Խոջալուի ջարդերի միջազգային ճանաչում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Խոջալուի ջարդերի հիշատակին նվիրված հուշարձանի առջև

Խոջալուի ջարդերի միջազգային ճանաչում, այդ դեպքերն այժմ ճանաչված են 10 երկրի խորհրդարանական որոշումներով և ԱՄՆ 21 նահանգի կողմից[1][2]։

Ադրբեջան[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կոտորածի միջազգային ճանաչումը Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականության կարևոր մասն է կազմում։ Ադրբեջանի կառավարությունն այդ կոտորածն անվանում է ցեղասպանություն և ձգտում բարձրացնել միջազգային հանրության տեղեկացվածությունը դրա և հայ-ադրբեջանական արցախյան հակամարտության արմատական պատճառների մասին։ 2007 թվականի փետրվարի 26-ին Բրյուսելում Հեյդար Ալիևի հիմնադրամի կողմից կազմակերպված «Ագրեսիայի զոհերը» խորագրով լուսանկարների և մանկական նկարների ցուցահանդեսն այդ կոտորածի միջազգային ճանաչմանն աջակցելուն ուղղված միջոցառումների մի մասն էր[3]։ Նույն թվականի փետրվարի 19-26-ին Հեյդար Ալիևի հիմնադրամը հիշատակի արարողություններ է անցկացրել Ստամբուլում և Թուրքիայի 25 նահանգում, ինչն անցկացվել է «Խոջալուի շաբաթ» միջոցառումների ծրագրի շրջանակներում։ 2008 թվականի փետրվարի 14-ին Բեռլինում տեղի է ունեցել «Խոջալուի կոտորածը և 1915 թվականի իրադարձությունների իրողությունները» թեմայով գիտաժողով։

Գրավոր աղբյուրներից մեկը հաղորդում է Ադրբեջանի նախկին նախագահ Այազ Մութալիբովի հարցազրուցի մի հատված, որտեղ ասվում է․

Aquote1.png Ինչպես պատմում էին փրկված խոջալուցիները, այդ դեպքերը կազմակերպված էին իմ ընդդիմադիրների կողմից, որպեսզի Ադրբեջանում հեղաշրջում անեն։ Այսինքն՝ Ադրբեջանում գոյություն ունեին ուժեր, որոնք կազմակերպված կերպով զբաղվում էին Աղդամի ճանապարհին ընկած Խոջալուի բնակչների մարմինների պղծմամբ, որպեսզի հետագայում այդ նկարներն իմ դեմ կարողանային օգտագործել քաղաքական նպատակներով։
- Ադրբեջանի նախագահ Այազ Մութալիբովը Խոջալուի դեպքերի մասին[4]
Aquote2.png

Միջազգային կազմակերպություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Միայն երկու կազմակերպություն է ճանաչել Խոջալուի ջարդերը՝

Կառավարություններ և խորհրդարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերջին տարիներին մի քանի երկրի խորհրդարաններ այդ իրադարձությունը պաշտոնապես ճանաչել են որպես զանգվածային սպանություն։ Հունգարական «Յոբբիք» կուսակցությունն հայտարարել է, որ իր համերաշխությունն է հայտնում ադրբեջանական ժողովրդին և հանդես է եկել կոտորածի տարելիցի կապակցությամբ հայտարարություններով[8][9]:

Մասաչուսեթսի կառավարություն մեջբերումը՝ ի նշան Խոջալուի կոտորածի 18-րդ տարելիցի ճանաչման։

Երկրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • {{{2}}} Ադրբեջան - Ադրբեջանի խորհրդարանը ճանաչել է Խոջալուի ցեղասպանությունը[10][11]։
  • {{{2}}} Մեքսիկա - Մեքսիկայի պատգամավորների պալատի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովը 2011 թվականին ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը[12]։
  • {{{2}}} Թուրքիա - Թուրքիայի Ազգային ժողովի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովը 2012 թվականին ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը՝ այն որակելով «ցեղասպանություն»[13]։
  • Flag of Pakistan.svg Պակիստան - Պակիստանի Սենատի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովը 2012 թվականին ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը՝ այն որակելով որպես «ցեղասպանություն»[14][11][15]։
  • {{{2}}} Կոլումբիա - Կոլումբիայի ներկայացուցիչների պալատի միջազգային հարաբերությունների հանձնաժողովը 2013 թվականին ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը[16]։
  • Flag of the Czech Republic.svg Չեխիա - Չեխիայի խորհրդարանի արտաքին գործերի կոմիտեն 2013 թվականին դատապարտել է Խոջալուի կոտորածը՝ որպես մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն[17][18]։
  • Հոնդուրաս Հոնդուրաս - Հոնդուրասի ազգային կոնգրեսը Խոջալուի կոտորածը 2014 թվականին ճանաչել է որպես ցեղասպանության ակտ[19]։
  • {{{2}}} Բոսնիա և Հերցեգովինա - 2014 թվականին ժողովուրդների պալատը բանաձև է ընդունել, որով դատապարտում է Խոջալուի կոտորածը՝ որպես մարդկության դեմ հանցագործություն[20]։
  • {{{2}}} Սուդան - Սուդանի ազգային ժողովի արտաքին գործերի կոմիտեն 2014 թվականի ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը[21][22]։
  • Գվատեմալա Գվատեմալա - Գվատեմալայի կոնգրեսը 2015 թվականին ճանաչել է Խոջալուի կոտորածը՝ այն անվանելով ցեղասպանություն[23]։
  • {{{2}}} Ջիբութի - Ջիբութիի ազգային ժողովը Խոջալուի կոտորածը 2017 թվականին ճանաչել է որպես ցեղասպանական ակտ[24][25]։
  • Պարագվայ Պարագվայ - Պարագվայի խորհրդարանը Խոջալուի կոտորածը 2017 թվականին ճանաչել է որպես ցեղասպանության ակտ[26][27]։

