Պոլ Դելարոշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox artiste.png
Պոլ Դելարոշ
ֆր.՝ Paul Delaroche
Delaroche autoportrait fusain 1838.jpg
Ի ծնե անգլ.՝ Paul Hippolyte Delaroche
Ծնվել է հուլիսի 17, 1797(1797-07-17)[1][2][3][4][5][5]
Ծննդավայր Փարիզ, Ֆրանսիա[6]
Վախճանվել է նոյեմբերի 4, 1856(1856-11-04)[7][4][5][5] (59 տարեկանում)
Մահվան վայր Փարիզ, Ֆրանսիա[6]
Քաղաքացիություն Ֆրանսիա
Կրթություն Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների ազգային բարձրագույն դպրոց
Մասնագիտություն նկարիչ, արվեստների գործիչ և լուսանկարիչ
Ժանր պատմական գեղանկարչություն
Ուշագրավ աշխատանքներ The Execution of Lady Jane Grey, Bonaparte Crossing the Alps, Charles I Insulted by Cromwell's Soldiers և The Assassination of the Duke of Guise
Ուսուցիչ Լուի էտիեն Վատելե և Անտուան Ժան Գրո
Աշակերտներ Ժան Ֆրանսուա Միլլե, Ժան Լեոն Ժերոմ, Jacques-Eugène Feyen, Victor Vilain, Eugène-Ferdinand Buttura, Jean-François Portaels, Auguste Anastasi, Auguste Gendron, Félix Hullin de Boischevalier, Henri-Pierre Picou, Laurent Détouche, Léopold Desbrosses, Շառլ-Ֆրանսուա Դոբինյի, Charles-Marie de Sarcus, Friedrich August Bouterwek, Henri Delaborde, Ադոլֆ Այվոն, Armand Félix Marie Jobbé-Duval, Auguste Bonheur, Auguste Hadamard, Carl Happel, Charles Jalabert, Charles Landelle, Charles Nègre, Édouard Jolin, Édouard van Marcke, Էդվարդ Արմիտիջ, François Tabar, Georges Alexandre Fischer, Guillaume-Alphonse-Harang Cabasson, Գուստավ Բուլանժե, Gustave Le Gray, Henri Le Secq, Jacques-Émile Lafon, Jean Auguste Marc, Jean-Ernest Aubert, Պիեռ Ժյուլ Կավալյե, Léon-Marie-Joseph Billardet, Louis-Frederic Schützenberger, Pierre Édouard Frère, Տեոֆիլ Շուլեր, Jules-Alexandre Duval Le Camus[8] և Jean Baptiste Adolphe Lafosse
Պարգևներ Արվեստի և գիտության ոլորտում ունեցած վաստակի շքանշան
Paul Delaroche Վիքիպահեստում

Պոլ Դելարոշ (հուլիսի 17, 1797(1797-07-17)[1][2][3][4][5][5], Փարիզ, Ֆրանսիա[6] - նոյեմբերի 4, 1856(1856-11-04)[7][4][5][5], Փարիզ, Ֆրանսիա[6]), ֆրանսիացի պատմական գեղանկարիչ, ակադեմիզմի ներկայացուցիչ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրա իսկական անունը եղել է Իպոլիտ, իսկ տանը նրան անվանել են Պոլեմ, և այսպիսով արվեստի պատմության մեջ և ժամանակակիցների հուշերում նրա անունը մնացել է Պոլ: Դելարոշի հայրը եղել է նկարների գծով փորձագետ, մորեղբայրը աշխատել է Փարիզի Հանրային գրադարանի փորագրությունների բաժնում որպես ցուցանմուշների կոնսերվատոր, ինչի շնորհիվ ապագա գեղանկարիչը մեծացել է արվեստագետների շրջապատում: Ավելի շատ հետաքրքրված լինելով բնանկարային գեղանկարչությամբ` նա դասեր է վերցրել Լուի Վատելից, սակայն հետո սովորել է պատմական գեղանկարիչ Կ. Դեբորոտիի մոտ, իսկ հետո մոտավորապես չորս տարի անց աշխատել է Անտուան Ժան Գրոյի ղեկավարությամբ: 1832 թվականին Դելարոշը մեծ հայտնիություն է ձեռք բերում և դառնում է ինստիտուտի անդամ: Հաջորդ տարի նա դառնում է Փարիզի Գեղեցիկ արվեստների դպրոցի պրոֆեսոր, 1834 թվականին տեղափոխվել է Իտալիա, որտեղ ամուսնացել է Օրաս Վերնեյի միակ աղջկա հետ և այնտեղ ապրել է երեք տարի:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին անգամ հանրությանը ներկայացել է 1822 թվականին Փարիզյան սալոնում, «Իոսեֆը փրկում է Իոսին» կտավով, որտեղ դեռևս ուժեղ արտահայտված էր Գրոյի անբարտավան ոճը, որը միևնույն ժամանակ ցույց է տալիս նկարչի իրական շնորհքը: 1824 թվականին կայացած ցուցահանդեսներում ներկայացված հաջորդ ստեղծագործություններում Պոլ Դելարոշը վերջնականապես աստիճանաբար ազատվում է իր ուսուցչի ազդեցությունից և ընդհանրապես իր ակադեմիական հնամոլությունից: Այդ կտավներից են.

  • «Ֆիլիպ Լիպի սերը դեպի իր բնորդուհի-միապետուհուն»
  • «Վինչեստերյան եպիսկոպոս կարդինալը հարցաքննում է Ժաննա դ'Արկին իր խցում»
  • «Սուրբ Վիկենտի դե Պոլը մեղանչում է Լյուդովիկ XII-ի դռան առջև»

Ուսուցչի ազդեցությունից ամբողջապես ազատվել նրան հնարավորություն են տալիս իր մյուս աշխատանքները, որոնցից են.

