Ավոկադոյի յուղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Ավոկադոյի յուղ
AvocadoOil.png
Տեսակչպնդացող յուղ, նյութ և բուսական յուղ
Ենթատեսակսննդամթերք
Հիմնականավոկադո

Ավոկադոյի յուղ, բուսական յուղ, ստանում են ավոկադոյի (լատ.՝ Persea americana) պտղամսից և ոչ՝ կորիզից[1]։ Օգտագործվում է սննդի մեջ։ Կիրառվում է կոսմետիկայի պատրաստման ժամանակ, դեղագործության մեջ։

Արտաքինից կանաչավուն կամ փայլուն զմրուխտ կանաչ գույնի է։ Գույնը պայմանավորված է քլորոֆիլների և կարոտինոիդների բարձր պարունակությամբ։

Ունի ավոկադոյի պտղի թույլ համ։ Որոշ տեսակներ ունենում են սնկի համ։ Լույսի ազդեցությամբ անմիջապես շագանակագույն երանգ է ստանում։ Զտելուց հետո ավոկադոյի յուղը հաճախ ստանում է բաց դեղին գույն։ Այն կրկնակի զտման միջոցով հնարավորինս սպիտակեցվում է, ստացվում է անհոտ յուղ կոսմետիկ նպատակներով օգտագործելու համար[2]։

Պատրաստում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Յուղի պատրաստման համար ընտրում են հասուն պտուղները, որից հետո միջուկը առանձնացնում են կեղևից և կորիզից, քամում են սառը ճզմմամբ։ Այնուհետև ցենտրիֆուգի[Ն 1] օգնությամբ յուղը առանձնացնում են քուսպից և պոմպի միջոցով հեղուկը լցնում են, որպես կանոն, չժանգոտող պողպատից պատրաստված տարաների մեջ։


Կիրառություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոսմետիկայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավոկադոյի յուղը որպես մաշկի վերականգնման միջոց ակտիվորեն կիրառվում է կոսմետոլոգիայում, ինչպես նաև, ավոկուտինի պարունակության շնորհիվ, կիրառվում է յուղոտ սեբորեայի և ակնեի բուժման համար։ Ավոկադոյի յուղի կազմը նման է առողջ մաշկի պաշտպանիչ շերտի կազմին, նրանում առկա են ֆիտոստերոլներ և վիտամին E, օգնում է վերականգնել էպիդերմիսի բջիջները, իսկ Վիտամին A-ն նպաստում է մաշկի երիտասարդության պահպանմանը։ Ըստ միջազգային դասակարգման ունի հետևյալ անունները՝ Persea Gratissima Oil, Butyl Avocadate (ավոկուտին)[4]։

Սննդում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ավոկադոյի յուղը այրման բարձր ջերմաստիճանի շնորհիվ, որը պայմանավորված է ցածր թթվայնությամնբ, լավ միջոց է բարձր ջերմային մշակում պահանջող սննդատեսակներ պատրաստելու համար, ներառյալ ջեռոցում թխելը, խորովելը, թավայում տապակելը և այլն։ Ավոկադոյի յուղը լավ համադրվում է ձիթապտղի յուղի հետ, քանի որ ունի վերջինին համարժեք մոնոչհագեցած ճարպաթթուներ[5]։

Ինչպես բոլոր յուղերը, այնպես էլ ավոկադոյի յուղը որքան ռաֆինացումը բարձր է, այնքան բարձր է այրման ջերմաստիճանը[5]։

Յուղերի հատկություններ և այրման կետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստորև ներկայացված աղյուսակները հնարավորություն են տալիս տեսնել ավոկադոյի յուղի կազմությունը, հատկությունները և համեմատել այլ յուղերի հետ։

Ճարպաթթվային կազմ
Թթուներ Օլեինաթթու Պալմիտինաթթու Լինոլաթթու Պալմիտոլաթթու Լինոլենաթթու Ստեարինաթթու
Տոկոսային բաղադրություն 80% 32% 18% 13% 5% 1,5%
Բուսական յուղի հատկություններ[6][7]
Տեսակ Վերամշակում[8] Հագեցած
ճարպային