ԱՄՆ նահանգներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ԱՄՆ այն նահանգների քարտեզը, որոնք պաշտոնապես հարգել են Խոջալուի ջարդերի զոհերի հիշատակը
  • Flag of Massachusetts.svg ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգը 2010 թվականին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[28]։
  • Flag of Texas.svg ԱՄՆ Տեխաս նահանգը 2011 թվականին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[29]։
  • Flag of New Jersey.svg ԱՄՆ Նյու Ջերսի նահանգը 2012 թվականին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[30]։
  • Flag of Georgia (U.S. state).svg ԱՄՆ Ջորջիա նահանգը 2012 թվականի մարտի 28-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[31]։
  • Flag of Maine.svg ԱՄՆ Մեն նահանգը 2012 թվականի մարտի 23-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[32]։
  • Flag of New Mexico.svg ԱՄՆ Նյու Մեքսիկո նահանգը 2013 թվականի հունվարի 28-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[33]։
  • Flag of Arkansas.svg ԱՄՆ Ալյասկա նահանգը 2013 թվականի փետրվարի 8-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[34]
  • Flag of Mississippi (2001–2020).svg ԱՄՆ Միսսիսիպի նահանգը 2013 թվականի փետրվարի 25-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[35]։
  • Flag of Oklahoma.svg ԱՄՆ Օկլահոմա նահանգը 2013 թվականի մարտի 4-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[36]։
  • Flag of Tennessee.svg ԱՄՆ Թենեսի նահանգը 2013 թվականի մարտի 18-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[37]։
  • Flag of Pennsylvania.svg ԱՄՆ Փենսիլվանիա նահանգը 2013 թվականի մարտի 18-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[38]։
  • Flag of West Virginia.svg ԱՄՆ Վիրջինիա նահանգը 2013 թվականի ապրիլի 3-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[39]։
  • Flag of Connecticut.svg ԱՄՆ Կոնեկտիկուտ նահանգը 2013 թվականի ապրիլի 3-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[40]։
  • Flag of Florida.svg ԱՄՆ Ֆլորիդա նահանգը 2013 թվականի ապրիլի 3-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[41]։
  • Flag of Indiana.svg ԱՄՆ Ինիդիանա նահանգը 2014 թվականի մարտի 3-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[42]։
  • {{{2}}} ԱՄՆ Յուտա նահանգը 2015 թվականի մարտի 2-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[43][44]։
  • {{{2}}} ԱՄՆ Նեբրասկա նահանգը 2016 թվականի փետրվարի 11-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[45]։
  • {{{2}}} ԱՄՆ Հավայի նահանգը 2016 թվականի փետրվարի 15-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[46][47]։
  • {{{2}}} ԱՄՆ Արիզոնա նահանգը 2016 թվականի փետրվարի 24-ին հարգել է Խոջալուի կոտորածի հիշատակը[48][49][50]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «INTERNATIONAL RECOGNITION - justicekhojaly»։ www.justiceforkhojaly.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 May 2017-ին։ Վերցված է 27 May 2017 
  2. FS։ «"International Recognition of The Khojaly Genocide"»։ mfa.gov.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 July 2017-ին։ Վերցված է 27 May 2017 
  3. «Khojaly genocide: Causes, consequences and international recognition»։ azertag.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 24 May 2017-ին։ Վերցված է 27 May 2017 
  4. Аяз Муталибов. Изгнан из Азербайджана за правду о Ходжалы (ռուսերեն)
  5. Human Rights Watch/Helsinki (1994)։ Azerbaijan: Seven Years of Conflict in Nagorno-Karabakh։ New York [u.a.]: Human Rights Watch։ էջ 6։ ISBN 1-56432-142-8։ Վերցված է 12 March 2014 
  6. «unhchr.ch - unhchr Resources and Information.»։ www.unhchr.ch։ Արխիվացված է օրիգինալից 22 June 2006-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  7. OIC Secretary General commemorates Khojaly Massacre(չաշխատող հղում). 26 February 2012.
  8. «Jobbik issues statement on Khojaly genocide anniversary»։ www.jobbik.com։ Jobbik։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 May 2014-ին։ Վերցված է 29 May 2014 
  9. «Jobbik expresses solidarity with brotherly Azeri nation»։ www.jobbik.com։ Jobbik։ Արխիվացված է օրիգինալից 1 July 2014-ին։ Վերցված է 29 May 2014 
  10. İlqar Rəsul (2007-02-27)։ «Milli Məclis Xocalı faciəsini soyqırım kimi tanıdı»։ Azadliq.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-02-25-ին։ Վերցված է 2014-04-28 
  11. 11,0 11,1 «Azerbaijan thanks countries recognizing Khojaly genocide»։ www.azernews.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 19 August 2014-ին։ Վերցված է 15 August 2014 
  12. Gaceta Parlamentaria, Número 3502 Archived 2016-04-07 at the Wayback Machine.. 2 May 2012.
  13. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ: DIŞİŞLERİ KOMİSYONU TUTANAK DERGİSİ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.. 15 February 2012.
  14. Report of the Senate Committee on Defence and Defence Production Archived 2014-07-14 at the Wayback Machine. (p. 64)
  15. «Azerbaijan: Baku Presses Genocide Recognition Campaign for Khojaly»։ EurasiaNet.org։ 2012-02-28։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-29-ին։ Վերցված է 2014-04-28 
