Դավիդ բեն Գուրիոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Դավիդ Բեն-Գուրիոնից)
Դավիդ բեն Գուրիոն
Ben Gurion 1959.jpg
Ծնվել է հոկտեմբերի 16, 1886({{padleft:1886|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:16|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Պլոնսկ[3]
Մահացել է դեկտեմբերի 1, 1973({{padleft:1973|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:1|2|0}})[2] (87 տարեկանում)
Մահվան վայր Թել Ավիվ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Ottoman flag.svg Օսմանյան կայսրություն
Palestine-Mandate-Ensign-1927-1948.svg Մանդատային Պաղեստին
Flag of Israel.svg Իսրայել
Կրթություն Վարշավայի համալսարան
Մասնագիտություն քաղաքական գործիչ
Ամուսին Պաուլա բեն Գուրիոն
Զբաղեցրած պաշտոններ Իսրայելի վարչապետ, Իսրայելի վարչապետ, Իսրայելի պաշտպանության նախարար[4], Իսրայելի պաշտպանության նախարար[4], Քնեսեթի պատգամավոր[1] և Իսրայելի նախագահ
Քաղաքական կուսակցություն ՄԱՊԱՅ, ՌԱՖԻ և Ազգային ցանկ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Բյալիկի անվան գրական մրցանակ
Երեխաներ Ամոս բեն Գուրիոն
Ստորագրություն David Ben-Gurion Signature.svg
David Ben Gurion Վիքիպահեստում

Դավիդ բեն Գուրիոն (եբր.՝ דָּוִד בֶּן-גּוּרִיּוֹן‎,պետք արտասանել[daˈvɪd ben gurˈjo։n] , ծնվել է Դեյվիդ Գրյուն, հոկտեմբերի 16, 1886[1][2] , Պլոնսկ[3] - դեկտեմբերի 1, 1973[2] , Թել Ավիվ), Իսրայելի պետության հիմնադիր և Իսրայելի առաջին վարչապետ։

Բեն Գուրիոնը վաղ հասակից մոլի սիոնիստ էր, 1946 թվականին նա դարձավ Սիոնիստական գլխավոր առաջնորդ և Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպության գործադիր ղեկավար[5]։ 1935 թվականից որպես հրեական գործակալության ղեկավար, հետագայում նաև նախագահ, հրեական գործակալության գործադիր, նա դե ֆակտո առաջնորդն էր հրեական համայնքի Պաղեստինում, և շատ դեպքերում Հրեական անկախ պետության համար պայքարում առաջնորդել է համայնքին։ 1948 թվականի մայիսի 14-ին նա պաշտոնապես հռչակեց Իսրայել պետության ստեղծումը, և առաջինն է ստորագրել Իսրայելի անկախության հռչակագիրը։ Բեն Գուրիոնը առաջնորդում էր Իսրայելին 1948-1949 թվականների արաբա-իսրայելական պատերազմի ընթացքում, և հավաքագրում էր տարբեր հրեական աշխարհազորայինների Իսրայելի պաշտպանության բանակի (ՑԱԽԱԼ)։ Հետագայում նա հայտնի դարձավ որպես «Իսրայելի հիմնադիր-հայր»[6]։

Պատերազմից հետո Բեն Գուրիոնը ծառայեց Իսրայելի առաջին վարչապետ և պաշտպանության նախարար։ Որպես վարչապետ նա օգնեց պետական ինստիտուտներ կառուցել, նրա գլխավորությամբ երկրի զարգացմանն ուղղված բազմաթիվ ազգային ծրագրեր իրականացվեցին։ Նա նաև համակարգում էր աշխարհով մեկ տարածված  հսկայական թվով հրեաների ներգրավումը պետության կայացման գործին։ Նրա արտաքին քաղաքականության հիմքում ընկած էր արևմտյան գերմանացիների հետ հարաբերությունների բարելավումը։ Նա շատ լավ համագործակցում էր Կոնրադ Ադենաուերի կառավարության հետ, Բոննում, և Արևմտյան Գերմանիան մեծ գումարներ տրամադրեց (ֆոտո) Իսրայելի և Արևմտյան Գերմանիայի միջև փոխհատուցման պայմանագրի) ի փոխհատուցում՝ նացիստական Գերմանիայում հրեանեի հանդեպ հետապնդումների Հոլոքոստի ընթացքում[7]։