թթուներ

Մոնոչհագեցած
ճարպաթթուներ
Պոլիչհագեցած
ճարպաթթուներ
Այրման կետ
Ընդ․[6] Օլեին
թթու
(ω-9)
Ընդ․[6] α-լինոլեն․

(ω-3)
Լինոլեն․

(ω-6)
ω-6:3
հար․
Նուշ
Ավոկադո[9] 11.6 70.6 52-66[10] 13.5 1 12.5 12.5:1 250 °C (482 °F)[11]
Բրազիլական ընկույզ[12] 24.8 32.7 31.3 42.0 0.1 41.9 419:1 208 °C (406 °F)[13]
Կանոլա[14] 7.4 63.3 61.8 28.1 9.1 18.6 2:1 238 °C (460 °F)[13]
Հնդկական ընկույզ
Իսպանական եղեսպակի սերմեր
Կակաոյի յուղ
Կոկոս[15] 82.5 6.3 6 1.7 175 °C (347 °F)[13]
Եգիպտացորեն[16] 12.9 27.6 27.3 54.7 1 58 58:1 232 °C (450 °F)[17]
Բամբակի սերմեր[18] 25.9 17.8 19 51.9 1 54 54:1 216 °C (420 °F)[17]
Կտավատ[19] 9.0 18.4 18 67.8 53 13 0.2:1 107 °C (225 °F)
Խաղողի կորիզ   10.5 14.3 14.3   74.7 - 74.7 very high 216 °C (421 °F)[20]
Կանեփի սերմ[21] 7.0 9.0 9.0 82.0 22.0 54.0 2.5:1 166 °C (330 °F)[22]
Vigna mungo
Մանանեխի յուղ
Ձիթապտուղ[23] 13.8 73.0 71.3 10.5 0.7 9.8 14:1 193 °C (380 °F)[13]
Արմավենի[24] 49.3 37.0 40 9.3 0.2 9.1 45.5:1 235 °C (455 °F)
Գետնանուշ[25] 20.3 48.1 46.5 31.5 0 31.4 շատ բարձր 232 °C (450 °F)[17]
Պեկանի յուղ (պեկան)
Պերիլայի յուղ
Բրնձի թեփի յուղ
Կանճրակի յուղ (Կանճրակ)[26] 7.5 75.2 75.2 12.8 0 12.8 very high 212 °C (414 °F)[13]
Քունջութ[27] ? 14.2 39.7 39.3 41.7 0.3 41.3 138:1
Սոյա[28] Մասամբ հիդր․ 14.9 43.0 42.5 37.6 2.6 34.9 13.4:1
Սոյա[29] 15.6 22.8 22.6 57.7 7 51 7.3:1 238 °C (460 °F)[17]
Ընկույզի յուղ
Արևածաղիկ (ստանդարտ)[30] 10.3 19.5 19.5 65.7 0 65.7 very high 227 °C (440 °F)[17]
Արևածաղիկ (< 60% լինոլեային)[31] 10.1 45.4 45.3 40.1 0.2 39.8 199:1
Արևածաղիկ (> 70% օլենային)[32] 9.9 83.7 82.6 3.8 0.2 3.6 18:1 232 °C (450 °F)[33]
Բամբակենի[34] Հիդրոգ․ 93.6 1.5 0.6 0.2 0.3 1.5:1
Արմավ[35] Հիդրոգ․ 88.2 5.7 0
Սննդառական արժեքն արտահայտված է տոկոսներով (%) ըստ ընդհանուր ճարպի կշռի


