Մարիբոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Մարիբոր
սլովեն.՝ Maribor
Maribor Lent.jpg
Կոորդինատներ: 46°33′0″ հս․ լ. 15°38′0″ ավ. ե. / 46.55000° հս․. լ. 15.63333° ավ. ե. / 46.55000; 15.63333
Երկիր Սլովենիա Սլովենիա
Առաջին հիշատակում 1164
Այլ անվանումներ Մարբուրգ ան դեր Դրաու
Մակերես 42,1 կմ²
ԲԾՄ 275[1] մ
Բնակչություն 94 809[2] մարդ (2013)
Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ 02
Փոստային ինդեքսներ 2000
Պաշտոնական կայք maribor.si
##Մարիբոր (Սլովենիա)
Red pog.png

Մարիբոր (սլովեն.՝ Maribor, գերմ.՝ Marburg an der Drau), մեծությամբ Սլովենիայի երկրորդ քաղաքը (քաղաքի բնակչությունը 2013 թվականի տվյալներով կազմում է 94,9 հազար մարդ)[3]: Մարիբորը գտնվում է երկրի հյուսիսարևմտյան մասում, Պոդրավսկա տարածաշրջանում, Դրավա գետի վրա, Պոգորե լեռան ստորոտում: Քաղաքը համարվում է Ստորին Շտիրիյա պատմական շրջանի կենտրոնը:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միջնադարյան Մարիբորը

Մարկբուրխ ամրոցի առաջին հիշատակումը վերաբերում է 1164 թվականին: 1254 թվականին Մարիբորը ստացել է քաղաքային իրավունքներ: Հաբսբուրգների դինաստիայի հաստատումից հետո (1278) քաղաքը սկսեց արագ զարգանալ և դարձավ տարածաշրջանի կարևորագույն կենտրոններից մեկը: 1532 և 1683 թվականներին Մարիբորը հաջողությամբ դիմացել է թուրքերի պաշարմանը:

Ի սկզբանե քաղաքը ենթարկվել է Շեկաուն եպիսկոպոսությանը, սակայն, 1859 թվականին սկսել է ենթարկվել Լավանտ եպիսկոպոսությանը, որն էլ 1962 թվականին ստացել է իր Մարիբորսկ եպիսկոպոսություն անվանումը: 2006 թվականին Հռոմի Բենեդիկտոս XVI պապը քաղաքին շնորհեց արքեպիսկոպոսական կարգավիճակ:

Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ քաղաքի բնակչության 80 %-ը եղել են գերմանացիներ, 20 %-ը՝ սլովենացիներ: Միևնույն ժամանակ տարածաշրջանի գյուղական բնակչությունը սլովենացիներ էին: Պատերազմի ժամանակ Շտիրիյան և Կարինտիյան մեծ թվով սլովենացիների հայտարարել են Ավստրիական պետության թշնամիներ և զրկել պետական պաշտոններից: Դա ուժեղացրել է քաղաքի սլովենացի և գերմանացի բնակչության անտագոնիզմը: Ավստրո-Հունգարական կայսրության փլուզումից հետո Մարիբորը պահանջ է ներկայացրել Ավստրիական Հանրապետությանը և Հարավսլավիայի թագավորությանը: 1919 թվականի հունվարի 27-ին Մարիբոր քաղաքը գերմանացիների կողմից սլովենացի Ռուդոլֆ Մայստերի ջոկատները գրոհի են ենթարկվել: Արդյունքնում սպանվել է 13 մարդ և ավելի քան 60 հոգի վիրավորվել է:

Մարիբոր քաղաքը Հարավսլավիային միանալուց հետո բազմաթիվ գերմանացիներ լքել են՝ ներգաղթելով Ավստրիա: Փակվել են գերմանական դպրոցները և կազմակերպությունները: Այնուամենայնիվ, 1930-ական թվականներին Մարիբոր քաղաքի գերմանական բնակչության մասնաբաժինը կազմել է 25 %:

1941 թվականին Մարիբորը Շտիրիայի հետ միասին բռնակցվել է նացիստական Գերմանիային: Նույն տարվա ապրիլին Մարիբոր է այցել Ադոլֆ Հիտլերը: Քաղաքային ամրոցում նրա համար կազմակերպվել է ճոխ հյուրասիրություն: Պատերազմի տարիներին քաղաքում գործում էին խոշոր ռազմական գործարաններ: Քաղաքը բազմիցս ենթարկվել է դաշնակիցների ավիացիոն ռմբակոծությունների: Պատերազմի ավարտից հետո գերմանացի բնակչության մնացած մասը արտաքսվել է երկրից:

Մարիբորի ազատագրումից հետո քաղաքը սկսել է արագ զարգանալ: Արդյունքում քաղաքը դարձել է Սլովենիայի տրանսպորտային, արդյունաբերական և մշակութային կենտրոնը: 1991 թվականին քաղաքը ճգնաժամ է ապրել, որի արդյունքում քաղաքի գործազրկության մակարդակը հասել է 25 %-ի: Ներկայումս տնտեսական վիճակը զգալիորեն բարելավվել է՝ շնորհիվ փոքր և միջին ձեռնարկությունների զարգացման:

2012 թվականին Մարիբորը Պորտուգալիայի Գիմարայնշ քաղաքի հետ մեկտեղ ճանաչվել է Եվրոպայի մշակութային մայրաքաղաք:

Մարիբորը ճանաչվել է «Եվրոպայի երիտասարդական մայրաքաղաք 2013» մրցույթի հաղթող[4]:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակրության թվաքանակի դինամիկան[5]

1991 1996 2002 2004 2007 2009 2012
119 828 116 147 110 668 112 558 119 071 112 642 94 984

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գլխավոր հրապարակը

Գլխավոր զբոսաշրջային տեսարժան վայրերն են՝ Մարիբորի Սուրբ Հովհաննես Մկրտչի գոթական տաճարը (12-րդ դար), քաղաքապետարանի շենքը, որը կառուցվել է Վերածննդի ոճով և Մարիբորի 15-րդ դարի ամրոցը: Քաղաքում գտնվում է Մարիբոր համալսարանը, որը կառուցվել է 1961 թվականին: Գլխավոր հրապարակում կան շենքեր, որոնք կառուցված են բարոկկո ոճով՝ Սուրբ Ալոիզիա եկեղեցին, քաղաքապետարանը և Մարիամ Կույսի արձանը[6]:

Պագորե լեռան վրա ձմռանը զբաղվում են դահուկային սպորտով, որտեղ կառուցվել է դահուկամրցության ուղի:

Քաղաքում գտնվում է Սլովենիայի երկրորդ օդանավակայանը:

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Մարիբոր քաղաքի
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) -21,0 -20,2 -15,2 -5,1 -1,1 3,6 6,3 5,5 -1,0 -5,9 -12,7 -17,6 -21,0
միջին առավելագույնը (°C) 3,6 6,4 11,2 15,4 20,6 23,6 25,7 25,4 21,2 15,5 8,6 4,5 15,1
միջին ջերմաստիճանը (°C) -0,3 1,7 5,8 10,1 15,1 18,2 20,1 19,6 15,4 10,1 4,4 0,8 10,1
միջին նվազագույնը (°C) -3,6 -2,1 1,3 5,2 9,8 13,0 14,9 14,7 10,9 6,2 1,1 -2,2 5,8
բացարձակ նվազագույնը (°C) 17,4 21,5 26,0 28,0 30,9 34,7 35,8 36,8 31,4 27,2 21,5 20,7 36,8
տեղումների քանակը (մմ) 42 47 64 73 91 119 115 122 103 100 91 66 1034
Աղբյուր՝ 1

Եղբայր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]