1954 թվականին նա հրաժարական տվեց ինչպես վարչապետի և պաշտպանության նախարարի պաշտոնից, մնալով Քնեսեթի անդամ։ Սակայն, նա 1955 թվականին Պինհաս լավոնի հրաժարականից հետո, նորից ստանձնեց պաշտպանության նախարարի պաշտոնը։ Ավելի ուշ, նույն թվականին նա կրկին դարձավ վարչապետ,1955 թվականի ընտրությունների արդյունքով։ Նրա ղեկավարությամբ Իսրայելն ագրեսիվ պատասխան տվեց արաբական պարտիզանական հարձակումներին, և 1956 թվականին, բրիտանական և ֆրանսիական ուժերի հետ միասին ներխուժեցին Եգիպտոս՝ Եգիպտոսի կողմից Սուեզի ջրանցքի ազգայնացումից հետո, որի ընթացքում այն հայտնի դարձավ որպես Սուեզի ճգնաժամ։

Նա պաշտոնից հեռացավ 1963 թվականին, և թոշակի անցավ 1970 թվականին։ Այնուհետև նա տեղափոխվեց Նեգև անապատում գտնվող կիբուց, որտեղ և ապրեց մինչև իր մահը։ Հետմահու, բեն Գուրիոնին Թայմ ամսագիրը ճանաչեց 20-րդ դարի 100 առավել կարևոր մարդկանցից մեկը։

Կյանքը մինչև 1918 թվականը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դավիթ բեն Գուրիոն հրապարակ՝ վայր, որտեղ եղել է տունը, ուր նա ծնվել է, Պլոնսկ, հյուրանոց Վսպոնա փողոցում.
Շենք Պլոնսկի քաղաքային հրապարակում, որտեղ Դավիթ բեն Գուրիոն մեծացել է
Դեյվիդ և Պաուլա բեն Գուրիոն, հունիսի 1-ին, 1918 թ.

Ռուսական կայսրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դավիդ բեն Գուրիոնը ծնվել է Պլոնսկում (Լեհական Թագավորություն, այն ժամանակ Ռուսական կայսրության մաս)։ Նրա հայրը՝ Ավիգդոր Գրյունը, փաստաբան էր և սիոնական շարժման առաջնորդ։ Նրա մայրը մահացել էր, երբ նա 11 տարեկան էր։ 2003 թվականին, երբ Լեհաստանում գտնվեց բեն Գուրիոնի ծննդականը, պարզվեց, որ նա երկվորյակ եղբայր է ունեցել, ով մահացել է ծնվելուցկարճ ժամանակ անց[8]։ 14 տարեկանում, նա իր երկու ընկերների հետ հիմնեց Ezra երիտասարդական ակումբը՝ աջակցելով եբրայերենի ուսուցմանը և հրեաների վերադարձը Սուրբ երկիր։

Ձախից՝ Դավիդ բեն Գուրիոնը և Պաուլան փոքրիկ դստեր Ռենանայի, Գեուլա դստեր, հոր՝ Ավիգդոր Գրյունի և որդի Ամոսի հետ, 1929

1905 թվականին, որպես Վարշավայի համալսարանի ուսանող նա անդամակցում է Սոցիալ-Դեմոկրատական հրեական բանվորական կուսակցությանը։ 1905 թվականի Ռուսական հեղափոխության ժամանակ նա երկու անգամ ազատազրկվում է։

Բեն Գուրիոնը իր հիշողություններում գրում է իր հայրենի քաղաքի մասին.