Յուղերի այրման կետեր
Նկար Յուղ Որակ Այրման կետ[Ն 2]
Mandorle sgusciate.jpg Նուշ - Նուշի յուղ 221°C 430°F[36]
Avocado.jpg Ավոկադո - Ավոկադոյի յուղ ռաֆինացված 270°C 520°F[37][33]
Mustard Oil & Seeds - Kolkata 2003-10-31 00537.JPG Մանանեխ - Մանանեխի յուղ 250°C 480°F[38]
Tallow-beef suet after rendering.jpg Կենդանական ճարպ - Ճրագու/Tallow 250°C 480°F
Švédský koláč naruby 904 (cropped).JPG Կարագ 150°C 302°F[39]
Butterschmalz-3.jpg Հալած յուղ - Կարագ զտած 250°C 482°F[40]
Brassica napus 2.jpg Կանոլայի յուղ (կանոլա) 220-230°C[41] 428–446°F
Brassica napus plant8 (14680953515).jpg Կանոլայի յուղ (Սևուկ) մամլած-մեխանիկական ճզմած 190-232°C 375-450°F[42]
Canola Oil (4107885913).jpg Կանոլայի յուղ (կանոլա) ռաֆինացված 204°C 400°F
Brassica napus 003.JPG Կանոլայի յուղ (կանոլա) չռաֆինացված 107°C 225°F
Castor beans.jpg Գերչակ - Գերչակի ձեթ ռաֆինացված 200°C[43] 392°F
Coconut and oil (cropped).jpg Կոկոս - Կոկոսի յուղ ռաֆինացված, չոր 232°C 450°F[44]
Coconut and oil (cropped).jpg Կոկոս - Կոկոսի յուղ չռաֆինացված, չոր մեխ․ առաջնային ճզմամբ զտում 177°C 350°F[44]
Corn On The Cobb From The Garden (120856857).jpeg Եգիպտացորեն - Եգիպտացորենի յուղ 230-238°C[45] 446-460°F
Corn On The Cobb From The Garden (120856857).jpeg Եգիպտացորեն - Եգիպտացորենի յուղ չռաֆինացված 178°C[43] 352°F
Nature of Iran IMG 4150 Iran (3016019210).jpg Բամբակենի - Բամբակենու յուղ ռաֆինացված, սպիտակեցրած, հոտազրկված 220-230°C[46] 428–446 °F
From flax to linseed oil..JPG Կտավատ - Կտավատի յուղ չռաֆինացված 107°C 225°F[33]
Schweineschmalz-1.jpg Խոզաճարպ - հալած խոզի յուղ 190°C 374°F[39]
Oliven V1.jpg Ձիթապտուղ - Ձիթապտղի յուղ ռաֆինացված 199-243°C 390-470°F[47]
Ձիթապտուղ - Ձիթապտղի յուղ առաջնային զտմամբ 210°C[43] 410°F
Ձիթապտուղ - Ձիթապտղի յուղ լրացուցիչ մաքրմամբ, ցածր թթվայնությամբ, բարձրորակ 207°C 405°F[33][48]
Ձիթապտուղ - Ձիթապտղի յուղ լրացուցիչ զտմամբ 190°C 374°F[48]
Ձիթապտուղ - Ձիթապտղի յուղ լրացուցիչ զտմամբ 160°C 320°F[33]
Palm Oils - outer pulp vs kernel from African Oil Palm - Elaeis guineenisis.jpg Արմավենազգիներ Արմավի յուղ կոտրարտած 235°C[49] 455°F
Arachis-hypogaea-(peanuts).jpg Գետնանուշ - Գետնանուշի յուղ ռաֆինացված 232°C[33] 450°F
Գետնանուշ - Գետնանուշի յուղ 227-229°C[33][50] 441-445°F
Գետնանուշ - Գետնանուշի յուղ չռաֆինացված 160°C[33] 320°F
Lemont rice.jpg Բրինձ - Բրնձի թեփի յուղ ռաֆինացված 232°C[51] 450°F
Carthamus tinctorius 050709b.JPG Safflower oil չռաֆինացված 107°C 225°F[33]
Safflower oil կիսառաֆինացված 160°C 320°F[33]
Safflower oil ռաֆինացված 266°C 510°F[33]
Sesame in Hainan - 05.JPG Քունջութ - Քունջութի ձեթ չռաֆինացված 177°C 350°F[33]
Քունջութ - Քունջութի ձեթ կիսառաֆինացված 232°C 450°F[33]
Soybean Oil, Meal and Beans (10059732523).jpg Սոյա - Սոյայի յուղ 234°C[52] 453°F
Sunflower oil and sunflower.jpg Արևածաղիկ Արևածաղկի յուղ չեզոք, մոմազերծ, գունաթափ & հոտազրկված 252-254°C[53] 486–489°F
Արևածաղիկ Արևածաղկի յուղ կիսառաֆինացված 232°C[33] 450°F
Արևածաղիկ Արևածաղկի յուղ 227°C[33] 441°F
Արևածաղիկ Արևածաղկի յուղ չռաֆինացված, առաջնային զտում սառը մամլմամբ, հում 107°C[54] 225°F
Բարձր յուղայնությամբ արևածաղկի յուղ ռաֆինացված 232°C 450°F[33]
Բարձր յուղայնությամբ արևածաղկի յուղ չռաֆինացված 160°C 320°F[33]
Table grapes on white.jpg Խաղող - Խաղողի կորիզների յուղ 216°C 421°F
Բուսական յուղի խառնուրդ ռաֆինացված 220°C[48] 428°F


Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Կենտրոնախույս ուժերի օգնությամբ խառնուրդները բաղադրիչ մասերի զատող մեքենա[3]։
  2. Աղյուսակում նշաված յուղերի այրման կետը ամբողջովին կախված է ազատ ճարպաթթուների պարունակությունից, որոնք աճում են պահպանելու ընթացքում։ Այրման կետի ջերմաստիճանը ընկնում է, երբ դրանք թեկուզ մասամբ քայքայվում են ազատ ճարպաթթուների և գլիցերինի։ Գլիցերինի մի մասը քայքայվում է առաջացնելով ակրոլեին, որը տաքացրած յուղի կամ ձեթի ծխի առաջացման հիմնական աղբյուրն է։ Այսպիսով, ի տարբերություն չհիդրոլիզացված յուղի, հիդրոլիզացված յուղը ծխում է ավելի ցածր ջերմաստիճանում (Gunstone, Frank, ed. Vegetable oils in food technology: composition, properties and uses. John Wiley & Sons, 2011.)

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Avocado oil»։ Purdue University Center for New Crops and Plants Products։ 1999-02-18։ Վերցված է 2013-07-13 
  2. «Easy Avocado Oil Uses for Natural Skincare and Healthy Cooking»։ OilyOily։ Վերցված է 7 September 2013 
  3. http://www.nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=37&dt=RU_HY&query=%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%B3%D0%B8
  4. Орасмяэ-Медер, Шатрова, 2016, էջ 18
  5. 5,0 5,1 «What is unrefined, extra virgin cold-pressed avocado oil?»։ American Oil Chemists' Society։ April 2010։ Վերցված է 2013-07-13 
  6. 6,0 6,1 6,2 «US National Nutrient Database, Release 28»։ United States Department of Agriculture։ May 2016 Այս աղյուսակի բոլոր արժեքները այս տվյալների բազայից են, եթե այլ բան նշված չէ։
  7. «Fats and fatty acids contents per 100 g (click for "more details"). Example: Avocado oil (user can search for other oils).»։ Nutritiondata.com, Conde Nast for the USDA National Nutrient Database, Standard Release 21։ 2014։ Վերցված է 7 September 2017  Values from Nutritiondata.com (SR 21) may need to be reconciled with most recent release from the USDA SR 28 as of Sept 2017.
  8. «USDA Specifications for Vegetable Oil Margarine Effective August 28, 1996» 
  9. «Avocado oil, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  10. Feramuz Ozdemir, Ayhan Topuz (May 2003)։ «Changes in dry matter, oil content and fatty acids composition of avocado during harvesting time and post-harvesting ripening period»։ Elsevier։ Վերցված է 15 January 2020 
  11. Marie Wong, Cecilia Requejo-Jackman, Allan Woolf (April 2010)։ «What is unrefined, extra virgin cold-pressed avocado oil?»։ Aocs.org։ The American Oil Chemists’ Society։ Վերցված է 26 December 2019 
  12. «Brazil nut oil, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Katragadda H. R., Fullana A. S., Sidhu S., Carbonell-Barrachina Á. A. (2010)։ «Emissions of volatile aldehydes from heated cooking oils»։ Food Chemistry 120: 59–65։ doi:10.1016/j.foodchem.2009.09.070 
  14. «Canola oil, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  15. «Coconut oil, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  16. «Corn oil, industrial and retail, all purpose salad or cooking, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  17. 17,0 17,1 17,2 17,3 17,4 Wolke Robert L. (May 16, 2007)։ «Where There's Smoke, There's a Fryer»։ The Washington Post։ Վերցված է March 5, 2011 
  18. «Cottonseed oil, salad or cooking, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  19. «Linseed/Flaxseed oil, cold pressed, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  20. «Grape Seed Oil Compounds: Biological and Chemical Actions for Health»։ Nutrition and Metabolic Insights 9: 59–64։ 2016։ PMC 4988453։ PMID 27559299։ doi:10.4137/NMI.S32910 
