Շարա Տալյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Շարա Տալյան
Շարա Տալյան.jpeg
Հիմնական տվյալներ
Ծնվել է հուլիսի 16 (28), 1893
Թբիլիսի[1]
Երկիր Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg ԽՍՀՄ
Մահացել է նոյեմբերի 7, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[1] (72 տարեկանում)
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ[1]
Ժանրեր դասական
Մասնագիտություն Երգիչ
Երգչաձայն տենոր
Գործունեություն 1911-1965

Շարա Տալյան (16 հուլիսի, 1893, Թիֆլիս - 7 նոյեմբերի, 1965, Երևան), հայ երգիչ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր։

ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Մարիաննա Սեդմարի ամուսինը։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Թիֆլիսում: Հայրը՝ Ջամալը, աշուղ է եղել։ Շարա Տալյանը 1901-1913 թվականներին սովորել է Թիֆլիսի Ներսիսյան դպրոցում: Նա եղել է կոմպոզիտորներ Գրիգոր Սյունու և Սպիրիդոն Մելիքյանի աշակերտը։ 13 տարեկանից որպես մեներգիչ հանդես է եկել դպրոցի երգչախմբում։ Տալյանի առաջին մենահամերգները տեղի են ունեցել 1911 թվականին (Շուլավեր) և 1912 թվականին (Թիֆլիս1912 թվականին Թիֆլիսում մասնակցել է Տիգրան Չուխաճյանի «Լեբլեբիջի Հոր-հոր աղա» կոմիկական օպերայի բեմադրությանը։ Ճանաչվել է Հոր-հոր աղայի դերերգով։ Ալեքսանդրապոլում Տիգրանյանի «Անուշ» օպերայի առաջին ներկայացման մեջ կատարել է Սարոյի դերերգը։ 1913-1916 թվականներին Շարա Տալյանը՝ որպես երգեցողության ուսուցիչ և խմբավար, աշխատել է Բուդյոնովսկ քաղաքի Սուրբ Խաչ եկեղեցում։ 1916-1917 թվականներին սովորել է Պետրոգրադի կոնսերվատորիայում, աշակերտել Գաբելին և Կլինովսկուն, միաժամանակ երգել տեղի հայկական եկեղեցու երգչախմբում։ Թիֆլիսի, Բաթումի, Երևանի և Հայաստանի այլ քաղաքների հայկական թատերական փոքր, երբեմն էլ իր ստեղծած խմբերում հանդես է եկել որպես երգիչ-դերասան։ 1923 թվականին կազմակերպել և ղեկավարել է Լենինականի օպերա-օպերետային խումբը: Բեմադրել է Գունոյի «Ֆաուստ», Ռուբինշտեյնի «Դևը», Չայկովսկու «Եվգենի Օնեգին» օպերաները, Կալմանի «Սիլվա» և այլ օպերետներ։ 1927 թվականից բնակվել է Երևանում: Ստեղծել է «Հայ աշուղներ» ազգագրական անսամբլը, ներկայացրել Հովնաթանի, Սայաթ-Նովայի, Շիրինի, Ջիվանու, Ջամալու, Շերամի և ուրիշների ստեղծագործություններից։ 1932-1933 թվականներին մասնակցել է նաև Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի հիմնադրմանը։ 1938 թվականին կազմակերպել է գուսանական երգի նոր անսամբլ, որը կոչվել է Սայաթ-Նովայի անունով։ 1942 թվականին նրա ջանքերով ստեղծված երաժշտական կատակերգության թատերախումբը բեմադրել է առաջին երաժշտական կատակերգությունները։ Վերջին անգամ ելույթ է ունեցել 1956 թվականին Մոսկվայի Մեծ թատրոնում՝ հայկական արվեստի և գրականության երկրորդ տասնօրյակի եզրափակիչ համերգում։ Մահացել է Երևանում։ 1939 թվականին արժանացել է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչմանը, 1946 թվականին՝ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի։ Տալյանի անունով կոչվել են փողոցներ Երևանում և Գյումրիում, երաժշտական դպրոց՝ Վանաձորում:

Շարա Տալյանի հուշատախտակը Երևանում

Երգացանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շարա Տալյանը հավաքել, կազմել ու տպագրել է Սայաթ-Նովայի և Ջիվանու երգերի առաջին նոտագրված ժողովածուները։ Նա կատարել է աշուղական, գյուղական ու քաղաքային ժողովրդական, հայ կոմպոզիտորների երգեր, միջնադարյան տաղեր, որոնք նշանակալի տեղ են ունեցել նրա երգացանկում։ Հիմնովին տիրապետել է եվրոպական վոկալ արվեստին ու բեմական վարպետությանը։ 1933-54 թվականներին եղել է Երևանի օպերայի և բալետի թատրոնի մեներգիչ, ունեցել է նաև մենահամերգներ։ Կատարել է Սարոյի («Անուշ»), Դավիթ Բեկի (Տիգրանյանի «Դավիթ Բեկ»), Արշակի (Տիգրան Չուխաճյանի «Արշակ Բ»), Գրիգորի (Ստեփանյան, «Լուսաբաց»), Ֆաուստի (Շառլ Գունո, «Ֆաուստ», Դոն Խոսեի (Ժորժ Բիզե, «Կարմեն»), Ալմավիվայի (Ռոսսինի, «Սևիլյան սափրիչ»), Ժերմոնի, Ռիգոլետտոյի, Ամոնասրոյի (Ջուզեպպե Վերդի, «Տրավիատա», «Ռիգոլետտո», «Աիդա»), Օնեգինի, Ելեցկու (Պյոտր Չայկովսկի, «Եվգենի Օնեգին», «Պիկովայա դամա») և բազմաթիվ այլ դերերգեր։ 1955 թվականին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգեն Վեհափառի ընտրության ծիսակատարությունների ժամանակ պատարագի մեներգերը երգչախմբի հետ միասին կատարել է Շարա Տալյանը։ 1956 թվականին կատարել է Եկմալյանի և Գալանդերյանի՝ մինչ այդ չհնչած երգերից[2]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]