Aquote1.png Մեզնից շատերի համար հակասեմիտ զգացումը մեր սիոնիզմին նվիրվածության հետ ոչ մի առնչություն չուներ: Ես անձնապես երբեք չեմ տառապել հակասեմիտական հալածանքից. Պլոնսկը զարմանալիորեն ազատ էր դրանից... Այնուամենայնիվ, հարկ է նշել, որ Պլոնսկը ամենաշատ համամասնությամբ հրեաներ ուղարկեց Իսրայել, քան Լեհաստանի որևէ այլ քաղաք: Մենք գաղթեցինք, ոչ թե բացասականից փախչելու պատճառով, այլ դրական նպատակով՝ վերակառուցելու մեր հայրենիքը... Կյանքը Պլոնսկում բավականին խաղաղ էր: Այնտեղ երեք մեծ համայնքներ կային: Ռուսներ, հրեաներ և լեհեր... Հրեաների և լեհերի թիվը քաղաքում մոտավորապես հավասար էր՝ հինգհազարական: Հրեաները, սակայն կենտրոնացած խմբով զբաղեցնում էին կոմպակտ տարածք քաղաքի ներսում, մինչդեռ լեհերը ավելի ցրված էին, ապրում էին արվարձաններում, գյուղացիության ստվերում: Հետևաբար, եթե հրեա տղաների խումբը հանդիպում էր լեհ տղաների խմբավորման հետ, նույնիսկ եթե թվով նրանք շատ էին, միևնույն է մեր հաղթելու պոտենցիալն ավելի մեծ էր, քան նրանցը: Ավելի շուտ նրանք էին վախենում մեզնից, քան մենք նրանցից: Ընդհանուր առմամբ հարաբերությունները բարեկամական էին, բայց հեռավորության վրա[9]: Aquote2.png


Օսմանյան Պաղեստին։ Կոնստանդնուպոլիս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1906 թվականին բեն Գուրիոնը գաղթում է Օսմանյան Պաղեստին։ Մեկ ամիս անց նա ընտրվում է Սիոնական կուսակցության նոր ձևավորված Ջաֆֆայի ճյուղի կենտրոնական կոմիտեում՝ դառնալով կուսակցության պլատֆորմի հանձնաժողովի նախագահ։ Նա ավելի ազգայնական ծրագիր է առաջարկում, քան հանձնաժողովի այլ ձախակողմյան կամ մարքսիստ անդամները։ Հաջորդ տարի նա բողոքում էր, որ խմբի անդամների մեծամասնությունը Ռուսաստանի քաղաքացիներ էին։ Այդ ժամանակ Պաղեստինում հրեաների թիվը մոտավորապես 55.000 էր, որոնցից 40.000-ը Ռուսաստանի քաղաքացիություն ունեին։

Բեն Գուրիոնը Պետահ Տիկվայում նարինջ էր տեսակավորում, 1907 թվականին նա տեղափոխվեց Գալիլեայի կիբուցը, որտեղ նա աշխատում էր որպես գյուղատնտեսական աշխատող և քաղաքականությունից հեռացավ։ Հաջորդ տարի նա միացավ զինվորական խմբի, որը գործում էր որպես պահակախումբ։ 1909 ապրիլի 12-ին կողոպուտի փորձի ժամանակ ծագած կռվի մեջ բեն Գուրիոնն էլ էր հայտնվել, մի արաբ և մի ֆերմեր սպանվեցին[10]։

1909 թվականին նա անդամագրվում է Հաշոմերին՝ կամավորական բանակ, ովքեր օգնեցին պաշտպանել հրեական մեկուսացած գյուղատնտեսական համայնքները։ 1911 թվականի նոյեմբերի 7-ին բեն Գուրիոնը մեկնում է Սալոնիկ, որպեսզի իրավաբանական ուսումնասիրությունների համար թուրքերեն սովորի։ Քաղաքը, որն ուներ հրեական մեծ համայնք, նրա վրա մեծ ազդեցություն գործեց, նա անվանեց «Հրեական քաղաք, որի նմանը չկա աշխարհում»։ Նա նաև հասկացավ, որ «հրեաներն ընդունակ են ամեն գործի», հրեաներից ոմանք հարուստ գործարարներ և պրոֆեսորներ էին, մյուսները՝ վաճառականներ, արհեստավորներ և դռնապաններ[11]։

1912 թվականին նա գնում է Կոստանդնուպոլիս՝ Ստամբուլի համալսարանում իրավագիտություն սովորելու։ Բեն Գուրիոնը միաժամանակ աշխատում էր որպես լրագրող։ Նա ապագան տեսնում էր Օսմանյան ռեժիմից անկախ։

Առաջին համաշխարհային պատերազմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին համաշխարհային պատերազմի մեկնարկին, Բեն Գուրիոնը ապրում էր Երուսաղեմում, որտեղ նա բեն Զվիի հետ հավաքագրեցին 40 հրեա աշխարհազորային Օսմանյան բանակին աջակցելու համար։ Չնայած դրան, նա 1915 թվականի մարտին արտաքսվեց Եգիպտոս։ Այնտեղից նա մեկնեց Միացյալ Նահանգներ, որտեղ մնաց երեք տարի։ Ժամանելուն պես նա և բեն Զվին շրջագայության մեկնեցին 35 քաղաքով՝ փորձելով կազմել 10000-անոց Ռահվիրա բանակ, Թուրքիայի կողմից կռվելու համար։ [12]

1915 թվականին հաստատվելով Նյու Յորքում, նա հանդիպեց Ռուսաստանում ծնված Պաուլային։ 1917 թվականին նրանք ամուսնացան։

1917 թվականի նոյեմբերի Բալֆուրի հռչակագրի հրապարակումից հետո իրավիճակը կտրուկ փոխվեց և 1918 թվականին բեն Գուրիոնը սիոնիզմով տարված, անցավ մյուս կողմ՝ միացավ Բրիտանական բանակում նոր ձևավորված հրեական լեգիոնին։ Նա կամավոր էր 38-րդ հրաձգային բատալիոնում, որը հրեական լեգիոնի չորս խմբավորումներից մեկն էր։ Նրա բատալիոնը կռվում էր թուրքերի դեմ Պաղեստինյան կամպանիայի ընթացքում։

Բեն Գուրիոնը ընտանիքի հետ Պաղեստին վերադարձավ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հաջորդած Բրիտանիայի կողմից Պաղեստինը Օսմանյան կայսրության ձեռքից վերցնելուց հետո։

Դավիդ բեն Գուրիոնը հրեական լեգիոնի համազգեստով, 1918

Ընտանիք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դավիդ և Պաուլա բեն Գուրիոնները երեք երեխա ունեին։ Որդին՝ Ամոսը և երկու դուստրերը, Գեուլա բեն Էլիզերը և Ռենանա Լեշեմը։ Ամոս բեն Գուրիոնը կդառնա Իսրայելի ոստիկանության տեսուչի տեղակալ, նաև տեքստիլ գործարանի գլխավոր տնօրեն։ Նա ամուսնացավ իռլանդուհի Մարի Քալոուի հետ, ով դավանափոխվեց հուդայականության։ Ամոս և Մարի բեն Գուրիոնները երկու դուստր և մեկ որդի ունեն, և վեց աղջիկ թոռնիկներ։ Գուելան երկու որդի և դուստր ունի՝ Ռենանան, ով աշխատում էր որպես միկրոկենսաբան Իսրայելի կենսաբանական հետազոտությունների ինստիտուտում, որդի ունի[13]։

1919-1946 թվականների սիոնիստական առաջնորդություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեսաբան Բեր Բորոխովի մահից հետո Պոալեյ Սիոն հրեական սոցիալ դեմոկրատական կուսակցության ձախ ու կենտրոնամետ թևերը պառակտվեցին 1919 փետրվարին, որի արդյունքում բեն Գուրիոնը և նրա ընկեր Բերլ Կացնելսոնը գլխավորեցին կենտրոնամետ խմբակցությունը՝ ձևավորելով սոցիալիստական սիոնիզմ շարժումը։

