Էվազի | 1561 թ. | — | Հ | խաչազարդ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Էտիի | 1541 թ. | — | Հ | օրորոցաձև է, պատկերաքանդակներով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Խանումի | 1675 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Խեչումի | 1554 թ. | — | Հ | կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Կարապետի | 1514 թ. | — | Հ | պատկերաքանդակներով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Մարգարի | 1657 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Մինասի | 1624 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Միրաղի և Գոզալի | 1657 թ. | — | Հ | որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Մելիքի | 1673 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Մկրտչի | 1641 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Շահբազի | 1708 թ. | — | Հ | որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Պալի | 16-17 դդ. | — | Հ | կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Պաշարաթի | 1665 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Պապի | 1671 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Սալթանղուլի | 16 դ. | — | Հ | խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Տաթլուի | 1671 թ. | — | Հ | հարթ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Փիրիբեկի | 1573 թ. | — | Հ | խաչազարդ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Գյուղատեղի Անապատ | 13-17 դդ. | գյուղից մոտ 2 կմ հս-աե | — | Հ | ավերված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Գերեզմանոց | 13-17 դդ. | — | Հ | ավերված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | երկատված | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | օրորոցաձև է, որսի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Հախնազարի | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր է, կենցաղային տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հազ. | գյուղից հս-աե, Աղիտու գյուղից 1.5 կմ ամ | — | Հ | պահպանվել է 2 հատվածով | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Եկեղեցի «Թևանի սուրբ» | 5-7 դդ. | գյուղից մոտ 500 մ աե, ճանապարհի աջ կողմում | — | Հ | ավերված | ||
| Եկեղեցի Սբ. Գևորգ | 1617 թ. | գյուղի մեջ | — | Հ | կիսավեր | ||
| Գերեզմանոց | ուշ միջնադար | եկեղեցու մոտ | — | Հ | ավերվել է կառուցապատման հետևանքով | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 1527 թ. | — | Հ | տեղահանված | |||
| Տապանաքար | 16-17 դդ. | — | Հ | տեղահանված է, օրորոցաձև, որսի և խնջույքի տեսարանով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար Ստեփանոսի | 16-17 դդ. | — | Հ | բարձր է, պատկերաքանդակներով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 9-10 դդ. | ագուցված է եկեղեցու հս ճակատին | — | Հ | |||
| Խաչքար | 9-10 դդ. | ագուցված է եկեղեցու հս պատին, ներքուստ | — | Հ | |||
| Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին | 1970 թ. | գյուղի մեջ | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել |
