Դեյվիդ Բուրլյուկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search


Դեյվիդ Բուրլյուկ
David Burliuk 1914.jpg
Ծնվել էհուլիսի 9 (21), 1882[1]
ԾննդավայրSemyrotivschyna, Rabushkinskaya Parish, Lebedinskij County, Խարկովի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էհունվարի 15, 1967(1967-01-15)[1][2][3] (84 տարեկանում)
Վախճանի վայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
Մասնագիտությունբանաստեղծ և նկարիչ
Լեզուանգլերեն և ռուսերեն[4]
ՔաղաքացիությունԱՄՆ
Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg ԽՍՀՄ
Flag of Ukraine.svg Ուկրաինա[5]
ԿրթությունՕդեսայի գեղարվեստական ուսումնարան
Ժանրերֆուտուրիզմ
Գրական ուղղություններռուսական ֆուտուրիզմ
ԱնդամակցությունԱրվեստի և գրականության ամերիկյան ակադեմիա
David Burliuk Վիքիպահեստում

Դեյվիդ Բուրլյուկ (Ukrainian: Дави́д Дави́дович Бурлю́к, ուկրաինացի նկարիչ, հրապարակախոս և գրքերի պատկերազարդող: Կապված է ֆուտուրիստական, նեո-պրիմիտիվիստական և ռուսական ֆուտուրիզմի շարժումների հետ: Բուրլյուկը հաճախ ներկայացվում է որպես «ռուսական ֆուտուրիզմի հայր»:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վաղ կյանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դավիթ Բուրլյուկը ծնվել է 1882 թվականին Սեմիրոտիվկայում՝ Ռիբուշկա (այժմ Լեբեդին) թաղամասում, Սունի մարզում, Ռուսական կայսրության Խարկովի նահանգում (այժմ Ուկրաինա), եղբայրն է դերասան Վոլոդիմիր Բուրլյուկի: Ընտանիքը մասամբ ծագել է ուկրաինացի կազակներից, որոնք առաջնային դիրքեր էին զբաղեցնում: Նրա մայրը՝ Լյուդմիլան, ազգությամբ բելառուսական ծագում ուներ[6]:

Կրթություն, կարիերա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բուրլյուկը աջիվ 2 - րդը
Բուրլյուկը 1910-ական թվականներին

1898-1904 թվականներին նա սովորում է Կազանում և Օդեսայի Գեղարվեստի դպրոցում, Մունիչի Թագավորական ակադեմիայում։ Նրա իր առինքնող բնավորությունը ճանաչվել է Անտոն Աժբեի` Մունիչի ակադեմիայի պրոֆեսորի կողմից, որը նրան կոչել է հիանալի տափաստանային ձի[7]։

1908 թվականին «Զվենո արթ»- ը Կիևում կազմակերպել է ցուցահանդես Դեյվիդ Բուրլյուկի, Վլադիմիր Բարանով Ռոսինի, Ալեքսանդր Բոգոմազովի, իր եղբայր Վոլոդիմիր Բուրլյակի և Ալեքսանդրա Էքստերի հետ միասին։ 1909 թվականին Բուրլյուկը նկարել է իր ապագա կնոջը` Մարուսյային ժայռերի և ծաղիկների ֆոնի վրա (Քրիմիա թերակղզուում)։ Դրանից հետո շատ անգամներ է կնոջ կերպարը կտավին դրել։ Առանց կասկածի երկու երազ ամբողջ կյանքում տիրում էր նրա սիրտին` կնոջ դեմքը և հայրենիքի դիմանկարը (նախ Ուկրաինայի, հետո նաև իր որդեգրած երկրի (ԱՄՆ)։ Հյուլեայի ֆուտուրիստական ​​գրական խմբակը (ռուս.՝ Գիլեյան նախաձեռնվել է ստեղծել 1910 թվականին Դեյվիդ Բուրլյուկի և նրա եղբայրների կողմից Խերսոնի հարևանությամբ գտնվող իրենց կալվածքում։ Խմբին արագորեն միացել են Վասիլի Կամենսկին և Վելիմիր Խլեբնիկովը, որոնց 1911 թվականին միացել են Ալեքսեյ Կրուժենյխը և Վլադիմիր Մայակովսկին [8])