1919 թվականի մարտին ձևավորվում է չափավոր սիոնիստական կուսակցություն, որի ղեկավարն է դառնում բեն Գուրիոնը։ 1920 նրա օգնությամբ Պաղեստինում հիմնվում է Սիոնիստական աշխատավորական դաշնությունը, որի գլխավոր քարտուղարի պարտականություններն է ստանձնում 1921-1935 թվականներին։ Դաշնության երրորդ կոնգրեսը տեղի է ունենում 1924 թվականին, որի ժամանակ սիոնիստական կուսակցության վետերան առաջնորդներն առաջարկում են, որ կուսակցությունը աջակցի Բրիտանական մանդատի իշխանությանը, որը ծրագրում էր հիմնել ընտրովի օրենսդրական խորհուրդ Պաղեստինում։ Նրանք պնդում էին, թե նույնիսկ արաբական մեծամասնությամբ խորհրդարանը մի քայլ առաջ էր։ Բեն Գուրիոնը որպես նոր առաջնորդ կարողանում է հասնել կոնգրեսի կողմից այդ գաղափարների մերժմանը[14]։

Համաշխարհային սիոնիստական կազմակերպության մեջ աշխատավոր սիոնիստները դարձան գերիշխող և 1935 թվականին բեն Գուրիոնը դարձավ Հրեական գործակալության գործադիր կոմիտեի նախագահ և պաշտոնավարեց մինչև Իսրայել պետության հիմնումը 1948 թվականին։

1936–1939 թվականների Արաբական ապստամբության ընթացքում, Բեն-Գուրիոնը վարում էր զսպողական քաղաքականություն՝ Հագանան և մյուս հրեական խմբերը արաբներին վրեժխնդիր չէին լինում, խաղաղ բնակիչների դեմ նրանց հարձակումներին ի պատասխան, այլ կենտրոնանում էին ինքնապաշտպանության վրա։ 1937 թվականին, Փիլ հանձնաժողովն առաջարկեց Պաղեստինը բաժանել հրեական և արաբական տարածքների և Բեն-Գուրիոնը աջակցում էր այդ քաղաքականությանը։ [15]

Տեսակետներն ու կարծիքները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վճռականությունն ու պրագմատիզմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիմոն Պերեսը, իր և Դավիդ Լանդաուի «Բեն Գուրիոն՝ քաղաքական կյանք» գրքում անդրադառնում է, որպես երիտասարդական շարժման ակտիվիստ, Բեն Գուրիոնի հետ իր առաջին հանդիպմանը։ Ճանապարհին, Բեն-Գուրիոնը անսպասելիորեն պատմեց, թե ինչու ինքը Լենինին ավելի նախընտրում քան Տրոցկուն․ «Լենինն ինտելեկտով զիջում էր Տրոցկուն», բայց Լենինն ի տարբերություն Տրոցկու «վճռական էր»։ Հայտնվելով երկընտրանքի առջև Տրոցկին կմանևրի, ինչպես հնաոճ հրեական սփյուռքը, որի գործելաոճն արհամարհեց Բեն Գուրիոնը, դրան հակառակ, Լենինը, ընդունելով կորուստները, կկենտրոնա գլխավորի վրա և կկտրի Գորդյան հանգույցը։ Պերեսի կարծիքով Բեն-Գուրիոնի կյանքի գործունեության էությունը «Իսրայելի պատմության մեջ կրիտիկական փուլերում նրա ընդունած որոշումներն են», և դրանցից ամենակարևորը ՄԱԿ-ի Պաղեստինյան նախագիծն էր՝ ցավալի փոխզիջում, սակայն որն ըստ Պերեսի, Իսրայել պետության ստեղծման հնարավորություն ընձեռնեց։[16]

Արաբների նկատմամբ վերաբերմունքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բեն-Գուրիոնը Սիոնիստների և Արաբական աշխարհի միջև հարաբերությունների մասին իր տեսակետը հրապարակել է իր երկու գրքերում՝ 1931-ին հրատարակված «Մենք և մեր հարևանները» և 1967-ին հրատարակված՝ «Իմ հանդիպումներն արաբ առաջնորդների հետ»։ Նա կարծում էր, որ արաբներն, ովքեր մնացել էին Իսրայելում և կդառնան Իսրայելի քաղաքացի պետք է հավասար իրավունքներ ունենան։ Նա ասում էր․ «Մենք պետք է սկսենք աշխատել Ջաֆֆայում։ Ջաֆֆայում պետք է արաբ բանվորներ աշխատեն։ Արաբ բանվորները նույնքան աշխատավարձ պետք է ստանան, որքան հրեա բանվորները։ Արաբը պետք է նախագահ ընտրվելու իրավունք ունենա, և ընտրվի բոլորի կողմից։» [17] Բեն Գուրիոնը գիտակցում էր Պաղեստինի արաբների ամուր կապվածությունը հողին և 1947 թվականի հոկտեմբերի 2-ին ՄԱԿ-ի ամբիոնից իր ուղերձում նա կասկածի տակ է առնում խաղաղության հավանականությունը։

