Մայքլ Ֆարադեյ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Մայքլ Ֆարադեյ

Մայքլ Ֆարադեյը (անգլերեն՝ Michael Faraday) (սեպտեմբերի 22, 1791 - օգոստոսի 25, 1867) անգլիացի քիմիկոս և ֆիզիկոս: Լոնդոնյան թագավորական միության (1824) և շատ ուրիշ առաջատար կազմակերպությունների անդամ, այդ թվում՝ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի անդամ(1830)։

Կենսագրություն[խմբագրել]

Ծնվել է 1791 թ. սեպտեմբերի 22-ին Լոնդոնի արվարձանում, դարբնի ընտանիքում։ 13 տարեկանից աշխատել է գրքերի խանութում որպես առաքիչ, այնուհետև տպարանում՝ որպես աշակերտ։ Զբաղվել է ինքնակրթությամբ՝ կարդալով քիմիայի և էլեկտրականության մասին գրքեր, կարդալու ընթացքում փորձեր անելով։ 1813 թվականին պատվիրատուներից մեկը Ֆարադեյին է նվիրել Թագավորական Ինստիտուտում Համֆրի Դեվիի դասախոսություններին մասնակցելու հրավիրատոմս, որն էլ վճռորոշ դեր է խաղացել նրա կյանքում։ Դեվիի շնորհիվ Թագավորական ասոցիացիայում ստացել է ասիստենտի տեղ։ 1813-15 թվականներին Դեվիի հետ շրջել է Եվրոպայում, այցելել մի շարք երկրների լաբորատորիաներ։ 1824-ին Ֆարադեյն ընտրվել է Թագավորական ընկերության անդամ, 1825-ին դարձել է Թագավորական ասոցիացիայի լաբորատորիայի տնօրեն։

Լայն ճանաչում են ստացել նրա հրապարակային դասախոսությունները։ 1833 թվականին փորձերի արդյունքում հայտնաբերվեց էլեկտրոլիզի օրենքը (Ֆարադեյի օրենքներ)։ 1830-ականներին առաջարկել է դաշտի հասկացությունը, 1845-ին առաջին անգամ օգտագործել է «մագնիսական դաշտ» տերմինը, իսկ 1852-ից ձևակերպել է դաշտի տեսությունը։

Նրա անունով է կոչվում իր փորձարկած գլանը, որով կարելի է չափել էլեկտրական լիցքը, իր անունն է ստացել նաև ֆիզիկական այն երևույթը, երբ կատարվում է հաստատուն մագնիսական դաշտի ուժագծերի երկայնքով նյութում տարածվող էլեկտրամագնիսական ալիքի (օրինակ, գծայնորեն բևեռացված լույսի) բևեռացման հարթության պտույտ։

Մահացել է 1867 թվականի օգոստոսի 25-ին։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են