Ճուլեի վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ճուլեի վանք
ჭულეს მონასტერი
Chule church (3).JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակ վանք
Երկիր Վրաստան Վրաստան
Տեղագրություն Վրաստան Վրաստան, Սամցխե-Ջավախք
Ժառանգության կարգավիճակ Cultural Monuments of National Importance of Georgia
Ճուլեի վանքը գտնվում է Վրաստանում
Ճուլեի վանք

Ճուլեի վանք կամ Ճուլևիի վանք (վրաց.՝ ჭულეს მონასტერი), 14-րդ դարի վրացական ուղղափառ քրիստոնեական եկեղեցի, որը գտնվում է Վրաստանի հարավարևմտյան հատվածում՝ Սամցխե-Ջավախեթիի մարզում[1]:

Ճուլեի վանքը գտնվում է Քվաբլիան գետի ձախ ափին՝ Սամցխե պատմական երկրամասում գտնվող Ադիգենի քաղաքում: Վանքը հայտնի է Ճուլե (վրաց.՝ ჭულე) կամ Ճուլեբի (վրաց.՝ ჭულები) անվանումներով:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

11-րդ դարում Ճուլեի վանքը ուներ վանական համալիրի կարգավիճակ: 14-րդ դարում այն դարձավ խոշոր կրոնական և մշակութային կենտրոն Հարավային Վրաստանում: Ասոմթավրուլի գրով մեզ հասած միջնադարյան արձանագրություններում նշվում է, որ վանքի նկարչի անունը եղել Արսեն: Վերջինս վանական համալիրի արտաքին կահավորման հեղինակն է:

Նա վանքի պատերին հեղինակել է մի շարք դիմանկարներ: Դրանք հիմնականում Սամցխեի Ջաքելի իշխանական տան ազնվականների պատկերներն էին: Ճարտարապետական կառուցվածքով Ճուլեի վանքը բավականին նման է մոտակայքում գտնվող Զարզմայի և Սապարայի վանքերին: Օսմանյան կայսրության գերիշխանության տարիներին վանքի դերն ու հեղինակությունը նվազել է: 1595 թվականին Ճուլեի վանքն արդեն լքված շինություն էր: Եկեղեցու զանգերը պատահաբար հայտնաբերվել է 1980-ական թվականներին և նվիրաբերվել է Ախալցխայի թանգարանին:

1999 թվականին վրաց ուղղափառ պատրիարքարանի հովանավորությամբ վանքը վերականգնվել է: Մինչ այդ 1935-1936 թվականներին ռուս ճարտարապետները վանքը վերականգնելու անհաջող փորձեր են կատարել: 1970-1980-ականներին ևս կատարվել են վերականգնելու փորձեր, սակայն՝ ապարդյուն:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ճուլեի վանք. orthodoxy.ge. Վերցված է 2008-07-25 (վրաց.)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ქსე, ტ. 11, გვ. 407, თბ., 1987
  • ბერიძე ვ., სამცხის ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 1970 წ