Իսահակ Ալիխանյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Իսահակ Ալիխանյան
ԻսահակԱլիխանյան.jpg
Ծնվել է փետրվարի 7, 1876(1876-02-07)
Ծննդավայր Դուշեթ, Մցխեթ-Մթիանեթ, Վրաստան
Մահացել է մարտի 14, 1946(1946-03-14) (70 տարեկանում)
Մահվան վայր Թբիլիսի, ԽՍՀՄ
Կրթություն Ներսիսեան դպրոց
Ազգություն հայ
Մասնագիտություն դերասան
Պարգևներ և մրցանակներ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ և Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

Իսահակ Ալիխանյան (փետրվարի 7 (փետրվարի 19) 1876, Դուշեթ - մարտի 14 1946, Թբիլիսի), հայ դերասան։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1923 թ.), ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1941 թ.)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսահակ Ալիխանյանը ծնվել է Վրաստանի Դուշեթ գավառական քաղաքում, որը մեծ մասամբ հայաբնակ էր, բայց վրացախոս։ Նույնիսկ քաղաքի քահանան հայերեն չի իմացել։ Ավարտել է Ներսիսյան դպրոցը 1896 թ.։ Ապագա դերասանն ապրել է ծանր, զրկանքներով լի մանկություն։ Ներսիսյան դպրոցն ավարտելուն պես քսանամյա երիտասարդը, ով իր դերասանական հակումները ցույց էր տվել դպրոցում ուսանելիս, ընդունվում է Գրիգոր Ավետյանի ղեկավարած խումբը։ Այդ, հետագայում և ուրիշ խմբերի հետ երիտասարդ դերասանը շրջում է Անդրկովկասի և Հյուսիսային Կովկասի հայաշատ քաղաքներում։ Նրա խաղընկերներն են եղել Սիրանույշը, Ա. Աբելյանը, Հ. Թրյանցը, Պետրոսյանը և ուրիշներ։

Ալիխանյանը հյուրախաղերով հանդես է եկել Բաքվում (1902-1903 թթ.), Նոր Նախիջևանում (1906-1907 թթ.), Մոսկվայում (1912 թ.), մնացած գրեթե ամբողջ ժամանակ՝ Թիֆլիսում. ամենուրեք Ալիխանյանը գտել է համակրանք ու ճանաչում։ Սակայն նա եղել է հայ թատրոնի «դժգոհներից» մեկը, ում չի գոհացրել ազգային թատրոնի և հայ դերասանի վիճակը՝ բարոյական և նյութական զրկանքներ, հեռանկարի անորոշություն և այլն։ Նա եղավ Երևանի Առաջին պետթատրոնի հիմնադիր կազմում, խաղաց մի քանի դեր, ապա նաև հանդես եկավ իբրև ռեժիսոր։ Բեմադրեց թատրոնը բացող ներկայացումը՝ «Պեպոն», ապա նաև՝ Հ. Իբսենի «Ուրվականները», Ֆուլդայի «Հիմարը», Մաքսիմ Գորկու «Հատակումը»։

1922 թ.-ին Ալիխանյանը վերադարձավ Թիֆլիս։ Հետագայում նա միայն մի թատերաշրջան (1926-1927 թթ.) խաղաց Բաքվի հայկական թատրոնում՝ վերստին դառնալով Թբիլիսի Հայ դրամա՝ այստեղ մինչև կյանքի վերջն աշխատելու համար։

Բեմադրել է շուրջ 25 ներկայացում։ Իսահակ Ալիխանյանը Սոս Ալիխանյանի հայրն էր[1]: Թաղված է Թբլիսիի Խոջիվանքի գերեզմանատանը։ Նրա անունն է կրում փողոց Հավլաբարում (Թբիլիսի)[2]:

Դերեր թատրոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Իշխան Մըշկին՝ Ֆ.Դոստոևսկու «Ապուշը», (1903 թ)
  • Օսվալդ՝ Հենրիկ Իբսենի «Ուրվականներ»
  • Ֆյոդոր արքա՝ Ա. Կ. Տոլստոյի «Ֆյոդոր Իոհանովիչ արքան»
  • Առնոլդ՝ Գ. Հաուպտմանի «Միքայել Կրամեր»
  • Չարսկի՝ Ս. Պշիբըշևսկու «Երջանկություն»
  • Յուստուս՝ Ֆուլդայի «Հիմարը»
  • Ռոբերտ՝ Գ. Հաուպտմանի «Հիվանդ մարդիկ»
  • Սատին, Աբեղա, Սեյրան, Պետրոնիուս՝ «Յո երթաս»
  • Նաղաշ՝ Դ. Դեմիրճյանի «Դատաստան»
  • Աբեղա՝ Լ. Շանթի «Հին աստվածներ»
  • Հայնրիխ՝ Գ. Հաուպտմանի «Ջրասույզ զանգ», (1922 թ)
  • Համլետ՝ Ու. Շեքսպիրի «Համլետ»
  • Աղաբեկով՝ Ա. Լունաչարսկու «Հրձիգներ»
  • Բերսենև՝ Բ. Լավրենյովի «Բեկում»
  • Բաբա՝ Ս. Բաղդասարյան «Արյունոտ անապատ»
  • Մարտինով՝ «Դատավճիռ»
  • Յարովոյ՝ Կ. Տրենյովի «Լյուբով Յարովայա»
  • Բեռնացկի՝ «Ֆոսֆորային շող»
  • Պլատոն Կրեչետ՝ Ա. Կորնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ»
  • Արսեն՝ Ս. Շանշիաշվիլիու «Արսեն», (1937 թ)
  • Պրինչիվալե՝ Մ. Մետերլինկ «Մոննա Վաննա», (1943 թ)[3]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աբաջյան Գ., Իսահակ Ալիխանյան, Երևան, 1967 թ.
  • Հայրապետյան Ա., Իսահակ Ալիխանյան։ Մամուլի և հուշագրերի գնահատմամբ, Երևան, Հայկական թատերական ընկերություն, 1958 թ.
  • Դեմիրճյան Դ., Հուշեր և խոհեր հայ դրամատուրգիայի և թատրոնի մասին, Երկերի ժողովածու, VI հատոր, 1958 թ.
  • Իսահակ Ալիխանյանի գործունեության քսանհինգամյակին նվիրված ալբոմ, Թիֆլիս, 1923 թ.
  • Քալանթար Լ., Արվեստի մայրուղիներում
  • Աբաջյան Գ., Իսահակ Ալիխանյան, 1978 թ.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]