Ատոմական շառավիղ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ethanol-3D-vdW.png

Ատոմական շառավիղ, ատոմին վերագրվող շառավիղ, որը պայմանավորում է միջատոմական հեռավորությունները նյութերում։

Ըստ քվանտային մեխանիկայի, ատոմի չափերը որոշակի չեն, սակայն նրան կարելի է վերագրել որոշակի մեծություն, քանի որ միջուկից տվյալ հեռավորության վրա էլեկտրոնի գտնվելու հավանականությունը ինչ-որ հեռավորությունից սկսած չափազանց արագ նվազում է։ Երկու ատոմների ատոմական շառավիղների գումարը մոտավորապես հավասար է նրանց առաջացրած քիմիական կապի երկարությանը (միջատոմական հեռավորությանը միացության մեջ)։

Տվյալ ատոմի ատոմական շառավիղ, որը 10−8 սմ կարգի մեծություն է, կախված է հարևան ատոմի հետ առաջացրած քիմիական կապերի թվից և մոլեկուլում կամ բյուրեղում նրան շրջապատող ատոմների քանակից։

Ըստ քիմիական կապի բնույթի, տարբերում են՝

  • կովալենտային ատոմական շառավիղ (հավասար է X-X կապի երկարության կեսին, որտեղ X ոչ մետաղի ատոմն է)
  • մետաղական ատոմական շառավիղ (մետաղ տարրի բյուրեղում ամենամոտ կանգնած ատոմների 1Վոլտ որոշում են ռենտգենոգրաֆիական, էլեկտրոնագրաֆիական և այլ եղանակներով։

Ատոմական շառավիղի փորձնական չափումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խումբ
(սյունակ)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Պարբերություն
(row)
1 H
25
He
 
2 Li
145
Be
105
B
85
C
70
N
65
O
60
F
50
Ne
 
3 Na
180
Mg
150
Al
125
Si
110
P
100
S
100
Cl
100
Ar
 
4 K
220
Ca
180
Sc
160
Ti
140
V
135
Cr
140
Mn
140
Fe
140
Co
135
Ni
135
Cu
135
Zn
135
Ga
130
Ge
125
As
115
Se
115
Br
115
Kr
 
5 Rb
235
Sr
200
Y
180
Zr
155
Nb
145
Mo
145
Tc
135
Ru
130
Rh
135
Pd
140
Ag
160
Cd
155
In
155
Sn
145
Sb
145
Te
140
I
140
Xe
 
6 Cs
260
Ba
215
*
 
Hf
155
Ta
145
W
135
Re
135
Os
130
Ir
135
Pt
135
Au
135
Hg
150
Tl
190
Pb
180
Bi
160
Po
190
At
 
Rn
 
7 Fr
 
Ra
215
**
 
Rf
 
Db
 
Sg
 
Bh
 
Hs
 
Mt
 
Ds
 
Rg
 
Cn
 
Uut
 
Fl
 
Uup
 
Lv
 
Uus
 
Uuo
 
Լանթանիդներ *
 
La
195
Ce
185
Pr
185
Nd
185
Pm
185
Sm
185
Eu
185
Gd
180
Tb
175
Dy
175
Ho
175
Er
175
Tm
175
Yb
175
Lu
175
Ակտինիդներ **
 
Ac
195
Th
180
Pa
180
U
175
Np
175
Pu
175
Am
175
Cm
 
Bk
 
Cf
 
Es
 
Fm
 
Md
 
No
 
Lr
 
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 1, էջ 658 CC-BY-SA-icon-80x15.png