1912 թվականի դեկտեմբերին Դեյվիդ Բուրլյուկը համահեղինակ է դառնում «Մի ապտակ՝ ի դեմս հանրային ճաշակի» ստեղծագործությանը (Հիլլեայի մյուս անդամների հետ)։ Դա խոսում է Ռուսական ֆուտուրիզմի մասին (ռուս բանաստեղծների և նկարիչների շարժում, որոնք ընդունեցին Ֆիլիպո Մարինետտիի ֆուտուրստական սկզբունքները): 1913 թվականինին նրան վտարում են ակադեմիայից: Նույն թվականին Դ. Բուրլյուկը հիմնում է ֆուտուրիստ գրողների` Հիլլեայի հրատարակչական ձեռնարկությունը: 1915 թվականին Դեյվիդ Բուրլյուկը հրատարակում է «Աջակցություն գարնան մուսաներին» գիրքը` նկարազարդումներով հանդերձ։

1915-1917 թվականներին նա բնակվում է Ուրալում, հաճախակի ուղևորություններ է կատարում դեպի Մոսկվա և Սանկտ Պետերբուրգ [9]։

1916 թվականին նրա եղբայրը՝ Վլադիմիր Բուրլյուկը զորակոչվում է զինծառայության, իսկ 1917 թվականին սպանվում Սալոնիկի Առաջին աշխարհամարտում: Հաջորդ տարի Բուրլյուկը սկսում է ճանապարհորդել Միացյալ Նահանգներ, գործընթաց, որը նրան տանում է Սիբիր, Ճապոնիա և Կանադա, և այն շարունակում է մինչև 1922 թվականը [9]։

1925 թվականին Բուրլյուկը եղել է հիմնադիրը Ուկրաինայի Վարպետների հեղափոխական ասոցիացիայի (ARMU) Ալեքսանդր Բոգոմազովի, Վասիլի Երմիլովի, Վարդան Միլերի, Ալեքսանդր Խվոստինկովի և Պալմով Վիկտորի հետ։ 1927 թվականին մասնակցել է Լենինգրադի Սանկտ Պետերբուրգի ռուսական թանգարանի (Latest Artistic Trends) ցուցահանդեսին Կազմիր Մալևիչի, Ալեքսանդր Շևչենկոյի և Վլադիմիր Թաթլինի հետ։

Դեյվիդ Բուրլյուկը հեղինակն է կենսացրական սքետչների («Իմ նախնիները տասնչորս տարիներին»):

Ուշ տարիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1930-ական թվականներին Օնյա լա Տուրի ժամանակակից արվեստի հիասքանչ կոլեկցիոներ էր, որը ձեռք բերեց Բուրլիուկի առնվազն հարյուր գործ։

1940 թվականին Բուրլյուկը դիմում է խորհրդային կառավարությանը` հայրենիք այցելելու խնդրանքով: Փոխարենը, նա առաջարկում է արխիվային նյութի զգալի հավաքածու, որը վերաբերում է իր ժամանակակիցին և ընկերոջը Վլադիմիր Մայակովսկուն, որը Բուրլյուկին առաջարկում է նվիրել Մայակովսկու թանգարանին ավելի քան 100 բնօրինակ նկարներ: Բուրլյուկի խնդրանքները մերժվում են: Նրան թույլատրվում է այցելել Խորհրդային Միություն միայն 1956 և 1965 թվականներին:


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #119298023 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. David Davidovich Burliuk
  3. SNAC — 2010.
  4. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. Museum of Modern Art online collection
  6. Pg. 77, Nabokov and his fiction: new perspectives By Julian W. Connolly
  7. 'About David Burliuk' — biography from the Futurism and After: David Burliuk, 1882–1967 exhibition
  8. Victor Terras, Handbook of Russian Literature (Yale University Press, 1990), s.v. "Hylaea", p. 197.
  9. 9,0 9,1 Stephanie Barron and Maurice Tuchman, The Avant-Garde in Russia, 1910-1939: New Perspectives. Los Angeles, CA: Los Angeles County Museum of Art, 1980; pg. 128.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]