Բադբիի վանք

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Բադբիի վանք
վրաց.՝ ბოდბის მონასტერი
Bodbe Monastery.JPG
Հիմնական տվյալներ
Տեսակվանք
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ՏեղագրությունՍիղնաղ և Կախեթի մարզ
ԴավանանքՎրաց ուղղափառ եկեղեցի
Ժառանգության կարգավիճակՎրաստանի ազգային նշանակության մշակութային հուշարձաններ
Ճարտարապետական նկարագրություն
Հիմնադրված9-րդ դար
Կոորդինատներ: 41°33′6.7464000999927″ հս․ լ. 45°51′53.409600099989″ ավ. ե. / 41.551874000027773093° հս․. լ. 45.86483600002777195° ավ. ե. / 41.551874000027773093; 45.86483600002777195
Բադբեի վանքը

Բադբիի Սուրբ Նինո վանք կամ ուղղակի Բադբիի վանք (վրաց.՝ ბოდბის მონასტერი), վրաց ուղղափառ եկեղեցու Բադբիի թեմի կուսանոց վանք, Վրաստանում, Կախեթի մարզի Սիղնաղ քաղաքից 2 կմ հեռավորության վրա[1]:

Այնտեղ են գտնվում Վրաստանում քրիստոնեության լուսավորիչ սուրբ առաքյալ Նունեի մասունքները, որը 35 տարվա ճգնավորությունից հետո, մահացել է հենց այստեղ 347 թվականին՝ 67 տարեկան հասակում[1]:

Եկեղեցական տոնը նշվում է հունվարի 14ին և ավանդաբար հավաքվում են բազմաթիվ ուխտագնացներ[1]:

Վանքի պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իր մահից առաջ Սուրբ Նունեն առանձնացել է Բադբի վայրում և հենց այնտեղ, որոշ ժամանակ ծառայելով, մահացել է ու տեղում հուղարկավորվել: Շուտով Միհրան թագավորի խնդրանքով, Սուրբ Նունեի գերեզմանի վրա կառուցվում է Վրաստանի երկնայի հովանավոր Սուրբ Գևորգի եկեղեցին, իսկ կողքն էլ վանքը:

Ժամանակի հետ մենաստանը վերածվեց Բադբիի թեմի ու մշակույթային կենտրոնի: Սակայն Սուրբ Նունեի վանքը իր իսկական վերելքը ապրեց XV դարում: Կախեթական թագավորության թագավորները միշտ էլ բարեհաճ են եղել մենաստանի նկատմամբ, և նույնիսկ ընտրել են որպես իրենց թագադրության վայր: Նշանակալի է, որ Թեյմուրազ I (Կախեթի արքա) թագավորի թագադրման ժամանակ ներկա էր ինքը Աբբաս I Սեֆի, որը չնայած չխոչընդոտեց նրան մի քանի տարի հետո մենաստանը սնանկացնելու[2]: XVII դարեսկզբին վանքը թալանվել է պարսիկ շահ Աբբաս I Սեֆիի զորքերի կողմից: Սրբանոցը վերականգնել է Կախեթի Թեյմուրազ I (Կախեթի արքա) թագավորի կողմից XVII դարի կեսին: Բադբիում ճգնավորական կյանքի վերականգնումից հետո բացվեց հոգևոր սեմինարիա, այստեղ էր գտնվում Վրաստանի խոշորագույն գրապահոցներից մեկը: Իակ XVIII դարում վանքը ձևափոխվեց տղամարդկանց մենաստանի: XIX դարի կեսին Բադբիի թեմը ղեկավարում էր հոգևոր քահանա միտրոպոլիտ Հովհաննեսը (աշխարհիկ կյանքում Մակաշվիլի): Նրա օրոք 1823 թվականին վերականգնվել և կրկին նկարազարդվել է վանքը, տեղադրվել է նոր պատկերակալ(ուղղափառների), որը մինչ այժմ գոյություն ունի: Ավելի ուշ ծայրագույն վարդապետ Նիկոլոզա Միկելաձեի ղեկավարությամբ կառուցվել է եռահարկ զանգակատունը[2]:

Սակայն հետագա տասնամյակներում Վրաց եկեղեցու Ինքնուրույնության արգելումից հետո ( 1811 թ.) վանքը կամաց-կամաց անկում ապրեց: Այն սկսեցին վերականգնել XIX դարի երկրորդ կեսից: Այդ ժամանակ սրբանկարիչ Միխայիլ Պավլովիչ Սաբինինը բավականին չարչարվեց, նա վերանորոգվեց այն մենաստանը, որտեղ պահվում էին Սուրբ Նունեի մասունքները (1880 թ.): Նրա անխոջ գործունեությամբ այստեղ հիմնադրվեց կանացի մենաստան: Շուտով վերականգնված մենաստան ժամանեցին առաջին տասներկու բակիչները տարբեր մենաստաններից[2], բացվեց ձեռագործության և գեղանկարչության դպրոցները: 1902—1906 թվականներին մենաստանի մայրապետը Յուվենալիա II-ն էր, (աշխարհիկ կյանքում Թամարա Ալեքսանդրովնա Մարջինաշվիլի, սքեմով մատուշկա Ֆամար (Մարջանովնա)), վրաց հայտնի ռեժիսոր Կոտե Մարջանաշվիլիի քույրն էր, որը հետագայում իր գործունեությամբ հռչակվեց Ռուսաստանում: XX դարի սկզբին քույրերի թիվը հասավ 300-ի: Մենաստանի բացման հենց առաջին տարում այնտեղ բացվեց միադասարան դպրոց, որը շուտով վերածեց երկդասարանանոցի, հետագայում՝ եռադասարանանոցի, երբ Բադբիի ուսումնարանում սկսեցին դասավանդել մանկավարժական կուրսեր, այն սկսեց պատրաստել ուուցչուհիների նախնական դպրոցների համար: 1906 թվականի Նիկոլայ II կայսեր հրամանով նրան շնորհվեց առաջակարգ մենաստանի կոչում: Սըր Օլիվեր Ուորդրոպի խոսքերով, ով 1919 թվականին Վրաց ուղղափառ եկեղեցու ինքնուրույնության վերականգնումից (1918 թ.) հետո այցելել էր մենաստան, կարելի էր ենթադրել, թե ինչպիսին էր եղել մենաստանը XX դարեսկզբին: Նա մեծ ոգևորվածությամբ գրել է այդ մասին իր կնոջը՝

«Երբ մենք մոտեցանք մենաստանին, հայտնվեց ծաղիկներից և տերևներից հյուսված հաղթական կամարը: Մեզ ընդունեց մենաստանի մայրապետը՝ իշխանուհի Վաչանձեն: Մենաստանի քույրերը բոլորը սև հանդերձանքով էին, բարձր վեր խոյացող գլխի ծածկոցներով, մենաստանի դպրոցի աղջիկները սպիտակ շորերով էին...Քահանան ինձ հրավիրեց ոչ այնքան մեծ մի եկեղեցի, որը կառուցվել էր դեռևս IV դարում և փոքրիկ ծառայություն մատուցեց՝ ազոթելով Աստծո ծառա Օլիվերի համար, իսկ միանձնուհիները այդ ժամանակ երգում էին: Հետո Մայրապետը ինձ ցույց տվեց աղջիկների սենյակները, դասարանները, ճաշարանը, խոհանոցը, ինչպես նաև ձեռագործի սենյակները, որտեղ հյուսվում էին գորգեր, ձեռագործեր, պատրաստվում էին եկեղեցական շուրջառներ և սրբապատկերներ: Մենք այնտեղ տեսանք նաև մի մեծ այգի, որը հարում էր մենաստանին, այգու ծաղիկներից աղջիկները մեզ փնջեր նվիրեցին, ու ծափահարելով և ողջույնի բացականչություններով, մեզ ճանապարհեցին դեպի Սիղնաղի

Այս նամակը փոխանցվել է մենաստանի ներկայիս մայրապետ Ֆեոդորային Օլիվեր Ուոդրոպի աղջիկը:[2] 1924 թվականին Խորհրդային իշխանությունը փակեց մենաստանը, և այդ ժամանակվանից այնտեղ հիվանդանոց էր գործում: Բադբիի դպրոցի սանուհի սխրագործը, Խորհրդային իշխանության անկումից հետո (1991 թ.) սուրբ մենաստանում կրկին վերականգնեց եկեղեցական կյանքը:

Մենաստանն այսօր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրբ Նունեի գերեզմանի վրա իսկզբանե կառուցված (IX—XI դդ.) եկեղեցին չի պահպանվել, և նրա տեղը ավելի ուշ կառուցվել է Սուրբ Գևորգի եռանավ մայր տաճարը, որի ներքին բաժնում էլ գտնվում է վրաց ազգային սրբավայր՝ Սուրբ Նունեի գերեզմանը: Առանձին կանգնած եռահարկ զանգակատունը կառուցվել է XIX դարի երկրորդ կեսին: Եկեղեցին հանդիսանում է նաև Սինղնաղյան թեմի կենտրոնը: Եկեղեցու անմիջապես հետևից կարելի տեսնել Ալազանյան դաշտավայրի գեղեցիկ տեսարանը: Եկեղեցուց կարելի է արահետով իջնել սուրբ նունեի աղբյուրի մոտ: Այն գտնվում է Զավուլոնի և Սոսանի (Սուրբ Նունեի ծնողները) փոքրիկ մատուռի տակ, մենաստանից երեք կմ ներքև, որը կառուցվել է 1990-ականներին: Աղբյուրը բուժիչ է համարվում: Մենաստանը ունի հսկայական տնտեսություն, գործում են սրբանկարչական և ոսկեկարային արհեստանոցներ: Մենաստանի տեսարժանություններից է համարվում Վրաստանի ամենից հայտնի հրաշագործ և հաշտարար Իվերական Մայր Աստվածածնի սրբապատկերը: Այն պահվել էր մենաստանում նրա հիվանդանոցի վերածվելու ժամանակ, որտեղ օգտագործվել էր, նույնիսկ, որպես վիրահատական սեղան, և Աստվածածնի դեմքին կարելի է տեսնել վիրաբուժական դանակի հետքեր:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Бодбийский монастырь»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Бодбийский Монастырь» (ռուսերեն)։ PEMPTOUSIA։ Վերցված է 2019-02-02 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]