  21. «Efficacy of dietary hempseed oil in patients with atopic dermatitis»։ The Journal of Dermatological Treatment 16 (2): 87–94։ April 2005։ PMID 16019622։ doi:10.1080/09546630510035832 
  22. «Smoke points of oils» 
  23. «Olive oil, salad or cooking, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  24. «Palm oil, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  25. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 61.
  26. «Safflower oil, salad or cooking, high oleic, primary commerce, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  27. «Soybean oil»։ FoodData Central։ fdc.nal.usda.gov 
  28. «Soybean oil, salad or cooking, (partially hydrogenated), fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  29. «Soybean oil, salad or cooking, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  30. «Sunflower oil, 65% linoleic, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 15 November 2018 
  31. «Sunflower oil, less than 60% of total fats as linoleic acid, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  32. «Sunflower oil, high oleic - 70% or more as oleic acid, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  33. 33,00 33,01 33,02 33,03 33,04 33,05 33,06 33,07 33,08 33,09 33,10 33,11 33,12 33,13 33,14 33,15 33,16 «Smoke Point of Oils»։ Baseline of Health։ Jonbarron.org։ 2012-04-17։ Վերցված է 2019-12-26 
  34. «Cottonseed oil, industrial, fully hydrogenated, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  35. «Palm oil, industrial, fully hydrogenated, filling fat, fat composition, 100 g»։ US National Nutrient Database, Release 28, United States Department of Agriculture։ May 2016։ Վերցված է 6 September 2017 
  36. Jacqueline B. Marcus (2013)։ Culinary Nutrition: The Science and Practice of Healthy Cooking։ Academic Press։ էջ 61։ ISBN 978-012-391882-6։ «Table 2-3 Smoke Points of Common Fats and Oils» 
  37. "Smoking Points of Fats and Oils." http://whatscookingamerica.net/Information/CookingOilTypes.htm
  38. "Mustard Oil" http://www.clovegarden.com/ingred/oi_mustz.html
  39. 39,0 39,1 The Culinary Institute of America (2011). The Professional Chef (9th ed.). Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons. 978-0-470-42135-2. OCLC 707248142.
  40. "Charts Bin" http://chartsbin.com/view/1962
  41. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 121.
  42. «What is the "truth" about canola oil?»։ Spectrum Organics, Canola Oil Manufacturer։ Արխիվացված է օրիգինալից July 24, 2011-ին 
  43. 43,0 43,1 43,2 Detwiler S. B., Markley K. S. (1940)։ «Smoke, flash, and fire points of soybean and other vegetable oils»։ Oil & Soap 17 (2): 39–40։ doi:10.1007/BF02543003 
  44. 44,0 44,1 Nutiva, Coconut Oil Manufacturer, http://nutiva.com/introducing-nutiva-refined-coconut-oil/
  45. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 284.
  46. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 214.
  47. «Olive Oil Smoke Point»։ Վերցված է 2016-08-25 
  48. 48,0 48,1 48,2 Gray S (June 2015)։ «Cooking with extra virgin olive oil»։ ACNEM Journal 34 (2): 8–12 
  49. Scheda tecnica dell'olio di palma bifrazionato PO 64. (իտալ.)
  50. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 234.
  51. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 303.
  52. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 92.
  53. Vegetable Oils in Food Technology (2011), էջ. 153.
  54. «Organic unrefined sunflower oil»։ Վերցված է 18 December 2016 


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]