  16. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-04-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  17. «Decision with regard to the 21st anniversary of the massacre in Azerbaijan town of Khojaly and offering sympathy to the people of Azerbaijan.»։ justiceforkhojaly.org։ Արխիվացված է օրիգինալից 20 August 2016-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  18. Jakub Hein, Pavla Holcová, Jan Adamec. The Czech Republic remains an investment haven for Azerbaijani officials Archived 2017-04-10 at the Wayback Machine.. Visegrad Revue. 27 July 2015.
  19. DECRETO No. 286-2013 Archived 2018-02-01 at the Wayback Machine..
  20. Resolution on the Recognition of the Sovereignty and the Territorial Integrity of the Republic of Azerbaijan(չաշխատող հղում). House of Peoples of Bosnia and Herzegovina. 29 May 2014.
  21. «Foreign Affairs Committee Statement on Khojaly killings»։ mfa.gov.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 4 March 2016-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  22. «President Ilham Aliyev Receives Delegation Led by Sudanese FM»։ Sudan Vision Daily։ 18 March 2015։ Արխիվացված է օրիգինալից 8 July 2015-ին։ Վերցված է 16 April 2015 
  23. Diputados se solidarizan con la República de Azerbaiyán por genocidio Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine..
  24. «Assemblée nationale : Le président Mohamed Ali Houmed rencontre l’ambassadeur d’Azerbaïdjan» (fr-FR)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-08-29-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  25. Résolution N° 001/AN/17/7ème L portant commémoration du massacre des civils azerbaïdjanais dans la ville de KHOJALY en 1992 et soutien contre agression de la République d'Arménie contre la République d'Azerbaïdjan.
  26. «Paraguay National Congress commemorates the 26th anniversary of the Khojaly Genocide»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-12-26-ին 
  27. «Paraguay Parliament recognizes Khojaly genocide»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-12-25-ին 
  28. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-09-27-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  29. «Texas Legislature Online - 82(R) History for HR 535»։ www.capitol.state.tx.us։ Արխիվացված է օրիգինալից 11 January 2016-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  30. "ASSEMBLY RESOLUTION No. 144" Archived 2018-09-19 at the Wayback Machine. New Jersey Legislature Retrieved 25 February 2012.
  31. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-25-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  32. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2013-09-21-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  33. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-07-06-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  34. «89th General Assembly, SENATE RESOLUTION»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-28-ին 
  35. «Another U.S. state recognizes Khojaly genocide»։ trend.az։ 11 February 2013։ Արխիվացված է օրիգինալից 29 April 2014-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  36. «A Resolution commemorating the 21st anniversary of the Khojaly Tragedy; and directing distribution.»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016-03-03-ին 
  37. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-02-10-ին։ Վերցված է 2017-05-29 
  38. «HOUSE RESOLUTION No. 171»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-16-ին 
  39. «HOUSE CONCURRENT RESOLUTION NO. 104»։ www.wvlegislature.gov։ Արխիվացված է օրիգինալից 2018-09-19-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  40. Holding APA Information Agency, APA։ «One more US State recognizes Khojaly genocide»։ apa.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 3 March 2016-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  41. среда, 21 август 2013 , 10:55 Баку, 05:55 GMT։ «Последние новости Азербайджана, Кавказа, СНГ, мира»։ AZE.az։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-04-29-ին։ Վերցված է 2014-04-28 
  42. «Indiana State recognizes the Khojaly genocide»։ azernews.az։ 4 March 2014։ Արխիվացված է օրիգինալից 13 April 2016-ին։ Վերցված է 29 May 2017 
  43. «Khojaly genocide: Causes, consequences and international recognition»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  44. «U.S. State of Utah recognizes Khojaly massacre»։ azertag.az (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  45. «Nebraska becomes the 18th U.S. State to condemn the Khojaly Massacre»։ azertag.az (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-28-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  46. «U.S. State of Hawaii condemns the Khojaly Massacre»։ azertag.az (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  47. «U.S. State of Hawaii condemns the Khojaly Massacre»։ AZERI AMERICA (անգլերեն)։ 2016-02-15։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  48. «Arizona House of Representatives passes proclamation condemning Khojaly Genocide VIDEO»։ azertag.az (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  49. «ARIZONA HOUSE OF REPRESENTATIVES PASSES PROCLAMATION CONDEMNING KHOJALY GENOCIDE»։ avim.org.tr (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2019-02-27-ին։ Վերցված է 2019-02-27 
  50. «Arizona State House of Representatives proclamation»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-10-29-ին