Զբոսավայր Բեն-Գուրիոն, Փարիզ, Սենայի մոտ, Բրանլի թանգարանի դիմաց

Սա մեր հայրենիքն է; մենք չվող թռչունների նման չենք վերադառնում։ Բայց այն գտնվում է մի տարածքում, որ շրջապատված է արաբախոս մարդկանցով, հիմնականում մահմեդականներով։ Այժմ, քան երբևէ, մենք պետք է ավելին անենք քան խաղաղությունը, մենք պետք է հասնենք համագործակցության և հավասար պայմաններով դաշինքի։ Հիշեք, թե ինչ էին Պաղեստինի և հարևան երկրների արաբ պատվիրակությունները ինչ էին ասում Գլխավոր ասամբլեայի և այլ ամբիոններից, արաբ-հրեական բարեկամության մասին խոսակցությունները ֆանտաստիկա են, արաբներն այդ չեն ցանկանում, նրանք հրեաների հետ միևնույն սեղանի շուրջ չեն նստի, նրանք հրեաներին նույն վերաբերմունքը ցույց կտան, ինչպես հրեաներին Բաղդադում, Կահիրեում և Դամասկոսում։ [18]

Նաում Գոլդմանը քննադատում էր Բեն-Գուրիոնին արաբական աշխարհի հետ առճակատման գնալու համար։ Նա գրում էր, «Բեն-Գուրիոնն այն մարդն է, ով հակաարաբական քաղաքականության հիմնական պատասխանատուն է, որովհետև նա է ձևավորում Իսրայելի սերունդների մտածելակերպը։»[19] Բեն-Գուրիոնի 1938 թվականի ելույթից․ «Ես հավատում եմ մեր իշխանության հզորությանը, մեր հզորությանը, որը կաճի, և եթե աճի համաձայնագիրը կգա…»[20]

1909 թվականին, Բեն-Գուրիոնը փորձեց արաբերեն սովորել, բայց չհաջողեց։ Հետագայում նա տիրապետեց թուրքերենին։ Արաբ առաջնորդների հետ բանակցությունների ժամանակ նա միայն կարողացավ օգտագործել անգլերենը, մի փոքր էլ ֆրանսերենը։[21]

Անգլիացիների նկատմամբ վերաբերմունքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1939 թվականի բրիտանական սպիտակ թղթում ամրագրված էր հրեաների ներգաղթը Պաղեստին, առաջին հինգ տարվա համար պետք է սահմանափակվի 15,000 մեկ տարում, և հետագայում պետք է կախված լինի արաբական համաձայնությունից։ Սահմանափակվում էին նաև արաբներից հրեաների հող ձեռք բերելու իրավունքները։ Այս ամենից հետո Բեն-Գուրիոնը փոխեց իր վերաբերմունքը արաբների նկատմամբ, հայտարարելով․ « Խաղաղությունը Պաղեստինում լավագույն իրավիճակը չէ Սպիտակ թղթի քաղաքականությունը տապալելու համար»։[22] Բեն-Գուրիոնը չէր հավատում արաբների հետ խաղաղ լուծման հնարավորությանը, ուստի շուտով սկսեց Յիշուվը նախապատրաստվել պատերազմի։

Վերջին տարիներ և մահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաուլա և Դավիդ բեն Գուրիոնի գերեզմանը, Միդրեշետ Բեն Գուրիոն