  • «Նախագահ Դուրանտիի մահը» (գտնվում է ֆրանսիական պետական խորհրդի սրահում),
  • «Անգլիայի թագուհի Էլիզաբեթի մահը» (Լուվրի թանգարանում),
  • «Կալոդենի ճակատամարտից հետո Միսս Մակդոնալդը օգնություն է հատկացնում վերջին դիմորդին, 1746 թվական ապրիլի 27»
Պետրոս I-ի նկարը

Ռոմանտիզմի դպրոցի առաջնորդ Էժեն Դելակուրից վարակվելով նոր գաղափարներով` նա, ղեկավարվելով պայծառ մտքով ու գեղագիտական զգացմունքներով, օգտագործել է այդ մտքերն իր ստեղծագործությունների մեջ զսպվածությամբ, զգուշանալով դրամատիկական տեսարանները չափազանցնելուց, չտարվելով չափազանց ուժեղ էֆեկտներով, խորապես մտածելով իր համադրություններն ու խելամտորեն օգտվելով տեխնիկական միջոցներից, որոնց նա հիանալիորեն էր տիրապետում: Պոլ Դելարոշի սյուժետային նկարները, որոնք փոխառված են եղել անգլիական ու ֆրանսիական պատմությունից, միանշանակ գովասանքի են արժանացել քննադատների կողմից և շուտով հանրաճանաչ են դարձել, քանի որ սկսել են կրնկօրինակվել փորագրություններում և վիմագրություններում: Այդ նկարներից են.

1834 թվականին Իտալիայից վերադառնում է և 1837 թվականին Փարիզյան սալոնում կազմակերպում է իր նկարների ցուցահանդեսը, որտեղ ներկայացրել է «Կառափնարան գնացող Լորդ Ստեֆորդը», «Ազնվական զինվորների կողմից նվաստացող Կառլ Ստյուարտը», «Սուրբ Սիսիլյան» նկարները և դրանից հետո այլևս չի մասնակցել հանրային ցուցահանդեսների, այլ նախընտրել է իր պատրաստի ստեղծագործությունները հենց իր արվեստանոցում ցույց տալ արվեստասերներին:

«Կիսաշրջան»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1837-1841 թվականներին նկարիչն աշխատել է իր կյանքի գլխավոր` «Կիսաշրջաններ» ստեղծագործության վրա: Հսկայական պատի կտավը (15х4,5 մ) պատկերում է անցյալի 75 նկարիչների, զարդարում է Փարիզի գեղեցիկ արվեստների հնագույն գեղարվեստական դպրոցի ամֆիթատրոնի դահլիճը: Դելարոշի ընդարձակ համադրության մեջ ներկայացված է արվեստի այլաբանական պատկերը: Համադրության կենտրոնում են քանդակագործ Ֆիդեյը, ճարտարապետ Իկտինն ու նկարիչ Ապելեսը:

Կիսաշրջան

1840-ական թվականներին նկարիչն իր կտավների համար ընտրել է հոգևոր ու եկեղեցական թեմաներ: Իտալիա կատարած երկրորդ ճամփորդությունից հետո (1844) նրան սկսել են հետաքրքրել իտալական կենցաղի տեսարաններ: 1845 թվականից հետո, երբ մահացել է նրա կինը, նա անցել է ողբերգական սյուժեների, որոնք արտահայտում են մարդու պայքարը ճակատագրի դեմ: Դելարոշի ամենանշանակալի ստեղծագործությունները կարող են համարվել հետևյալ կտավները.

  • «Խաչից իջեցումը»,
  • «Տիրամայրը Հիսուսի խաչելիության երթի ժամանակ»,
  • «Տիրամայրը խաչի ոտքերի տակ»,
  • «Գողգոթայի վերադարձը»,
  • «Նահատակը Դիոկղետիանոսի ժամանակ» (գտնվում է Սանկտ Պետերբուրգում Էրմիտաժում ),
  • «Մարի Անտուանետը իր մահվան դատավճիռի հայտարարությունից հետո»,
  • «Ժիրոնդիստների վերջին հրաժեշտը»,
  • «Նապոլեոնը Ֆոնտենբլոյում» (գտնվում է Լայպցիգի թանգարանում),
  • և անավարտ «[Սուրբ Հեղինե (Սիլլի կղզիներ)|Սուրբ Հեղինեյի]] բարձրունքը» նկարը:

Դիմանկարներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դելարոշը հիանալիորեն է պատկերել դիմանկարներ և իր վրձնով հավերժացրել է իր դարաշրջանի շատ հայտնի դեպքերի, օրինակ, Գրիգորի 16-րդին, Գիզոյին, Տիերին, Շանգարնեին, Ռեմյուզին, Պուրտալեսին, երգչուհի Զոնտագին և ուրիշներին: Դելարոշը նկարել է գերազանց և իր վրձինով շատ հայտնի մարդկանց է անմահացրել, օրինակ Գրիգոր XVI-ը, Ֆրանսուա Գիզոնը, Լուի-Ադոլֆ Տիերը, Նիկոլյա Շանգարնեյը և այլք: Նրա լավագույն ժամանականկից կտավներից են Ռեյնոլդս, Պիեռ Պոլ Պրյուդոն, Ֆրեդրիկ Ժիրար Մերկուրին և Կալմաթան:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]