Բեն Գուրիոնը քաղաքականությունը թողեց 1970 թվականին և իր վերջին տարիներն անցկացրեց համեստ տանը կիբուցում՝ աշխատելով Իսրայելի պատմության վաղ տարիներ 11-րդ հատորի վրա։ 1971 թվականին նա այցելեց Սուեզի ջրանցքի երկայնքով իսրայելական դիրքերը։

1973 թվականի նոյեմբերի 23-ին բեն Գուրիոնը կաթված ստացավ։ Կաթվածին հաջորդած շաբաթվա ընթացքում նրան այցելեցին բարձրակարգ պաշտոնյաներ, ներառյալ Գոլդա Մեիրը։ Նոյեմբերի 23-ին նրա վիճակը սկսեց վատանալ, և դեկտեմբերի 1-ին, 87 տարեկանում, նա մահացավ։ Նրա մահվան օրը նրա թոռ Ալոնը, ով կռվում էր պատերազմում, հոսպիտալացվել էր բեկորային վնասվածքների պատճառով[23]։ Նրա մարմինը Կնեսսեթում էր, ողջ երկրով մեկ սիրենաներ հնչեցին ազդարարելու նրա մահը։ Նա թաղված է հուղակավորության պարզ շարքում՝ իր կնոջ Պաուելայի կողքին։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 חה"כ דוד בן-גוריון (גרין)Քնեսեթ.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 Бен-Гурион Давид, Бен-Гурион Давид // Սովետական մեծ հանրագիտարան (1969—1978) Ստուգված է սեպտեմբերի 28-ին 2015:
  4. 4,0 4,1 כל ממשלות ישראלՔնեսեթ.
  5. Brenner, Michael; Frisch, Shelley (April 2003).
  6. BBC ON THIS DAY | 1 | 1973: Israel's founding father diesBBC
  7. George Lavy, Germany and Israel: moral debt and national interest (1996) p. 45
  8. «Ben-Gurion may have been a twin»։ Haaretz 
  9. Memoirs : David Ben-Gurion (1970), p. 36.
  10. Teveth, Shabtai (1985) Ben-Gurion and the Palestinian Arabs. From Peace to War. Oxford University Press. ISBN 0-19-503562-3. Ezra – pp. 3, 4; Paolei Zion – p. 6; central committee – p. 9; populations—pp. 10, 21; Galilee pp. 12, 14–15.
  11. Oswego.edu, Gila Hadar, "Space and Time in Salonika on the Eve of World War II and the Expulsion and Extermination of Salonika Jewry", Yalkut Moseshet 4, Winter 2006
  12. Teveth, Shabtai (1985) Ben-Gurion and the Palestinian Arabs. From Peace to War. Oxford University Press. ISBN 0-19-503562-3. pp. 25, 26.
  13. Beckerman Gal (29 May 2006)։ «The apples sometimes fall far from the tree»։ The Jerusalem Post 
  14. Teveth, Shabtai (1985) Ben-Gurion and the Palestinian Arabs. From Peace to War. Oxford University Press. ISBN 0-19-503562-3. pp. 66–70
  15. Morris Benny (3 October 2002)։ «Two years of the intifada – A new exodus for the Middle East?»։ The Guardian։ Վերցված է 30 August 2010 
  16. «Secrets of Ben-Gurion's Leadership»։ Forward.com։ Վերցված է 2015-05-17 
  17. Efraim Karsh, "Fabricating Israeli history: the 'new historians'", Edition 2, Routledge, 2000, ISBN 978-0-7146-5011-1, p. 213.
  18. David Ben-Gurion, statement to the Assembly of Palestine Jewry, 2 October 1947
  19. Nahum Goldmann, The Jewish Paradox A Personal Memoir, translated by Steve Cox, 1978, ISBN 0-448-15166-9, pp. 98, 99, 100
  20. Simha Flapan, Zionism and the Palestinians, 1979, ISBN 0-85664-499-4, pp. 142–144
  21. Teveth, Shabtai (1985) Ben-Gurion and the Palestinian Arabs. From Peace to War. Oxford University Press. ISBN 0-19-503562-3. p. 118.
  22. Shabtai Teveth, 1985, Ben-Gurion and the Palestinian Arabs, p. 199
  23. The Evening Independent (1 December 1973 issue)
Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են